ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.113.1
जामदग्न्येन रामेण पितुर्वधममृष्यता ।
राजा परशुना पूर्वं हैहयाधिपतिर्हतः ॥ १.११३.१ ॥
ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਧ ਨਾ ਸਹਿੰਦਿਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਸ਼ੂ ਨਾਲ ਹੈਹਯਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.113.2
शतानि दशबाहूनां निकृत्तान्यर्जुनस्य वै ।
लोकस्याचरितो धर्मस्तेनाति किल दुश्चरः ॥ १.११३.२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਸ-ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਧਰਮ ਆਚਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹੈ।
1.113.3
पुनश्च धनुरादाय महास्त्राणि प्रमुञ्चता ।
निर्दग्धं क्षत्रमसकृद्रथेन जयता महीम् ॥ १.११३.३ ॥
ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਹਾਸ਼ਸਤਰ ਛੱਡਦਿਆਂ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਦਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
1.113.4
एवमुच्चावचैरस्त्रैर्भार्गवेण महात्मना ।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ॥ १.११३.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.113.5
एवं निःक्षत्रिये लोके कृते तेन महर्षिणा ।
ततः संभूय सर्वाभिः क्षत्रियाभिः समन्ततः ॥ १.११३.५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ...
1.113.6
उत्पादितान्यपत्यानि ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
पाणिग्राहस्य तनय इति वेदेषु निश्चितम् ॥ १.११३.६ ॥
ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
1.113.7
धर्मं मनसि संस्थाप्य ब्राह्मणांस्ताः समभ्ययुः ।
लोकेऽप्याचरितो दृष्टः क्षत्रियाणां पुनर्भवः ॥ १.११३.७ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਗਈਆਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਭਵ ਦਾ ਆਚਰਣ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.113.8
ततः पुनः समुदितं क्षत्रं समभवत्तदा ।
इमं चैवात्र वक्ष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ॥ १.११३.८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੱਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਮੁੜ ਵਧਿਆ-ਫੁੱਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
1.113.9
अथोचथ्य इति ख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा ।
ममता नाम तस्यासीद्भार्या परमसंमता ॥ १.११३.९ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਚਥ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਮਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਪਤਨੀ ਸੀ।
1.113.10
उचथ्यस्य यवीयांस्तु पुरोधास्त्रिदिवौकसाम् ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतामन्वपद्यत ॥ १.११३.१० ॥
ਔਚਥ੍ਯ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਮਮਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ।
1.113.11
उवाच ममता तं तु देवरं वदतां वरम् ।
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यतामिति ॥ १.११३.११ ॥
ਮਮਤਾ ਨੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਓਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਰੁਕ ਜਾ।"
1.113.12
अयं च मे महाभाग कुक्षावेव बृहस्पते ।
औचथ्यो देवमत्रापि षडङ्गं प्रत्यधीयत ॥ १.११३.१२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ! ਇਹ ਮੇਰੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਔਚਥ੍ਯ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.113.13
अमोघरेतास्त्वं चापि द्वयोर्नास्त्यत्र संभवः ।
तस्मादेवं गते त्वद्य उपारमितुमर्हसि ॥ १.११३.१३ ॥
ਤੂੰ ਵੀ ਅਮੋਘਰੇਤਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਰੁਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.113.14
एवमुक्तस्तदा सम्यक् बृहस्पतिरुदारधीः ।
कामात्मानं तदात्मानं न शशाक नियच्छितुम् ॥ १.११३.१४ ॥
ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
1.113.15
स बभूव ततः कामी तया सार्धमकामया ।
उत्सृजन्तं तु तं रेतः स गर्भस्थोऽभ्यभाषत ॥ १.११३.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਅਣਚਾਹੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕਾਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੇਤਸ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
1.113.16
भोस्तात मा गमः कामं द्वयोर्नास्तीह संभवः ।
अल्पावकाशो भगवन्पूर्वं चाहमिहागतः ॥ १.११३.१६ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕਾਮ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
1.113.17
अमोघरेताश्च भवान्न पीडां कर्तुमर्हति ।
अश्रुत्वैव तु तद्वाक्यं गर्भस्थस्य बृहस्पतिः ॥ १.११३.१७ ॥
ਤੁਸੀਂ ਅਮੋਘਰੇਤਾ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ...
1.113.18
जगाम मैथुनायैव ममतां चारुलोचनाम् ।
शुक्रोत्सर्गं ततो बुद्ध्वा तस्या गर्भगतो मुनिः ॥ १.११३.१८ ॥
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਸੰਭੋਗ ਲਈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੁਨੀ ...
1.113.19
पद्भ्यामारोधयन्मार्गं शुक्रस्य च बृहस्पतेः ।
स्थानमप्राप्तमथ तच्छुक्रं प्रतिहतं तदा ॥ १.११३.१९ ॥
ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਉਹ ਸ਼ੁਕਰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰੁਕ ਗਿਆ।
1.113.20
पपात सहसा भूमौ ततः क्रुद्धो बृहस्पतिः ।
तं दृष्ट्वा पतितं शुक्रं शशाप स रुषान्वितः ॥ १.११३.२० ॥
ਤਦ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
1.113.21
उचथ्यपुत्रं गर्भस्थं निर्भर्त्स्य भगवानृषिः ।
यन्मां त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति ॥ १.११३.२१ ॥
ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਚਥਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਤ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ…'
1.113.22
एवमात्थ वचस्तस्मात्तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ।
स वै दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत ॥ १.११३.२२ ॥
'ਤੂੰ ਜੋ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ।' ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ।
1.113.23
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्बृहस्पतिरिवौजसा ।
जात्यन्धो वेदवित्प्राज्ञः पत्नीं लेभे स विद्यया ॥ १.११३.२३ ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਵਾਨ — ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਨਾਲ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1.113.24
तरुणीं रुपसंपन्नां प्रद्वेषीं नाम ब्राह्मणीम् ।
स पुत्राञ्जनयामास गौतमादीन्महायशाः ॥ १.११३.२४ ॥
ਜਵਾਨ, ਰੂਪਵਾਨ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੋਂ ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਗੌਤਮ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
1.113.25
ऋषेरुचथ्यस्य तदा सन्तानकुलवृद्धये ।
धर्मात्मा च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १.११३.२५ ॥
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਚਥ੍ਯ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਉਹ ਮੁਨੀ,
1.113.26
गोधर्मं सौरभेयाच्च सोऽधीत्य निखिलं मुनिः ।
प्रावर्तत तदा कर्तुं श्रद्धावांस्तमशङ्कया ॥ १.११३.२६ ॥
ਗੋਧਰਮ ਅਤੇ ਸੌਰਭੇਯ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਉਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.113.27
ततो वितथमर्यादं तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमाः ।
क्रुद्धा मोहाभिभूतास्ते सर्वे तत्राश्रमौकसः ॥ १.११३.२७ ॥
ਫਿਰ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋਂ ਹਟੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਭ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ।
1.113.28
अहोऽयं भिन्नमर्यादो नाश्रमे वस्तुमर्हति ।
तस्मादेनं वयं सर्वे पापात्मानं त्यजामहे ॥ १.११३.२८ ॥
ਹਾਏ! ਮਰਿਆਦਾ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਾਂ।
1.113.29
इत्यन्योन्यं समाभाष्य ते दीर्घतमसं मुनिम् ।
पुत्रलाभाच्च सा पत्नी न तुतोष पतिं तदा ॥ १.११३.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.113.30
प्रद्विषन्तीं पतिर्भार्यां किं मां द्वेक्षीति चाब्रवीत् ।
भार्याया भरणाद्भर्ता पालनाच्च पतिः स्मृतः ॥ १.११३.३० ॥
ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?" ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਪਤੀ 'ਭਰਤਾ' ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਕਰਕੇ 'ਪਤੀ' ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1.113.31
अहं त्वद्भरणाशक्ता जात्यन्धं ससुतं तदा ।
नित्यकालं श्रमेणार्ता न भरेयं महातपः ॥ १.११३.३१ ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਸਦਾ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਮੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਤਪਸ੍ਵੀ, ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
1.113.32
तस्मास्तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिः कोपसमन्वितः ।
प्रत्युवाच ततः पत्नीं प्रद्वेषीं ससुतां तदा ॥ १.११३.३२ ॥
ਉਸਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤਦ ਵਿਦਵੇਸ਼ੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.113.33
नीयतां क्षत्रियकुले धनार्थश्च भविष्यति ।
त्वया दत्तं धनं विप्र नेच्छेयं दुःखकारणम् ॥ १.११३.३३ ॥
ਉਸਨੂੰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਉੱਥੇ ਧਨ ਦੇ ਹੇਤੂ ਹੀ ਉਹ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿੱਤਾ ਧਨ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
1.113.34
यथेष्टं कुरु विप्रेन्द्र न भेरयं पुरा यथा ।
अद्यप्रभृति मर्यादा मया लोके प्रतिष्ठिता ॥ १.११३.३४ ॥
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਕਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਇੰਦਰ; ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮਰਿਆਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
1.113.35
एक एव पतिर्नार्या यावज्जीवं परायणम् ।
मृते जीवति वा तस्मिन्नापरं प्राप्नुयान्नरम् ॥ १.११३.३५ ॥
ਨਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪਤੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਮਰਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੀਉਂਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾਵੇ।
1.113.36
अभिगम्य परं नारी पतिष्यति न संशयः ।
अपतीनां तु नारीणामद्यप्रभृति पातकम् ॥ १.११३.३६ ॥
ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪਤਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਪਤੀਹੀਣ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਪਾਪ ਹੋਵੇਗਾ।
1.113.37
यद्यस्ति चेद्धनं सर्वं वृथाभोगा भवन्तु ताः ।
अकीर्तिः परिवादाश्च नित्यं तासां भवन्तु वै ॥ १.११३.३७ ॥
ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਅਪਕੀਰਤੀ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਮਿਲੇ।
1.113.38
इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणी भृशकोपिता ।
गङ्गायां नीयतामेष पुत्रा इत्येवमब्रवीत् ॥ १.११३.३८ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, "ਪੁੱਤਰੋ, ਇਸਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਓ।"
1.113.39
लोभमोहाभिभूतास्ते पुत्रास्तं गौतमादयः ।
वद्ध्वोडुपे परिक्षिप्य गङ्गायां समवासृजन् ॥ १.११३.३९ ॥
ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਵੱਸ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਗੌਤਮ ਆਦਿਆਂ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਬੇੜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
1.113.40
कस्मादन्धश्च वृद्धश्च भर्तव्योऽयमिति स्म ते ।
चिन्तयित्वा ततः क्रूराः प्रतिजग्मुरथो गृहान् ॥ १.११३.४० ॥
"ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਕਰੂਰ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਮੁੜ ਗਏ।
1.113.41
सोऽनुस्रोतस्तदा विप्रः प्लवमानो यदृच्छया ।
जगाम सुबहून्देशानन्धस्तेनोडुपेन ह ॥ १.११३.४१ ॥
ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਰਦਾ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਬੇੜੇ ਸਮੇਤ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
1.113.42
तं तु राजा बलिर्नाम सर्वधर्मविदां वरः ।
अपश्यन्मज्जनगतः स्रोतसाऽभ्याशमागतम् ॥ १.११३.४२ ॥
ਪਰ ਸਭ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲਿ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.113.43
जग्राह चैनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः ।
ज्ञात्वा चैवं स वव्रेऽथ पुत्रार्थे भरतर्षभ ॥ १.११३.४३ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਬਲਿ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
1.113.44
तं पूजयित्वा राजर्षिर्विश्रान्तं मुनिमब्रवीत् ।
सन्तानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद।
पुत्रान्धर्मार्थकुशलानुत्पादयितुमर्हसि ॥ १.११३.४४ ॥
ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਹੇ ਮਾਨਦ, ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
1.113.45
तस्मैस राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४५ ॥
ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
1.113.46
एवमुक्तः स तेजस्वी तं तथेत्युक्तवानृषिः ।
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह।
स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਤਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਈ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਕੋਲ ਭੇਜੀ।
1.113.47
तस्यां काक्षीवदादीन्स शूद्रयोनावृषिस्तदा ।
जनयामास धर्मात्मा पुत्रानेकादशैव तु ॥ १.११३.४७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤਦ ਕਾਕਸ਼ੀਵਤ ਆਦਿ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
1.113.48
काक्षीवदादीन्पुत्रांस्तान्दृष्ट्वा सर्वानधीयतः ।
उवाच तमृषिं राजा ममेम इति भारत ॥ १.११३.४८ ॥
ਕਾਕਸ਼ੀਵਤ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਰਤ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ'।
1.113.49
नेत्युवाच महर्षिस्तं ममेम इति चाब्रवीत् ।
शूद्रयोनौ मया हीमे जाताः काक्षीवदादयः ॥ १.११३.४९ ॥
ਮਹਰਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਆਦਿ ਜਨਮੇ ਹਨ।
1.113.50
अन्धं वृद्धं च मां दृष्ट्वा सुदेष्णा महिषी तव ।
अवमन्य ददौ मूढा शूद्रां धात्रेयिकां मम ॥ १.११३.५० ॥
ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਧਾਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
1.113.51
ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम् ।
बलिः सुदेष्णां स्वां भार्यां तस्मै स प्राहिणोत्पुनः ॥ १.११३.५१ ॥
ਫਿਰ ਬਲਿ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।
1.113.52
तां स दीर्घतमाङ्गेषु स्पृष्ट्वा देवीमथाब्रवीत् ।
भविष्यन्ति कुमारास्ते तेजसाऽऽदित्यवर्चसः ॥ १.११३.५२ ॥
ਦੀਰਘਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਹੋਣਗੇ।
1.113.53
अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मश्च ते सुताः ।
तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामकथिता भुवि ॥ १.११३.५३ ॥
ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਕਲਿੰਗ, ਪੁੰਡਰ ਅਤੇ ਸੁਹਮ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
1.113.54
अङ्गस्याङ्गोऽभवद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः ।
कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः ॥ १.११३.५४ ॥
ਅੰਗ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਅੰਗ ਬਣਿਆ; ਵੰਗ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਵੰਗ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1.113.55
पुण्ड्रस्य पुण्ड्राः प्रख्याताः सुह्माः सुह्मस्य च स्मृताः ।
एवं बलेः पुरा वंशः प्रख्यातो वै महर्षिजः ॥ १.११३.५५ ॥
ਪੁੰਡ੍ਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਪੁੰਡ੍ਰ ਕਹਾਈ, ਅਤੇ ਸੁਹਮ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਹਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਲਿ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
1.113.56
एवमन्ये महेष्वासा ब्राह्मणैः क्षत्रिया भुवि ।
जाताः परमधर्मज्ञा वीर्यवन्तो महाबलाः।
एतच्छ्रुत्वा त्वमप्यत्र मातः कुरु यथेप्सितम् ॥ १.११३.५६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਜੰਮੇ; ਉਹ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹੀ ਕਰ।