મહાભારત · અધ્યાય 1.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.122.1
ततः शान्तनवो भीष्मो राज्ञः पाण्डोर्यशस्विनः ।
विवाहस्यापरस्यार्थे चकार मतिमान्मतिम् ॥ १.१२२.१ ॥
ત્યારે શંતનુના પુત્ર ભીષ્મે યશસ્વી રાજા પાંડુના બીજા વિવાહ માટે નિશ્ચય કર્યો.
1.122.2
सोऽमात्यैः स्थविरैः सार्धं ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः ।
बलेन चतुरङ्गेण ययौ मद्रपतेः पुरम् ॥ १.१२२.२ ॥
તેઓ મંત્રીઓ, વૃદ્ધજનો, બ્રાહ્મણો અને મહર્ષિઓ સાથે ચતુરંગી સેના લઈને મદ્રપતિના નગરે ગયા.
1.122.3
तमागतमभिश्रुत्य भीष्मं वाहीकपुङ्गवः ।
प्रत्युद्गम्यार्चयित्वा च पुरं प्रावेशयन्नृपः ॥ १.१२२.३ ॥
ભીષ્મ આવ્યા છે એમ સાંભળીને વાહીકોના શ્રેષ્ઠ રાજાએ આગળ જઈ તેમનું સન્માન કરી નગરમાં પ્રવેશ કરાવ્યો.
1.122.4
दत्त्वा तस्यासनं शुभ्रं पाद्यमर्घ्यं तथैव च ।
मधुपर्कं च मद्रेशः पप्रच्छागमनेऽर्थिताम् ॥ १.१२२.४ ॥
તેમને શ્વેત આસન, પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને મધુપર્ક આપીને મદ્રેશે તેમના આગમનનું પ્રયોજન પૂછ્યું.
1.122.5
तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं कुरूद्वहः ।
आगतं मां विजानीहि कन्यार्थिनमरिन्दम ॥ १.१२२.५ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ ભીષ્મે મદ્રરાજને જવાબ આપ્યો, 'હે અરિંદમ, જાણજો કે હું કન્યા માટે આવ્યો છું.'
1.122.6
श्रूयते भवतः साध्वी स्वसा माद्री यशस्विनी ।
तामहं वरयिष्यामि पाण्डोरर्थे यशस्विनीम् ॥ १.१२२.६ ॥
તમારી સાધ્વી અને યશસ્વિની બહેન માદ્રી છે એવું સાંભળ્યું છે. પાંડુ માટે હું એ યશસ્વિનીને વરીશ.
1.122.7
युक्तरूपो हि संबन्धे त्वं नो राजन्वयं तव ।
एतत्संचिन्त्य मद्रेश गृहाणास्मान्यथाविधि ॥ १.१२२.७ ॥
હે રાજન્, સંબંધમાં તમે અમારા માટે અને અમે તમારા માટે યોગ્ય છીએ. મદ્રેશ, આ સારી રીતે વિચારીને વિધિપૂર્વક અમને સ્વીકારો.
1.122.8
तमेवंवादिनं भीष्मं प्रत्यभाषत मद्रपः ।
न हि मेऽन्यो वरस्त्वत्तः श्रेयानिति मतिर्मम ॥ १.१२२.८ ॥
આ રીતે બોલેલા ભીષ્મને મદ્રપતિએ ઉત્તર આપ્યો— તમારા કરતાં શ્રેષ્ઠ બીજો વર મારા માટે નથી, એવો મારો મત છે.
1.122.9
पूर्वैः प्रवर्तितं किंचित्कुलेऽस्मिन्नृपसत्तमैः ।
साधु वा यदि वाऽसाधु तन्नातिक्रान्तुमुत्सहे ॥ १.१२२.९ ॥
આ કુળમાં શ્રેષ્ઠ રાજાઓએ પૂર્વે ચલાવેલો કોઈ રિવાજ છે. તે સારો હોય કે ખરાબ, તેનું ઉલ્લંઘન કરવાનું હું સાહસ કરતો નથી.
1.122.10
व्यक्तं तद्भवतश्चापि विदितं नात्र संशयः ।
न च युक्तं तथा वक्तुं भवान्देहीति सत्तम ॥ १.१२२.१० ॥
તે તમને પણ સ્પષ્ટ રીતે જાણીતું છે, એમાં શંકા નથી. અને હે સત્તમ, 'મને આપો' એવું તમારે તે રીતે કહેવું યોગ્ય નથી.
1.122.11
कुलधर्मः स नो वीर प्रमाणं परमं च तत् ।
तेन त्वां न ब्रवीम्येतदसंदिग्धं वचोऽरिहन् ॥ १.१२२.११ ॥
હે વીર, તે અમારો કુળધર્મ છે અને તે જ પરમ પ્રમાણ છે. તેથી હે શત્રુહંતા, તમને હું આ સંદેહરહિત વચન કહેતો નથી.
1.122.12
तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं जनाधिपः ।
धर्म एष परो राजन्स्वयमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १.१२२.१२ ॥
ત્યારે જનાધિપ ભીષ્મે તે મદ્રરાજને ઉત્તર આપ્યો— હે રાજન્, આ પરમ ધર્મ છે, જે સ્વયંભૂએ પોતે કહ્યો છે.
1.122.13
नात्र कश्चन दोषोऽस्ति पूर्वैर्विधिरयं कृतः ।
विदितेयं च ते शल्य मर्यादा साधुसंमता ॥ १.१२२.१३ ॥
આમાં કોઈ દોષ નથી; આ વિધિ પૂર્વજોએ સ્થાપી છે. હે શલ્ય, સાધુઓએ માન્ય કરેલી આ મર્યાદા તું જાણે છે.
1.122.14
इत्युक्त्वा स महातेजाः शातकुम्भं कृताकृतम् ।
रत्नानि च विचित्राणि शल्यायादात्सहस्रशः ॥ १.१२२.१४ ॥
આમ કહીને તે મહાતેજસ્વીએ શલ્યને ઘડેલું અને ન ઘડેલું સોનું તથા વિવિધ રત્નો હજારોની સંખ્યામાં આપ્યાં.
1.122.15
गजानश्वान्रथांश्चैव वासांस्याभरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालं च गाङ्गेयो व्यसृजच्छुभम् ॥ १.१२२.१५ ॥
હાથી, ઘોડા, રથ, વસ્ત્રો, આભૂષણો, મણિ, મોતી અને પરવાળાં—આ શુભ ભેટ ગાંગેયે આપી.
1.122.16
तत्प्रगृह्य धनं सर्वं शल्यः संप्रतीमानसः ।
ददौ तां समलङ्कृत्य स्वसारं कौरवर्षभे ॥ १.१२२.१६ ॥
શલ્યે તે બધું ધન સ્વીકારીને, પ્રસન્ન મનથી પોતાની બહેનને સારી રીતે શણગારીને કૌરવવૃષભને આપી.
1.122.17
स तां माद्रीमुपादाय भीष्मः सागरगासुतः ।
आजगाम पुरीं धीमान्प्रविष्टो गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.१७ ॥
તે માદ્રીને લઈને સાગરગા (ગંગા)ના પુત્ર બુદ્ધિમાન ભીષ્મ ગજસાહ્વય (હસ્તિનાપુર) નગરમાં આવ્યા અને પ્રવેશ્યા.
1.122.18
तत इष्टेऽहनि प्राप्ते मुहूर्ते साधुसंमते ।
विवाहं कारायामास भीष्मः पाण्डोर्महात्मनः।
जग्राह विधिवत्पाणिं माद्र्याः पाण्डुर्नराधिपः ॥ १.१२२.१८ ॥
પછી શુભ દિવસ આવ્યો ત્યારે, સાધુઓએ માન્ય કરેલા મુહૂર્તમાં ભીષ્મે મહાત્મા પાંડુનો વિવાહ કરાવ્યો. નરાધિપ પાંડુએ વિધિ પ્રમાણે માદ્રીનો પાણિગ્રહણ કર્યો.
1.122.19
ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा कुरुनन्दनः ।
स्थापयामास तां भार्यां शुभे वेश्मनि भामिनीं ॥ १.१२२.१९ ॥
લગ્ન પૂર્ણ થયા પછી કુરુવંશના આનંદ એવા તે રાજાએ તે તેજસ્વિનીને શુભ ગૃહમાં પત્ની તરીકે સ્થાપી.
1.122.20
स ताभ्यां व्यचरत्सार्धं भार्याभ्यां राजसत्तमः ।
कुन्त्या माद्र्या च राजेन्द्रो यथाकामं यथासुखम् ॥ १.१२२.२० ॥
તે રાજશ્રેષ્ઠ રાજેન્દ્ર કુંતી અને માદ્રી એ બે પત્નીઓ સાથે ઇચ્છા મુજબ સુખપૂર્વક વિહાર કરતા.
1.122.21
ततः स कौरवो राजा विहृत्य त्रिदशा निशाः ।
जिगीषया महीं पाण्डुर्निरक्रामत्पुरात्प्रभो ॥ १.१२२.२१ ॥
પછી તે કૌરવ રાજા પાંડુ ત્રીસ રાત્રિઓ વિહાર કરીને, હે પ્રભુ, પૃથ્વી જીતવાની ઇચ્છાથી નગરમાંથી નીકળ્યા.
1.122.22
स भीष्मप्रमुखान्वृद्धानभिवाद्य प्रणम्य च ।
धृतराष्ट्रं च कौरव्यं तथान्यान्कुरुसत्तमान्।
आमन्त्र्य प्रययौ राजा तैश्चैवाप्यनुमोजितः ॥ १.१२२.२२ ॥
તે રાજાએ ભીષ્મ વગેરે વડીલોને અભિવાદન અને પ્રણામ કરીને, કૌરવ ધૃતરાષ્ટ્ર અને અન્ય કુરુશ્રેષ્ઠોની વિદાય લઈ પ્રસ્થાન કર્યું; તેમણે પણ તેને અનુમતિ આપી.
1.122.23
मङ्गलाचारयुक्ताभिराशीर्भिरभिनन्दितः ।
गजवाजिरथौघेन बलेन महताऽगमत् ॥ १.१२२.२३ ॥
મંગલાચારવાળા આશીર્વાદોથી અભિનંદિત થઈ, હાથી, ઘોડા અને રથોના વિશાળ સૈન્ય સાથે તે ગયો.
1.122.24
स राजा देवगर्भाभो विजिगीषुर्वसुन्धराम् ।
हृष्टपुष्टबलैः प्रायात्पाण्डुः शत्रूननेकशः ॥ १.१२२.२४ ॥
દેવગર્ભ સમાન તેજસ્વી તે રાજા પાંડુ પૃથ્વી જીતવાની ઇચ્છાથી હર્ષિત અને બળવાન સેના સાથે અનેક શત્રુઓ તરફ ચાલ્યો.
1.122.25
पूर्वमागस्कृतो गत्वा दशार्णाः समरे जिताः ।
पाण्डुना नरसिंहेन कौरवाणां यशोभृता ॥ १.१२२.२५ ॥
પૂર્વે અપરાધ કરનારા દશાર્ણો યુદ્ધમાં જીતાયા; નરસિંહ પાંડુએ કૌરવોનું યશ વધારીને તેમને જીત્યા.
1.122.26
ततः सेनामुपादाय पाण्डुर्नानाविधध्वजाम् ।
प्रभूतहस्त्यश्वयुतां पदातिरथसंकुलाम् ॥ १.१२२.२६ ॥
પછી પાંડુએ નાનાવિધ ધ્વજાઓવાળી, ઘણા હાથી-ઘોડાથી યુક્ત, પદાતિ અને રથોથી ભરેલી સેના લીધી.
1.122.27
आगस्कारी महीपानां बहूनां बलदर्पितः ।
गोप्ता मगधराष्ट्रस्य दीर्घो राजगृहे हतः ॥ १.१२२.२७ ॥
ઘણા રાજાઓનો અપરાધી, બળના અભિમાનથી ભરેલો, મગધ રાષ્ટ્રનો રક્ષક દીર્ઘ રાજગૃહમાં માર્યો ગયો.
1.122.28
ततः कोशं समादाय वाहनानि च भूरिशः ।
पाण्डुना मिथिलां गत्वा विदेहाः समरे जिताः ॥ १.१२२.२८ ॥
પછી પાંડુએ ભંડાર અને ઘણાં વાહનો લઈ મિથિલા જઈ યુદ્ધમાં વિદેહોને જીત્યા.
1.122.29
तथा काशिषु सुह्मेषु पुण्ड्रेषु च नरर्षभ ।
स्वबाहुबलवीर्येण कुरूणामकरोद्यशः ॥ १.१२२.२९ ॥
તેવી જ રીતે, હે નરશ્રેષ્ઠ, કાશીઓ, સુહ્મો અને પુંડ્રોમાં પોતાના બાહુબળ અને પરાક્રમથી તેમણે કૌરવોનું યશ વધાર્યું.
1.122.30
तं शरौघमहाज्वालं शस्त्रार्चिषमरिन्दमम् ।
पाण्डुपावकमासाद्य व्यवह्यन्त नराधिपाः ॥ १.१२२.३० ॥
બાણોની ધારાની મહાજ્વાળા અને શસ્ત્રોની જ્યોતિવાળા, શત્રુદમન પાંડુ-પાવકની સામે આવીને રાજાઓ બળી ગયા.
1.122.31
ते ससेनाः ससेनेन विध्वंसितबला नृपाः ।
पाण्डुना वशगाः कृत्वा कुरुकर्मसु योजिताः ॥ १.१२२.३१ ॥
સેના સહિત તે રાજાઓ, જેમનું બળ પાંડુની સેનાએ કચડી નાખ્યું હતું, પાંડુના વશ થઈને કુરુકાર્યોમાં નિયુક્ત થયા.
1.122.32
तेन ते निर्जिताः सर्वे पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः ।
तमेकं मेनिरे शूरं देवेष्विव पुरन्दरम् ॥ १.१२२.३२ ॥
તેમનાથી પૃથ્વીના બધા રાજાઓ પરાજિત થયા; દેવોમાં ઇન્દ્રની જેમ તેમને એકમાત્ર શૂર માન્યા.
1.122.33
तं कृताञ्जलयः सर्वे प्रणता वसुधाधिपाः ।
उपाजग्मुर्धनं गृह्य रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२२.३३ ॥
હાથ જોડી નમેલા બધા ભૂપતિઓ તેમની પાસે આવ્યા; ધન અને વિવિધ રત્નો લઈને.
1.122.34
मणिमुक्ताप्रवालं च सुवर्णं रजतं बहु ।
गोरत्नान्यश्वरत्नानि रथरत्नानि कुञ्जरान् ॥ १.१२२.३४ ॥
મણિ, મોતી, પરવાળાં, ઘણું સોનું અને ચાંદી, ઉત્તમ ગાયો, ઉત્તમ અશ્વો, ઉત્તમ રથો અને હાથી.
1.122.35
खरोष्ट्रमहिषांश्चैव यच्च किंचिदजाविकम् ।
कम्लाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च।
तत्सर्वं प्रतिजग्राह राजा नागपुराधिपः ॥ १.१२२.३५ ॥
ગધેડા, ઊંટ અને ભેંસો, અને જે કંઈ બકરા-ઘેટાં હતાં, ધાબળા અને ચામડાના રત્નો, રંકુ-મૃગની ચામડીના પાથરણાં, એ બધું નાગપુરના રાજાએ સ્વીકાર્યું.
1.122.36
तदादाय ययौ पाण्डुः पुनर्मदितवाहनः ।
हर्षयिष्यन्स्वराष्ट्राणि पुरं च गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.३६ ॥
તે લઈને પાંડુ ફરી ચાલ્યા; તેમના વાહનો થાકેલાં હતાં; પોતાના રાજ્યોને અને ગજસાહ્વય નગરને આનંદ આપવા જઈ રહેલા.
1.122.37
शान्तनो राजसिंहस्य भरतस्य च धीमतः ।
प्रनष्टः कीर्तिजः शब्दः पाण्डुना पुनराहृतः ॥ १.१२२.३७ ॥
શંતનુ, રાજસિંહ અને બુદ્ધિમાન ભરતની ખોવાયેલી કીર્તિની ધ્વનિ પાંડુએ ફરી લાવી.
1.122.38
ये पुरा कुरुराष्ट्राणि जह्रुः कुरुधनानि च ।
ते नागपुरसिंहेन पाण्डुना करदीकृताः ॥ १.१२२.३८ ॥
પહેલાં કુરુરાષ્ટ્રો અને કુરુધન હરી લેનારાઓને નાગપુરસિંહ પાંડુએ કર ચૂકવનારા બનાવ્યા.
1.122.39
इत्यभाषन्त राजानो राजामात्याश्च सङ्गताः ।
प्रतीतमनसो हृष्टाः पौरजानपदैः सह ॥ १.१२२.३९ ॥
એ રીતે એકત્ર થયેલા રાજાઓ અને રાજામાત્યો પ્રસન્ન મનથી, હર્ષિત થઈને પૌરજનો અને જનપદો સાથે બોલ્યા.
1.122.40
प्रत्युद्ययुश्च तं प्राप्तं सर्वे भीष्मपुरोगमाः ।
ते नदूरमिवाध्वानं गत्वा नागपुरालयाः ॥ १.१२२.४० ॥
ભીષ્મની આગેવાનીમાં સૌ આવેલાનો સત્કાર કરવા ગયા; નાગપુરના રહેવાસીઓ જાણે દૂરના રસ્તે ચાલીને મળ્યા.
1.122.41
आवृतं ददृशुर्हृष्टा लोकं बहुविधैर्धनैः ।
नानायानसमानीतै रत्नैरुच्चावचैस्तदा ॥ १.१२२.४१ ॥
ત્યારે હર્ષથી તેમણે અનેક પ્રકારના ધનથી ભરેલું વિશ્વ જોયું; વિવિધ વાહનોમાં લાવેલાં ઊંચા-નીચા રત્નોથી તે ભરેલું હતું.
1.122.42
हस्त्यश्वरथरत्नैश्च गोभिरुष्ट्रैस्तथाऽऽविभिः ।
नान्तं ददृशुरासाद्य भीष्मेण सह कौरवाः ॥ १.१२२.४२ ॥
ભીષ્મ સાથે પહોંચીને કૌરવોએ હાથી, ઘોડા, રથ જેવાં રત્નો તથા ગાય, ઊંટ અને ઘેટાંનો અંત વિનાનો વિસ્તાર જોયો.
1.122.43
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ कौसल्यानन्दवर्धनः ।
यथाऽर्हं मानयामास पौरजानपदानपि ॥ १.१२२.४३ ॥
કૌસલ્યાના આનંદને વધારનારે પિતાના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા અને નગરજનો તથા ગ્રામજનોનું પણ યથાયોગ્ય સન્માન કર્યું.
1.122.44
प्रमृद्य परराष्ट्राणि कृतार्थं पुनरागतम् ।
पुत्रमाश्लिष्य भीष्मस्तु हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ॥ १.१२२.४४ ॥
શત્રુરાષ્ટ્રોનો નાશ કરીને કૃતાર્થ થઈ પાછા ફરેલા પુત્રને ભીષ્મે આલિંગન આપ્યું; હર્ષથી તેમનાં આંસુ વહી નીકળ્યાં.
1.122.45
स तूर्यशतशङ्खानां भेरीणां च महास्वनैः ।
हर्षयन्सर्वशः पौरान्विवेश गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.४५ ॥
સેંકડો તૂર્ય, શંખ અને ભેરીઓના મહાનાદથી નગરજનોને સર્વત્ર હર્ષિત કરતા તેઓ ગજસાહ્વય (હસ્તિનાપુર)માં પ્રવેશ્યા.