మహాభారతం · అధ్యాయం 1.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.114.1
पुनर्भरतवंशस्य हेतुं सन्तानवृद्धये ।
वक्ष्यामि नियतं मातस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १.११४.१ ॥
అమ్మా, భరత వంశ సంతాన వృద్ధికి కారణాన్ని మళ్ళీ నిశ్చయంగా చెబుతాను; నా మాట విను.
1.114.2
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चिद्धनेनोपनिमन्त्र्यताम् ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु यः समुत्पादयेत्प्रजाः ॥ १.११४.२ ॥
ఏదైనా గుణవంతుడైన బ్రాహ్మణుడిని ధనమిచ్చి ఆహ్వానించాలి; అతడు విచిత్రవీర్యుని భార్యల క్షేత్రాలలో సంతానాన్ని కలిగించాలి.
1.114.3
भीष्मस्य तु वचः श्रुत्वा धर्महेत्वर्थसंहितम् ।
माता सत्यवती भीष्मं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १.११४.३ ॥
భీష్ముని మాటలు విని, అవి ధర్మార్థ హేతువులతో కూడినవి; తల్లి సత్యవతి భీష్ముడితో మళ్ళీ మాట్లాడింది.
1.114.4
औचथ्यमधिकृत्येदमङ्गं च यदुदाहृतम् ।
पौराणी श्रुतिरित्येषा प्राप्तकालमिदं कुरु ॥ १.११४.४ ॥
ఔచథ్యుని గురించి చెప్పిన అంగం ఇదే; ఇది పౌరాణిక శ్రుతి; ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది, దీనిని చెయ్యి.
1.114.5
त्वं हि पुत्र कुलस्यास्य ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च भारत ।
यथा च ते पितुर्वाक्यं मम कार्यं तथाऽनघ ॥ १.११४.५ ॥
కుమారా, నువ్వే ఈ కులంలో జ్యేష్ఠుడవు, శ్రేష్ఠుడవు, భారతా; నీ తండ్రి మాట ఎలాగో నా పని కూడా అలాగే, ఓ నిష్కళంకుడా.
1.114.6
मम पुत्रस्तव भ्राता यवीयान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गं भारतो भरतर्षभ ॥ १.११४.६ ॥
నా కుమారుడు, నీకు ఎంతో ప్రియమైన నీ తమ్ముడు భారతుడు, బాలుడిగానే స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
1.114.7
इमे महिष्यौ तस्येह काशिराजसुते उभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११४.७ ॥
ఓ భారతా! కాశీరాజు కుమార్తెలైన ఈ ఇద్దరు పట్టమహిషులు, అందం యౌవనం కలిగినవారై, పుత్రులను కోరుతున్నారు.
1.114.8
धर्म्यमेतत्परं ज्ञात्वा सन्तानाय कुलस्य च ।
आभ्यां मम नियोगात्तु धर्मं चरितुमर्हसि ॥ १.११४.८ ॥
ఇది ధర్మసమ్మతమైనది, అత్యుత్తమమైనదని తెలిసి, కులసంతానం కోసం, ఈ ఇద్దరితో నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నీవు ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
1.114.9
असंशयं परो धर्मस्त्वयाः मातः प्रकीर्तितः ।
त्वमप्येतां प्रतिज्ञां तु वेत्थ या मयि वर्तते ॥ १.११४.९ ॥
అమ్మా! నీవు చెప్పినది నిస్సందేహంగా పరమ ధర్మమే. నాలో ఉన్న ఆ ప్రతిజ్ఞను నీవూ ఎరుగుదువు.
1.114.10
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यसदनस्य वा ।
उत्सृजेयमहं प्राणान्न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११४.१० ॥
అమరత్వం కోసమైనా, లేదా త్రిలోకాల నివాసం కోసమైనా నేను ప్రాణాలు విడిచేస్తాను, కానీ ఏ విధంగానైనా సత్యాన్ని విడువను.
1.114.11
जानामि त्वयि धर्मज्ञ सत्यं सत्यपराक्रम ।
इच्छंस्त्वमिह लोकांस्त्रीन्सृजेरन्यानरिन्दम ॥ १.११४.११ ॥
ధర్మజ్ఞా! నీలో సత్యాన్ని నేను ఎరుగుదును; సత్యపరాక్రమా! శత్రువులను అణచువాడా! నీవు కోరితే ఇక్కడ మూడు లోకాలను మరొకటిగా సృష్టించగలవు.
1.114.12
यथा तु नः कुलं चैव धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्टाः स्युस्तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १.११४.१२ ॥
మన కులమూ ధర్మమూ నశించకుండా, మిత్రులు సంతోషించేలా, అలాగే నీవు చేయాలి.
1.114.13
त्वमेव कुलवृद्धासि गौरवं तु परं त्वयि ।
सोपायं कुलसन्ताने वक्तुमर्हसि नः परम् ॥ १.११४.१३ ॥
నువ్వే కులంలో పెద్దదానవు; నీలోనే గొప్ప గౌరవం ఉంది. కుల సంతానానికి ఉపాయాన్ని నువ్వు మాకు స్పష్టంగా చెప్పాలి.
1.114.14
स्त्रियो हि परमं गुह्यं धारयन्ति सदा कुले ।
पुरुषांश्चैव मायाभिर्बह्वीभिरुपगृह्णते ॥ १.११४.१४ ॥
స్త్రీలు ఎల్లప్పుడూ కులంలో అత్యంత గోప్యమైన రహస్యాన్ని కాపాడుతారు; అనేక మాయలతో పురుషులను వశపరచుకుంటారు.
1.114.15
सा सत्यवति संपश्य धर्मं सत्यपरायणे ।
यथा न जह्यां सत्यं च न सीदेच्च कुलं हि नः ॥ १.११४.१५ ॥
సత్యపరాయణురాలా సత్యవతీ, ధర్మాన్ని బాగా చూడు; నేను సత్యాన్ని విడువకుండా, మన కులం నశించకుండా ఉండేలా.
1.114.16
ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया ।
विहसन्तीव सव्रीडमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.१६ ॥
అప్పుడు సత్యవతి సిగ్గుతో, కొంచెం నవ్వుతున్నట్లు, తడబడుతున్న మాటతో భీష్ముడితో ఈ మాట చెప్పింది.
1.114.17
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
विश्वासात्ते प्रवक्ष्यामि सन्तानाय कुलस्य नः ॥ १.११४.१७ ॥
ఓ మహాబాహూ భారతా, నువ్వు చెప్పినట్టు ఇది నిజం. నమ్మకంతో మన కుల సంతానం కోసం నీకు చెబుతాను.
1.114.18
न ते शक्यमनाख्यातुमापद्धर्मं तथाविधम् ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं परा गतिः ॥ १.११४.१८ ॥
అలాంటి ఆపద్ధర్మాన్ని నువ్వు చెప్పకుండా ఉండడం నీకు సాధ్యం కాదు. మన కులంలో నువ్వే ధర్మం; నువ్వే సత్యం; నువ్వే పరమ గతి.
1.114.19
यत्त्वं वक्ष्यसि तत्कार्यमस्माभिरिति मे मतिः ।
तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम्।
शृणु भीष्म वचो मह्यं धर्मार्थसहितं हितम् ॥ १.११४.१९ ॥
నీవు చెప్పినదే మేము చేయాలని నా అభిప్రాయం. కాబట్టి సత్యంగా విని, తరువాత అదే చేయి. భీష్మా, ధర్మార్థాలతో కూడిన నా హితవచనాన్ని విను.
1.114.20
न च विस्रम्भकथितं भवान्सूचितुमर्हति ।
यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ ॥ १.११४.२० ॥
నమ్మకంతో చెప్పబడిన మాటను నీవు బయటపెట్టడం తగదు. భరతశ్రేష్ఠా, నీవు విన్న ఆ వసు అనే రాజు—
1.114.21
तस्य शुक्लादहं मत्स्या धृता कुक्षौ पुरा किल ।
मातरं मे जलाद्धृत्वा दाशः परमधर्मवित् ॥ १.११४.२१ ॥
అతని వీర్యం నుండి నేను మీనం కడుపులో పూర్వం ధరించబడ్డాను. నా తల్లిని నీటి నుండి తీసుకున్న దాశుడు, పరమ ధర్మం తెలిసినవాడు—
1.114.22
मां तु स्वगृहमानीय दुहितृत्वेऽभ्यकल्पयत् ।
धर्मयुक्तः स धर्मेण पिता चासीत्ततो मम ॥ १.११४.२२ ॥
నన్ను అతడు తన ఇంటికి తెచ్చి కుమార్తెగా స్వీకరించాడు. ధర్మయుక్తుడైన అతడు ధర్మంతోనే నాకు తండ్రి అయ్యాడు.
1.114.23
धर्मयुक्तस्य धर्मार्थं पितुरासीत्तरी मम ।
सा कदाचिदहं तत्र गता प्रथमयौवनम् ॥ १.११४.२३ ॥
ధర్మయుక్తుడైన నా తండ్రికి ధర్మం కోసం ఒక పడవ ఉండేది. ఒకసారి నా ప్రథమ యౌవనంలో నేను అక్కడికి వెళ్ళాను.
1.114.24
अथ धर्मविदां श्रेष्ठः परमर्षिः पराशरः ।
आजगाम तरीं धीमांस्तरिष्यन्यमुनां नदीम् ॥ १.११४.२४ ॥
అప్పుడు ధర్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, పరమ ఋషి పరాశరుడు, బుద్ధిమంతుడు, యమునా నదిని దాటాలనుకుని పడవ వద్దకు వచ్చాడు.
1.114.25
स तार्यमाणो यमुनां मामुपेत्याब्रवीत्तदा ।
सान्त्वपूर्वं मुनिश्रेष्ठः कामार्तो मधुरं वचः।
उक्त्वा जन्म कुलं मह्यं नासि दाशसुतेति च ॥ १.११४.२५ ॥
నన్ను యమునా నది దాటిస్తూ, అప్పుడు ఆయన నా దగ్గరకు వచ్చి, కామపీడితుడైన మునిశ్రేష్ఠుడు ఓదార్పుగా మధురమైన మాటలు పలికాడు. నా జన్మాన్ని, కులాన్ని చెప్పి, నువ్వు దాశుని కూతురివి కావని అన్నాడు.
1.114.26
तमहं शापभीता च पितुर्भीता च भारत ।
वरैरसुलभैरुक्ता न प्रत्याख्यातुमुत्सहे ॥ १.११४.२६ ॥
భారతా, శాపానికి భయపడి, తండ్రికి భయపడిన నేను, అరుదైన వరాలతో మాట్లాడబడి, అతన్ని తిరస్కరించడానికి సాహసించలేకపోయాను.
1.114.27
प्रेक्ष्य तांस्तु महाभागान्पारावारे ऋषीन्स्थितान् ।
यमुनातीरविन्यस्तान्प्रदीप्तानिव पावकान् ॥ १.११४.२७ ॥
యమునా తీరంలో నిలిచి ఉన్న, ప్రజ్వలించే అగ్నుల వంటి ఆ మహాభాగ్యులైన ఋషులను అవతలి ఒడ్డున చూసి.
1.114.28
पुरस्तादरुणश्चैव तरुणः संप्रकाशते ।
येनैषा ताम्रवस्त्रेव द्यौः कृता प्रविजृम्भिता ॥ १.११४.२८ ॥
తూర్పున యువ అరుణుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు; దాంతో ఈ ఆకాశం రాగివస్త్రంలా విస్తరించింది.
1.114.29
उक्तमात्रो मया तत्र नीहारमसृजत्प्रभुः ।
पराशरः सत्यधृतिर्द्वीपे च यमुनाम्भसि ॥ १.११४.२९ ॥
నేను అనగానే అక్కడ సత్యధృతి అయిన ప్రభువు పరాశరుడు యమునా జలంలోని ద్వీపంలో పొగమంచును సృష్టించాడు.
1.114.30
अभिभूय स मां बालां तेजसा वशमानयत् ।
तमसा लोकमावृत्य नौगतामेव भारत ॥ १.११४.३० ॥
అతడు తన తేజస్సుతో నన్ను, ఆ బాలికను అధిగమించి, వశపరుచుకున్నాడు. భారతా, పడవలో ఉన్న నన్ను చీకటితో లోకాన్ని కప్పి వశపరుచుకున్నాడు.
1.114.31
मत्स्यगन्धो महानासीत्पुरा मम जुगुप्सितः ।
तमपास्य शुभं गन्धमिमं प्रादात्स मे मुनिः ॥ १.११४.३१ ॥
పూర్వం నా చేప వాసన చాలా గొప్పగా, అసహ్యంగా ఉండేది. ఆ ముని దాన్ని తొలగించి నాకు ఈ శుభమైన సుగంధాన్ని ఇచ్చాడు.
1.114.32
ततो मामाह स मुनिर्गर्भमुत्सृज्य मामकम् ।
द्वोपेऽस्या एव सरितः कन्यैव त्वं भविष्यसि ॥ १.११४.३२ ॥
అప్పుడు ఆ ముని నాతో అన్నాడు: 'నా ఈ గర్భాన్ని విడిచిపెట్టి, ఈ నది ద్వీపంలోనే నీవు కన్యగానే ఉంటావు.'
1.114.33
कन्यात्वं च ददौ प्रीतः पुनर्विद्वांस्तपोधनः ।
तस्य वीर्यमहं दृष्ट्वा तथा युक्तं महात्मनः ॥ १.११४.३३ ॥
ప్రీతి చెందిన ఆ విద్వాంసుడు, తపోధనుడు మళ్లీ నాకు కన్యత్వాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ మహాత్ముని వీర్యంతో కూడినదానిని నేను చూశాను.
1.114.34
विस्मिता व्यथिता चैव प्रादामात्मानमेव च ।
ततस्तदा महात्मा स कन्यायां मयि भारत।
प्रहृष्टोऽजनयत्पुत्रं द्वीप एव पराशरः ॥ १.११४.३४ ॥
విస్మయంతో, వ్యథతో నేను నన్నే అర్పించుకున్నాను. అప్పుడు, భారతా, ఆ మహాత్ముడు పరాశరుడు కన్యనైన నాలో సంతోషించి ఆ ద్వీపంలోనే కుమారుని కన్నాడు.
1.114.35
पाराशर्यो महायोगी स बभूव महानृषिः ।
कन्यापुत्रो मम पुरा द्वैपायन इति श्रुतः ॥ १.११४.३५ ॥
ఆ పరాశర పుత్రుడు మహాయోగి, గొప్ప ఋషి అయ్యాడు. నా కన్యాపుత్రుడు ముందు ద్వైపాయనుడని పిలువబడ్డాడు.
1.114.36
यो व्यस्य वेदांश्चतुरस्तपसा भगवानृषिः ।
लोके व्यासत्वमापेदे कार्ष्ण्यात्कृष्णत्वमेव च ॥ १.११४.३६ ॥
తపస్సుతో నాలుగు వేదాలను విభజించిన ఆ భగవానుడైన ఋషి లోకంలో వ్యాస పదవిని పొందాడు; నలుపు కారణంగా కృష్ణత్వాన్నీ పొందాడు.
1.114.37
सत्यवादी शमपरस्तपस्वी दग्धकिल्बिषः ।
सद्योत्पन्नः स तु महान्सह पित्रा ततो गतः ॥ १.११४.३७ ॥
అతడు సత్యవాది, శమపరుడు, తపస్వి; పాపాన్ని దగ్ధం చేసినవాడు. జన్మించిన వెంటనే ఆ మహానుభావుడు తండ్రితో కలిసి అక్కడనుంచి వెళ్లిపోయాడు.
1.114.38
स नियुक्तो मया व्यक्तं त्वया चाप्रतिमद्युतिः ।
भ्रातुः क्षेत्रेषु कल्याणमपत्यं जनयिष्यति ॥ १.११४.३८ ॥
నేను, నీవు స్పష్టంగా నియమించినవాడు, సాటిలేని తేజస్సు కలవాడు, సోదరుని భార్యలలో శుభకరమైన సంతానాన్ని కంటాడు.
1.114.39
स हि मामुक्तवांस्तत्र स्मरेः कृच्छ्रेषु मामिति ।
तं स्मरिष्ये महाबाहो यदि भीष्म त्वमिच्छसि ॥ १.११४.३९ ॥
అక్కడ అతడు నాతో, 'కష్టాల్లో నన్ను స్మరించు' అని చెప్పాడు. మహాబాహు భీష్మా, నీవు కోరితే నేను అతడిని స్మరిస్తాను.
1.114.40
तव ह्यनुमते भीष्म नियतं स महातपाः ।
विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु पुत्रानुत्पादयिष्यति ॥ १.११४.४० ॥
భీష్మా, నీ అనుమతితోనే ఆ మహాతపస్వి విచిత్రవీర్యుని భార్యలలో తప్పక పుత్రులను కంటాడు.
1.114.41
महर्षेः कीर्तने तस्य भीष्मः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
देशकालौ च जानासि क्रियतामर्थसिद्धये। ॥ १.११४.४१ ॥
ఆ మహర్షి ప్రస్తావన విని భీష్ముడు అంజలి ఘటించి ఇలా అన్నాడు: 'దేశకాలాలు నీకు తెలుసు; కార్యసిద్ధికై చేయి.'
1.114.42
अर्थमर्थानुबन्धं च धर्मं धर्मानुबन्धनम् ।
कामं कामानुबन्धं च विपरीतान्पृथक्पृथक् ॥ १.११४.४२ ॥
అర్థం, అర్థానికి అనుబంధం, ధర్మం, ధర్మానికి అనుబంధం, కామం, కామానికి అనుబంధం, మరియు వాటి విపరీతాలు — వేర్వేరుగా (తెలుసుకో).
1.114.43
यो विचिन्त्य धिया धीरो व्यवस्यति स बुद्धिमान् ।
तदिदं धर्मयुक्तं च हितं चैव कुलस्य नः ॥ १.११४.४३ ॥
బాగా ఆలోచించి, ధీరుడై బుద్ధితో నిశ్చయించేవాడే బుద్ధిమంతుడు. ఇది ధర్మానికి అనుగుణమైనది, మన కులానికి కూడా హితమైనది.
1.114.44
उक्तं भवत्या यच्छ्रेयस्तन्मह्यं रोचते भृशम् ।
ततस्तस्मिन्प्रतिज्ञाते भीष्मेण कुरुनन्दन ॥ १.११४.४४ ॥
మీరు చెప్పిన శ్రేయస్కరమైన మాట నాకు ఎంతో నచ్చింది. అప్పుడు భీష్ముడు ఆ ప్రతిజ్ఞను చేసిన తరువాత, ఓ కురునందనా.
1.114.45
कृष्णद्वैपायनं काली चिन्तयामास वै मुनिम् ।
स वेदान्विब्रुवन्धीमान्मातुर्विज्ञाय चिन्तितम् ॥ १.११४.४५ ॥
కాళి కృష్ణద్వైపాయన మునిని తలచింది. ఆ బుద్ధిమంతుడైన ముని వేదాలను విభజిస్తూ, తల్లి ఆలోచనను తెలుసుకుని (వచ్చాడు).
1.114.46
प्रादुर्बभूवाविदितः क्षणेन कुरुनन्दन ।
तस्मै पूजां ततः कृत्वा सुताय विधिपूर्वकम् ॥ १.११४.४६ ॥
ఆయన క్షణంలో కనబడకుండానే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఓ కురునందనా, అప్పుడు తల్లి తన కుమారునికి విధిపూర్వకంగా పూజ చేసింది.
1.114.47
परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रस्रवैरभ्यषिञ्चत ।
मुमोच बाष्पं दाशेयी पुत्रं दृष्ट्वा चिरस्य तु ॥ १.११४.४७ ॥
రెండు చేతులతో కౌగిలించి, ఆమె కన్నీటి ధారలతో అతన్ని తడిపింది. దాశేయి (సత్యవతి) చాలాకాలం తర్వాత కుమారుడిని చూసి కన్నీరు కార్చింది.
1.114.48
तामद्भिः परिषिच्यार्तां महर्षिरभिवाद्य च ।
मातरं पूर्वजः पुत्रो व्यासो वचनमब्रवीत् ॥ १.११४.४८ ॥
నీటితో ఆ బాధపడుతున్న తల్లిని చల్లి, మహర్షికి నమస్కరించి, పెద్ద కుమారుడైన వ్యాసుడు ఈ మాట చెప్పాడు.
1.114.49
भवत्या यदभिप्रेतं तदहं कर्तुमागतः ।
शाधि मां धर्मतत्त्वज्ञे करवाणि प्रियं तव ॥ १.११४.४९ ॥
మీకు ఇష్టమైనది చేయడానికే నేను వచ్చాను. ధర్మతత్త్వం తెలిసినదానా, నాకు ఆజ్ఞాపించు; నీకు ప్రియమైనది చేస్తాను.
1.114.50
तस्मै पूजां ततोऽकार्षीत्पुरोधाः परमर्षये ।
स च तां प्रतिजग्राह विधिमन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ १.११४.५० ॥
అప్పుడు పురోహితుడు ఆ మహర్షికి పూజ చేశాడు; ఆయన దానిని విధిప్రకారం, మంత్రపూర్వకంగా స్వీకరించాడు.
1.114.51
पूजितो मन्त्रपूर्वं तु विधिवत्प्रीतिमाप सः ।
तमासनगतं माता पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् ॥ १.११४.५१ ॥
మంత్రపూర్వకంగా విధిప్రకారం పూజింపబడి ఆయన సంతోషించాడు. ఆసనంపై కూర్చున్న ఆయనను తల్లి ఆయన క్షేమం అడిగింది.
1.114.52
सत्यवत्यथ वीक्ष्यैनमुवाचेदमनन्तरम् ।
मातापित्रोः प्रजायन्ते पुत्राः साधारणाः कवे ॥ १.११४.५२ ॥
అప్పుడు సత్యవతి ఆయనను చూసి ఇలా అన్నది: ఓ కవీ, పుత్రులు తల్లిదండ్రులు ఇద్దరి నుండి సమానంగా జన్మిస్తారు.
1.114.53
तेषां पिता यथा स्वीमी तथा माता न संशयः ।
विधानविहितः स त्वं यथा मे प्रथमः सुतः ॥ १.११४.५३ ॥
వారికి తండ్రి ఎలా యజమానుడో, అలాగే తల్లీ; ఇందులో సందేహం లేదు. విధిచేత నిర్ణయింపబడిన నీవు నా మొదటి కుమారుడవు.
1.114.54
विचित्रवीर्यो ब्रह्मर्षे तथा मेऽवरजः सुतः ।
यथैव पितृतो भीष्मस्तथा त्वमपि मातृतः ॥ १.११४.५४ ॥
ఓ బ్రహ్మర్షీ, విచిత్రవీర్యుడు నా చిన్న కుమారుడు. భీష్ముడు తండ్రి వైపు నుండి ఎలాగో, అలాగే నీవు తల్లి వైపు నుండి.
1.114.55
भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे ।
अयं शान्तनवः सत्यं पालयन्सत्यविक्रमः ॥ १.११४.५५ ॥
నీవు విచిత్రవీర్యుని సోదరునిగా లేదా కుమారునిగా భావించినా, ఇతడు శంతనుని కుమారుడు; సత్యాన్ని పాలించే సత్యపరాక్రమశాలి.
1.114.56
बुद्धिं न कुरुतेऽपत्ये तथा राज्याऽनुशासने ।
स त्वं व्यपेक्षया भ्रातुः सन्तानाय कुलस्य च ॥ १.११४.५६ ॥
అతడు సంతానం గురించి, రాజ్యపాలన గురించి మనసు పెట్టడు; కాబట్టి నీవు సోదరుని పట్ల గౌరవంతో, కులసంతతి కోసం ఇది చేయి.
1.114.57
भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ ।
अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च ॥ १.११४.५७ ॥
ఓ పాపరహితుడా, భీష్ముని మాటవల్ల, నా ఆజ్ఞవల్ల, సమస్త ప్రాణులపై దయవల్ల, వారిని రక్షించడానికీ (ఇది చేయి).
1.114.58
आनृशंस्याच्च यद्ब्रूयां तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ।
यवीयसस्व भ्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे ॥ १.११४.५८ ॥
దయతో నేను చెప్పేది విని నీవు చేయాలి; చిన్న సోదరుని ఇద్దరు భార్యలు దేవకన్యలతో సమానులు.
1.114.59
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च धर्मतः ।
तयोरुत्पादयापत्यं समर्थो ह्यसि पुत्रक ॥ १.११४.५९ ॥
రూపయౌవనాలతో కూడినవారూ, పుత్రకాములూ అయిన వారిద్దరి వలన ధర్మానుసారంగా సంతానాన్ని కను; కుమారా, నీవు అందుకు సమర్థుడవు.
1.114.60
अनुरूपं कुलस्यास्य संतत्याः प्रसवस्य च ।
वेत्थ धर्मं सत्यवति परं चापरमेव च ॥ १.११४.६० ॥
ఈ కులసంతతికి, జన్మకు తగినది ఇది; ఓ సత్యవతీ, నీవు ఉత్తమ ధర్మాన్నీ అధమ ధర్మాన్నీ ఎరుగుదువు.
1.114.61
तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मतिः ।
तस्मादहं त्वन्नियोगाद्धर्ममुद्दिश्य कारणम् ॥ १.११४.६१ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞురాలా, నీ బుద్ధి కూడా ధర్మంలోనే నిలిచి ఉంది. కాబట్టి నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం, ధర్మాన్నే కారణంగా భావించి నేను ఇది చేస్తాను.
1.114.62
ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं ह्येतत्सनातनम् ।
भ्रातुः पुत्रान्प्रदास्यामि मित्रावरुणयोः समान् ॥ १.११४.६२ ॥
నీవు కోరినది నేను తప్పక చేస్తాను, ఎందుకంటే ఇది సనాతనంగా చూడబడిన విధానం. సోదరుడి కోసం మిత్ర, వరుణులతో సమాన పుత్రులను నేను ఇస్తాను.
1.114.63
व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया ।
संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यतः ॥ १.११४.६३ ॥
నీ ఇద్దరు దేవతలు ఇక్కడ నేను నిర్దేశించిన వ్రతాన్ని ఒక సంవత్సరం యథావిధిగా ఆచరించాలి; అప్పుడు వారు శుద్ధులవుతారు.
1.114.64
नहि मामव्रतोपेता उपेयात्काचिदङ्गना ।
सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भं तथा कुरु ॥ १.११४.६४ ॥
వ్రతం ఆచరించని ఏ స్త్రీ కూడా నా వద్దకు రాకూడదు; దేవతలు వెంటనే గర్భం ధరించే విధంగా దానిని చెయ్యి.
1.114.65
अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजाऽनाथा विनश्यति ।
नश्यन्ति च क्रियाः सर्वा नास्ति वृष्टिर्न देवता ॥ १.११४.६५ ॥
రాజులేని రాజ్యాలలో ప్రజలు రక్షకులు లేక నశిస్తారు; సమస్త క్రియలు నశిస్తాయి; వర్షమూ ఉండదు, దేవతల అనుగ్రహమూ ఉండదు.
1.114.66
कथं चाराजकं राष्ट्रं शक्यं धारयितुं प्रभो ।
तस्माद्गर्भं समाधत्स्व भीष्मः संवर्धयिष्यति ॥ १.११४.६६ ॥
ప్రభూ, రాజు లేని రాజ్యాన్ని ఎలా నిలబెట్టగలం? కాబట్టి గర్భం ధరించు; భీష్ముడు దానిని పెంచుతాడు.
1.114.67
यदि पुत्रः प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिकः ।
विरूपतां मे सहतां तयोरेतत्परं व्रतम् ॥ १.११४.६७ ॥
నా సోదరునికి తగిన సమయంలో నేను ఒక కుమారుడిని ఇవ్వవలసివస్తే, వారిద్దరూ నా వికారాన్ని సహించాలి; ఇదే వారి పరమ వ్రతం.
1.114.68
यदि मे सहते गन्धं रूपं वेषं तथा वपुः ।
अद्यैव गर्भं कौसल्या विशिष्टं प्रतिपद्यताम् ॥ १.११४.६८ ॥
ఆమె నా వాసనను, రూపాన్ని, వేషాన్ని, శరీరాన్ని సహిస్తే, కౌసల్యా, ఈ రోజే ఆమె శ్రేష్ఠమైన గర్భాన్ని ధరించుగాక.
1.114.69
तस्यापि च शतं पुत्रा भवितारो न संशयः ।
गोप्तारः कुरुवंशस्य भवत्याः शोकनाशनाः ॥ १.११४.६९ ॥
అతనికీ వంద మంది కుమారులు కలుగుతారు, సందేహం లేదు. వారు కురువంశాన్ని రక్షించేవారు, మీ శోకాన్ని నాశనం చేసేవారు అవుతారు.
1.114.70
एवमुक्त्वा महातेजा व्यासः सत्यवतीं तदा ।
शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा ह्यलङ्कृता ॥ १.११४.७० ॥
మహాతేజస్వి వ్యాసుడు సత్యవతితో ఈ విధంగా చెప్పి వెళ్లగా, కౌసల్య శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, అలంకరించుకొని శయ్యపై ఉంది.
1.114.71
समागमनमाकाङ्क्षेदिति सोऽन्तर्हितो मुनिः ।
ततोऽभिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम् ॥ १.११४.७१ ॥
"ఆమె నాతో కలయికను కోరుగాక" అని చెప్పి ఆ ముని అదృశ్యమయ్యాడు. అప్పుడు ఆ దేవి ఏకాంతంలో ఉన్న కోడలి వద్దకు వెళ్లింది.
1.114.72
धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचनं हितम् ।
कौसल्ये धर्मतन्त्रं त्वां यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥ १.११४.७२ ॥
ఆమె ధర్మబద్ధమైన, ప్రయోజనయుక్తమైన, హితకరమైన మాటలు చెప్పింది: "కౌసల్యా, నేను నీకు చెప్పే ధర్మతంత్రాన్ని గ్రహించు."
1.114.73
भरतानां समुच्छेदो व्यक्तं मद्भाग्यसंक्षयात् ।
व्यथितां मां च संप्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम् ॥ १.११४.७३ ॥
నా భాగ్యం క్షీణించడం వల్ల భరతుల వంశం నశించడం స్పష్టమవుతోంది. వ్యథ చెందిన నన్ను, బాధపడుతున్న తండ్రి వంశాన్ని చూసి.
1.114.74
भीष्मो बुद्धिमदान्मह्यं कुलस्यास्य विवृद्धये ।
सा च बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापय मां तथा ॥ १.११४.७४ ॥
ఈ కులం అభివృద్ధి కోసం భీష్ముడు నాకు తెలివైన ఉపాయం ఇచ్చాడు. ఆ బుద్ధి నీ ఆధీనంలో ఉంది, కుమారీ, నన్ను అలాగే చేయించు.
1.114.75
नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धऱ ।
पुत्रं जनय सुश्रोणि देवराजसमप्रभम् ॥ १.११४.७५ ॥
నశించిన భారత వంశాన్ని మళ్లీ ఉద్ధరించు. అందమైన నడుము గలదానా, దేవేంద్రునితో సమానమైన తేజస్సు గల కుమారుడిని కను.
1.114.76
स हि राज्यधुरं गुर्वीमुद्वक्ष्यति कुलस्य नः ।
एवमुक्त्वा तु सा देवी स्नुषां सत्यवती तदा ॥ १.११४.७६ ॥
అతడే మన కులపు భారమైన రాజ్యభారాన్ని మోస్తాడు. ఇలా చెప్పి దేవి సత్యవతి అప్పుడు తన కోడలితో అన్నది.
1.114.77
सा धर्मतोऽनुनीयैनां कथंचिद्धर्मचारिणीम् ।
भोजयामास विप्रांश्च देवर्षीनतिथींस्तथा ॥ १.११४.७७ ॥
ఆమె ధర్మబద్ధంగా ఈ ధర్మచారిణిని ఎలాగో ఒప్పించి, బ్రాహ్మణులకు, దేవర్షులకు, అతిథులకు భోజనం పెట్టించింది.