ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.12

1.12.1

कथं हिंसितवान्सर्पान्स राजा जनमेजयः ।
सर्पा वा हिंसितास्तत्र किमर्थं द्विजसत्तम ॥ १.१२.१ ॥

ਉਸ ਰਾਜੇ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ? ਜਾਂ, ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਸੱਪ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਗਏ?

किमर्थं मोक्षिताश्चैव पन्नगास्तेन धीमता ।
आस्तीकेन द्विजश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यशेषतः ॥ १.१२.२ ॥

ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਛੁਡਾਇਆ? ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

श्रोष्यसि त्वं रुरो सर्वमास्तीकचरितं महत् ।
ब्राह्मणानां कथयतां त्वरावान्गमने ह्यहम् ॥ १.१२.३ ॥

ਹੇ ਰੁਰੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਆਸਤੀਕ ਦਾ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸੁਣੇਂਗਾ। ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਹਾਂ।

इत्युक्त्वान्तर्हिते योगात्तस्मिन्नृषिवरे प्रभौ ।
संभ्रमाविष्टहृदयो रुरुर्मेने तदद्भुतम् ॥ १.१२.४ ॥

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਘਬਰਾਏ ਦਿਲ ਨਾਲ ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਮਝਿਆ।

बलं परममास्थाय पर्यधावत्समन्ततः ।
तमृषिं नष्टमन्विच्छन्संश्रान्तो न्यपतद्भुवि ॥ १.१२.५ ॥

ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਰਤ ਕੇ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜਿਆ। ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਿਆਂ ਥੱਕ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

स मोहे परमं गत्वा नष्टसंज्ञ इवाभवत् ।
तदृषेर्वचनं तथ्यं चिन्तयानः पुनःपुनः ॥ १.१२.६ ॥

ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਤ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।

लब्धसंज्ञो रुरुश्चायात्तदाचख्यौ पितुस्तदा ।
पित्रे तु सर्वमाख्याय डुण्डुभस्य वचोऽर्थवत् ॥ १.१२.७ ॥

ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਰੁਰੂ ਤਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਡੁੰਡੁਭ ਦੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ।

अपृच्छत्पितरं भूयः सोस्तीकस्य वचस्तदा ।
आख्यापयत्तदाऽऽख्यानं डुण्डुभेनाथ कीर्तितम् ॥ १.१२.८ ॥

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਸਤੀਕ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਡੁੰਡੁਭ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।

तत्कीर्त्यमानं भगवञ्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
पिता चास्य तदाख्यानं पृष्टः सर्वं न्यवेदयत् ॥ १.१२.९ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ।