ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.114.1
पुनर्भरतवंशस्य हेतुं सन्तानवृद्धये ।
वक्ष्यामि नियतं मातस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १.११४.१ ॥
ਮਾਤਾ, ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਤਾਨ-ਵਾਧੇ ਦਾ ਉਪਾਅ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
1.114.2
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चिद्धनेनोपनिमन्त्र्यताम् ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु यः समुत्पादयेत्प्रजाः ॥ १.११४.२ ॥
ਕੋਈ ਗੁਣਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ।
1.114.3
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा धर्महेत्वर्थसंहितम् ।
माता सत्यवती भीष्मं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १.११४.३ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
1.114.4
औचथ्यमधिकृत्येदमङ्गं च यदुदाहृतम् ।
पौराणी श्रुतिरित्येषा प्राप्तकालमिदं कुरु ॥ १.११४.४ ॥
ਔਚਥ੍ਯ ਬਾਰੇ ਜੋ ਅੰਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਪੌਰਾਣਿਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਰੋ।
1.114.5
त्वं हि पुत्र कुलस्यास्य ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च भारत ।
यथा च ते पितुर्वाक्यं मम कार्यं तथाऽनघ ॥ १.११४.५ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੇਠਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ।
1.114.6
मम पुत्रस्तव भ्राता यवीयान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गं भारतो भरतर्षभ ॥ १.११४.६ ॥
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭਾਰਤ, ਬਾਲਕ ਹੀ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
1.114.7
इमे महिष्यौ तस्येह काशिराजसुते उभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११४.७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ, ਮਹਾਰਾਣੀਆਂ, ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
1.114.8
धर्म्यमेतत्परं ज्ञात्वा सन्तानाय कुलस्य च ।
आभ्यां मम नियोगात्तु धर्मं चरितुमर्हसि ॥ १.११४.८ ॥
ਇਹ ਧਰਮ-ਸੰਮਤ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.114.9
असंशयं परो धर्मस्त्वयाः मातः प्रकीर्तितः ।
त्वमप्येतां प्रतिज्ञां तु वेत्थ या मयि वर्तते ॥ १.११४.९ ॥
ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੀ ਉਸ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
1.114.10
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यसदनस्य वा ।
उत्सृजेयमहं प्राणान्न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११४.१० ॥
ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਜਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਾਂਗਾ।
1.114.11
जानामि त्वयि धर्मज्ञ सत्यं सत्यपराक्रम ।
इच्छंस्त्वमिह लोकांस्त्रीन्सृजेरन्यानरिन्दम ॥ १.११४.११ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੱਚ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ! ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
1.114.12
यथा तु नः कुलं चैव धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्टाः स्युस्तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १.११४.१२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.114.13
त्वमेव कुलवृद्धासि गौरवं तु परं त्वयि ।
सोपायं कुलसन्ताने वक्तुमर्हसि नः परम् ॥ १.११४.१३ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਕੁਲ ਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਮ ਮਾਣ ਹੈ। ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਜੋ ਉਪਾਅ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.114.14
स्त्रियो हि परमं गुह्यं धारयन्ति सदा कुले ।
पुरुषांश्चैव मायाभिर्बह्वीभिरुपगृह्णते ॥ १.११४.१४ ॥
ਔਰਤਾਂ ਸਦਾ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਭੇਤ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਇਆਂ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
1.114.15
सा सत्यवति संपश्य धर्मं सत्यपरायणे ।
यथा न जह्यां सत्यं च न सीदेच्च कुलं हि नः ॥ १.११४.१५ ॥
ਹੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸਤਿਆਵਤੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ; ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੱਚ ਨਾ ਛੱਡਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ।
1.114.16
ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया ।
विहसन्तीव सव्रीडमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.१६ ॥
ਫਿਰ ਸਤਿਆਵਤੀ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਟਕਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
1.114.17
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
विश्वासात्ते प्रवक्ष्यामि सन्तानाय कुलस्य नः ॥ १.११४.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਭਰੋਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗੀ।
1.114.18
न ते शक्यमनाख्यातुमापद्धर्मं तथाविधम् ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं परा गतिः ॥ १.११४.१८ ॥
ਐਸਾ ਆਪਦਧਰਮ ਤੈਥੋਂ ਅਣਕਹਿਆ ਰੱਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈਂ।
1.114.19
यत्त्वं वक्ष्यसि तत्कार्यमस्माभिरिति मे मतिः ।
तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम्।
शृणु भीष्म वचो मह्यं धर्मार्थसहितं हितम् ॥ १.११४.१९ ॥
ਜੋ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗਾ ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕਰ। ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੇਰਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਸੁਣ।
1.114.20
न च विस्रम्भकथितं भवान्सूचितुमर्हति ।
यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ ॥ १.११४.२० ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਸ ਵਸੂ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ—
1.114.21
तस्य शुक्लादहं मत्स्या धृता कुक्षौ पुरा किल ।
मातरं मे जलाद्धृत्वा दाशः परमधर्मवित् ॥ १.११४.२१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਦਾਸ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ—
1.114.22
मां तु स्वगृहमानीय दुहितृत्वेऽभ्यकल्पयत् ।
धर्मयुक्तः स धर्मेण पिता चासीत्ततो मम ॥ १.११४.२२ ॥
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਧੀ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮਯੁਕਤ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ।
1.114.23
धर्मयुक्तस्य धर्मार्थं पितुरासीत्तरी मम ।
सा कदाचिदहं तत्र गता प्रथमयौवनम् ॥ १.११४.२३ ॥
ਧਰਮਯੁਕਤ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗਈ।
1.114.24
अथ धर्मविदां श्रेष्ठः परमर्षिः पराशरः ।
आजगाम तरीं धीमांस्तरिष्यन्यमुनां नदीम् ॥ १.११४.२४ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀ ਕੋਲ ਆਏ।
1.114.25
स तार्यमाणो यमुनां मामुपेत्याब्रवीत्तदा ।
सान्त्वपूर्वं मुनिश्रेष्ठः कामार्तो मधुरं वचः।
उक्त्वा जन्म कुलं मह्यं नासि दाशसुतेति च ॥ १.११४.२५ ॥
ਯਮੁਨਾ ਪਾਰ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਦਿਲਾਸੇ ਭਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ।
1.114.26
तमहं शापभीता च पितुर्भीता च भारत ।
वरैरसुलभैरुक्ता न प्रत्याख्यातुमुत्सहे ॥ १.११४.२६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਭੈਭੀਤ ਮੈਂ, ਦੁਰਲੱਭ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਈ ਗਈ, ਉਸਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ।
1.114.27
प्रेक्ष्य तांस्तु महाभागान्पारावारे ऋषीन्स्थितान् ।
यमुनातीरविन्यस्तान्प्रदीप्तानिव पावकान् ॥ १.११४.२७ ॥
ਯਮੁਨਾ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ।
1.114.28
पुरस्तादरुणश्चैव तरुणः संप्रकाशते ।
येनैषा ताम्रवस्त्रेव द्यौः कृता प्रविजृम्भिता ॥ १.११४.२८ ॥
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨ ਅਰੁਣ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਿਆ।
1.114.29
उक्तमात्रो मया तत्र नीहारमसृजत्प्रभुः ।
पराशरः सत्यधृतिर्द्वीपे च यमुनाम्भसि ॥ १.११४.२९ ॥
ਮੇਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਧੁੰਦ ਰਚੀ।
1.114.30
अभिभूय स मां बालां तेजसा वशमानयत् ।
तमसा लोकमावृत्य नौगतामेव भारत ॥ १.११४.३० ॥
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ, ਉਸ ਬਾਲੜੀ ਨੂੰ, ਦਬਾ ਕੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਮੈਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਢਕ ਕੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।
1.114.31
मत्स्यगन्धो महानासीत्पुरा मम जुगुप्सितः ।
तमपास्य शुभं गन्धमिमं प्रादात्स मे मुनिः ॥ १.११४.३१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਮੱਛੀ ਵਰਗੀ ਗੰਧ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਹ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧ ਦਿੱਤੀ।
1.114.32
ततो मामाह स मुनिर्गर्भमुत्सृज्य मामकम् ।
द्वोपेऽस्या एव सरितः कन्यैव त्वं भविष्यसि ॥ १.११४.३२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਇਹ ਗਰਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।'
1.114.33
कन्यात्वं च ददौ प्रीतः पुनर्विद्वांस्तपोधनः ।
तस्य वीर्यमहं दृष्ट्वा तथा युक्तं महात्मनः ॥ १.११४.३३ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਤਪੋਧਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਕੰਨਿਆਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
1.114.34
विस्मिता व्यथिता चैव प्रादामात्मानमेव च ।
ततस्तदा महात्मा स कन्यायां मयि भारत।
प्रहृष्टोऽजनयत्पुत्रं द्वीप एव पराशरः ॥ १.११४.३४ ॥
ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕੰਨਿਆ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
1.114.35
पाराशर्यो महायोगी स बभूव महानृषिः ।
कन्यापुत्रो मम पुरा द्वैपायन इति श्रुतः ॥ १.११४.३५ ॥
ਉਹ ਪਾਰਾਸ਼ਰਯ ਮਹਾਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ। ਮੇਰਾ ਕੰਨਿਆ-ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
1.114.36
यो व्यस्य वेदांश्चतुरस्तपसा भगवानृषिः ।
लोके व्यासत्वमापेदे कार्ष्ण्यात्कृष्णत्वमेव च ॥ १.११४.३६ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਪਦਵੀ ਪਾਈ; ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਂ ਵੀ ਪਾਇਆ।
1.114.37
सत्यवादी शमपरस्तपस्वी दग्धकिल्बिषः ।
सद्योत्पन्नः स तु महान्सह पित्रा ततो गतः ॥ १.११४.३७ ॥
ਉਹ ਸੱਚਬੋਲੇ, ਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
1.114.38
स नियुक्तो मया व्यक्तं त्वया चाप्रतिमद्युतिः ।
भ्रातुः क्षेत्रेषु कल्याणमपत्यं जनयिष्यति ॥ १.११४.३८ ॥
ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੁਪਮ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
1.114.39
स हि मामुक्तवांस्तत्र स्मरेः कृच्छ्रेषु मामिति ।
तं स्मरिष्ये महाबाहो यदि भीष्म त्वमिच्छसि ॥ १.११४.३९ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ।' ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗਾ।
1.114.40
तव ह्यनुमते भीष्म नियतं स महातपाः ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु पुत्रानुत्पादयिष्यति ॥ १.११४.४० ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
1.114.41
महर्षेः कीर्तने तस्य भीष्मः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
देशकालौ च जानासि क्रियतामर्थसिद्धये। ॥ १.११४.४१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਕਾਰਜ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਰ।'
1.114.42
अर्थमर्थानुबन्धं च धर्मं धर्मानुबन्धनम् ।
कामं कामानुबन्धं च विपरीतान्पृथक्पृथक् ॥ १.११४.४२ ॥
ਅਰਥ, ਅਰਥ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ, ਧਰਮ, ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ, ਕਾਮ, ਕਾਮ ਦਾ ਅਨੁਬੰਧ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ — ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ (ਸਮਝ)।
1.114.43
यो विचिन्त्य धिया धीरो व्यवस्यति स बुद्धिमान् ।
तदिदं धर्मयुक्तं च हितं चैव कुलस्य नः ॥ १.११४.४३ ॥
ਜੋ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਵੀ ਹੈ।
1.114.44
उक्तं भवत्या यच्छ्रेयस्तन्मह्यं रोचते भृशम् ।
ततस्तस्मिन्प्रतिज्ञाते भीष्मेण कुरुनन्दन ॥ १.११४.४४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਈ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ।
1.114.45
कृष्णद्वैपायनं काली चिन्तयामास वै मुनिम् ।
स वेदान्विब्रुवन्धीमान्मातुर्विज्ञाय चिन्तितम् ॥ १.११४.४५ ॥
ਕਾਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਨੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਜਾਣ ਕੇ (ਆਏ)।
1.114.46
प्रादुर्बभूवाविदितः क्षणेन कुरुनन्दन ।
तस्मै पूजां ततः कृत्वा सुताय विधिपूर्वकम् ॥ १.११४.४६ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
1.114.47
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रस्रवैरभ्यषिञ्चत ।
मुमोच बाष्पं दाशेयी पुत्रं दृष्ट्वा चिरस्य तु ॥ १.११४.४७ ॥
ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਉਂ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਸ਼ੇਯੀ (ਸਤਿਆਵਤੀ) ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ।
1.114.48
तामद्भिः परिषिच्यार्तां महर्षिरभिवाद्य च ।
मातरं पूर्वजः पुत्रो व्यासो वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.४८ ॥
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਖੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛਿੜਕ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.114.49
भवत्या यदभिप्रेतं तदहं कर्तुमागतः ।
शाधि मां धर्मतत्त्वज्ञे करवाणि प्रियं तव ॥ १.११४.४९ ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਇੱਛਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਨ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗਾ।
1.114.50
तस्मै पूजां ततोऽकार्षीत्पुरोधाः परमर्षये ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिमन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ १.११४.५० ॥
ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ।
1.114.51
पूजितो मन्त्रपूर्वं तु विधिवत्प्रीतिमाप सः ।
तमासनगतं माता पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् ॥ १.११४.५१ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਆਸਣ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛੀ।
1.114.52
सत्यवत्यथ वीक्ष्यैनमुवाचेदमनन्तरम् ।
मातापित्रोः प्रजायन्ते पुत्राः साधारणाः कवे ॥ १.११४.५२ ॥
ਫਿਰ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਕਵੀ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਬਰਾਬਰ ਜਨਮਦੇ ਹਨ।
1.114.53
तेषां पिता यथा स्वीमी तथा माता न संशयः ।
विधानविहितः स त्वं यथा मे प्रथमः सुतः ॥ १.११४.५३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ।
1.114.54
विचित्रवीर्यो ब्रह्मर्षे तथा मेऽवरजः सुतः ।
यथैव पितृतो भीष्मस्तथा त्वमपि मातृतः ॥ १.११४.५४ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਹੈਂ।
1.114.55
भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे ।
अयं शान्तनवः सत्यं पालयन्सत्यविक्रमः ॥ १.११४.५५ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚਾ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੈ।
1.114.56
बुद्धिं न कुरुतेऽपत्ये तथा राज्याऽनुशासने ।
स त्वं व्यपेक्षया भ्रातुः सन्तानाय कुलस्य च ॥ १.११४.५६ ॥
ਉਹ ਨਾ ਸੰਤਾਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਭਰਾ ਦੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਤੀ ਲਈ ਇਹ ਕਰ।
1.114.57
भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ ।
अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च ॥ १.११४.५७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ (ਇਹ ਕਰ)।
1.114.58
आनृशंस्याच्च यद्ब्रूयां तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ।
यवीयसस्व भ्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे ॥ १.११४.५८ ॥
ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
1.114.59
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च धर्मतः ।
तयोरुत्पादयापत्यं समर्थो ह्यसि पुत्रक ॥ १.११४.५९ ॥
ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
1.114.60
अनुरूपं कुलस्यास्य संतत्याः प्रसवस्य च ।
वेत्थ धर्मं सत्यवति परं चापरमेव च ॥ १.११४.६० ॥
ਇਸ ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਲਈ ਇਹ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ; ਹੇ ਸਤਿਆਵਤੀ, ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ।
1.114.61
तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मतिः ।
तस्मादहं त्वन्नियोगाद्धर्ममुद्दिश्य कारणम् ॥ १.११४.६१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ।
1.114.62
ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं ह्येतत्सनातनम् ।
भ्रातुः पुत्रान्प्रदास्यामि मित्रावरुणयोः समान् ॥ १.११४.६२ ॥
ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਰੀਤ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਰਾ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ।
1.114.63
व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया ।
संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यतः ॥ १.११४.६३ ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਲਣ; ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
1.114.64
नहि मामव्रतोपेता उपेयात्काचिदङ्गना ।
सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भं तथा कुरु ॥ १.११४.६४ ॥
ਵ੍ਰਤ ਨਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਵੇ; ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।
1.114.65
अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजाऽनाथा विनश्यति ।
नश्यन्ति च क्रियाः सर्वा नास्ति वृष्टिर्न देवता ॥ १.११४.६५ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾ ਰੱਖਿਅਕ ਬਿਨਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
1.114.66
कथं चाराजकं राष्ट्रं शक्यं धारयितुं प्रभो ।
तस्माद्गर्भं समाधत्स्व भीष्मः संवर्धयिष्यति ॥ १.११४.६६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਭੀਸ਼ਮ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਗੇ।
1.114.67
यदि पुत्रः प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिकः ।
विरूपतां मे सहतां तयोरेतत्परं व्रतम् ॥ १.११४.६७ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀ ਬਦਸੂਰਤੀ ਸਹਿਣ; ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਵਰਤ ਹੈ।
1.114.68
यदि मे सहते गन्धं रूपं वेषं तथा वपुः ।
अद्यैव गर्भं कौसल्या विशिष्टं प्रतिपद्यताम् ॥ १.११४.६८ ॥
ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੰਧ, ਰੂਪ, ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸਹਿ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਅੱਜ ਹੀ ਉਹ ਉੱਤਮ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰੇ।
1.114.69
तस्यापि च शतं पुत्रा भवितारो न संशयः ।
गोप्तारः कुरुवंशस्य भवत्याः शोकनाशनाः ॥ १.११४.६९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ।
1.114.70
एवमुक्त्वा महातेजा व्यासः सत्यवतीं तदा ।
शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा ह्यलङ्कृता ॥ १.११४.७० ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਬਿਸਤਰ ਉੱਤੇ ਸੀ।
1.114.71
समागमनमाकाङ्क्षेदिति सोऽन्तर्हितो मुनिः ।
ततोऽभिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम् ॥ १.११४.७१ ॥
"ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਨੂੰਹ ਕੋਲ ਗਈ।
1.114.72
धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचनं हितम् ।
कौसल्ये धर्मतन्त्रं त्वां यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥ १.११४.७२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ, ਮਤਲਬ ਭਰੇ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਧਰਮਤੰਤਰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ।"
1.114.73
भरतानां समुच्छेदो व्यक्तं मद्भाग्यसंक्षयात् ।
व्यथितां मां च संप्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम् ॥ १.११४.७३ ॥
ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਾਰਨ ਭਰਤਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਦੁਖੀ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
1.114.74
भीष्मो बुद्धिमदान्मह्यं कुलस्यास्य विवृद्धये ।
सा च बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापय मां तथा ॥ १.११४.७४ ॥
ਇਸ ਕੁਲ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਪਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਧੀਏ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ।
1.114.75
नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धऱ ।
पुत्रं जनय सुश्रोणि देवराजसमप्रभम् ॥ १.११४.७५ ॥
ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਭਾਰ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇ।
1.114.76
स हि राज्यधुरं गुर्वीमुद्वक्ष्यति कुलस्य नः ।
एवमुक्त्वा तु सा देवी स्नुषां सत्यवती तदा ॥ १.११४.७६ ॥
ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਰਾਜ-ਭਾਰ ਚੁੱਕੇਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਸਤਿਆਵਤੀ ਉਦੋਂ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
1.114.77
सा धर्मतोऽनुनीयैनां कथंचिद्धर्मचारिणीम् ।
भोजयामास विप्रांश्च देवर्षीनतिथींस्तथा ॥ १.११४.७७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਧਰਮਚਾਰਿਣੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ।