มหาภารตะ · อัธยายะ 1.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.113.1
जामदग्न्येन रामेण पितुर्वधममृष्यता ।
राजा परशुना पूर्वं हैहयाधिपतिर्हतः ॥ १.११३.१ ॥
พระรามบุตรของชมทัคนีผู้ไม่อาจทนต่อการฆ่าบิดาของตนได้ เคยใช้ขวานสังหารกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่แห่งชาวไหหยะมาก่อน
1.113.2
शतानि दशबाहूनां निकृत्तान्यर्जुनस्य वै ।
लोकस्याचरितो धर्मस्तेनाति किल दुश्चरः ॥ १.११३.२ ॥
หลายร้อยคนของอรชุนผู้มีสิบแขนถูกตัดขาด ด้วยเหตุนั้นธรรมของโลกจึงถูกปฏิบัติ ซึ่งเป็นสิ่งที่ปฏิบัติได้ยากยิ่งแท้จริง
1.113.3
पुनश्च धनुरादाय महास्त्राणि प्रमुञ्चता ।
निर्दग्धं क्षत्रमसकृद्रथेन जयता महीम् ॥ १.११३.३ ॥
พระองค์หยิบคันธนูขึ้นอีกและปล่อยอาวุธอันยิ่งใหญ่ ทรงมีชัยจากรถศึก พิชิตแผ่นดิน และเผาชนชั้นนักรบซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.113.4
एवमुच्चावचैरस्त्रैर्भार्गवेण महात्मना ।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ॥ १.११३.४ ॥
ด้วยอาวุธทั้งสูงและต่ำเช่นนี้ บุตรแห่งภฤคุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ทำให้แผ่นดินปราศจากกษัตริย์ยี่สิบเอ็ดครั้งในอดีต
1.113.5
एवं निःक्षत्रिये लोके कृते तेन महर्षिणा ।
ततः संभूय सर्वाभिः क्षत्रियाभिः समन्ततः ॥ १.११३.५ ॥
เมื่อโลกถูกทำให้ปราศจากกษัตริย์ด้วยฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่นั้นเช่นนี้แล้ว ต่อมาหญิงกษัตริย์ทั้งหมดได้มารวมกันจากทุกทิศทาง
1.113.6
उत्पादितान्यपत्यानि ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
पाणिग्राहस्य तनय इति वेदेषु निश्चितम् ॥ १.११३.६ ॥
บุตรได้เกิดจากพราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวท สิ่งที่แน่นอนในพระเวทคือบุตรเป็นของสามีผู้จับมือ
1.113.7
धर्मं मनसि संस्थाप्य ब्राह्मणांस्ताः समभ्ययुः ।
लोकेऽप्याचरितो दृष्टः क्षत्रियाणां पुनर्भवः ॥ १.११३.७ ॥
หญิงเหล่านั้นตั้งธรรมไว้ในใจแล้วจึงเข้าหาพราหมณ์ ทั้งนี้เพราะแม้ในโลกก็เห็นการแต่งงานใหม่ของชนชั้นกษัตริย์ได้ปฏิบัติกันอยู่
1.113.8
ततः पुनः समुदितं क्षत्रं समभवत्तदा ।
इमं चैवात्र वक्ष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ॥ १.११३.८ ॥
ต่อจากนั้นตระกูลกษัตริย์ก็รุ่งเรืองขึ้นอีกและเกิดขึ้น ข้าพเจ้าจะเล่าอิติหาสโบราณเรื่องนี้ที่นี่ด้วย
1.113.9
अथोचथ्य इति ख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा ।
ममता नाम तस्यासीद्भार्या परमसंमता ॥ १.११३.९ ॥
ในกาลก่อนมีฤๅษีผู้ฉลาดนามว่าเอาจถยะ ท่านมีภรรยาชื่อมมตา ซึ่งเป็นที่นับถืออย่างยิ่ง
1.113.10
उचथ्यस्य यवीयांस्तु पुरोधास्त्रिदिवौकसाम् ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतामन्वपद्यत ॥ १.११३.१० ॥
พฤหัสปติ น้องชายของเอาจถยะ ผู้เป็นปุโรหิตของเทวดาทั้งหลายบนสวรรค์ ผู้มีเดชรุ่งโรจน์ยิ่งใหญ่ ได้เข้าหามมตา
1.113.11
उवाच ममता तं तु देवरं वदतां वरम् ।
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यतामिति ॥ १.११३.११ ॥
มมตากล่าวกับน้องเขยผู้เป็นเลิศในการพูดนั้นว่า "ข้าพเจ้าตั้งครรภ์กับพี่ชายคนโต เพราะฉะนั้นขอให้ท่านละเว้นเถิด"
1.113.12
अयं च मे महाभाग कुक्षावेव बृहस्पते ।
औचथ्यो देवमत्रापि षडङ्गं प्रत्यधीयत ॥ १.११३.१२ ॥
โอ้พฤหัสปติผู้มีโชคยิ่ง บุตรคนนี้อยู่ในครรภ์ของข้าพเจ้า และบุตรของเอาจถยะที่นี่ แม้ยังอยู่ในครรภ์ก็ศึกษาเวทางค์ทั้งหกแล้ว
1.113.13
अमोघरेतास्त्वं चापि द्वयोर्नास्त्यत्र संभवः ।
तस्मादेवं गते त्वद्य उपारमितुमर्हसि ॥ १.११३.१३ ॥
ท่านเองก็มีน้ำเชื้อที่ไม่เคยสูญเปล่า แต่ระหว่างพวกเรสองคนจะไม่มีการกำเนิดบุตรที่นี่ ฉะนั้นเมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว บัดนี้ท่านควรหยุดเสียเถิด
1.113.14
एवमुक्तस्तदा सम्यक् बृहस्पतिरुदारधीः ।
कामात्मानं तदात्मानं न शशाक नियच्छितुम् ॥ १.११३.१४ ॥
เมื่อได้ถูกกล่าวเช่นนี้อย่างชัดเจนแล้ว พฤหัสปติผู้มีจิตใจประเสริฐก็ยังไม่อาจข่มใจตนซึ่งตกอยู่ในอำนาจของกามได้
1.113.15
स बभूव ततः कामी तया सार्धमकामया ।
उत्सृजन्तं तु तं रेतः स गर्भस्थोऽभ्यभाषत ॥ १.११३.१५ ॥
แล้วท่านก็เกิดกำหนัดขึ้นกับนางซึ่งไม่ปรารถนา ขณะที่ท่านกำลังปล่อยน้ำเชื้อ บุตรผู้อยู่ในครรภ์ก็พูดกับท่าน
1.113.16
भोस्तात मा गमः कामं द्वयोर्नास्तीह संभवः ।
अल्पावकाशो भगवन्पूर्वं चाहमिहागतः ॥ १.११३.१६ ॥
โอ้บิดาที่รัก อย่าดำเนินตามกามเลย ระหว่างพวกเราสองคนจะไม่มีการกำเนิดบุตรที่นี่ โอ้ผู้ทรงอานุภาพ ข้าพเจ้ามาที่นี่ก่อนแล้ว และที่นี่มีที่ว่างสำหรับข้าพเจ้าน้อยนิด
1.113.17
अमोघरेताश्च भवान्न पीडां कर्तुमर्हति ।
अश्रुत्वैव तु तद्वाक्यं गर्भस्थस्य बृहस्पतिः ॥ १.११३.१७ ॥
และท่านผู้มีน้ำเชื้อที่ไม่เคยสูญเปล่าก็ไม่ควรก่อความเจ็บปวด แต่พฤหัสปติไม่ได้ฟังถ้อยคำของบุตรผู้อยู่ในครรภ์นั้นเลย
1.113.18
जगाम मैथुनायैव ममतां चारुलोचनाम् ।
शुक्रोत्सर्गं ततो बुद्ध्वा तस्या गर्भगतो मुनिः ॥ १.११३.१८ ॥
ท่านได้ไปหามมตาผู้มีดวงตางดงามเพื่อการร่วมเพศเท่านั้น จากนั้นฤๅษีผู้อยู่ในครรภ์รู้ว่าน้ำเชื้อกำลังถูกปล่อยออกมาแล้ว จึงได้
1.113.19
पद्भ्यामारोधयन्मार्गं शुक्रस्य च बृहस्पतेः ।
स्थानमप्राप्तमथ तच्छुक्रं प्रतिहतं तदा ॥ १.११३.१९ ॥
ใช้เท้าปิดกั้นทางของน้ำเชื้อของศุกระและพฤหัสปติ น้ำเชื้อนั้นไม่ถึงที่ของมันจึงถูกขัดขวางทันที
1.113.20
पपात सहसा भूमौ ततः क्रुद्धो बृहस्पतिः ।
तं दृष्ट्वा पतितं शुक्रं शशाप स रुषान्वितः ॥ १.११३.२० ॥
แล้วพฤหัสปติก็ล้มลงกับพื้นดินทันที และเมื่อเห็นน้ำเชื้อที่หล่นลงมานั้น ท่านผู้โกรธก็สาปแช่งบุตรนั้นด้วยความพิโรธ
1.113.21
उचथ्यपुत्रं गर्भस्थं निर्भर्त्स्य भगवानृषिः ।
यन्मां त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति ॥ १.११३.२१ ॥
ฤๅษีผู้ทรงอานุภาพได้ตำหนิบุตรของอุจถยะที่ยังอยู่ในครรภ์ แล้วตรัสว่า เพราะเจ้าในเวลาเช่นนี้ ซึ่งสรรพสัตว์ทั้งปวงปรารถนา...
1.113.22
एवमात्थ वचस्तस्मात्तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ।
स वै दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत ॥ १.११३.२२ ॥
เพราะเจ้าได้กล่าวถ้อยคำเช่นนี้ เจ้าจักเข้าสู่ความมืดมนอันยาวนาน ด้วยคำสาปนั้น ฤๅษีผู้นั้นจึงเกิดมามีนามว่าทีรฆตมัส
1.113.23
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्बृहस्पतिरिवौजसा ।
जात्यन्धो वेदवित्प्राज्ञः पत्नीं लेभे स विद्यया ॥ १.११३.२३ ॥
บุตรของพฤหัสปติผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ เปรียบดังพฤหัสปติด้วยพลังอำนาจ เกิดมาตาบอดแต่กำเนิด เป็นผู้รู้พระเวทและฉลาดหลักแหลม ได้ภรรยาด้วยความรู้ของตน
1.113.24
तरुणीं रुपसंपन्नां प्रद्वेषीं नाम ब्राह्मणीम् ।
स पुत्राञ्जनयामास गौतमादीन्महायशाः ॥ १.११३.२४ ॥
ท่านผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่นั้นได้ให้กำเนิดบุตรกับพราหมณีหนุ่มรูปงามนามว่าประทเวษี บุตรเหล่านั้นมีเคาตมะเป็นต้น
1.113.25
ऋषेरुचथ्यस्य तदा सन्तानकुलवृद्धये ।
धर्मात्मा च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १.११३.२५ ॥
ในเวลานั้น เพื่อความเจริญงอกงามแห่งสายสกุลและวงศ์ตระกูลของฤๅษีอุจถยะ ท่านผู้มีจิตใจชอบธรรมและมีใจยิ่งใหญ่ เชี่ยวชาญพระเวทและเวทางค์ทั้งหลาย
1.113.26
गोधर्मं सौरभेयाच्च सोऽधीत्य निखिलं मुनिः ।
प्रावर्तत तदा कर्तुं श्रद्धावांस्तमशङ्कया ॥ १.११३.२६ ॥
ท่านฤๅษีได้ศึกษาธรรมของโคและคัมภีร์เซารภัยยะทั้งหมดจนสิ้น แล้วด้วยความมีศรัทธา ท่านจึงเริ่มปฏิบัติตามนั้นโดยไม่สงสัย
1.113.27
ततो वितथमर्यादं तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमाः ।
क्रुद्धा मोहाभिभूतास्ते सर्वे तत्राश्रमौकसः ॥ १.११३.२७ ॥
เมื่อเหล่าฤๅษีผู้เลิศในอาศรมนั้นเห็นท่านประพฤติผิดจากขนบธรรมเนียม ทุกท่านก็โกรธเคือง และถูกความหลงครอบงำ
1.113.28
अहोऽयं भिन्नमर्यादो नाश्रमे वस्तुमर्हति ।
तस्मादेनं वयं सर्वे पापात्मानं त्यजामहे ॥ १.११३.२८ ॥
ช่างน่าประหลาด! ผู้นี้ละเมิดขนบธรรมเนียม ไม่สมควรอยู่ในอาศรม เพราะฉะนั้นพวกเราทั้งหมดจะละทิ้งผู้มีจิตใจชั่วร้ายคนนี้
1.113.29
इत्यन्योन्यं समाभाष्य ते दीर्घतमसं मुनिम् ।
पुत्रलाभाच्च सा पत्नी न तुतोष पतिं तदा ॥ १.११३.२९ ॥
เมื่อกล่าวกันดังนี้ระหว่างกันแล้ว พวกเขาก็ทอดทิ้งฤๅษีทีรฆตมัส และภรรยาของท่าน แม้จะได้บุตรแล้ว ก็ยังไม่พอใจสามีในเวลานั้น
1.113.30
प्रद्विषन्तीं पतिर्भार्यां किं मां द्वेक्षीति चाब्रवीत् ।
भार्याया भरणाद्भर्ता पालनाच्च पतिः स्मृतः ॥ १.११३.३० ॥
สามีกล่าวแก่ภรรยาผู้ชิงชังตนว่า "เหตุใดเจ้าจึงชิงชังข้า" สามีได้ชื่อว่า "ภรรตา" เพราะเลี้ยงดูภรรยา และได้ชื่อว่า "ปติ" เพราะปกป้องนาง
1.113.31
अहं त्वद्भरणाशक्ता जात्यन्धं ससुतं तदा ।
नित्यकालं श्रमेणार्ता न भरेयं महातपः ॥ १.११३.३१ ॥
ข้าไม่อาจเลี้ยงดูเจ้าได้ และไม่อาจเลี้ยงดูบุตรผู้ตาบอดแต่กำเนิดคนนี้ได้ เพราะข้าถูกความเหน็ดเหนื่อยกัดกร่อนอยู่ทุกเวลา ข้าแต่ผู้มีตบะยิ่งใหญ่
1.113.32
तस्मास्तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिः कोपसमन्वितः ।
प्रत्युवाच ततः पत्नीं प्रद्वेषीं ससुतां तदा ॥ १.११३.३२ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำเหล่านั้น ฤๅษีเต็มไปด้วยความโกรธ จึงตอบภรรยาผู้เป็นปฏิปักษ์ซึ่งอยู่กับบุตรของนางในขณะนั้น
1.113.33
नीयतां क्षत्रियकुले धनार्थश्च भविष्यति ।
त्वया दत्तं धनं विप्र नेच्छेयं दुःखकारणम् ॥ १.११३.३३ ॥
จงพานางไปสู่วงศ์กษัตริย์ นางจะได้รับทรัพย์จากการรับใช้ ข้าแต่พราหมณ์ ข้าไม่ต้องการทรัพย์ที่ท่านให้มา เพราะมันเป็นเหตุแห่งความทุกข์
1.113.34
यथेष्टं कुरु विप्रेन्द्र न भेरयं पुरा यथा ।
अद्यप्रभृति मर्यादा मया लोके प्रतिष्ठिता ॥ १.११३.३४ ॥
จงทำตามที่ปรารถนา ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นยอดเยี่ยม ข้าจะไม่เลี้ยงดูนางเหมือนแต่ก่อนอีก นับแต่วันนี้เป็นต้นไป ข้าได้สถาปนาขนบธรรมเนียมนี้ไว้ในโลก
1.113.35
एक एव पतिर्नार्या यावज्जीवं परायणम् ।
मृते जीवति वा तस्मिन्नापरं प्राप्नुयान्नरम् ॥ १.११३.३५ ॥
สำหรับหญิงมีสามีเพียงคนเดียว เป็นที่พึ่งตลอดชีวิต ไม่ว่าสามีจะตายหรือยังมีชีวิตอยู่ นางไม่ควรไปหาชายอื่น
1.113.36
अभिगम्य परं नारी पतिष्यति न संशयः ।
अपतीनां तु नारीणामद्यप्रभृति पातकम् ॥ १.११३.३६ ॥
หญิงที่เข้าหาชายอื่นย่อมตกต่ำแน่นอน ไม่ต้องสงสัย ส่วนหญิงที่ไม่มีสามี นับแต่วันนี้เป็นต้นไป การกระทำเช่นนั้นจะเป็นบาป
1.113.37
यद्यस्ति चेद्धनं सर्वं वृथाभोगा भवन्तु ताः ।
अकीर्तिः परिवादाश्च नित्यं तासां भवन्तु वै ॥ १.११३.३७ ॥
หากนางมีทรัพย์สมบัติอยู่บ้าง ขอให้ทรัพย์ทั้งหมดนั้นกลายเป็นการใช้สอยที่ไร้ประโยชน์ และขอให้นางต้องประสบความอัปยศและถูกติเตียนอยู่เป็นนิตย์
1.113.38
इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणी भृशकोपिता ।
गङ्गायां नीयतामेष पुत्रा इत्येवमब्रवीत् ॥ १.११३.३८ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำเหล่านั้น พราหมณีผู้โกรธเคืองยิ่งนัก จึงกล่าวว่า "ลูกทั้งหลาย จงพาเขาไปยังแม่น้ำคงคา"
1.113.39
लोभमोहाभिभूतास्ते पुत्रास्तं गौतमादयः ।
वद्ध्वोडुपे परिक्षिप्य गङ्गायां समवासृजन् ॥ १.११३.३९ ॥
บุตรเหล่านั้น มีเคาตมะเป็นต้น ถูกความโลภและความหลงครอบงำ จึงมัดเขาไว้กับแพ วางเขาลงบนนั้น แล้วปล่อยให้ลอยไปในแม่น้ำคงคา
1.113.40
कस्मादन्धश्च वृद्धश्च भर्तव्योऽयमिति स्म ते ।
चिन्तयित्वा ततः क्रूराः प्रतिजग्मुरथो गृहान् ॥ १.११३.४० ॥
"เหตุใดเราจึงต้องเลี้ยงดูคนตาบอดและแก่คนนี้" เมื่อคิดดังนี้แล้ว บุตรผู้โหดร้ายเหล่านั้นจึงกลับไปยังบ้านของตน
1.113.41
सोऽनुस्रोतस्तदा विप्रः प्लवमानो यदृच्छया ।
जगाम सुबहून्देशानन्धस्तेनोडुपेन ह ॥ १.११३.४१ ॥
จากนั้นพราหมณ์ผู้นั้นลอยไปตามกระแสน้ำ ลอยอยู่บนแพโดยบังเอิญ ตาบอด ได้ผ่านดินแดนมากมาย
1.113.42
तं तु राजा बलिर्नाम सर्वधर्मविदां वरः ।
अपश्यन्मज्जनगतः स्रोतसाऽभ्याशमागतम् ॥ १.११३.४२ ॥
ส่วนพระราชาพระนามพลิ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้ธรรมทั้งปวง ทอดพระเนตรเห็นพราหมณ์ผู้นั้นเมื่อลอยเข้ามาใกล้ตามกระแสน้ำ ขณะที่พระองค์เสด็จไปอาบน้ำ
1.113.43
जग्राह चैनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः ।
ज्ञात्वा चैवं स वव्रेऽथ पुत्रार्थे भरतर्षभ ॥ १.११३.४३ ॥
พระพลิผู้มีจิตใจเที่ยงธรรมและมีความกล้าหาญที่แท้จริงทรงรับพราหมณ์ผู้นั้นไว้ ครั้นทรงทราบเช่นนั้นแล้ว พระองค์จึงทรงขอให้ได้บุตร ข้าแต่ผู้เป็นเชื้อสายของพระภรต
1.113.44
तं पूजयित्वा राजर्षिर्विश्रान्तं मुनिमब्रवीत् ।
सन्तानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद।
पुत्रान्धर्मार्थकुशलानुत्पादयितुमर्हसि ॥ १.११३.४४ ॥
พระราชฤๅษีทรงบูชาฤๅษีผู้กำลังพักผ่อนอยู่ แล้วตรัสว่า ข้าแต่ท่านผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่ผู้ให้เกียรติแก่ข้า เพื่อการมีบุตร ขอท่านโปรดให้กำเนิดบุตรจากภรรยาของข้า บุตรผู้ชำนาญในธรรมและทรัพย์
1.113.45
तस्मैस राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४५ ॥
ครั้นนั้น พระราชาทรงส่งพระมเหสีของพระองค์เอง คือพระนางสุเทษณา ไปถวายแด่ฤๅษีนั้น
1.113.46
एवमुक्तः स तेजस्वी तं तथेत्युक्तवानृषिः ।
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह।
स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४६ ॥
ฤๅษีผู้มีเดชานุภาพเมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้นจึงตอบว่า ก็ดีแล้ว แต่พระนางซึ่งทรงเห็นว่าฤๅษีตาบอดและชราแล้วจึงไม่เสด็จไปหา ครั้นนั้นจึงทรงส่งนางนมของพระองค์เองไปถวายแด่ฤๅษีชรานั้นแทน
1.113.47
तस्यां काक्षीवदादीन्स शूद्रयोनावृषिस्तदा ।
जनयामास धर्मात्मा पुत्रानेकादशैव तु ॥ १.११३.४७ ॥
ฤๅษีผู้มีจิตใจเที่ยงธรรมนั้นได้ให้กำเนิดบุตรสิบเอ็ดคนจากนางนั้น ซึ่งเป็นหญิงศูทร เริ่มด้วยกากษีวัต
1.113.48
काक्षीवदादीन्पुत्रांस्तान्दृष्ट्वा सर्वानधीयतः ।
उवाच तमृषिं राजा ममेम इति भारत ॥ १.११३.४८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเชื้อสายของพระภรต เมื่อพระราชาทอดพระเนตรเห็นบุตรเหล่านั้น มีกากษีวัตเป็นต้น กำลังศึกษาพระเวทกันทั้งหมด จึงตรัสกับฤๅษีนั้นว่า เหล่านี้เป็นบุตรของเรา
1.113.49
नेत्युवाच महर्षिस्तं ममेम इति चाब्रवीत् ।
शूद्रयोनौ मया हीमे जाताः काक्षीवदादयः ॥ १.११३.४९ ॥
มหาฤๅษีตอบว่า ไม่ใช่ แล้วกล่าวอีกว่า บุตรเหล่านี้ คือกากษีวัตและคนอื่น ๆ เกิดจากข้าในครรภ์หญิงศูทร
1.113.50
अन्धं वृद्धं च मां दृष्ट्वा सुदेष्णा महिषी तव ।
अवमन्य ददौ मूढा शूद्रां धात्रेयिकां मम ॥ १.११३.५० ॥
พระนางสุเทษณา มเหสีของท่าน เมื่อเห็นข้าตาบอดและชรา ด้วยความดูหมิ่นและความโง่เขลา จึงได้ถวายหญิงศูทรเป็นนางนมแก่ข้า
1.113.51
ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम् ।
बलिः सुदेष्णां स्वां भार्यां तस्मै स प्राहिणोत्पुनः ॥ १.११३.५१ ॥
ครั้นนั้น พระพลิทรงเอาพระทัยฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดนั้นอีกครั้ง และทรงส่งพระมเหสีของพระองค์เอง คือพระนางสุเทษณา ไปถวายอีกครั้ง
1.113.52
तां स दीर्घतमाङ्गेषु स्पृष्ट्वा देवीमथाब्रवीत् ।
भविष्यन्ति कुमारास्ते तेजसाऽऽदित्यवर्चसः ॥ १.११३.५२ ॥
ฤๅษีทีรฆตมัสทรงแตะต้องพระนางผู้เป็นดุจเทวี ที่อวัยวะต่าง ๆ แล้วตรัสว่า จะมีโอรสแก่พระนาง ผู้รุ่งเรืองด้วยรัศมีดุจพระอาทิตย์
1.113.53
अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मश्च ते सुताः ।
तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामकथिता भुवि ॥ १.११३.५३ ॥
อังคะ วังคะ กลิงคะ ปุณฑระ และสุหมะ เป็นโอรสของพระนาง แคว้นของพวกเขาก็เป็นที่รู้จักกันทั่วแผ่นดิน ตั้งชื่อตามชื่อของตนเอง
1.113.54
अङ्गस्याङ्गोऽभवद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः ।
कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः ॥ १.११३.५४ ॥
แคว้นอังคะกลายเป็นอังคะ และแคว้นของวังคะก็ยังคงเป็นที่จดจำว่าวังคะ ส่วนดินแดนของกลิงคะ ก็เป็นที่จดจำว่ากลิงคะเช่นกัน
1.113.55
पुण्ड्रस्य पुण्ड्राः प्रख्याताः सुह्माः सुह्मस्य च स्मृताः ।
एवं बलेः पुरा वंशः प्रख्यातो वै महर्षिजः ॥ १.११३.५५ ॥
ชาวปุณฑระสืบจากปุณฑระเป็นที่รู้จัก และชาวสุหมะสืบจากสุหมะเป็นที่จดจำ ดังนี้ วงศ์ของพระพลิในกาลก่อนจึงเลื่องลือขึ้น เกิดจากมหาฤๅษี
1.113.56
एवमन्ये महेष्वासा ब्राह्मणैः क्षत्रिया भुवि ।
जाताः परमधर्मज्ञा वीर्यवन्तो महाबलाः।
एतच्छ्रुत्वा त्वमप्यत्र मातः कुरु यथेप्सितम् ॥ १.११३.५६ ॥
ในทำนองเดียวกัน กษัตริย์ผู้ทรงธนูอันยิ่งใหญ่องค์อื่น ๆ ซึ่งเกิดจากพราหมณ์ ก็เกิดขึ้นบนแผ่นดินนี้ เป็นผู้รู้ธรรมอันสูงสุด มีความกล้าหาญและกำลังอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่มารดา เมื่อได้ฟังดังนี้แล้ว ขอให้ทำตามที่ปรารถนาเถิด