มหาภารตะ · อัธยายะ 1.122

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.122.1

ततः शान्तनवो भीष्मो राज्ञः पाण्डोर्यशस्विनः ।
विवाहस्यापरस्यार्थे चकार मतिमान्मतिम् ॥ १.१२२.१ ॥

ครั้นนั้น ภีษมะ บุตรของศานตนุ ผู้มีปัญญา ได้ตกลงใจเพื่อจะให้กษัตริย์ปาณฑุผู้มีชื่อเสียงมีการอภิเษกสมรสอีกครั้งหนึ่ง

1.122.2

सोऽमात्यैः स्थविरैः सार्धं ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः ।
बलेन चतुरङ्गेण ययौ मद्रपतेः पुरम् ॥ १.१२२.२ ॥

ท่านไปยังเมืองของพระราชาแห่งมัทระ พร้อมด้วยอำมาตย์ ผู้อาวุโส พราหมณ์ และมหาฤๅษี พร้อมด้วยกองทัพสี่เหล่า

1.122.3

तमागतमभिश्रुत्य भीष्मं वाहीकपुङ्गवः ।
प्रत्युद्गम्यार्चयित्वा च पुरं प्रावेशयन्नृपः ॥ १.१२२.३ ॥

เมื่อวาหีกาธิปติผู้เป็นเลิศได้ยินว่าภีษมะมาถึงแล้ว จึงเสด็จออกไปต้อนรับ ถวายการบูชา และนำท่านเข้าสู่เมือง

1.122.4

दत्त्वा तस्यासनं शुभ्रं पाद्यमर्घ्यं तथैव च ।
मधुपर्कं च मद्रेशः पप्रच्छागमनेऽर्थिताम् ॥ १.१२२.४ ॥

ถวายที่นั่งอันขาวสะอาด น้ำล้างพระบาท และเครื่องบูชาแห่งเกียรติ รวมทั้งน้ำผึ้งผสม พระราชาแห่งมัทระจึงทรงถามถึงจุดประสงค์ของการมาเยือน

1.122.5

तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं कुरूद्वहः ।
आगतं मां विजानीहि कन्यार्थिनमरिन्दम ॥ १.१२२.५ ॥

ภีษมะ ผู้เป็นยอดแห่งกุรุ ตอบพระราชาแห่งมัทระว่า "ขอทรงทราบเถิด โอ ผู้ปราบศัตรู ข้าพเจ้ามาเพื่อขอหญิงสาวผู้หนึ่ง"

1.122.6

श्रूयते भवतः साध्वी स्वसा माद्री यशस्विनी ।
तामहं वरयिष्यामि पाण्डोरर्थे यशस्विनीम् ॥ १.१२२.६ ॥

ได้ยินว่าพระองค์มีน้องสาวผู้ทรงคุณธรรมและมีชื่อเสียง คือนางมาทรี ข้าพเจ้าจะขอนางผู้มีชื่อเสียงนั้นเพื่อปาณฑุ

1.122.7

युक्तरूपो हि संबन्धे त्वं नो राजन्वयं तव ।
एतत्संचिन्त्य मद्रेश गृहाणास्मान्यथाविधि ॥ १.१२२.७ ॥

โอ พระราชา ในการเป็นเครือญาตินี้ พระองค์เหมาะสมกับพวกเรา และพวกเราก็เหมาะสมกับพระองค์ โอ พระราชาแห่งมัทระ ขอทรงพิจารณาเรื่องนี้ให้ดี แล้วรับพวกเราตามวิธีที่ควร

1.122.8

तमेवंवादिनं भीष्मं प्रत्यभाषत मद्रपः ।
न हि मेऽन्यो वरस्त्वत्तः श्रेयानिति मतिर्मम ॥ १.१२२.८ ॥

พระราชาแห่งมัทระตรัสตอบภีษมะผู้กล่าวดังนั้นว่า "ไม่มีผู้ขอคนอื่นที่ดีกว่าท่านสำหรับข้าพเจ้า นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า"

1.122.9

पूर्वैः प्रवर्तितं किंचित्कुलेऽस्मिन्नृपसत्तमैः ।
साधु वा यदि वाऽसाधु तन्नातिक्रान्तुमुत्सहे ॥ १.१२२.९ ॥

ในวงศ์นี้ กษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุดในอดีตได้กำหนดธรรมเนียมบางอย่างไว้ จะดีหรือไม่ดี ข้าพเจ้าก็ไม่กล้าละเมิดธรรมเนียมนั้น

1.122.10

व्यक्तं तद्भवतश्चापि विदितं नात्र संशयः ।
न च युक्तं तथा वक्तुं भवान्देहीति सत्तम ॥ १.१२२.१० ॥

เรื่องนี้พระองค์ก็ทรงทราบชัดอยู่แล้ว ไม่ต้องสงสัยเลย และ โอ ผู้ประเสริฐแห่งผู้ดี ไม่เหมาะที่พระองค์จะตรัสอย่างนั้นว่า 'จงยกนางให้แก่ข้า'

1.122.11

कुलधर्मः स नो वीर प्रमाणं परमं च तत् ।
तेन त्वां न ब्रवीम्येतदसंदिग्धं वचोऽरिहन् ॥ १.१२२.११ ॥

โอ วีรบุรุษ นั่นคือธรรมเนียมแห่งวงศ์ของพวกเรา และเป็นอำนาจสูงสุด ดังนั้น โอ ผู้สังหารศัตรู ข้าพเจ้าจึงไม่กล่าวถ้อยคำที่ไม่คลุมเครือนี้กับท่าน

1.122.12

तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं जनाधिपः ।
धर्म एष परो राजन्स्वयमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १.१२२.१२ ॥

ครั้นนั้น ภีษมะ ผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชน ตอบพระราชาแห่งมัทระนั้นว่า "โอ พระราชา นี่คือธรรมอันสูงสุด ซึ่งพระสวยัมภูเองได้ตรัสไว้"

1.122.13

नात्र कश्चन दोषोऽस्ति पूर्वैर्विधिरयं कृतः ।
विदितेयं च ते शल्य मर्यादा साधुसंमता ॥ १.१२२.१३ ॥

ในเรื่องนี้ไม่มีโทษอันใดเลย ระเบียบนี้บรรพบุรุษได้กำหนดไว้แล้ว โอ ศัลยะ พระองค์ทรงทราบข้อปฏิบัตินี้ซึ่งผู้ทรงคุณธรรมเห็นชอบแล้ว

1.122.14

इत्युक्त्वा स महातेजाः शातकुम्भं कृताकृतम् ।
रत्नानि च विचित्राणि शल्यायादात्सहस्रशः ॥ १.१२२.१४ ॥

เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ผู้มีเดชานุภาพยิ่งนั้นได้ถวายแก่ศัลยะทองคำนับพันชิ้น ทั้งที่ผ่านการขัดแต่งและยังไม่ได้ขัดแต่ง พร้อมอัญมณีหลากหลายชนิด

1.122.15

गजानश्वान्रथांश्चैव वासांस्याभरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालं च गाङ्गेयो व्यसृजच्छुभम् ॥ १.१२२.१५ ॥

ช้าง ม้า รถศึก เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องประดับ พร้อมด้วยแก้วมณี ไข่มุก และปะการัง ของอันเป็นมงคลเหล่านี้ คาเงยะได้ประทานให้

1.122.16

तत्प्रगृह्य धनं सर्वं शल्यः संप्रतीमानसः ।
ददौ तां समलङ्कृत्य स्वसारं कौरवर्षभे ॥ १.१२२.१६ ॥

ศัลยะรับทรัพย์สมบัติทั้งหมดนั้นไว้ด้วยจิตที่ชื่นบาน แล้วแต่งองค์น้องสาวให้งดงาม และถวายนางแด่ยอดแห่งกุรุ

1.122.17

स तां माद्रीमुपादाय भीष्मः सागरगासुतः ।
आजगाम पुरीं धीमान्प्रविष्टो गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.१७ ॥

ภีษมะ ผู้เป็นบุตรของแม่คงคาผู้ไหลลงสู่ทะเล ได้พานางมาทรีไปด้วย ท่านผู้มีปัญญาเดินทางมาถึงนคร และเข้าสู่กชสาหวัย

1.122.18

तत इष्टेऽहनि प्राप्ते मुहूर्ते साधुसंमते ।
विवाहं कारायामास भीष्मः पाण्डोर्महात्मनः।
जग्राह विधिवत्पाणिं माद्र्याः पाण्डुर्नराधिपः ॥ १.१२२.१८ ॥

ครั้นเมื่อวันอันเป็นมงคลมาถึง ในฤกษ์ที่ผู้ทรงคุณธรรมเห็นชอบ ภีษมะจึงให้จัดพิธีอภิเษกสมรสของปาณฑุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พระราชาแห่งมนุษย์ปาณฑุได้จับมือนางมาทรีตามพิธีอย่างถูกต้อง

1.122.19

ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा कुरुनन्दनः ।
स्थापयामास तां भार्यां शुभे वेश्मनि भामिनीं ॥ १.१२२.१९ ॥

เมื่อพิธีอภิเษกสมรสเสร็จสิ้นแล้ว พระราชาผู้เป็นความยินดีของกุรุนั้นได้ประดิษฐานนางผู้งามสง่าเป็นภรรยาในเรือนอันเป็นมงคล

1.122.20

स ताभ्यां व्यचरत्सार्धं भार्याभ्यां राजसत्तमः ।
कुन्त्या माद्र्या च राजेन्द्रो यथाकामं यथासुखम् ॥ १.१२२.२० ॥

ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์นั้น คือพระราชาปาณฑุ ผู้เป็นจอมกษัตริย์ ทรงดำเนินชีวิตร่วมกับภรรยาทั้งสอง คือกุนตีและมาทรี ตามที่ทรงปรารถนาและตามที่ทรงพอพระทัย

1.122.21

ततः स कौरवो राजा विहृत्य त्रिदशा निशाः ।
जिगीषया महीं पाण्डुर्निरक्रामत्पुरात्प्रभो ॥ १.१२२.२१ ॥

จากนั้น พระเจ้าปาณฑุแห่งเผ่ากุรุ หลังจากทรงสำราญอยู่สามสิบราตรี ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ ก็เสด็จออกจากนครไปด้วยพระประสงค์จะพิชิตแผ่นดิน

1.122.22

स भीष्मप्रमुखान्वृद्धानभिवाद्य प्रणम्य च ।
धृतराष्ट्रं च कौरव्यं तथान्यान्कुरुसत्तमान्।
आमन्त्र्य प्रययौ राजा तैश्चैवाप्यनुमोजितः ॥ १.१२२.२२ ॥

พระราชาองค์นั้น หลังจากถวายความเคารพและหมอบกราบผู้เฒ่าที่มีภีษมะเป็นประธาน และหลังจากลาท้าวธฤตราษฎร์แห่งเผ่ากุรุ กับเหล่าผู้ประเสริฐของกุรุองค์อื่นแล้ว ก็เสด็จไป และพวกเขาก็อนุญาตให้ไปด้วย

1.122.23

मङ्गलाचारयुक्ताभिराशीर्भिरभिनन्दितः ।
गजवाजिरथौघेन बलेन महताऽगमत् ॥ १.१२२.२३ ॥

ทรงได้รับพรที่มีพิธีมงคลประกอบ พระองค์เสด็จไปพร้อมกองทัพใหญ่ที่มีทั้งช้าง ม้า และรถศึกเป็นกองมหึมา

1.122.24

स राजा देवगर्भाभो विजिगीषुर्वसुन्धराम् ।
हृष्टपुष्टबलैः प्रायात्पाण्डुः शत्रूननेकशः ॥ १.१२२.२४ ॥

พระราชาปาณฑุองค์นั้น รุ่งเรืองดุจพงศ์พันธุ์แห่งเทพ ทรงมุ่งหมายจะพิชิตแผ่นดิน ได้ยกทัพที่ร่าเริงและเข้มแข็งไปปะทะศัตรูนับหลายหมู่

1.122.25

पूर्वमागस्कृतो गत्वा दशार्णाः समरे जिताः ।
पाण्डुना नरसिंहेन कौरवाणां यशोभृता ॥ १.१२२.२५ ॥

ก่อนหน้านั้น ชาวทศารณะซึ่งได้ก่อความผิด ถูกพระปาณฑุผู้เป็นราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ผู้แบกเกียรติยศของเผ่ากุรุไว้ ทรงปราบได้ในสนามรบ

1.122.26

ततः सेनामुपादाय पाण्डुर्नानाविधध्वजाम् ।
प्रभूतहस्त्यश्वयुतां पदातिरथसंकुलाम् ॥ १.१२२.२६ ॥

จากนั้น พระปาณฑุทรงนำกองทัพที่มีธงหลายแบบ เต็มไปด้วยช้างและม้ามากมาย และคับคั่งด้วยทหารราบและรถศึก

1.122.27

आगस्कारी महीपानां बहूनां बलदर्पितः ।
गोप्ता मगधराष्ट्रस्य दीर्घो राजगृहे हतः ॥ १.१२२.२७ ॥

ทีรฆะผู้เคยทำผิดต่อกษัตริย์นับหลายองค์ ผู้ทะนงในกำลังของตน ผู้ปกป้องแคว้นมคธ ถูกสังหารที่ราชคฤห

1.122.28

ततः कोशं समादाय वाहनानि च भूरिशः ।
पाण्डुना मिथिलां गत्वा विदेहाः समरे जिताः ॥ १.१२२.२८ ॥

จากนั้น พระปาณฑุทรงนำคลังสมบัติและยานพาหนะมากมายไป เสด็จถึงมิถิลา และทรงปราบพวกวิเทหะได้ในสนามรบ

1.122.29

तथा काशिषु सुह्मेषु पुण्ड्रेषु च नरर्षभ ।
स्वबाहुबलवीर्येण कुरूणामकरोद्यशः ॥ १.१२२.२९ ॥

ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ในทำนองเดียวกัน พระองค์ทรงเพิ่มเกียรติยศของเผ่ากุรุ ในหมู่กาศี สุหมะ และปุณฑระ ด้วยพลังและความกล้าแห่งแขนของพระองค์เอง

1.122.30

तं शरौघमहाज्वालं शस्त्रार्चिषमरिन्दमम् ।
पाण्डुपावकमासाद्य व्यवह्यन्त नराधिपाः ॥ १.१२२.३० ॥

บรรดาเจ้าแห่งมนุษย์ เมื่อเข้าปะทะไฟปาณฑุนั้น ซึ่งมีเปลวใหญ่คือห่าธนู มีแสงเปลวแห่งอาวุธ ผู้ทำลายศัตรู ก็ถูกเผาผลาญไป

1.122.31

ते ससेनाः ससेनेन विध्वंसितबला नृपाः ।
पाण्डुना वशगाः कृत्वा कुरुकर्मसु योजिताः ॥ १.१२२.३१ ॥

เหล่ากษัตริย์นั้นพร้อมด้วยกองทัพ มีกำลังถูกพระปาณฑุผู้มีกองทัพบดขยี้ ถูกทรงให้อยู่ในอำนาจ แล้วถูกให้ทำงานของเผ่ากุรุ

1.122.32

तेन ते निर्जिताः सर्वे पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः ।
तमेकं मेनिरे शूरं देवेष्विव पुरन्दरम् ॥ १.१२२.३२ ॥

กษัตริย์ทั้งปวงบนแผ่นดินทั้งหมด ถูกพระองค์ปราบจนสิ้น ต่างยกย่องพระองค์เพียงผู้เดียวว่าเป็นวีรบุรุษ ดุจพระอินทร์ในหมู่เทวดา

1.122.33

तं कृताञ्जलयः सर्वे प्रणता वसुधाधिपाः ।
उपाजग्मुर्धनं गृह्य रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२२.३३ ॥

เจ้าแห่งแผ่นดินทั้งปวง ต่างประนมมือและก้มกราบ เสด็จมาเฝ้าพระองค์ นำทรัพย์และอัญมณีหลายชนิดมาถวาย

1.122.34

मणिमुक्ताप्रवालं च सुवर्णं रजतं बहु ।
गोरत्नान्यश्वरत्नानि रथरत्नानि कुञ्जरान् ॥ १.१२२.३४ ॥

มณี ไข่มุก และปะการัง ทองและเงินเป็นจำนวนมาก โคชั้นเลิศ ม้าชั้นเลิศ รถศึกชั้นเลิศ และช้างทั้งหลาย

1.122.35

खरोष्ट्रमहिषांश्चैव यच्च किंचिदजाविकम् ।
कम्लाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च।
तत्सर्वं प्रतिजग्राह राजा नागपुराधिपः ॥ १.१२२.३५ ॥

ลา อูฐ และควาย และแพะแกะใดๆ ก็ตามที่มีอยู่ ทั้งเครื่องประดับ หนังสัตว์ และผ้าปูที่ทำจากหนังกวางรังกุ สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดพระราชาแห่งนครนาคปุระได้รับไว้

1.122.36

तदादाय ययौ पाण्डुः पुनर्मदितवाहनः ।
हर्षयिष्यन्स्वराष्ट्राणि पुरं च गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.३६ ॥

พระปาณฑุทรงรับสิ่งนั้นไว้แล้วเสด็จกลับ โดยมียานพาหนะที่ชำรุดแล้ว ทรงมุ่งจะให้แคว้นของพระองค์และนครที่เรียกว่าคชสาหวัยเกิดความยินดี

1.122.37

शान्तनो राजसिंहस्य भरतस्य च धीमतः ।
प्रनष्टः कीर्तिजः शब्दः पाण्डुना पुनराहृतः ॥ १.१२२.३७ ॥

เสียงแห่งเกียรติคุณของศานตนุ ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ และของภรตะผู้มีปัญญา ซึ่งเคยสูญหายไป ได้รับการนำกลับคืนมาโดยพระปาณฑุ

1.122.38

ये पुरा कुरुराष्ट्राणि जह्रुः कुरुधनानि च ।
ते नागपुरसिंहेन पाण्डुना करदीकृताः ॥ १.१२२.३८ ॥

ผู้ที่เคยยึดแคว้นของเผ่ากุรุและทรัพย์สมบัติของเผ่ากุรุในอดีต ได้ถูกพระปาณฑุ ราชสีห์แห่งนครนาคปุระ ทรงทำให้เป็นผู้เสียภาษีแก่พระองค์

1.122.39

इत्यभाषन्त राजानो राजामात्याश्च सङ्गताः ।
प्रतीतमनसो हृष्टाः पौरजानपदैः सह ॥ १.१२२.३९ ॥

เหล่ากษัตริย์และเสนามาตย์ที่มาประชุมกัน ได้กล่าวดังนี้ด้วยใจที่ชื่นชมและยินดี พร้อมกับชาวเมืองและชาวชนบท

1.122.40

प्रत्युद्ययुश्च तं प्राप्तं सर्वे भीष्मपुरोगमाः ।
ते नदूरमिवाध्वानं गत्वा नागपुरालयाः ॥ १.१२२.४० ॥

ทุกคนที่มีภีษมะเป็นผู้นำ ต่างออกไปรับเสด็จเมื่อพระองค์มาถึง ส่วนชาวนครนาคปุระ ก็เสด็จออกไปพบพระองค์ ดุจเดินทางมาไกลแสนไกล

1.122.41

आवृतं ददृशुर्हृष्टा लोकं बहुविधैर्धनैः ।
नानायानसमानीतै रत्नैरुच्चावचैस्तदा ॥ १.१२२.४१ ॥

ทั้งหมดเห็นโลกเต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติหลากหลายชนิด และด้วยอัญมณีทุกชนิดทั้งสูงและต่ำที่นำมาด้วยยานพาหนะต่างๆ จึงเกิดความยินดี

1.122.42

हस्त्यश्वरथरत्नैश्च गोभिरुष्ट्रैस्तथाऽऽविभिः ।
नान्तं ददृशुरासाद्य भीष्मेण सह कौरवाः ॥ १.१२२.४२ ॥

เมื่อมาถึงพร้อมกับภีษมะ เหล่าเการพก็เห็นเหล่าช้าง ม้า และรถรบ อันเป็นอัญมณี พร้อมด้วยโคและอูฐและแกะ ซึ่งมีมากมายไม่สิ้นสุด

1.122.43

सोऽभिवाद्य पितुः पादौ कौसल्यानन्दवर्धनः ।
यथाऽर्हं मानयामास पौरजानपदानपि ॥ १.१२२.४३ ॥

พระองค์ผู้เป็นเหตุให้ความยินดีของพระนางเการพีเพิ่มพูน ทรงก้มลงแทบพระบาทของพระบิดา แล้วทรงให้เกียรติแก่ชาวเมืองและชาวชนบทตามที่สมควร

1.122.44

प्रमृद्य परराष्ट्राणि कृतार्थं पुनरागतम् ।
पुत्रमाश्लिष्य भीष्मस्तु हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ॥ १.१२२.४४ ॥

ภีษมะทรงปราบแคว้นของศัตรูจนราบคาบ และกลับมาพร้อมกับความสำเร็จ จึงทรงโอบกอดบุตรชาย และน้ำตาแห่งความปิติก็ไหลออกมา

1.122.45

स तूर्यशतशङ्खानां भेरीणां च महास्वनैः ।
हर्षयन्सर्वशः पौरान्विवेश गजसाह्वयम् ॥ १.१२२.४५ ॥

ท่านเข้าสู่คชสาหวัยนคร พร้อมเสียงดังกึกก้องของแตรและสังข์นับร้อยและกลองทั้งหลาย ทำให้ชาวเมืองทั่วทุกด้านเกิดความยินดี