มหาภารตะ · อัธยายะ 1.115

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.115.1

ततः सत्यवती काले वधूं स्नातामृतौ तदा ।
संवेशयन्ती शयने शनैर्वचनमब्रवीत् ॥ १.११५.१ ॥

ครั้นถึงเวลาอันควร สัตยวตีจึงให้สะใภ้ผู้อาบน้ำแล้วหลังจากระดูมาแล้วนั้นนอนลงบนเตียง แล้วจึงกล่าวถ้อยคำนั้นเบาๆ

1.115.2

कौसल्ये देवरस्तेऽस्ति सोऽद्य त्वाऽनुप्रवेक्ष्यति ।
अप्रमत्ता प्रतीक्षैनं निशीथे ह्यागमिष्यति ॥ १.११५.२ ॥

เกาศัลยาเอ๋ย น้องชายสามีของเจ้าอยู่ที่นี่ วันนี้เขาจะเข้ามาหาเจ้า จงระมัดระวัง คอยท่าเขาไว้ เขาจะมาในยามเที่ยงคืนเป็นแน่

1.115.3

श्वश्र्वास्तद्वचनं श्रुत्वा शयाना शयने शुभे ।
साऽचिन्तयत्तदा भीष्ममन्यांश्च कुरुपुङ्गवान् ॥ १.११५.३ ॥

เกาศัลยาได้ฟังถ้อยคำของแม่สามี จึงนอนอยู่บนเตียงอันงดงาม แล้วคิดถึงภีษมะและบรรดาวีรชนชั้นยอดแห่งตระกูลกุรุ

1.115.4

ततः सुप्तजनप्रायेऽर्धरात्रे भगवानृषिः ।
दीप्यमानेषु दीपेषु शरणं प्रविवेश ह ॥ १.११५.४ ॥

ครั้นถึงเที่ยงคืน เมื่อผู้คนส่วนมากหลับไปแล้ว ประทีปยังส่องแสงอยู่ ฤๅษีผู้ทรงพระคุณได้เข้าไปในห้องนั้น

1.115.5

ततोऽम्बिकायां प्रथमं नियुक्तः सत्यवागृषिः ।
जगाम तस्याः शयनं विपुले तपसि स्थितः ॥ १.११५.५ ॥

จากนั้น ฤๅษีผู้ซื่อสัตย์ต่อวาจา ซึ่งได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ที่จะให้กำเนิดบุตรกับอัมพิกาเป็นคนแรก และดำรงอยู่ในการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ ได้เดินไปยังเตียงของนาง

1.115.6

तं समीक्ष्य तु कौसल्या दुष्प्रेक्षमतथोचिता ।
विरूप इति वित्रस्ता संकुच्यासीन्निमीलिता ॥ १.११५.६ ॥

เกาศัลยาเห็นท่านแล้วก็ไม่เหมาะกับท่าน นางหวาดกลัวด้วยคิดว่า “ผู้นี้อัปลักษณ์นัก” จึงหดตัวหนีและหลับตาลง

1.115.7

विरूपो हि जटी चापि दुर्वर्णः परुषः कृशः ।
सुगन्धेतरगन्धश्च सर्वथा दुष्प्रधर्षणः ॥ १.११५.७ ॥

ท่านมีรูปร่างอัปลักษณ์ มีมวยผมยุ่งเหยิง สีผิวไม่งาม หยาบกระด้าง ผอมแห้ง มีกลิ่นที่ไม่หอม และเข้าใกล้ได้ยากในทุกทาง

1.115.8

तस्य कृष्णस्य कपिलां जटां दीप्ते च लोचने ।
बब्रूणि चैव श्मश्रूमि दृष्ट्वा देवी न्यमीलयत् ॥ १.११५.८ ॥

เมื่อนางเห็นมวยผมสีน้ำตาลแดงของท่าน ดวงตาที่เปล่งประกาย และหนวดเครารุงรังสีน้ำตาล เทวีจึงหลับตาลง

1.115.9

संभूव तया सार्धं मातुः प्रियचिकीर्षया ।
भयात्काशिसुता तं तु नाशक्नोदभिवीक्षितुम् ॥ १.११५.९ ॥

ท่านร่วมหลับนอนกับนาง เพราะปรารถนาจะทำให้มารดาพอใจ แต่ด้วยความกลัว ธิดาแห่งกาศีจึงไม่อาจแม้จะมองท่านได้

1.115.10

ततो निष्क्रान्तमागम्य माता पुत्रमुवाच ह ।
अप्यस्यां गुणवान्पुत्र राजपुत्रो भविष्यति ॥ १.११५.१० ॥

เมื่อท่านเดินออกมา มารดาก็มาหาบุตรชายแล้วกล่าวว่า “ลูกเอ๋ย นางจะให้กำเนิดโอรสผู้มีคุณธรรม เป็นเจ้าชายแห่งราชวงศ์หรือไม่”

1.115.11

निशम्य तद्वचो मातुर्व्यासः सत्यवतीसुतः ।
प्रोवाचातीन्द्रियज्ञानो विधिना संप्रचोदितः ॥ १.११५.११ ॥

วยาสบุตรแห่งสัตยวตี ผู้มีญาณเหนือประสาทสัมผัส และถูกชะตาลิขิตผลักดัน ได้ฟังถ้อยคำของมารดาแล้วจึงกล่าวตอบ

1.115.12

नागायुतसमप्राणो विद्वान्राजर्षिसत्तमः ।
महाभागो महावीर्यो महाबुद्धिर्भविष्यति ॥ १.११५.१२ ॥

“เขาจะมีพละกำลังเท่าช้างหมื่นเชือก เป็นผู้รอบรู้ เป็นยอดแห่งราชฤๅษี เป็นผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ มีความกล้าหาญและปัญญาอันยิ่งใหญ่”

1.115.13

तस्य चापि शतं पुत्रा भविष्यन्ति महात्मनः ।
किंतु मातुः स वैगुण्यादन्ध एव भविष्यति ॥ १.११५.१३ ॥

และผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นก็จะมีบุตรชายหนึ่งร้อยคน แต่เพราะความบกพร่องของมารดา เขาจะตาบอดไป

1.115.14

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माता पुत्रमथाऽब्रवीत् ।
नान्धः कुरूणां नृपतिरनुरूपस्तपोधन ॥ १.११५.१४ ॥

มารดาได้ฟังถ้อยคำของเขาแล้วจึงกล่าวกับบุตรชายว่า “ดูก่อนผู้มีตบะเป็นสมบัติ คนตาบอดไม่เหมาะจะเป็นพระราชาแห่งกุรุ”

1.115.15

ज्ञातिवंशस्य गोप्तारं पितॄणां वंशवर्धनम् ।
अपरस्यामपि पुनर्मम शोकविनाशनम् ॥ १.११५.१५ ॥

ผู้เป็นที่พึ่งของเชื้อสายญาติ ผู้เพิ่มพูนวงศ์ของบรรพชน และผู้ขจัดความโศกของแม่ได้ แม้จะมีภรรยาอีกคนหนึ่ง

1.115.16

तस्मादवरजं पुत्रं जनयान्यं नराधिपम् ।
भ्रातुर्भार्याऽवरा चेयं रूपयौवनशालिनी ॥ १.११५.१६ ॥

เพราะฉะนั้น จงให้กำเนิดบุตรชายอีกคนที่อ่อนวัยกว่า ซึ่งจะเป็นเจ้าแห่งมนุษย์ และสะใภ้น้องนี้ผู้มีรูปโฉมและความเยาว์วัย

1.115.17

अस्यामुत्पादयाऽपत्यं मन्नियोगाद्गुणाधिकम् ।
द्वितीयं कुरुवंशस्य राजानं दातुमर्हसि ॥ १.११५.१७ ॥

จงให้นางตั้งครรภ์บุตรของเจ้าตามคำสั่งของแม่ ซึ่งจะมีคุณธรรมยิ่งกว่า เจ้าสมควรมอบกษัตริย์องค์ที่สองแก่วงศ์กุรุ

1.115.18

स तथेति प्रतिज्ञाय निश्चक्राम महायशाः ।
साऽपि कालेन कौसल्या सुषुवेऽन्धं तमात्मजम् ॥ १.११५.१८ ॥

ท่านรับคำว่า “เช่นนั้นเถิด” แล้วผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่ก็เสด็จออกไป ส่วนเกาศัลยาเมื่อถึงกาลเวลาก็ให้กำเนิดโอรสตาบอดคนนั้น

1.115.19

पुनरेव तु सा देवी परिभाष्य स्नुषां ततः ।
ऋषिमावाहयत्सत्या यथापूर्वमरिन्दम ॥ १.११५.१९ ॥

ครั้งนั้น เทวีสัตยวตีได้พูดกับสะใภ้อีกครั้ง แล้วจึงเชิญฤๅษีมาดังที่เคยทำมาก่อน ดูก่อนผู้ปราบศัตรู

1.115.20

अम्बालिकां समाहूय तस्यां सत्यवती सुतम् ।
भूयो नियोजयामास सन्तानाय कुलस्य वै ॥ १.११५.२० ॥

สัตยวตีได้เรียกอัมพาลิกามา แล้วให้นางตั้งครรภ์บุตรชายอีกครั้ง เพื่อรักษาสืบทอดเชื้อสายแห่งตระกูล

1.115.21

विषण्णाम्बालिका साध्वी निषण्णा शयनोत्तमे ।
कोन्वेष्यतीति ध्यायन्ती नियतां संप्रतीक्षते ॥ १.११५.२१ ॥

อัมพาลิกาผู้ซื่อตรงและเศร้าโศก นั่งอยู่บนเตียงอันประเสริฐ คิดอยู่ว่า "ใครจะมาหนอ" แล้วคอยด้วยความสำรวมตน

1.115.22

ततस्तेनैव विधिना महर्षिस्तामपद्यत ।
अम्बालिकामथाऽभ्यागादृषिं दृष्ट्वा च साऽपि तम् ॥ १.११५.२२ ॥

ครั้นแล้ว มหาฤๅษีก็เข้าหานางด้วยพิธีเดียวกันนั้น อัมพาลิกาเมื่อเห็นฤๅษีแล้วก็เข้ามาใกล้เช่นกัน

1.115.23

विवर्णा पाण्डुसंकाशा समपद्यत भारत ।
तां भीतां पाण्डुसंकाशां विषण्णां प्रेक्ष्य भारत ॥ १.११५.२३ ॥

โอ้ ทายาทแห่งภรตะ นางซีดเผือดและหมองคล้ำ โอ้ ภรตะ เมื่อเห็นนางหวาดกลัว ซีดเผือด และเศร้าหมองเช่นนั้น

1.115.24

व्यासः सत्यवतीपुत्र इदं वचनमब्रवीत् ।
यस्मात्पाण्डुत्वमापन्ना विरूपं प्रेक्ष्य मामिह ॥ १.११५.२४ ॥

วยาสบุตรแห่งสัตยวดี กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า "เพราะเจ้าซีดเผือดลงเมื่อเห็นข้าที่นี่ในรูปร่างอันน่าเกลียด..."

1.115.25

तस्मादेष सुतस्ते वै पाण्डुरेव भविष्यति ।
नाम चास्यैतदेवेह भविष्यति शुभानने ॥ १.११५.२५ ॥

เพราะเหตุนั้น บุตรของเจ้านี้จะชื่อปาณฑุอย่างแน่นอน และนามของเขาในที่นี้จะเป็นเพียงเท่านี้ โอ้ หญิงผู้มีใบหน้างดงาม

1.115.26

इत्युक्त्वा स निराक्रामद्भगवानृषिसत्तमः ।
ततो निष्क्रान्तमालोक्य सत्या पुत्रमथाऽब्रवीत् ॥ १.११५.२६ ॥

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้า ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด ก็เสด็จออกไป ครั้นเห็นท่านออกไปแล้ว สัตยวดีจึงกล่าวกับบุตรชาย

1.115.27

कुमारो ब्रूहि मे पुत्र अप्यत्र भविता शुभः ।
शशंस स पुनर्मात्रे तस्य बालस्य पाण्डुताम् ॥ १.११५.२७ ॥

ลูกเอ๋ย บอกแม่หน่อยเถิด บุตรเอ๋ย ที่นี่จะมีสิ่งเป็นมงคลบ้างหรือไม่ และท่านก็กล่าวถึงความซีดเผือดของทารกนั้นให้มารดาทราบอีกครั้ง

1.115.28

भविष्यति सुविक्रान्तः कुमारो दिक्षु विश्रुतः ।
पाण्डुत्वं वर्णतस्तस्य मातृदोषाद्भविष्यति ॥ १.११५.२८ ॥

กุมารผู้นี้จะกล้าหาญยิ่งนัก และเป็นที่โด่งดังไปทุกทิศ ความซีดเผือดของสีผิวเขาจะเกิดขึ้นเพราะความผิดของมารดา

1.115.29

तस्य पुत्रा महेष्वासा भविष्यन्तीह पञ्च वै ।
इत्युक्त्वा मातरं तत्र सोऽभिवाद्य जगाम ह ॥ १.११५.२९ ॥

เขาจะมีบุตรชายห้าคนที่เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ท่านก็ก้มกราบมารดาที่นั่น แล้วจากไป

1.115.30

तं माता पुनरेवान्यमेकं पुत्रमयाचत ।
तथेति च महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ॥ १.११५.३० ॥

มารดาจึงขอบุตรอีกคนหนึ่งจากท่านอีกครั้ง มหาฤๅษีจึงตอบมารดานั้นว่า "เป็นเช่นนั้น"

1.115.31

ततः कुमारं सा देवी प्राप्तकालमजीजनत् ।
पाण्डुलक्षणसंपन्नं दीप्यमानमिव श्रिया ॥ १.११५.३१ ॥

ครั้งนั้น เทวีนั้นก็ให้กำเนิดกุมารเมื่อถึงกาลอันควร กุมารนั้นมีลักษณะของปาณฑุครบถ้วน และรุ่งเรืองดุจประกายแห่งสิริ

1.115.32

यस्य पुत्रा महेष्वासा जज्ञिरे पञ्च पाण्डवाः ।
तयोर्जन्मक्रियाः सर्वा यथावदनुपूर्वशः ॥ १.११५.३२ ॥

นางให้กำเนิดบุตรชายห้าคนที่เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ คือปาณฑพทั้งห้า และพิธีการเกิดทั้งหมดของทั้งสองก็ได้ทำตามลำดับอย่างถูกต้อง

1.115.33

कारयामास वै भीष्मो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अन्धं दृष्ट्वाऽम्बिकापुत्रं जातं सत्यवती सुतम् ॥ १.११५.३३ ॥

ภีษมะให้พราหมณ์ผู้ชำนาญพระเวทประกอบพิธีนั้น เมื่อสัตยวดีเห็นบุตรของอัมพิกาเกิดมาตาบอด...

1.115.34

कौसल्यार्थे समाहूय पुत्रमन्यमयाचत ।
अन्धोयमन्यमिच्छामि कौसल्यातनयं शुभम् ॥ १.११५.३४ ॥

สัตยวดีเรียกนางเกาศัลยาให้มาเพื่อขอบุตรอีกคนหนึ่ง กล่าวว่า "คนนี้ตาบอด ข้าปรารถนาบุตรที่เป็นมงคลของเกาศัลยา"

1.115.35

एवमुक्तो महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत ।
नियता यदि कौसल्या भविष्यति पुनःशुभा ॥ १.११५.३५ ॥

เมื่อถูกกล่าวดังนี้ มหาฤๅษีจึงตอบมารดานั้นว่า "หากเกาศัลยาคงความสำรวมตนไว้ นางก็จะกลับเป็นผู้เป็นมงคลอีกครั้ง"

1.115.36

भविष्यति कुमारोऽस्या धर्मशास्त्रार्थतत्ववित् ।
तां समाधाय वै भूयः स्नुषां सत्यवती पुनः ॥ १.११५.३६ ॥

บุตรชายจะเกิดแก่นาง ผู้รู้ความหมายที่แท้จริงแห่งคัมภีร์ธรรมศาสตร์ ครั้นแล้ว สัตยวดีก็ปลอบสะใภ้ของตนอีกครั้ง

1.115.37

ऋतुकाले ततो ज्येष्ठां वधूं तस्मै न्ययोजयत् ।
सा तु रूपं च गन्धं च महर्षेः प्रविचिन्त्य तं ॥ १.११५.३७ ॥

จากนั้น เมื่อถึงฤดูกาลอันควร นางจึงมิได้ส่งสะใภ้คนโตไปหาฤๅษี แต่ครุ่นคิดถึงรูปและกลิ่นกายของมหาฤๅษีนั้น

1.115.38

नाकरोद्वचनं देव्या भयात्सुरसुतोपमा ।
ततःस्वैर्भूषणैर्दासीं भूषयित्वाऽप्सरोपमाम् ॥ १.११५.३८ ॥

เพราะความกลัวต่อพระมเหสี สะใภ้ผู้เปรียบดั่งธิดาของเทวดาจึงมิได้เชื่อฟังคำนาง จากนั้นนางจึงประดับทาสีด้วยเครื่องอาภรณ์ของตนให้งามดุจอัปสร

1.115.39

प्रेषयामास कृष्णाय ततः काशिपतेः सुता ।
सा तं त्वृषिमनुप्राप्तं प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.११५.३९ ॥

แล้วธิดาของกษัตริย์แห่งกาศีจึงส่งทาสีนั้นไปหากฤษณะ (วยาส) เมื่อฤๅษีมาถึง นางก็เข้าไปต้อนรับ ก้มกราบ

1.115.40

संविवेशाभ्यनुज्ञाता सत्कृत्योपचचार ह ।
वाग्भावोपप्रदानेन गात्रसंस्पर्शनेन च ॥ १.११५.४० ॥

เมื่อได้รับอนุญาต นางก็เข้าไปเฝ้า ถวายความเคารพและปรนนิบัติท่าน นางทำให้ท่านพอพระทัยด้วยถ้อยคำอ่อนหวานและการสัมผัสกาย

1.115.41

कामोपभोगेन रहस्तस्यां तुष्टिमगादृषिः ।
तया सहोषितो राजन्महर्षिः संशितव्रतः ॥ १.११५.४१ ॥

ฤๅษีผู้นั้นได้รับความพอใจจากนางด้วยการเสพสุขทางกามในที่ลับ ข้าแต่พระราชา มหาฤๅษีผู้มีพรตอันมั่นคงได้อยู่ร่วมกับนางนั้น

1.115.42

उत्तिष्ठन्नब्रवीदेनामभुजिष्या भविष्यसि ।
अयं च ते शुभे गर्भः श्रेयानुदरमागतः।
धर्मात्मा भविता लोके सर्वबुद्धिमतां वरः ॥ १.११५.४२ ॥

เมื่อลุกขึ้นแล้ว ท่านกล่าวกับนางว่า "เจ้าจะไม่เป็นทาสี เจ้าจะเป็นหญิงอิสระ ข้าแต่ผู้มีโฉมงาม ครรภ์อันประเสริฐนี้ได้เข้าไปในครรภ์ของเจ้าแล้ว เขาจะเป็นผู้มีจิตใจชอบธรรม และจะเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญาทั้งปวงในโลก"

1.115.43

स जज्ञे विदुरो नाम कृष्णद्वैपायनात्मजः ।
धृतराष्ट्रस्य वै भ्राता पाण्डोश्चैव महात्मनः ॥ १.११५.४३ ॥

เขาได้เกิดมามีนามว่าวิทุระ เป็นบุตรของกฤษณทไวปายนะ แท้จริงแล้วเป็นพี่น้องของธฤตราษฎร์ และยังเป็นพี่น้องของท้าวปาณฑุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ด้วย

1.115.44

धर्मो विदुररूपेण शापात्तस्य महात्मनः ।
माण्डव्यस्यार्थतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः ॥ १.११५.४४ ॥

ธรรมะเองได้มาในรูปของวิทุระ เพราะคำสาปของมาณฑัพยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ท่านรู้แจ้งในความจริงของสิ่งที่ถูกต้อง และปราศจากกามและโกรธ

1.115.45

कृष्णद्वैपायनोऽप्येतत्सत्यवत्यै न्यवेदयत् ।
प्रलम्भमात्मनश्चैव शूद्रायाः पुत्रजन्म च ॥ १.११५.४५ ॥

กฤษณทไวปายนะได้กราบทูลเรื่องนี้แก่สัตยวดี ทั้งการที่ตนได้หลอกลวง และการที่มีบุตรเกิดจากหญิงศูทร

1.115.46

स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर्मात्रा समेत्य च ।
तस्यै गर्भं समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.११५.४६ ॥

เมื่อท่านได้เป็นผู้ไม่มีหนี้ต่อธรรมะแล้ว ท่านได้พบมารดาอีกครั้ง บอกเรื่องครรภ์ที่อยู่ในท้องของนาง แล้วก็หายตัวไปในที่นั้นเอง

1.115.47

एते विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे द्वैपायनादपि ।
जज्ञिरे देवगर्भाभाः कुरुवंशविवर्धनाः ॥ १.११५.४७ ॥

บุตรเหล่านี้เกิดจากไทวปายนะในพระนางของวิจิตรวีรยะ เปล่งรัศมีดุจครรภ์ของเทวดา เป็นผู้ทำให้วงศ์กุรุเจริญรุ่งเรือง