മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.115.1
ततः सत्यवती काले वधूं स्नातामृतौ तदा ।
संवेशयन्ती शयने शनैर्वचनमब्रवीत् ॥ १.११५.१ ॥
അപ്പോൾ സത്യവതി യഥാസമയം ഋതുസ്നാനം ചെയ്ത മരുമകളെ ശയ്യയിൽ കിടത്തിക്കൊണ്ട് മെല്ലെ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.115.2
कौसल्ये देवरस्तेऽस्ति सोऽद्य त्वाऽनुप्रवेक्ष्यति ।
अप्रमत्ता प्रतीक्षैनं निशीथे ह्यागमिष्यति ॥ १.११५.२ ॥
കൗസല്യേ, നിന്റെ ദേവരൻ ഉണ്ട്; അവൻ ഇന്ന് നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരും. ജാഗ്രതയോടെ അവനെ കാത്തിരിക്കുക; അർധരാത്രിയിൽ അവൻ തീർച്ചയായും വരും.
1.115.3
श्वश्र्वास्तद्वचनं श्रुत्वा शयाना शयने शुभे ।
साऽचिन्तयत्तदा भीष्ममन्यांश्च कुरुपुङ्गवान् ॥ १.११५.३ ॥
അമ്മായിയമ്മയുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട്, ശുഭമായ ശയ്യയിൽ കിടന്ന അവൾ അപ്പോൾ ഭീഷ്മരെയും കുരുവംശത്തിലെ മറ്റു ശ്രേഷ്ഠരെയും ചിന്തിച്ചു.
1.115.4
ततः सुप्तजनप्रायेऽर्धरात्रे भगवानृषिः ।
दीप्यमानेषु दीपेषु शरणं प्रविवेश ह ॥ १.११५.४ ॥
അപ്പോൾ ആളുകളിൽ മിക്കവരും ഉറങ്ങിയ അർധരാത്രിയിൽ, വിളക്കുകൾ കത്തിനിൽക്കെ ഭഗവാനായ ഋഷി ശയനഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
1.115.5
ततोऽम्बिकायां प्रथमं नियुक्तः सत्यवागृषिः ।
जगाम तस्याः शयनं विपुले तपसि स्थितः ॥ १.११५.५ ॥
അപ്പോൾ സത്യവാദിയായ ഋഷി, വിപുലമായ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവൻ, ആദ്യം അംബികയ്ക്കായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവൻ, അവളുടെ ശയ്യയിലേക്ക് പോയി.
1.115.6
तं समीक्ष्य तु कौसल्या दुष्प्रेक्षमतथोचिता ।
विरूप इति वित्रस्ता संकुच्यासीन्निमीलिता ॥ १.११५.६ ॥
അവനെ കണ്ട് അവനു ചേരാത്തവളായ കൗസല്യ, നോക്കാൻ കഴിയാത്തവനെന്നും വികൃതനെന്നും ഭയന്ന് ചുരുങ്ങി കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
1.115.7
विरूपो हि जटी चापि दुर्वर्णः परुषः कृशः ।
सुगन्धेतरगन्धश्च सर्वथा दुष्प्रधर्षणः ॥ १.११५.७ ॥
അവൻ വികൃതരൂപനും ജടാധാരിയും ദുർവർണ്ണനും പരുഷനും ക്ഷീണിതനുമായിരുന്നു; സുഗന്ധമല്ലാത്ത ഗന്ധമുള്ളവനും എല്ലാവിധത്തിലും സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
1.115.8
तस्य कृष्णस्य कपिलां जटां दीप्ते च लोचने ।
बब्रूणि चैव श्मश्रूमि दृष्ट्वा देवी न्यमीलयत् ॥ १.११५.८ ॥
ആ കറുത്തവന്റെ തവിട്ടുനിറമുള്ള ജടയും പ്രകാശമുള്ള കണ്ണുകളും തവിട്ടുനിറമുള്ള താടിയും കണ്ടപ്പോൾ ദേവി കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
1.115.9
संभूव तया सार्धं मातुः प्रियचिकीर्षया ।
भयात्काशिसुता तं तु नाशक्नोदभिवीक्षितुम् ॥ १.११५.९ ॥
അമ്മയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അവൻ അവളോടുകൂടി ചേർന്നു; എന്നാൽ ഭയം കാരണം കാശിരാജകുമാരിക്ക് അവനെ നോക്കാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല.
1.115.10
ततो निष्क्रान्तमागम्य माता पुत्रमुवाच ह ।
अप्यस्यां गुणवान्पुत्र राजपुत्रो भविष्यति ॥ १.११५.१० ॥
പിന്നെ പുറത്തുപോയ മകന്റെ അടുത്തെത്തി അമ്മ പറഞ്ഞു: 'മകനേ, ഇവളിൽ ഗുണവാനായ ഒരു രാജകുമാരൻ ജനിക്കുമോ?'
1.115.11
निशम्य तद्वचो मातुर्व्यासः सत्यवतीसुतः ।
प्रोवाचातीन्द्रियज्ञानो विधिना संप्रचोदितः ॥ १.११५.११ ॥
അമ്മയുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട്, സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ വ്യാസൻ — ഇന്ദ്രിയാതീത ജ്ഞാനമുള്ളവനും വിധിയാൽ പ്രേരിതനുമായവൻ — പറഞ്ഞു.
1.115.12
नागायुतसमप्राणो विद्वान्राजर्षिसत्तमः ।
महाभागो महावीर्यो महाबुद्धिर्भविष्यति ॥ १.११५.१२ ॥
'പതിനായിരം ആനകളുടെ പ്രാണശക്തിയുള്ളവനും പണ്ഡിതനും രാജർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാഭാഗ്യവാനും മഹാവീര്യനും മഹാബുദ്ധിമാനുമായിരിക്കും.'
1.115.13
तस्य चापि शतं पुत्रा भविष्यन्ति महात्मनः ।
किंतु मातुः स वैगुण्यादन्ध एव भविष्यति ॥ १.११५.१३ ॥
ആ മഹാത്മാവിന് നൂറു പുത്രന്മാരും ഉണ്ടാകും; എന്നാൽ മാതാവിന്റെ ന്യൂനതയാൽ അവൻ അന്ധനായിത്തന്നെ ഇരിക്കും.
1.115.14
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माता पुत्रमथाऽब्रवीत् ।
नान्धः कुरूणां नृपतिरनुरूपस्तपोधन ॥ १.११५.१४ ॥
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട മാതാവ് മകനോട് പറഞ്ഞു: "തപോധനാ, കുരുക്കളുടെ രാജാവ് അന്ധനായിരിക്കുന്നത് യോജിച്ചതല്ല."
1.115.15
ज्ञातिवंशस्य गोप्तारं पितॄणां वंशवर्धनम् ।
अपरस्यामपि पुनर्मम शोकविनाशनम् ॥ १.११५.१५ ॥
ജ്ഞാതി വംശത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനും പിതൃവംശത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവനും മറ്റൊരുവളിലൂടെയെങ്കിലും എന്റെ ശോകം നീക്കുന്നവനുമായ ഒരുവനെ.
1.115.16
तस्मादवरजं पुत्रं जनयान्यं नराधिपम् ।
भ्रातुर्भार्याऽवरा चेयं रूपयौवनशालिनी ॥ १.११५.१६ ॥
അതുകൊണ്ട് മറ്റൊരു ഇളയ പുത്രനെ പ്രസവിക്കുക; അവൻ നരാധിപനാകട്ടെ; ഈ ഇളയ ഭ്രാതൃപത്നി രൂപയൗവനങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവളാണ്.
1.115.17
अस्यामुत्पादयाऽपत्यं मन्नियोगाद्गुणाधिकम् ।
द्वितीयं कुरुवंशस्य राजानं दातुमर्हसि ॥ १.११५.१७ ॥
എന്റെ നിയോഗത്താൽ ഇവളിൽ ഗുണാധികമായ സന്താനത്തെ ജനിപ്പിക്കുക; കുരുവംശത്തിന് രണ്ടാമത്തെ രാജാവിനെ നൽകുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
1.115.18
स तथेति प्रतिज्ञाय निश्चक्राम महायशाः ।
साऽपि कालेन कौसल्या सुषुवेऽन्धं तमात्मजम् ॥ १.११५.१८ ॥
"അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ആ മഹായശസ്വി പുറത്തുപോയി. അവളും യഥാസമയം ആ അന്ധപുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
1.115.19
पुनरेव तु सा देवी परिभाष्य स्नुषां ततः ।
ऋषिमावाहयत्सत्या यथापूर्वमरिन्दम ॥ १.११५.१९ ॥
പിന്നീട് ദേവിയായ സത്യവതി മരുമകളോട് സംസാരിച്ച്, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, മുമ്പത്തേതുപോലെ ആ മുനിയെ വിളിച്ചുവരുത്തി.
1.115.20
अम्बालिकां समाहूय तस्यां सत्यवती सुतम् ।
भूयो नियोजयामास सन्तानाय कुलस्य वै ॥ १.११५.२० ॥
അംബാലികയെ വിളിച്ചുവരുത്തി, കുലത്തിന്റെ സന്താനത്തിനായി സത്യവതി അവളിലൂടെ വീണ്ടും ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കാൻ നിയോഗിച്ചു.
1.115.21
विषण्णाम्बालिका साध्वी निषण्णा शयनोत्तमे ।
कोन्वेष्यतीति ध्यायन्ती नियतां संप्रतीक्षते ॥ १.११५.२१ ॥
ദുഃഖിതയായ സാധ്വി അംബാലിക ഉത്തമശയ്യയിൽ ഇരുന്ന്, "ആരായിരിക്കും വരിക?" എന്ന് ചിന്തിച്ച് സംയമത്തോടെ കാത്തിരുന്നു.
1.115.22
ततस्तेनैव विधिना महर्षिस्तामपद्यत ।
अम्बालिकामथाऽभ्यागादृषिं दृष्ट्वा च साऽपि तम् ॥ १.११५.२२ ॥
പിന്നീട് അതേ വിധിയിൽ മഹർഷി അവളെ സമീപിച്ചു. അംബാലികയും ആ മുനിയെ കണ്ട് അടുത്തെത്തി.
1.115.23
विवर्णा पाण्डुसंकाशा समपद्यत भारत ।
तां भीतां पाण्डुसंकाशां विषण्णां प्रेक्ष्य भारत ॥ १.११५.२३ ॥
ഭരതവംശജനേ, അവൾ നിറം മങ്ങി വിളറിപ്പോയി. ഭരതാ, ഭയന്നു വിളറി ദുഃഖിതയായ അവളെ കണ്ടപ്പോൾ.
1.115.24
व्यासः सत्यवतीपुत्र इदं वचनमब्रवीत् ।
यस्मात्पाण्डुत्वमापन्ना विरूपं प्रेक्ष्य मामिह ॥ १.११५.२४ ॥
സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ വ്യാസൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ എന്റെ വിരൂപരൂപം കണ്ട് നീ വിളറിപ്പോയതിനാൽ..."
1.115.25
तस्मादेष सुतस्ते वै पाण्डुरेव भविष्यति ।
नाम चास्यैतदेवेह भविष्यति शुभानने ॥ १.११५.२५ ॥
അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഈ പുത്രൻ പാണ്ഡുവായിരിക്കും. ശുഭാനനേ, ഇവിടെ അവന്റെ നാമവും ഇതുതന്നെയായിരിക്കും.
1.115.26
इत्युक्त्वा स निराक्रामद्भगवानृषिसत्तमः ।
ततो निष्क्रान्तमालोक्य सत्या पुत्रमथाऽब्रवीत् ॥ १.११५.२६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ ഭഗവാൻ, ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ പുറപ്പെട്ടുപോയി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം പോകുന്നത് കണ്ട് സത്യ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
1.115.27
कुमारो ब्रूहि मे पुत्र अप्यत्र भविता शुभः ।
शशंस स पुनर्मात्रे तस्य बालस्य पाण्डुताम् ॥ १.११५.२७ ॥
കുമാരാ, എന്നോട് പറയൂ, പുത്രാ, ഇവിടെയും ശുഭമുണ്ടാകുമോ? അദ്ദേഹം വീണ്ടും മാതാവിനോട് ആ ശിശുവിന്റെ പാണ്ഡുത്വം വിവരിച്ചു.
1.115.28
भविष्यति सुविक्रान्तः कुमारो दिक्षु विश्रुतः ।
पाण्डुत्वं वर्णतस्तस्य मातृदोषाद्भविष्यति ॥ १.११५.२८ ॥
ഈ കുമാരൻ അതിവിക്രമശാലിയായി ദിക്കുകളിൽ പ്രസിദ്ധനാകും. മാതാവിന്റെ ദോഷം കൊണ്ട് അവന്റെ വർണത്തിൽ പാണ്ഡുത്വം ഉണ്ടാകും.
1.115.29
तस्य पुत्रा महेष्वासा भविष्यन्तीह पञ्च वै ।
इत्युक्त्वा मातरं तत्र सोऽभिवाद्य जगाम ह ॥ १.११५.२९ ॥
അദ്ദേഹത്തിന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും, അവർ മഹാധനുർധരന്മാരായിരിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവിടെ മാതാവിനെ വന്ദിച്ച് അദ്ദേഹം പോയി.
1.115.30
तं माता पुनरेवान्यमेकं पुत्रमयाचत ।
तथेति च महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ॥ १.११५.३० ॥
മാതാവ് വീണ്ടും മറ്റൊരു പുത്രനെ അദ്ദേഹത്തോട് യാചിച്ചു. മഹർഷി ആ മാതാവിനോട്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.115.31
ततः कुमारं सा देवी प्राप्तकालमजीजनत् ।
पाण्डुलक्षणसंपन्नं दीप्यमानमिव श्रिया ॥ १.११५.३१ ॥
അപ്പോൾ ആ ദേവി യഥാസമയം ഒരു കുമാരനെ പ്രസവിച്ചു; അവൻ പാണ്ഡുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളോടു കൂടിയവനും ശോഭയാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
1.115.32
यस्य पुत्रा महेष्वासा जज्ञिरे पञ्च पाण्डवाः ।
तयोर्जन्मक्रियाः सर्वा यथावदनुपूर्वशः ॥ १.११५.३२ ॥
മഹാധനുർധരന്മാരായ അഞ്ചു പാണ്ഡവപുത്രന്മാർ ആരുടെ പുത്രന്മാരായി ജനിച്ചുവോ, അവർ ഇരുവരുടെയും എല്ലാ ജന്മസംസ്കാരങ്ങളും യഥാവിധി ക്രമത്തിൽ നടന്നു.
1.115.33
कारयामास वै भीष्मो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अन्धं दृष्ट्वाऽम्बिकापुत्रं जातं सत्यवती सुतम् ॥ १.११५.३३ ॥
വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് ഭീഷ്മർ (സംസ്കാരങ്ങൾ) ചെയ്യിച്ചു. അംബികയുടെ പുത്രൻ അന്ധനായി ജനിച്ചതു കണ്ട് സത്യവതിയുടെ പുത്രൻ…
1.115.34
कौसल्यार्थे समाहूय पुत्रमन्यमयाचत ।
अन्धोयमन्यमिच्छामि कौसल्यातनयं शुभम् ॥ १.११५.३४ ॥
കൗസല്യയ്ക്കുവേണ്ടി വിളിച്ചുവരുത്തി, അവൾ മറ്റൊരു പുത്രനെ ആവശ്യപ്പെട്ടു. "ഇവൻ അന്ധനാണ്; കൗസല്യയുടെ ശുഭനായ പുത്രനെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു" എന്ന്.
1.115.35
एवमुक्तो महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ।
नियता यदि कौसल्या भविष्यति पुनःशुभा ॥ १.११५.३५ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട മഹർഷി ആ മാതാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: "കൗസല്യ നിയമനിഷ്ഠയോടെ ഇരുന്നാൽ അവൾ വീണ്ടും ശുഭയാകും."
1.115.36
भविष्यति कुमारोऽस्या धर्मशास्त्रार्थतत्ववित् ।
तां समाधाय वै भूयः स्नुषां सत्यवती पुनः ॥ १.११५.३६ ॥
അവൾക്ക് ധർമശാസ്ത്രാർഥതത്ത്വം അറിയുന്ന ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും. പിന്നെ സത്യവതി ആ മരുമകളെ വീണ്ടും ഒരുക്കി…
1.115.37
ऋतुकाले ततो ज्येष्ठां वधूं तस्मै न्ययोजयत् ।
सा तु रूपं च गन्धं च महर्षेः प्रविचिन्त्य तं ॥ १.११५.३७ ॥
പിന്നീട് ഋതുകാലത്ത് മൂത്ത മരുമകളെ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് അയച്ചില്ല; എന്നാൽ ആ മഹർഷിയുടെ രൂപവും ഗന്ധവും ചിന്തിച്ചിട്ട്—
1.115.38
नाकरोद्वचनं देव्या भयात्सुरसुतोपमा ।
ततःस्वैर्भूषणैर्दासीं भूषयित्वाऽप्सरोपमाम् ॥ १.११५.३८ ॥
ദേവിയുടെ ഭയത്താൽ ദേവപുത്രിയെപ്പോലെയുള്ള ആ വധു അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ചില്ല; പിന്നീട് സ്വന്തം ആഭരണങ്ങൾകൊണ്ട് ഒരു ദാസിയെ അപ്സരസ്സിനെപ്പോലെ അലങ്കരിച്ച്—
1.115.39
प्रेषयामास कृष्णाय ततः काशिपतेः सुता ।
सा तं त्वृषिमनुप्राप्तं प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.११५.३९ ॥
പിന്നീട് കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രി ആ ദാസിയെ കൃഷ്ണന്റെ (വ്യാസന്റെ) അടുത്തേക്ക് അയച്ചു. ആ ഋഷി എത്തിയപ്പോൾ അവൾ എതിരേറ്റ് വന്ദിച്ചു.
1.115.40
संविवेशाभ्यनुज्ञाता सत्कृत्योपचचार ह ।
वाग्भावोपप्रदानेन गात्रसंस्पर्शनेन च ॥ १.११५.४० ॥
അനുമതി ലഭിച്ച് അവൾ അവന്റെ അരികിൽ ചെന്നു, ആദരിച്ച് ശുശ്രൂഷിച്ചു; മധുരവാക്കും ഭാവപ്രകടനവും അംഗസ്പർശവും കൊണ്ട് (അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു).
1.115.41
कामोपभोगेन रहस्तस्यां तुष्टिमगादृषिः ।
तया सहोषितो राजन्महर्षिः संशितव्रतः ॥ १.११५.४१ ॥
കാമോപഭോഗത്താൽ ഏകാന്തത്തിൽ അവളിൽ ആ ഋഷി തൃപ്തി നേടി. രാജാവേ! കഠിനവ്രതനായ ആ മഹർഷി അവളോടൊപ്പം വാസം ചെയ്തു.
1.115.42
उत्तिष्ठन्नब्रवीदेनामभुजिष्या भविष्यसि ।
अयं च ते शुभे गर्भः श्रेयानुदरमागतः।
धर्मात्मा भविता लोके सर्वबुद्धिमतां वरः ॥ १.११५.४२ ॥
എഴുന്നേറ്റുകൊണ്ട് അവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "നീ ദാസിയാകില്ല, സ്വതന്ത്ര സ്ത്രീയാകും. ശുഭേ! നിന്റെ ഉദരത്തിൽ ഈ ശ്രേഷ്ഠ ഗർഭം പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ ധർമ്മാത്മാവായി ലോകത്ത് എല്ലാ ബുദ്ധിമാന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠനാകും."
1.115.43
स जज्ञे विदुरो नाम कृष्णद्वैपायनात्मजः ।
धृतराष्ट्रस्य वै भ्राता पाण्डोश्चैव महात्मनः ॥ १.११५.४३ ॥
കൃഷ്ണദ്വൈപായനന്റെ പുത്രനായ അദ്ദേഹം വിദുരൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെയും മഹാത്മാവായ പാണ്ഡുവിന്റെയും സഹോദരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1.115.44
धर्मो विदुररूपेण शापात्तस्य महात्मनः ।
माण्डव्यस्यार्थतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः ॥ १.११५.४४ ॥
മഹാത്മാവായ മാണ്ഡവ്യന്റെ ശാപത്താൽ ധർമ്മം തന്നെ വിദുരരൂപത്തിൽ വന്നു; അർത്ഥതത്ത്വം അറിയുന്നവനും കാമക്രോധങ്ങളില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1.115.45
कृष्णद्वैपायनोऽप्येतत्सत्यवत्यै न्यवेदयत् ।
प्रलम्भमात्मनश्चैव शूद्रायाः पुत्रजन्म च ॥ १.११५.४५ ॥
കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ ഇതും സത്യവതിയെ അറിയിച്ചു — തന്റെ വഞ്ചനയും ശൂദ്രസ്ത്രീയിൽ പുത്രജനനവും.
1.115.46
स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर्मात्रा समेत्य च ।
तस्यै गर्भं समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.११५.४६ ॥
അദ്ദേഹം ധർമ്മത്തിന്റെ കടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, മാതാവിനെ വീണ്ടും കണ്ട്, അവളോട് ഗർഭവിവരം അറിയിച്ച് അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
1.115.47
एते विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे द्वैपायनादपि ।
जज्ञिरे देवगर्भाभाः कुरुवंशविवर्धनाः ॥ १.११५.४७ ॥
വിചിത്രവീര്യന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ (ഭാര്യമാരിൽ) ദ്വൈപായനനിൽ നിന്നും ഇവർ ജനിച്ചു; ദേവഗർഭങ്ങൾ പോലെ തേജസ്വികളായ, കുരുവംശം വളർത്തിയവർ.