മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.114.1
पुनर्भरतवंशस्य हेतुं सन्तानवृद्धये ।
वक्ष्यामि नियतं मातस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १.११४.१ ॥
അമ്മേ, ഭരതവംശത്തിന്റെ സന്താനവൃദ്ധിക്കുള്ള കാരണം ഞാൻ നിശ്ചയമായും വീണ്ടും പറയാം; ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കുക.
1.114.2
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चिद्धनेनोपनिमन्त्र्यताम् ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु यः समुत्पादयेत्प्रजाः ॥ १.११४.२ ॥
ഗുണവാനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ധനം നൽകി ക്ഷണിക്കണം; അദ്ദേഹം വിചിത്രവീര്യന്റെ ഭാര്യമാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സന്താനങ്ങളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കട്ടെ.
1.114.3
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा धर्महेत्वर्थसंहितम् ।
माता सत्यवती भीष्मं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १.११४.३ ॥
ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവ ധർമ്മവും ഉദ്ദേശ്യവും ചേർന്നവയായിരുന്നു; അമ്മ സത്യവതി ഭീഷ്മനോട് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
1.114.4
औचथ्यमधिकृत्येदमङ्गं च यदुदाहृतम् ।
पौराणी श्रुतिरित्येषा प्राप्तकालमिदं कुरु ॥ १.११४.४ ॥
ഔചഥ്യനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞ അംഗവും ഇതുതന്നെ; ഇത് പൗരാണിക ശ്രുതിയാണ്; ഇപ്പോൾ സമയമായി, ഇത് ചെയ്യുക.
1.114.5
त्वं हि पुत्र कुलस्यास्य ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च भारत ।
यथा च ते पितुर्वाक्यं मम कार्यं तथाऽनघ ॥ १.११४.५ ॥
മകനേ, നീയാണ് ഈ കുലത്തിൽ മൂത്തവനും ശ്രേഷ്ഠനും, ഭാരതാ; നിന്റെ പിതാവിന്റെ വാക്ക് എങ്ങനെയോ അങ്ങനെതന്നെ എന്റെ കാര്യവും, നിർമ്മലനേ.
1.114.6
मम पुत्रस्तव भ्राता यवीयान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गं भारतो भरतर्षभ ॥ १.११४.६ ॥
എന്റെ മകൻ, നിനക്ക് അത്യന്തം പ്രിയനായ നിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഭാരതൻ, ബാലനായിരിക്കെതന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
1.114.7
इमे महिष्यौ तस्येह काशिराजसुते उभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११४.७ ॥
ഭാരതാ! കാശിരാജപുത്രിമാരായ ഈ രണ്ട് പട്ടമഹിഷിമാരും, രൂപവും യൗവനവുമുള്ളവരായി, പുത്രരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
1.114.8
धर्म्यमेतत्परं ज्ञात्वा सन्तानाय कुलस्य च ।
आभ्यां मम नियोगात्तु धर्मं चरितुमर्हसि ॥ १.११४.८ ॥
ഇത് ധർമ്മ്യവും പരമവുമാണെന്നറിഞ്ഞ്, കുലസന്താനത്തിനായി, ഇരുവരോടുമൊപ്പം എന്റെ നിയോഗപ്രകാരം നീ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം.
1.114.9
असंशयं परो धर्मस्त्वयाः मातः प्रकीर्तितः ।
त्वमप्येतां प्रतिज्ञां तु वेत्थ या मयि वर्तते ॥ १.११४.९ ॥
അമ്മേ! അങ്ങ് പറഞ്ഞത് സംശയമില്ലാതെ പരമധർമ്മമാണ്. എന്നിലുള്ള ആ പ്രതിജ്ഞ അങ്ങും അറിയുന്നുവല്ലോ.
1.114.10
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यसदनस्य वा ।
उत्सृजेयमहं प्राणान्न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११४.१० ॥
അമരത്വത്തിനോ, ത്രൈലോക്യവാസത്തിനോ വേണ്ടിയായാലും ഞാൻ പ്രാണനെ ഉപേക്ഷിക്കും; പക്ഷേ ഒരു വിധത്തിലും സത്യത്തെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
1.114.11
जानामि त्वयि धर्मज्ञ सत्यं सत्यपराक्रम ।
इच्छंस्त्वमिह लोकांस्त्रीन्सृजेरन्यानरिन्दम ॥ १.११४.११ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ! അങ്ങയിൽ സത്യമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; സത്യപരാക്രമാ! ശത്രുദമനാ! നീ ഇച്ഛിച്ചാൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും വേറെ സൃഷ്ടിക്കാം.
1.114.12
यथा तु नः कुलं चैव धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्टाः स्युस्तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १.११४.१२ ॥
നമ്മുടെ കുലവും ധർമ്മവും നശിക്കാതെയും സുഹൃത്തുക്കൾ സന്തോഷിക്കുന്ന വിധത്തിലും നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
1.114.13
त्वमेव कुलवृद्धासि गौरवं तु परं त्वयि ।
सोपायं कुलसन्ताने वक्तुमर्हसि नः परम् ॥ १.११४.१३ ॥
നീയാണ് കുലത്തിലെ മുതിർന്നവൾ; നിന്നിലാണ് പരമമായ ബഹുമാനം. കുലസന്താനത്തിനുള്ള ഉപായം നീ ഞങ്ങളോട് വ്യക്തമായി പറയണം.
1.114.14
स्त्रियो हि परमं गुह्यं धारयन्ति सदा कुले ।
पुरुषांश्चैव मायाभिर्बह्वीभिरुपगृह्णते ॥ १.११४.१४ ॥
സ്ത്രീകൾ എപ്പോഴും കുലത്തിൽ പരമമായ രഹസ്യം സൂക്ഷിക്കുന്നു; പല മായകളാൽ പുരുഷന്മാരെ വശപ്പെടുത്തുന്നു.
1.114.15
सा सत्यवति संपश्य धर्मं सत्यपरायणे ।
यथा न जह्यां सत्यं च न सीदेच्च कुलं हि नः ॥ १.११४.१५ ॥
സത്യപരായണയായ സത്യവതീ, ധർമ്മത്തെ നന്നായി നോക്കൂ; ഞാൻ സത്യം ഉപേക്ഷിക്കാതെയും നമ്മുടെ കുലം നശിക്കാതെയും ഇരിക്കാൻ.
1.114.16
ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया ।
विहसन्तीव सव्रीडमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.१६ ॥
അപ്പോൾ സത്യവതി ലജ്ജയോടെ, ചെറുതായി ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, തപ്പിത്തടയുന്ന വാക്കോടെ ഭീഷ്മരോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.114.17
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
विश्वासात्ते प्रवक्ष्यामि सन्तानाय कुलस्य नः ॥ १.११४.१७ ॥
മഹാബാഹുവായ ഭാരതാ, നീ പറയുന്നത് സത്യമാണ്. വിശ്വാസത്താൽ നമ്മുടെ കുലസന്താനത്തിനായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
1.114.18
न ते शक्यमनाख्यातुमापद्धर्मं तथाविधम् ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं परा गतिः ॥ १.११४.१८ ॥
അങ്ങനെയുള്ള ആപദ്ധർമ്മം നീ പറയാതിരിക്കുന്നത് നിനക്ക് സാധ്യമല്ല. നമ്മുടെ കുലത്തിൽ നീയാണ് ധർമ്മം; നീയാണ് സത്യം; നീയാണ് പരമമായ ആശ്രയം.
1.114.19
यत्त्वं वक्ष्यसि तत्कार्यमस्माभिरिति मे मतिः ।
तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम्।
शृणु भीष्म वचो मह्यं धर्मार्थसहितं हितम् ॥ १.११४.१९ ॥
നീ പറയുന്നത് തന്നെ ഞങ്ങൾ ചെയ്യണം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. അതിനാൽ സത്യമായി കേട്ട് പിന്നീട് അത് ചെയ്യുക. ഭീഷ്മാ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന എന്റെ ഹിതവചനം കേൾക്കുക.
1.114.20
न च विस्रम्भकथितं भवान्सूचितुमर्हति ।
यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ ॥ १.११४.२० ॥
വിശ്വാസത്തോടെ പറഞ്ഞ വാക്ക് നീ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് ഉചിതമല്ല. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നീ കേട്ടിട്ടുള്ള വസു എന്ന പേരുള്ള രാജാവ്—
1.114.21
तस्य शुक्लादहं मत्स्या धृता कुक्षौ पुरा किल ।
मातरं मे जलाद्धृत्वा दाशः परमधर्मवित् ॥ १.११४.२१ ॥
അവന്റെ ശുക്ലത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് മീനിന്റെ ഉദരത്തിൽ ധരിക്കപ്പെട്ടു. എന്റെ അമ്മയെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ദാശൻ, പരമധർമ്മം അറിയുന്നവൻ—
1.114.22
मां तु स्वगृहमानीय दुहितृत्वेऽभ्यकल्पयत् ।
धर्मयुक्तः स धर्मेण पिता चासीत्ततो मम ॥ १.११४.२२ ॥
എന്നെ അവൻ തന്റെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടുവന്ന് മകളായി സ്വീകരിച്ചു. ധർമ്മയുക്തനായ അവൻ ധർമ്മത്താൽ തന്നെ എനിക്ക് പിതാവായി.
1.114.23
धर्मयुक्तस्य धर्मार्थं पितुरासीत्तरी मम ।
सा कदाचिदहं तत्र गता प्रथमयौवनम् ॥ १.११४.२३ ॥
ധർമ്മയുക്തനായ എന്റെ പിതാവിന് ധർമ്മത്തിനായി ഒരു തോണി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ എന്റെ ആദ്യ യൗവനത്തിൽ ഞാൻ അവിടെ പോയി.
1.114.24
अथ धर्मविदां श्रेष्ठः परमर्षिः पराशरः ।
आजगाम तरीं धीमांस्तरिष्यन्यमुनां नदीम् ॥ १.११४.२४ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും പരമ ഋഷിയുമായ പരാശരൻ, ബുദ്ധിമാനായ അദ്ദേഹം യമുനാനദി കടക്കാനാഗ്രഹിച്ച് തോണിയുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
1.114.25
स तार्यमाणो यमुनां मामुपेत्याब्रवीत्तदा ।
सान्त्वपूर्वं मुनिश्रेष्ठः कामार्तो मधुरं वचः।
उक्त्वा जन्म कुलं मह्यं नासि दाशसुतेति च ॥ १.११४.२५ ॥
യമുനാനദി കടത്തുമ്പോൾ അദ്ദേഹം എന്റെ അടുത്തെത്തി. കാമാർത്തനായ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ആശ്വാസവാക്കുകളോടെ മധുരമായി സംസാരിച്ചു. എന്റെ ജന്മവും കുലവും പറഞ്ഞിട്ട്, നീ മുക്കുവന്റെ മകളല്ല എന്ന് പറഞ്ഞു.
1.114.26
तमहं शापभीता च पितुर्भीता च भारत ।
वरैरसुलभैरुक्ता न प्रत्याख्यातुमुत्सहे ॥ १.११४.२६ ॥
ഭാരതാ, ശാപത്തെ ഭയന്നവളും പിതാവിനെ ഭയന്നവളുമായ ഞാൻ, ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള വരങ്ങളാൽ സംസാരിക്കപ്പെട്ട്, അദ്ദേഹത്തെ നിരസിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
1.114.27
प्रेक्ष्य तांस्तु महाभागान्पारावारे ऋषीन्स्थितान् ।
यमुनातीरविन्यस्तान्प्रदीप्तानिव पावकान् ॥ १.११४.२७ ॥
യമുനാതീരത്ത് നിൽക്കുന്ന, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികൾ പോലെയുള്ള ആ മഹാഭാഗ്യരായ ഋഷിമാരെ മറുകരയിൽ കണ്ട്.
1.114.28
पुरस्तादरुणश्चैव तरुणः संप्रकाशते ।
येनैषा ताम्रवस्त्रेव द्यौः कृता प्रविजृम्भिता ॥ १.११४.२८ ॥
കിഴക്ക് യുവാവായ അരുണൻ പ്രകാശിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ആകാശം ചെമ്പുവസ്ത്രം പോലെ വിരിഞ്ഞു.
1.114.29
उक्तमात्रो मया तत्र नीहारमसृजत्प्रभुः ।
पराशरः सत्यधृतिर्द्वीपे च यमुनाम्भसि ॥ १.११४.२९ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞ ഉടനെ, സത്യധൃതിയായ പ്രഭു പരാശരൻ യമുനാജലത്തിലെ ദ്വീപിൽ മൂടൽമഞ്ഞ് സൃഷ്ടിച്ചു.
1.114.30
अभिभूय स मां बालां तेजसा वशमानयत् ।
तमसा लोकमावृत्य नौगतामेव भारत ॥ १.११४.३० ॥
അദ്ദേഹം തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് എന്നെ, ആ ബാലികയെ, അധീനമാക്കി. ഭാരതാ, തോണിയിലിരുന്ന എന്നെ ഇരുട്ടുകൊണ്ട് ലോകത്തെ മൂടി വശമാക്കി.
1.114.31
मत्स्यगन्धो महानासीत्पुरा मम जुगुप्सितः ।
तमपास्य शुभं गन्धमिमं प्रादात्स मे मुनिः ॥ १.११४.३१ ॥
മുൻപ് എന്റെ മത്സ്യഗന്ധം വളരെ വലുതും വെറുപ്പുളവാക്കുന്നതുമായിരുന്നു. ആ മുനി അതു നീക്കി എനിക്ക് ഈ ശുഭഗന്ധം നൽകി.
1.114.32
ततो मामाह स मुनिर्गर्भमुत्सृज्य मामकम् ।
द्वोपेऽस्या एव सरितः कन्यैव त्वं भविष्यसि ॥ १.११४.३२ ॥
അപ്പോൾ ആ മുനി എന്നോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഈ ഗർഭം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ നദിയുടെ ദ്വീപിൽത്തന്നെ നീ കന്യകയായിരിക്കും.'
1.114.33
कन्यात्वं च ददौ प्रीतः पुनर्विद्वांस्तपोधनः ।
तस्य वीर्यमहं दृष्ट्वा तथा युक्तं महात्मनः ॥ १.११४.३३ ॥
പ്രസന്നനായ ആ പണ്ഡിതനും തപോധനനുമായ മുനി എനിക്കു വീണ്ടും കന്യാത്വം നൽകി. ആ മഹാത്മാവിന്റെ വീര്യത്താൽ യുക്തമായതു ഞാൻ കണ്ടു.
1.114.34
विस्मिता व्यथिता चैव प्रादामात्मानमेव च ।
ततस्तदा महात्मा स कन्यायां मयि भारत।
प्रहृष्टोऽजनयत्पुत्रं द्वीप एव पराशरः ॥ १.११४.३४ ॥
വിസ്മയിച്ചും വ്യഥിതയായും ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ അർപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ, ഭാരതാ, ആ മഹാത്മാവായ പരാശരൻ കന്യകയായ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനായി ദ്വീപിൽത്തന്നെ ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
1.114.35
पाराशर्यो महायोगी स बभूव महानृषिः ।
कन्यापुत्रो मम पुरा द्वैपायन इति श्रुतः ॥ १.११४.३५ ॥
ആ പാരാശര്യൻ മഹായോഗിയും മഹർഷിയുമായി. എന്റെ കന്യാപുത്രൻ മുൻപ് ദ്വൈപായനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
1.114.36
यो व्यस्य वेदांश्चतुरस्तपसा भगवानृषिः ।
लोके व्यासत्वमापेदे कार्ष्ण्यात्कृष्णत्वमेव च ॥ १.११४.३६ ॥
തപസ്സിനാൽ നാലു വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ച ആ ഭഗവാനായ ഋഷി ലോകത്തിൽ വ്യാസപദവി പ്രാപിച്ചു; കൃഷ്ണവർണം കൊണ്ട് കൃഷ്ണത്വവും നേടി.
1.114.37
सत्यवादी शमपरस्तपस्वी दग्धकिल्बिषः ।
सद्योत्पन्नः स तु महान्सह पित्रा ततो गतः ॥ १.११४.३७ ॥
അദ്ദേഹം സത്യവാദിയും ശമപരനും തപസ്വിയും പാപം ദഹിപ്പിച്ചവനുമായിരുന്നു. ജനിച്ച ഉടനെ ആ മഹാനായവൻ പിതാവിനോടൊപ്പം അവിടെനിന്ന് പോയി.
1.114.38
स नियुक्तो मया व्यक्तं त्वया चाप्रतिमद्युतिः ।
भ्रातुः क्षेत्रेषु कल्याणमपत्यं जनयिष्यति ॥ १.११४.३८ ॥
ഞാനും നീയും വ്യക്തമായി നിയോഗിച്ച അദ്ദേഹം അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ളവനാണ്; സഹോദരന്റെ ഭാര്യമാരിൽ ശുഭകരമായ സന്തതിയെ അദ്ദേഹം ഉണ്ടാക്കും.
1.114.39
स हि मामुक्तवांस्तत्र स्मरेः कृच्छ्रेषु मामिति ।
तं स्मरिष्ये महाबाहो यदि भीष्म त्वमिच्छसि ॥ १.११४.३९ ॥
അവിടെവെച്ച് അദ്ദേഹം എന്നോട് പറഞ്ഞു, 'കഷ്ടകാലങ്ങളിൽ എന്നെ ഓർക്കുക' എന്ന്. മഹാബാഹുവായ ഭീഷ്മാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ സ്മരിക്കാം.
1.114.40
तव ह्यनुमते भीष्म नियतं स महातपाः ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु पुत्रानुत्पादयिष्यति ॥ १.११४.४० ॥
ഭീഷ്മാ, നിന്റെ അനുമതിയോടെ ആ മഹാതപസ്വി വിചിത്രവീര്യന്റെ ഭാര്യമാരിൽ തീർച്ചയായും പുത്രന്മാരെ ഉണ്ടാക്കും.
1.114.41
महर्षेः कीर्तने तस्य भीष्मः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
देशकालौ च जानासि क्रियतामर्थसिद्धये। ॥ १.११४.४१ ॥
ആ മഹർഷിയുടെ പേര് പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭീഷ്മർ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: 'ദേശവും കാലവും നിനക്കറിയാം; ഉദ്ദേശ്യസിദ്ധിക്കായി ചെയ്യുക.'
1.114.42
अर्थमर्थानुबन्धं च धर्मं धर्मानुबन्धनम् ।
कामं कामानुबन्धं च विपरीतान्पृथक्पृथक् ॥ १.११४.४२ ॥
അർത്ഥം, അർത്ഥത്തിന്റെ ബന്ധം, ധർമ്മം, ധർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധം, കാമം, കാമത്തിന്റെ ബന്ധം, അവയുടെ വിപരീതങ്ങളും — ഓരോന്നും വെവ്വേറെ (അറിയുക).
1.114.43
यो विचिन्त्य धिया धीरो व्यवस्यति स बुद्धिमान् ।
तदिदं धर्मयुक्तं च हितं चैव कुलस्य नः ॥ १.११४.४३ ॥
നന്നായി ചിന്തിച്ച്, ധീരനായി ബുദ്ധിയാൽ തീരുമാനിക്കുന്നവനാണ് ബുദ്ധിമാൻ. ഈ തീരുമാനം ധർമ്മത്തോട് യോജിക്കുന്നതും നമ്മുടെ കുലത്തിന് ഹിതകരവുമാണ്.
1.114.44
उक्तं भवत्या यच्छ्रेयस्तन्मह्यं रोचते भृशम् ।
ततस्तस्मिन्प्रतिज्ञाते भीष्मेण कुरुनन्दन ॥ १.११४.४४ ॥
നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ശ്രേയസ്സായ വാക്ക് എനിക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമായി. അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ ആ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തശേഷം, ഹേ കുരുനന്ദനാ.
1.114.45
कृष्णद्वैपायनं काली चिन्तयामास वै मुनिम् ।
स वेदान्विब्रुवन्धीमान्मातुर्विज्ञाय चिन्तितम् ॥ १.११४.४५ ॥
കാളി കൃഷ്ണദ്വൈപായനമുനിയെ ചിന്തിച്ചു. ആ ബുദ്ധിമാനായ മുനി വേദങ്ങൾ വിഭജിച്ചുകൊണ്ട് അമ്മയുടെ ചിന്ത മനസ്സിലാക്കി.
1.114.46
प्रादुर्बभूवाविदितः क्षणेन कुरुनन्दन ।
तस्मै पूजां ततः कृत्वा सुताय विधिपूर्वकम् ॥ १.११४.४६ ॥
അദ്ദേഹം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അറിയാതെതന്നെ പ്രത്യക്ഷനായി. ഹേ കുരുനന്ദനാ, അപ്പോൾ അമ്മ മകന് വിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്തു.
1.114.47
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रस्रवैरभ्यषिञ्चत ।
मुमोच बाष्पं दाशेयी पुत्रं दृष्ट्वा चिरस्य तु ॥ १.११४.४७ ॥
രണ്ടു കൈകളാലും ആലിംഗനം ചെയ്ത്, കണ്ണീർധാരകളാൽ അവനെ നനച്ചു. ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം മകനെ കണ്ട് ദാശേയി (സത്യവതി) കണ്ണീർ പൊഴിച്ചു.
1.114.48
तामद्भिः परिषिच्यार्तां महर्षिरभिवाद्य च ।
मातरं पूर्वजः पुत्रो व्यासो वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.४८ ॥
വെള്ളത്താൽ ആ ദുഃഖിതയായ അമ്മയെ തളിച്ച്, മഹർഷിയെ വന്ദിച്ചശേഷം, ജ്യേഷ്ഠപുത്രനായ വ്യാസൻ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.114.49
भवत्या यदभिप्रेतं तदहं कर्तुमागतः ।
शाधि मां धर्मतत्त्वज्ञे करवाणि प्रियं तव ॥ १.११४.४९ ॥
നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുവാനാണ് ഞാൻ വന്നത്. ധർമ്മതത്ത്വം അറിയുന്നവളേ, എന്നോട് കൽപ്പിക്കൂ; നിനക്ക് പ്രിയമുള്ളത് ഞാൻ ചെയ്യാം.
1.114.50
तस्मै पूजां ततोऽकार्षीत्पुरोधाः परमर्षये ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिमन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ १.११४.५० ॥
അനന്തരം പുരോഹിതൻ ആ മഹർഷിക്ക് പൂജ ചെയ്തു; അദ്ദേഹം അത് വിധിപ്രകാരം മന്ത്രപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
1.114.51
पूजितो मन्त्रपूर्वं तु विधिवत्प्रीतिमाप सः ।
तमासनगतं माता पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् ॥ १.११४.५१ ॥
മന്ത്രപൂർവ്വം വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തോട് മാതാവ് ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.
1.114.52
सत्यवत्यथ वीक्ष्यैनमुवाचेदमनन्तरम् ।
मातापित्रोः प्रजायन्ते पुत्राः साधारणाः कवे ॥ १.११४.५२ ॥
അപ്പോൾ സത്യവതി അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഓ കവേ, പുത്രന്മാർ മാതാപിതാക്കളിൽനിന്ന് തുല്യമായി ജനിക്കുന്നു.
1.114.53
तेषां पिता यथा स्वीमी तथा माता न संशयः ।
विधानविहितः स त्वं यथा मे प्रथमः सुतः ॥ १.११४.५३ ॥
അവർക്ക് പിതാവ് എങ്ങനെ ഉടമയാണോ, അതുപോലെ മാതാവും ആണ്; സംശയമില്ല. വിധിയാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട നീ എന്റെ ആദ്യപുത്രനാണ്.
1.114.54
विचित्रवीर्यो ब्रह्मर्षे तथा मेऽवरजः सुतः ।
यथैव पितृतो भीष्मस्तथा त्वमपि मातृतः ॥ १.११४.५४ ॥
ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, വിചിത്രവീര്യൻ എന്റെ ഇളയ പുത്രനാണ്. ഭീഷ്മർ പിതാവിന്റെ വശത്തുനിന്ന് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ നീയും മാതാവിന്റെ വശത്തുനിന്ന്.
1.114.55
भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे ।
अयं शान्तनवः सत्यं पालयन्सत्यविक्रमः ॥ १.११४.५५ ॥
നീ വിചിത്രവീര്യന്റെ സഹോദരനായോ പുത്രനായോ ഇവനെ കരുതുന്നുവെങ്കിലും, ഇവൻ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനാണ്; സത്യം പാലിക്കുന്ന സത്യപരാക്രമൻ.
1.114.56
बुद्धिं न कुरुतेऽपत्ये तथा राज्याऽनुशासने ।
स त्वं व्यपेक्षया भ्रातुः सन्तानाय कुलस्य च ॥ १.११४.५६ ॥
അവൻ സന്തതിയിലോ രാജ്യഭരണത്തിലോ ശ്രദ്ധ വെക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ നീ സഹോദരനോടുള്ള ആദരവോടെയും കുലസന്തതിക്കായും ഇത് ചെയ്യുക.
1.114.57
भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ ।
अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च ॥ १.११४.५७ ॥
നിർമ്മലനായവനേ, ഭീഷ്മരുടെ വാക്കിനാലും എന്റെ നിയോഗത്താലും സകല ജീവികളോടുള്ള അനുകമ്പയാലും അവരുടെ രക്ഷയ്ക്കായും (ഇത് ചെയ്യുക).
1.114.58
आनृशंस्याच्च यद्ब्रूयां तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ।
यवीयसस्व भ्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे ॥ १.११४.५८ ॥
ദയയോടെ ഞാൻ പറയുന്നത് കേട്ട് നീ ചെയ്യണം; ഇളയ സഹോദരന്റെ ഭാര്യമാർ ദേവപുത്രിമാരെപ്പോലെയാണ്.
1.114.59
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च धर्मतः ।
तयोरुत्पादयापत्यं समर्थो ह्यसि पुत्रक ॥ १.११४.५९ ॥
രൂപവും യൗവനവും ഉള്ള, പുത്രകാമികളായ അവരിൽ ധർമ്മപ്രകാരം സന്തതിയെ ജനിപ്പിക്കുക; മകനേ, നീ അതിന് പ്രാപ്തനാണ്.
1.114.60
अनुरूपं कुलस्यास्य संतत्याः प्रसवस्य च ।
वेत्थ धर्मं सत्यवति परं चापरमेव च ॥ १.११४.६० ॥
ഈ കുലത്തിന്റെ സന്തതിക്കും ജനനത്തിനും ഇത് അനുയോജ്യമാണ്; സത്യവതീ, നീ ശ്രേഷ്ഠധർമ്മവും അധമധർമ്മവും അറിയുന്നവളാണ്.
1.114.61
तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मतिः ।
तस्मादहं त्वन्नियोगाद्धर्ममुद्दिश्य कारणम् ॥ १.११४.६१ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞേ, നിന്റെ മനസ്സും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ധർമ്മത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഞാൻ ഇത് ചെയ്യും.
1.114.62
ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं ह्येतत्सनातनम् ।
भ्रातुः पुत्रान्प्रदास्यामि मित्रावरुणयोः समान् ॥ १.११४.६२ ॥
നീ ആഗ്രഹിച്ചത് ഞാൻ ചെയ്യും; ഇത് സനാതനമായി കാണപ്പെട്ട ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. സഹോദരന് വേണ്ടി മിത്രനും വരുണനും തുല്യരായ പുത്രന്മാരെ ഞാൻ നൽകും.
1.114.63
व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया ।
संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यतः ॥ १.११४.६३ ॥
നിന്റെ ഇരുവരായ ദേവിമാർ ഇവിടെ ഞാൻ നിർദ്ദേശിച്ച വ്രതം ഒരു വർഷം ന്യായപ്രകാരം അനുഷ്ഠിക്കട്ടെ; അപ്പോൾ അവർ ശുദ്ധരാകും.
1.114.64
नहि मामव्रतोपेता उपेयात्काचिदङ्गना ।
सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भं तथा कुरु ॥ १.११४.६४ ॥
വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാത്ത ഒരു സ്ത്രീയും എന്നെ സമീപിക്കരുത്; ദേവിമാർ ഉടൻ ഗർഭം ധരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ അത് ചെയ്യുക.
1.114.65
अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजाऽनाथा विनश्यति ।
नश्यन्ति च क्रियाः सर्वा नास्ति वृष्टिर्न देवता ॥ १.११४.६५ ॥
രാജാവില്ലാത്ത രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ പ്രജകൾ സംരക്ഷകനില്ലാതെ നശിക്കുന്നു; എല്ലാ ക്രിയകളും നശിക്കുന്നു; മഴയില്ല, ദേവതകളുടെ അനുഗ്രഹവുമില്ല.
1.114.66
कथं चाराजकं राष्ट्रं शक्यं धारयितुं प्रभो ।
तस्माद्गर्भं समाधत्स्व भीष्मः संवर्धयिष्यति ॥ १.११४.६६ ॥
പ്രഭോ, രാജാവില്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തെ എങ്ങനെ താങ്ങാനാകും? അതുകൊണ്ട് ഗർഭം ധരിക്കുക; ഭീഷ്മർ അതിനെ വളർത്തും.
1.114.67
यदि पुत्रः प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिकः ।
विरूपतां मे सहतां तयोरेतत्परं व्रतम् ॥ १.११४.६७ ॥
എന്റെ സഹോദരന് യഥാസമയം ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ നൽകണമെങ്കിൽ, അവർ ഇരുവരും എന്റെ വൈരൂപ്യം സഹിക്കണം; ഇതാണ് അവരുടെ പരമവ്രതം.
1.114.68
यदि मे सहते गन्धं रूपं वेषं तथा वपुः ।
अद्यैव गर्भं कौसल्या विशिष्टं प्रतिपद्यताम् ॥ १.११४.६८ ॥
അവൾ എന്റെ ഗന്ധവും രൂപവും വേഷവും ശരീരവും സഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, കൗസല്യേ, ഇന്നുതന്നെ അവൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ഗർഭം ധരിക്കട്ടെ.
1.114.69
तस्यापि च शतं पुत्रा भवितारो न संशयः ।
गोप्तारः कुरुवंशस्य भवत्याः शोकनाशनाः ॥ १.११४.६९ ॥
അവനും നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും; സംശയമില്ല. അവർ കുരുവംശത്തിന്റെ രക്ഷകരും നിങ്ങളുടെ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നവരുമായിരിക്കും.
1.114.70
एवमुक्त्वा महातेजा व्यासः सत्यवतीं तदा ।
शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा ह्यलङ्कृता ॥ १.११४.७० ॥
മഹാതേജസ്വിയായ വ്യാസൻ സത്യവതിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം; അപ്പോൾ കൗസല്യ ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച് അലങ്കരിച്ച് ശയ്യയിലായിരുന്നു.
1.114.71
समागमनमाकाङ्क्षेदिति सोऽन्तर्हितो मुनिः ।
ततोऽभिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम् ॥ १.११४.७१ ॥
"അവൾ എന്നോടുള്ള സംയോഗം ആഗ്രഹിക്കട്ടെ" എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മുനി അന്തർധാനം ചെയ്തു. പിന്നെ ആ ദേവി ഏകാന്തത്തിൽ കണ്ട മരുമകളുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
1.114.72
धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचनं हितम् ।
कौसल्ये धर्मतन्त्रं त्वां यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥ १.११४.७२ ॥
അവൾ ധർമ്മോചിതവും പ്രയോജനപ്രദവും ഹിതകരവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "കൗസല്യേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന ധർമ്മതന്ത്രം ഗ്രഹിക്കുക."
1.114.73
भरतानां समुच्छेदो व्यक्तं मद्भाग्यसंक्षयात् ।
व्यथितां मां च संप्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम् ॥ १.११४.७३ ॥
എന്റെ ഭാഗ്യക്ഷയം മൂലം ഭരതവംശം നശിക്കുന്നത് വ്യക്തമാണ്. വ്യഥിതയായ എന്നെയും പീഡിതമായ പിതൃവംശത്തെയും കണ്ടിട്ട്.
1.114.74
भीष्मो बुद्धिमदान्मह्यं कुलस्यास्य विवृद्धये ।
सा च बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापय मां तथा ॥ १.११४.७४ ॥
ഈ കുലത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കായി ഭീഷ്മർ എനിക്ക് ബുദ്ധിപൂർവകമായ ഉപായം നൽകി. ആ ബുദ്ധി നിന്നിൽ ആശ്രിതമാണ്, മകളേ, എന്നെ അങ്ങനെ സാധിപ്പിക്കൂ.
1.114.75
नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धऱ ।
पुत्रं जनय सुश्रोणि देवराजसमप्रभम् ॥ १.११४.७५ ॥
നഷ്ടപ്പെട്ട ഭാരതവംശത്തെ വീണ്ടും ഉയർത്തുക. സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, ദേവേന്ദ്രനു തുല്യതേജസ്വിയായ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിക്കുക.
1.114.76
स हि राज्यधुरं गुर्वीमुद्वक्ष्यति कुलस्य नः ।
एवमुक्त्वा तु सा देवी स्नुषां सत्यवती तदा ॥ १.११४.७६ ॥
അവൻ നമ്മുടെ കുലത്തിന്റെ ഭാരമേറിയ രാജ്യഭാരം വഹിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ദേവി സത്യവതി അപ്പോൾ മരുമകളോട് പറഞ്ഞു.
1.114.77
सा धर्मतोऽनुनीयैनां कथंचिद्धर्मचारिणीम् ।
भोजयामास विप्रांश्च देवर्षीनतिथींस्तथा ॥ १.११४.७७ ॥
അവൾ ധർമ്മപ്രകാരം ഈ ധർമ്മചാരിണിയെ എങ്ങനെയോ അനുനയിപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണർക്കും ദേവർഷികൾക്കും അതിഥികൾക്കും ഭക്ഷണം നൽകി.