ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.118.1
धृतराष्ट्रे च पाण्डौ च विदुरे च महात्मनि ।
एषु त्रिषु कुमारेषु जातेषु कुरुजाङ्गलम्।
कुरवोऽथ कुरुक्षेत्रं त्रयमेतदवर्धत ॥ १.११८.१ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਦੁਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ, ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤਿੰਨੇ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ।
1.118.2
ऊर्ध्वसस्याऽभवद्भूमिः सस्यानि फलवन्ति च ।
यथर्तुवर्षी पर्जन्यो बहुपुष्पफला द्रुमाः ॥ १.११८.२ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਠੀਆਂ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਬੱਦਲ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆ; ਰੁੱਖ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।
1.118.3
वाहनानि प्रहृष्टानि मुदिता मृगपक्षिणः ।
गन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि च ॥ १.११८.३ ॥
ਵਾਹਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਮ੍ਰਿਗ ਤੇ ਪੰਛੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ; ਮਾਲਾਵਾਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਰਸਦਾਰ ਹੋ ਗਏ।
1.118.4
वणिग्भिश्चान्वकीर्यन्त नगराण्यथ शिल्पिभिः ।
शूराश्च कृतविद्याश्च सन्तश्च सुखिनोऽभवन् ॥ १.११८.४ ॥
ਫਿਰ ਨਗਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਸੂਰਮੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਜਣ ਸੁਖੀ ਹੋਏ।
1.118.5
नाभवन्दस्यवः केचिन्नाधर्मरुचयो जनाः ।
प्रदेशेष्वपि राष्ट्राणां कृतं युगमवर्तत ॥ १.११८.५ ॥
ਕੋਈ ਡਾਕੂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਨ; ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
1.118.6
धर्मक्रिया यज्ञशीलाः सत्यव्रतपरायणाः ।
अन्योन्यप्रीतिसंयुक्ता व्यवर्धन्त प्रजास्तदा ॥ १.११८.६ ॥
ਧਰਮ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯੱਗ-ਸ਼ੀਲ, ਸੱਚ-ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ — ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਜਾ ਵਧੀ-ਫੁੱਲੀ।
1.118.7
मानक्रोधविहीनाश्च नरा लोभविवर्जिताः ।
अन्योन्यमभ्यनन्दन्त धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.११८.७ ॥
ਮਾਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।
1.118.8
तन्महोदधिवत्पूर्णं नगरं वै व्यरोचत ।
द्वारतोरणनिर्यूहैर्युक्तमभ्रचयोपमैः ॥ १.११८.८ ॥
ਉਹ ਨਗਰ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਿਆ; ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਤੋਰਣਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲੇ ਛੱਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ।
1.118.9
प्रसादशतसंबाधं महेन्द्रपुरसन्निभम् ।
नदीषु वनखण्डेषु वापीपल्वलसानुषु।
काननेषु च रम्येषु विजह्रुर्मुदिता जनाः ॥ १.११८.९ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਰਗਾ ਉਹ ਨਗਰ ਸੀ; ਨਦੀਆਂ ਕਿਨਾਰੇ, ਬਨ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਉਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।
1.118.10
उत्तरैः कुरुभिः सार्धं दक्षिणाः कुरवस्तथा ।
विस्पर्धमाना व्यचरंस्तथा देवर्षिचारणैः ॥ १.११८.१० ॥
ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ; ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
1.118.11
नाभवत्कृपणः कश्चिन्नाभवन्विधवाः स्त्रियः ।
तस्मिञ्जनपदे रम्ये कुरुभिर्बहुलीकृते ॥ १.११८.११ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਸਨ।
1.118.12
कूपारामसभावाप्यो ब्राह्मणावसथास्तथा ।
बभूवुः सर्वर्द्धियुतास्तस्मिन्राष्ट्रे सदोत्सवाः ॥ १.११८.१२ ॥
ਉਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਖੂਹ, ਬਾਗ਼, ਸਭਾ-ਮੰਡਪ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਭ ਸਰਬ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਉਤਸਵ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.118.13
भीष्मेण धर्मतो राजन्सर्वतः परिरक्षिते ।
बभूव रमणीयश्च चैत्ययूपशताङ्कितः ॥ १.११८.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਦੇਸ਼, ਸੈਂਕੜੇ ਚੈਤਯਾਂ ਅਤੇ ਯੂਪਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਮਣੀਕ ਬਣ ਗਿਆ।
1.118.14
स देशः परराष्ट्राणि विमृज्याभिप्रवर्धितः ।
भीष्मेण विहितं राष्ट्रे धर्मचक्रमवर्तत ॥ १.११८.१४ ॥
ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ; ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਧਰਮਚੱਕਰ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ।
1.118.15
क्रियमाणेषु कृत्येषु कुमाराणां महात्मनाम् ।
पौरजानपदाः सर्वे बभूवुः परमोत्सुकाः ॥ १.११८.१५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਕਰਤੱਵ-ਕਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਗਰ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ।
1.118.16
गृहेषु कुरुमुख्यानां पौराणां च नराधिप ।
दीयतां भुज्यतां चेति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः ॥ १.११८.१६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਕੁਰੂ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ 'ਦਿਓ, ਖਾਓ' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
1.118.17
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च विदुरश्च महामतिः ।
जन्मप्रभृति भीष्मेण पुत्रवत्परिपालिताः ॥ १.११८.१७ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਦੁਰ — ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ।
1.118.18
संस्कारैः संस्कृतास्ते तु व्रताध्ययनसंयुताः ।
श्रमव्यायामकुशलाः समपद्यन्त यौवनम् ॥ १.११८.१८ ॥
ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।
1.118.19
धनुर्वेदे च वेदे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि ।
तथैव गजशिक्षायां नीतिशास्त्रेषु पारगाः ॥ १.११८.१९ ॥
ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦ ਵਿੱਚ, ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋਏ।
1.118.20
इतिहासपुराणेषु नानाशिक्षासु बोधिताः ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञाः सर्वत्र कृतनिश्चयाः ॥ १.११८.२० ॥
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੋਏ; ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.118.21
वैदिकाध्ययने युक्तो नीतिशास्त्रेषु पारगः ।
भीष्मेण राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रोऽभिषेचितः ॥ १.११८.२१ ॥
ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਕੌਰਵ ਰਾਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਕੀਤਾ।
1.118.22
धनुर्वेदेऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि ।
तथैव गजशिक्षायामस्त्रेषु विविधेषु च ॥ १.११८.२२ ॥
ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ, ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਅਨੇਕ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ।
1.118.23
अर्थधर्मप्रधानासु विद्यासु विविधासु च ।
गतः पारं यदा पाण्डुस्तदा सेनापतिः कृतः ॥ १.११८.२३ ॥
ਅਰਥ ਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਵਿਧ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਾਂਡੂ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
1.118.24
पाण्डुर्धनुषि विक्रान्तो नरेष्वभ्यदिकोऽभवत् ।
अन्येभ्यो बलवानासीद्धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥ १.११८.२४ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਾਂਡੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ।
1.118.25
अमात्यो मनुजेन्द्रस्य बाल एव यशस्विनः ।
भीष्मेण सर्वधर्माणां प्रणेता विदुरः कृतः ॥ १.११८.२५ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਮਨੁਜੇਂਦਰ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਾਲਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ।
1.118.26
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बुद्धिमेधापटुर्युवा ।
भावेनागमयुक्तेन सर्वं वेदयते जगत् ॥ १.११८.२६ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨੌਜਵਾਨ; ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਆਗਮ-ਯੁਕਤ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝਾਇਆ।
1.118.27
त्रिषु लोकेषु न त्वासीत्कश्चिद्विदुरसंमितः ।
धर्मनित्यस्तथा राजन्धर्मं च परमं गतः ॥ १.११८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
1.118.28
प्रनष्टं शान्तनोर्वंशं समीक्ष्य पुनरुद्धृतम् ।
ततो निर्वचनं लोके सर्वराष्ट्रेष्ववर्तत ॥ १.११८.२८ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਲਗਭਗ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
1.118.29
वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाङ्गलम् ।
सर्वध्रमविदां भीष्मः पुराणां गजसाह्वयम् ॥ १.११८.२९ ॥
ਹੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ, ਅਤੇ ਸਰਬਧਰਮਵੇਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਜਸਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) — ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਚੁਣੇ।
1.118.30
धृतराष्ट्रस्त्वचक्षुष्ट्वाद्रज्यं न प्रत्यपद्यत ।
पारसवत्वाद्विदुरो राजा पाण्डुर्बभूव ह ॥ १.११८.३० ॥
ਪਰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਪਾਰਸ਼ਵ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਦੁਰ ਰਾਜਾ ਨਾ ਬਣੇ; ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡੂ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ।
1.118.31
अथ शुश्राव विप्रेभ्यः कुन्तिभोजमहीपतेः ।
रूपयौवनसंपन्नां सुतां सागरगासुतः ॥ १.११८.३१ ॥
ਫਿਰ ਗੰਗਾਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਮਹੀਪਤੀ ਦੀ ਰੂਪ-ਯੌਵਨ ਸੰਪੰਨ ਧੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
1.118.32
सुबलस्य च कल्याणीं गान्धाराधिपतेः सुताम् ।
सुतां च मद्रराजस्य रूपेणाप्रतिमां भुवि ॥ १.११८.३२ ॥
ਸੁਬਲ ਦੀ ਕਲਿਆਣੀ, ਗੰਧਾਰਾਧੀਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਮਦਰਰਾਜ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ।
1.118.33
कदाचिदथ गाङ्गेयः सर्वनीतिमतां वरः ।
विदुरं धर्मतत्त्वज्ञं वाक्यमाह यथोचितम् ॥ १.११८.३३ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰੇ ਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਾਂਗੇਯ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮਤੱਤਵ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹੇ।