महाभारत · अध्याय 1.12

1.12.1

कथं हिंसितवान्सर्पान्स राजा जनमेजयः ।
सर्पा वा हिंसितास्तत्र किमर्थं द्विजसत्तम ॥ १.१२.१ ॥

तो राजा जनमेजय सर्पांना कसा मारता झाला? किंवा, हे द्विजश्रेष्ठा, तेथे सर्प कोणत्या कारणाने मारले गेले?

किमर्थं मोक्षिताश्चैव पन्नगास्तेन धीमता ।
आस्तीकेन द्विजश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यशेषतः ॥ १.१२.२ ॥

त्या बुद्धिमान आस्तीकाने सर्पांना कोणत्या कारणाने सोडवले? हे द्विजश्रेष्ठा, सर्व काही पूर्णपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.

श्रोष्यसि त्वं रुरो सर्वमास्तीकचरितं महत् ।
ब्राह्मणानां कथयतां त्वरावान्गमने ह्यहम् ॥ १.१२.३ ॥

हे रुरो, ब्राह्मण सांगत असलेले आस्तीकाचे महान चरित्र तू सर्व ऐकशील. मला जाण्याची घाई आहे.

इत्युक्त्वान्तर्हिते योगात्तस्मिन्नृषिवरे प्रभौ ।
संभ्रमाविष्टहृदयो रुरुर्मेने तदद्भुतम् ॥ १.१२.४ ॥

असे बोलून तो प्रभावशाली ऋषिश्रेष्ठ योगबलाने अंतर्धान पावला. तेव्हा घाबरलेल्या मनाने रुरूने तो अद्भुत प्रसंग विस्मयकारक मानला.

बलं परममास्थाय पर्यधावत्समन्ततः ।
तमृषिं नष्टमन्विच्छन्संश्रान्तो न्यपतद्भुवि ॥ १.१२.५ ॥

परम बळ एकवटून तो सर्वत्र धावला. हरवलेल्या त्या ऋषीचा शोध घेता घेता थकून तो जमिनीवर कोसळला.

स मोहे परमं गत्वा नष्टसंज्ञ इवाभवत् ।
तदृषेर्वचनं तथ्यं चिन्तयानः पुनःपुनः ॥ १.१२.६ ॥

तो अत्यंत मोहात पडून जणू भान हरपलेला झाला. त्या ऋषीचे सत्य वचन तो वारंवार विचार करत राहिला.

लब्धसंज्ञो रुरुश्चायात्तदाचख्यौ पितुस्तदा ।
पित्रे तु सर्वमाख्याय डुण्डुभस्य वचोऽर्थवत् ॥ १.१२.७ ॥

शुद्धी परत आलेल्या रुरूने तेव्हा परत येऊन वडिलांना सर्व सांगितले. डुण्डुभाचे अर्थपूर्ण शब्द त्याने वडिलांना सांगितले.

अपृच्छत्पितरं भूयः सोस्तीकस्य वचस्तदा ।
आख्यापयत्तदाऽऽख्यानं डुण्डुभेनाथ कीर्तितम् ॥ १.१२.८ ॥

मग त्याने पुन्हा वडिलांना आस्तीकाच्या वचनाविषयी विचारले. तेव्हा डुण्डुभाने सांगितलेली ती कथा त्याने सांगवली.

तत्कीर्त्यमानं भगवञ्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
पिता चास्य तदाख्यानं पृष्टः सर्वं न्यवेदयत् ॥ १.१२.९ ॥

हे भगवन्, आता जे सांगितले जात आहे ते मला खरेखरे ऐकायचे आहे. त्याच्या वडिलांना विचारले असता त्यांनी ती सर्व कथा सांगितली.