మహాభారతం · అధ్యాయం 1.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.115.1
ततः सत्यवती काले वधूं स्नातामृतौ तदा ।
संवेशयन्ती शयने शनैर्वचनमब्रवीत् ॥ १.११५.१ ॥
అప్పుడు సత్యవతి తగిన సమయంలో ఋతుస్నానం చేసిన కోడలిని శయ్యపై పడుకోబెడుతూ మెల్లగా ఈ మాట అన్నది.
1.115.2
कौसल्ये देवरस्तेऽस्ति सोऽद्य त्वाऽनुप्रवेक्ष्यति ।
अप्रमत्ता प्रतीक्षैनं निशीथे ह्यागमिष्यति ॥ १.११५.२ ॥
కౌసల్యా, నీ మరిది ఉన్నాడు; అతడు ఈ రోజు నీ దగ్గరకు వస్తాడు. అప్రమత్తంగా అతని కోసం ఎదురుచూడు; అర్ధరాత్రి అతడు తప్పక వస్తాడు.
1.115.3
श्वश्र्वास्तद्वचनं श्रुत्वा शयाना शयने शुभे ।
साऽचिन्तयत्तदा भीष्ममन्यांश्च कुरुपुङ्गवान् ॥ १.११५.३ ॥
అత్తగారి ఆ మాట విని, శుభకరమైన శయ్యపై పడుకున్న ఆమె అప్పుడు భీష్ముని గురించి, కురువంశంలోని ఇతర శ్రేష్ఠులను గురించి ఆలోచించింది.
1.115.4
ततः सुप्तजनप्रायेऽर्धरात्रे भगवानृषिः ।
दीप्यमानेषु दीपेषु शरणं प्रविवेश ह ॥ १.११५.४ ॥
అప్పుడు జనులు ఎక్కువగా నిద్రపోయిన అర్ధరాత్రి, దీపాలు వెలుగుతూండగానే భగవానుడైన ఋషి గదిలోకి ప్రవేశించాడు.
1.115.5
ततोऽम्बिकायां प्रथमं नियुक्तः सत्यवागृषिः ।
जगाम तस्याः शयनं विपुले तपसि स्थितः ॥ १.११५.५ ॥
అప్పుడు సత్యవాది అయిన ఋషి, విపుల తపస్సులో నిలిచి, మొదట అంబికకు నియమించబడినవాడై, ఆమె శయ్య వైపు వెళ్ళాడు.
1.115.6
तं समीक्ष्य तु कौसल्या दुष्प्रेक्षमतथोचिता ।
विरूप इति वित्रस्ता संकुच्यासीन्निमीलिता ॥ १.११५.६ ॥
అతడిని చూసి, అతనికి తగనిదైన కౌసల్య 'ఇతడు వికారంగా ఉన్నాడు' అని భయపడి, ముడుచుకుని కళ్ళు మూసుకుంది.
1.115.7
विरूपो हि जटी चापि दुर्वर्णः परुषः कृशः ।
सुगन्धेतरगन्धश्च सर्वथा दुष्प्रधर्षणः ॥ १.११५.७ ॥
అతడు వికృత రూపుడు, జటాధారి, దుర్వర్ణుడు, కఠినుడు, కృశించినవాడు; సుగంధానికి భిన్నమైన వాసన కలవాడు; ఏ విధంగానూ సమీపించడానికి వీలులేనివాడు.
1.115.8
तस्य कृष्णस्य कपिलां जटां दीप्ते च लोचने ।
बब्रूणि चैव श्मश्रूमि दृष्ट्वा देवी न्यमीलयत् ॥ १.११५.८ ॥
ఆ నల్లనివాని కపిల వర్ణ జటను, ప్రకాశించే కన్నులను, గోధుమ రంగు గడ్డాన్ని చూసి దేవి కన్నులు మూసుకుంది.
1.115.9
संभूव तया सार्धं मातुः प्रियचिकीर्षया ।
भयात्काशिसुता तं तु नाशक्नोदभिवीक्षितुम् ॥ १.११५.९ ॥
తల్లిని సంతోషపెట్టాలనే కోరికతో అతడు ఆమెతో కలిశాడు; కానీ భయం వల్ల కాశిరాజు కుమార్తె అతనిని చూడలేకపోయింది.
1.115.10
ततो निष्क्रान्तमागम्य माता पुत्रमुवाच ह ।
अप्यस्यां गुणवान्पुत्र राजपुत्रो भविष्यति ॥ १.११५.१० ॥
అప్పుడు బయటకు వెళ్లిన కుమారుని వద్దకు వచ్చి తల్లి ఇలా అంది: 'కుమారా, దీనివల్ల ఒక గుణవంతుడైన రాజకుమారుడు జన్మిస్తాడా?'
1.115.11
निशम्य तद्वचो मातुर्व्यासः सत्यवतीसुतः ।
प्रोवाचातीन्द्रियज्ञानो विधिना संप्रचोदितः ॥ १.११५.११ ॥
తల్లి ఆ మాటను విని, సత్యవతి కుమారుడు వ్యాసుడు — ఇంద్రియాతీత జ్ఞానం కలవాడు, విధిచేత ప్రేరితుడు — ఇలా పలికాడు.
1.115.12
नागायुतसमप्राणो विद्वान्राजर्षिसत्तमः ।
महाभागो महावीर्यो महाबुद्धिर्भविष्यति ॥ १.११५.१२ ॥
'అతడు పదివేల ఏనుగుల ప్రాణశక్తి కలవాడు, విద్వాంసుడు, రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాభాగ్యుడు, మహాపరాక్రమి, మహాబుద్ధిమంతుడు అవుతాడు.'
1.115.13
तस्य चापि शतं पुत्रा भविष्यन्ति महात्मनः ।
किंतु मातुः स वैगुण्यादन्ध एव भविष्यति ॥ १.११५.१३ ॥
ఆ మహాత్ముడికి వందమంది కుమారులు కూడా కలుగుతారు; కానీ తల్లి లోపం వల్ల అతడు గుడ్డివాడుగానే ఉంటాడు.
1.115.14
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माता पुत्रमथाऽब्रवीत् ।
नान्धः कुरूणां नृपतिरनुरूपस्तपोधन ॥ १.११५.१४ ॥
అతని ఆ మాటలు విని తల్లి కుమారుడితో ఇలా అన్నది: "తపోధనా, కురువుల రాజు గుడ్డివాడు కావడం తగదు."
1.115.15
ज्ञातिवंशस्य गोप्तारं पितॄणां वंशवर्धनम् ।
अपरस्यामपि पुनर्मम शोकविनाशनम् ॥ १.११५.१५ ॥
జ్ఞాతి వంశాన్ని రక్షించేవాడు, పితృవంశాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడు, మరొకదానిలో కూడా మళ్లీ నా శోకాన్ని నశింపజేసేవాడు.
1.115.16
तस्मादवरजं पुत्रं जनयान्यं नराधिपम् ।
भ्रातुर्भार्याऽवरा चेयं रूपयौवनशालिनी ॥ १.११५.१६ ॥
కాబట్టి మరొక చిన్న కుమారుడిని కను, అతడు నరాధిపతి అవుతాడు; ఈ చిన్న భార్య సౌందర్యం, యౌవనం కలిగినది.
1.115.17
अस्यामुत्पादयाऽपत्यं मन्नियोगाद्गुणाधिकम् ।
द्वितीयं कुरुवंशस्य राजानं दातुमर्हसि ॥ १.११५.१७ ॥
నా ఆజ్ఞ ప్రకారం ఈమె ద్వారా గుణాధికుడైన సంతానాన్ని కను; కురువంశానికి రెండవ రాజును ఇవ్వడం నీ విధి.
1.115.18
स तथेति प्रतिज्ञाय निश्चक्राम महायशाः ।
साऽपि कालेन कौसल्या सुषुवेऽन्धं तमात्मजम् ॥ १.११५.१८ ॥
"అలాగే" అని ప్రతిజ్ఞ చేసి ఆ మహాయశస్వి బయటకు వెళ్లాడు. ఆమె కూడా తగిన సమయంలో ఆ గుడ్డి కుమారుడిని కన్నది.
1.115.19
पुनरेव तु सा देवी परिभाष्य स्नुषां ततः ।
ऋषिमावाहयत्सत्या यथापूर्वमरिन्दम ॥ १.११५.१९ ॥
అప్పుడు దేవి సత్యవతి తన కోడలితో మాట్లాడి, శత్రుదమనా, పూర్వం వలె ఆ ఋషిని పిలిపించింది.
1.115.20
अम्बालिकां समाहूय तस्यां सत्यवती सुतम् ।
भूयो नियोजयामास सन्तानाय कुलस्य वै ॥ १.११५.२० ॥
అంబాలికను పిలిపించి, వంశ సంతానం కోసం సత్యవతి ఆమె ద్వారా మళ్ళీ ఒక కుమారుడిని పొందేలా ఏర్పాటు చేసింది.
1.115.21
विषण्णाम्बालिका साध्वी निषण्णा शयनोत्तमे ।
कोन्वेष्यतीति ध्यायन्ती नियतां संप्रतीक्षते ॥ १.११५.२१ ॥
విషాదంలో ఉన్న పతివ్రత అంబాలిక ఉత్తమ శయ్యపై కూర్చుని, "ఎవరు వస్తారో?" అని ఆలోచిస్తూ నియమంతో ఎదురుచూసింది.
1.115.22
ततस्तेनैव विधिना महर्षिस्तामपद्यत ।
अम्बालिकामथाऽभ्यागादृषिं दृष्ट्वा च साऽपि तम् ॥ १.११५.२२ ॥
అప్పుడు అదే విధానంతో ఆ మహర్షి ఆమెను చేరాడు. అంబాలికా కూడా ఆ ఋషిని చూసి సమీపించింది.
1.115.23
विवर्णा पाण्डुसंकाशा समपद्यत भारत ।
तां भीतां पाण्डुसंकाशां विषण्णां प्रेक्ष्य भारत ॥ १.११५.२३ ॥
భరతవంశీయుడా, ఆమె వర్ణం వెలిసి పాలిపోయింది. భరతా, భయపడి పాలిపోయి విషాదంలో ఉన్న ఆమెను చూసి.
1.115.24
व्यासः सत्यवतीपुत्र इदं वचनमब्रवीत् ।
यस्मात्पाण्डुत्वमापन्ना विरूपं प्रेक्ष्य मामिह ॥ १.११५.२४ ॥
సత్యవతి కుమారుడైన వ్యాసుడు ఈ మాటలు పలికాడు: "ఇక్కడ నన్ను విరూపుడిగా చూసి నీవు పాలిపోయావు కాబట్టి..."
1.115.25
तस्मादेष सुतस्ते वै पाण्डुरेव भविष्यति ।
नाम चास्यैतदेवेह भविष्यति शुभानने ॥ १.११५.२५ ॥
కాబట్టి నీ ఈ కుమారుడు పాండువే అవుతాడు. శుభముఖీ, ఇక్కడ అతనికి ఇదే పేరు అవుతుంది.
1.115.26
इत्युक्त्वा स निराक्रामद्भगवानृषिसत्तमः ।
ततो निष्क्रान्तमालोक्य सत्या पुत्रमथाऽब्रवीत् ॥ १.११५.२६ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ భగవానుడు, ఋషులలో శ్రేష్ఠుడు వెళ్ళిపోయాడు. అప్పుడు అతడు వెళ్ళడం చూసి సత్యవతి తన కుమారునితో అన్నది.
1.115.27
कुमारो ब्रूहि मे पुत्र अप्यत्र भविता शुभः ।
शशंस स पुनर्मात्रे तस्य बालस्य पाण्डुताम् ॥ १.११५.२७ ॥
కుమారా, నాకు చెప్పు, కుమారా, ఇక్కడ కూడా శుభం కలుగుతుందా? అతడు మళ్ళీ తల్లికి ఆ బాలుని పాండుత్వాన్ని వివరించాడు.
1.115.28
भविष्यति सुविक्रान्तः कुमारो दिक्षु विश्रुतः ।
पाण्डुत्वं वर्णतस्तस्य मातृदोषाद्भविष्यति ॥ १.११५.२८ ॥
ఈ కుమారుడు అత్యంత పరాక్రమవంతుడై దిక్కులన్నింటా ప్రసిద్ధుడవుతాడు. తల్లి దోషం వల్ల అతని వర్ణంలో పాండుత్వం కలుగుతుంది.
1.115.29
तस्य पुत्रा महेष्वासा भविष्यन्तीह पञ्च वै ।
इत्युक्त्वा मातरं तत्र सोऽभिवाद्य जगाम ह ॥ १.११५.२९ ॥
అతనికి ఐదుగురు కుమారులు కలుగుతారు, వారు మహా ధనుర్ధరులు అవుతారు. ఇలా చెప్పి, అక్కడ తల్లికి నమస్కరించి అతడు వెళ్ళిపోయాడు.
1.115.30
तं माता पुनरेवान्यमेकं पुत्रमयाचत ।
तथेति च महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ॥ १.११५.३० ॥
తల్లి అతనిని మళ్ళీ మరొక కుమారుని కోరింది. ఆ మహర్షి ఆ తల్లితో, 'అలాగే అవుతుంది' అని సమాధానం చెప్పాడు.
1.115.31
ततः कुमारं सा देवी प्राप्तकालमजीजनत् ।
पाण्डुलक्षणसंपन्नं दीप्यमानमिव श्रिया ॥ १.११५.३१ ॥
అప్పుడు ఆ దేవి తగిన సమయంలో ఒక కుమారుని కన్నది; అతడు పాండు లక్షణాలతో కూడినవాడై, కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నట్లుండెను.
1.115.32
यस्य पुत्रा महेष्वासा जज्ञिरे पञ्च पाण्डवाः ।
तयोर्जन्मक्रियाः सर्वा यथावदनुपूर्वशः ॥ १.११५.३२ ॥
ఎవరికి మహా ధనుర్ధరులైన ఐదుగురు పాండవ కుమారులు జన్మించారో, వారిద్దరికీ జన్మ సంస్కారాలన్నీ యథావిధిగా క్రమంగా జరిగాయి.
1.115.33
कारयामास वै भीष्मो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अन्धं दृष्ट्वाऽम्बिकापुत्रं जातं सत्यवती सुतम् ॥ १.११५.३३ ॥
వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులతో భీష్ముడు (సంస్కారాలను) చేయించెను. అంబిక కుమారుడు అంధుడై జన్మించినట్లు చూసి, సత్యవతి కుమారుడు…
1.115.34
कौसल्यार्थे समाहूय पुत्रमन्यमयाचत ।
अन्धोयमन्यमिच्छामि कौसल्यातनयं शुभम् ॥ १.११५.३४ ॥
కౌసల్య కోసం పిలిచి, ఆమె మరొక కుమారుని కోరెను. "ఇతడు అంధుడు; కౌసల్య కుమారుడైన శుభుడిని నేను కోరుతున్నాను" అని.
1.115.35
एवमुक्तो महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ।
नियता यदि कौसल्या भविष्यति पुनःशुभा ॥ १.११५.३५ ॥
ఇలా అనగా, ఆ మహర్షి ఆ తల్లికి ఇలా బదులిచ్చెను: "కౌసల్య నియమంతో ఉంటే, ఆమె మళ్లీ శుభవతి అవుతుంది."
1.115.36
भविष्यति कुमारोऽस्या धर्मशास्त्रार्थतत्ववित् ।
तां समाधाय वै भूयः स्नुषां सत्यवती पुनः ॥ १.११५.३६ ॥
ఆమెకు ధర్మశాస్త్రార్థ తత్త్వాలు తెలిసిన ఒక కుమారుడు కలుగును. తర్వాత సత్యవతి ఆ కోడలిని మళ్లీ సిద్ధం చేసి…
1.115.37
ऋतुकाले ततो ज्येष्ठां वधूं तस्मै न्ययोजयत् ।
सा तु रूपं च गन्धं च महर्षेः प्रविचिन्त्य तं ॥ १.११५.३७ ॥
అప్పుడు ఋతుకాలంలో పెద్ద కోడలిని అతని వద్దకు పంపలేదు; కాని ఆ మహర్షి రూపాన్ని, గంధాన్ని ఆలోచించి—
1.115.38
नाकरोद्वचनं देव्या भयात्सुरसुतोपमा ।
ततःस्वैर्भूषणैर्दासीं भूषयित्वाऽप्सरोपमाम् ॥ १.११५.३८ ॥
దేవి భయంతో దేవకన్యలా ఉన్న ఆ కోడలు ఆమె మాట వినలేదు; అప్పుడు తన ఆభరణాలతో ఒక దాసిని అప్సరసలా అలంకరించి—
1.115.39
प्रेषयामास कृष्णाय ततः काशिपतेः सुता ।
सा तं त्वृषिमनुप्राप्तं प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.११५.३९ ॥
అప్పుడు కాశిరాజు కుమార్తె ఆ దాసిని కృష్ణుని (వ్యాసుని) వద్దకు పంపింది. ఆ ఋషి వచ్చినప్పుడు ఆమె ఎదురెళ్లి అభివాదం చేసింది.
1.115.40
संविवेशाभ्यनुज्ञाता सत्कृत्योपचचार ह ।
वाग्भावोपप्रदानेन गात्रसंस्पर्शनेन च ॥ १.११५.४० ॥
అనుమతి పొంది ఆమె అతని సమీపానికి వెళ్లి, గౌరవించి, సేవ చేసింది; మధురమైన మాటలతో, భావ ప్రదర్శనతో, అంగస్పర్శతో (ఆయనను సంతోషపెట్టింది).
1.115.41
कामोपभोगेन रहस्तस्यां तुष्टिमगादृषिः ।
तया सहोषितो राजन्महर्षिः संशितव्रतः ॥ १.११५.४१ ॥
కామోపభోగంతో ఏకాంతంలో ఆమెతో ఆ ఋషి తృప్తిని పొందాడు. ఓ రాజా! కఠిన వ్రతుడైన ఆ మహర్షి ఆమెతో కలిసి నివసించాడు.
1.115.42
उत्तिष्ठन्नब्रवीदेनामभुजिष्या भविष्यसि ।
अयं च ते शुभे गर्भः श्रेयानुदरमागतः।
धर्मात्मा भविता लोके सर्वबुद्धिमतां वरः ॥ १.११५.४२ ॥
లేస్తూ అతను ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "నీవు దాసివి కావు, స్వతంత్ర స్త్రీవి అవుతావు. ఓ శుభవతీ! నీ గర్భంలో ఈ శ్రేష్ఠ గర్భం ప్రవేశించింది; అతను ధర్మాత్ముడై, లోకంలో బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడవుతాడు."
1.115.43
स जज्ञे विदुरो नाम कृष्णद्वैपायनात्मजः ।
धृतराष्ट्रस्य वै भ्राता पाण्डोश्चैव महात्मनः ॥ १.११५.४३ ॥
అతడు విదురుడు అనే పేరుతో జన్మించాడు; కృష్ణద్వైపాయనుని కుమారుడైన అతడు ధృతరాష్ట్రునికి, మహాత్ముడైన పాండునికీ సోదరుడు.
1.115.44
धर्मो विदुररूपेण शापात्तस्य महात्मनः ।
माण्डव्यस्यार्थतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः ॥ १.११५.४४ ॥
మహాత్ముడైన మాండవ్యుని శాపం వల్ల ధర్మమే విదురుని రూపంలో అవతరించింది; అతడు అర్థతత్త్వం తెలిసినవాడు, కామక్రోధాలు లేనివాడు.
1.115.45
कृष्णद्वैपायनोऽप्येतत्सत्यवत्यै न्यवेदयत् ।
प्रलम्भमात्मनश्चैव शूद्रायाः पुत्रजन्म च ॥ १.११५.४५ ॥
కృష్ణద్వైపాయనుడు ఇది కూడా సత్యవతికి తెలిపాడు — తన మోసాన్ని, శూద్ర స్త్రీ ద్వారా పుత్రుడు జన్మించిన విషయాన్నీ.
1.115.46
स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर्मात्रा समेत्य च ।
तस्यै गर्भं समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.११५.४६ ॥
అతడు ధర్మఋణం నుండి విముక్తుడై, తల్లిని మళ్ళీ కలిసి, ఆమెకు గర్భ విషయం తెలిపి అక్కడే అదృశ్యమయ్యాడు.
1.115.47
एते विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे द्वैपायनादपि ।
जज्ञिरे देवगर्भाभाः कुरुवंशविवर्धनाः ॥ १.११५.४७ ॥
విచిత్రవీర్యుని క్షేత్రంలో ద్వైపాయనుని వల్ల కూడా ఇవి జన్మించాయి; దేవగర్భాల వంటి తేజస్సుతో కురువంశాన్ని వృద్ధి చేసినవారు.