ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.123.1
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः स्वबाहुविजितं धनम् ।
भीष्माय सत्यवत्यै च मात्रे चोपजहार सः ॥ १.१२३.१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଜିତିଥିବା ଧନ ଭୀଷ୍ମ ଓ ମାତା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
1.123.2
विदुराय च वै पाण्डुः प्रेषयामास तद्धनम् ।
सुहृदश्चापि धर्मात्मा धनेन समतर्पयत् ॥ १.१२३.२ ॥
ପାଣ୍ଡୁ ସେହି ଧନ ବିଦୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ; ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ନିଜ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ କଲେ।
1.123.3
ततः सत्यवतीं भीष्मं कौसल्यां च यशस्विनीम् ।
शुभैः पाण्डुर्जितैरर्थैस्तोषयामास भारत ॥ १.१२३.३ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡୁ ଜିତିଥିବା ଶୁଭ ଧନରେ ସତ୍ୟବତୀ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଯଶସ୍ବିନୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
1.123.4
ननन्द माता कौसल्या तमप्रतिमतेजसम् ।
जयन्तमिव पौलोमी परिष्वज्य नर्षभम् ॥ १.१२३.४ ॥
ଅନୁପମ ତେଜର ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପୌଲୋମୀ ହୋଇଥିଲେ।
1.123.5
तस्य वीरस्य विक्रान्तैः सहस्रशतदक्षिणैः ।
अश्वमेधशतैरीजे धृतराष्ट्रो महामखैः ॥ १.१२३.५ ॥
ସେହି ବୀରଙ୍କ ପରାକ୍ରମରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ହଜାର ହଜାର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଶହ ଶହ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ।
1.123.6
संप्रयुक्तस्तु कुन्त्या च माद्र्या च भरतर्षभ ।
जिततन्द्रीस्तदा पाण्डुर्बभूव वनगोचरः ॥ १.१२३.६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡୁ କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ ହୋଇ ବନବାସୀ ହେଲେ।
1.123.7
हित्वा प्रासादनिलयं शुभानि शयनानि च ।
अरण्यनित्यः सततं बभूव मृगयापरः ॥ १.१२३.७ ॥
ପ୍ରାସାଦର ବାସ ଓ ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ସର୍ବଦା ବନରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ମୃଗୟାରେ ଲୀନ ଥିଲେ।
1.123.8
स चरन्दक्षिणं पार्श्वं रम्यं हिमवतो गिरः ।
उवास गिरिपृष्ठेषु महाशालवनेषु च ॥ १.१२३.८ ॥
ହିମାଳୟର ରମଣୀୟ ଦକ୍ଷିଣ ଢାଲିରେ ବିଚରଣ କରି ସେ ପର୍ବତ-ଶିଖରରେ ଓ ବିଶାଳ ଶାଳବନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
1.123.9
रराज कुन्त्या माद्र्या च पाण्डुः सह वने चरन् ।
करेण्वोरिव मध्यस्थः श्रीमान्पौरन्दरो गजः ॥ १.१२३.९ ॥
କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡୁ, ଦୁଇ ହସ୍ତିନୀର ମଝିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ ଗଜ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
1.123.10
भारतं सह भार्याभ्यां खङ्गबाणधनुर्धरम् ।
विचित्रकवचं वीरं परमास्त्रविदं नृपम्।
देवोऽयमित्यमन्यन्त चरन्तं वनवासिनः ॥ १.१२३.१० ॥
ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ, ଖଡ୍ଗ ବାଣ ଧନୁ ଧାରଣ କରି, ବିଚିତ୍ର କବଚ ପିନ୍ଧି, ପରମାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ସେହି ବୀର ଭାରତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି ବନବାସୀମାନେ ଭାବିଲେ ଏ ତ ଦେବତା।
1.123.11
तस्य कामांश्च भोगांश्च नरा नित्यमतन्द्रिताः ।
उपजह्रुर्वनान्तेषु धृतराष्ट्रेण चोदिताः ॥ १.१२३.११ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମଣିଷମାନେ ଆଳସ୍ୟ ବିନା ସର୍ବଦା ବନ-ପ୍ରଦେଶରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଓ ଭୋଗ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଆଣୁଥିଲେ।
1.123.12
तदासाद्य महारण्यं मृगव्यालनिषेवितम् ।
तत्र मैथुनकालस्थं ददर्श मृगयूथपम् ॥ १.१२३.१२ ॥
ତା ପରେ ମୃଗ ଓ ହିଂସ୍ର ପଶୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ମହାବନରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ସେଠାରେ ମୈଥୁନକାଳରେ ଥିବା ଏକ ମୃଗଯୂଥପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.123.13
ततस्तं च मृगीं चैव रुक्मपुङ्खैः सुपत्रिभिः ।
निर्बिभेद शरैस्तीक्ष्णैः पाण्डुः पञ्चभिराशुगैः ॥ १.१२३.१३ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡୁ ସୁନା ପୁଙ୍ଖ ଓ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ ସେ ମୃଗ ଓ ମୃଗୀ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
1.123.14
स च राजन्महातेजा ऋषिपुत्रस्तपोधनः ।
भार्यया सह तेजस्वी मृगरूपेण सङ्गतः ॥ १.१२३.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ତପୋଧନ ଋଷିପୁତ୍ର ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୃଗରୂପରେ ସଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
1.123.15
स संयुक्तस्तया मृग्या मानुषीं वाचमीरयन् ।
क्षणेन पतितो भूमौ विललापातुरो मृगः ॥ १.१२३.१५ ॥
ସେ ମୃଗୀ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ସେ ମୃଗ ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ କହି କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଆର୍ତ ହୋଇ ବିଳାପ କଲା।
1.123.16
काममन्युवशं प्राप्ता बुद्ध्यन्तरगता अपि ।
वर्जयन्ति नृशंसानि पापेष्वपि रता नराः ॥ १.१२३.१६ ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ବଶ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧି ବିଚଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପରେ ରତ ମଣିଷମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
1.123.17
न विधिं ग्रसते प्रज्ञा प्रज्ञां तु ग्रसते विधिः ।
विधिपर्यागतानर्थान्प्रज्ञावान्प्रतिपद्यते ॥ १.१२३.१७ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞା ବିଧିକୁ ଗ୍ରାସ କରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବିଧି ପ୍ରଜ୍ଞାକୁ ଗ୍ରାସ କରେ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିରୁ ଆସିଥିବା ଘଟଣାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେ।
1.123.18
शस्वद्धर्मात्मनां मुख्ये कुले जातस्य भारत ।
कामलोभाभिभूतस्य कथं ते चलिता मतिः ॥ १.१२३.१८ ॥
ହେ ଭାରତ, ସଦା ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ତୁମେ, କାମ ଓ ଲୋଭରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ତୁମ ମତି କିପରି ବିଚଳିତ ହେଲା?
1.123.19
शत्रूणां या वधे वृत्तिः सा मृगाणां वधे स्मृता ।
राज्ञां मृग न मां मोहात्त्वं गर्हयितुमर्हसि ॥ १.१२३.१९ ॥
ଶତ୍ରୁ ବଧରେ ଯେଉଁ ଆଚରଣ, ତାହା ମୃଗ ବଧରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ। ହେ ମୃଗ, ମୋହରୁ ତୁମେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.123.20
अच्छद्मनाऽमायया च मृगाणां वध इष्यते ।
स एव धर्मो राज्ञां तु तद्धि त्वं किं नु गर्हसे ॥ १.१२३.२० ॥
ଛଳ ଓ ପ୍ରତାରଣା ବିନା ମୃଗ ବଧ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ। ସେଇଟା ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ; ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ତାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ?
1.123.21
अगस्त्यः सत्रमासीनश्चकार मृगयामृषिः ।
आरण्यान्सर्वदैवत्यान्मृगान्प्रोक्ष्य महावने ॥ १.१२३.२१ ॥
ଯଜ୍ଞସତ୍ରରେ ବସିଥିବା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାବନରେ ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଥିବା ବନ୍ୟ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ମୃଗୟା କଲେ।
1.123.22
प्रमाणदृष्टधर्मेण कथमस्मान्विगर्हसे ।
अगस्त्यस्याभिचारेण युष्माकं विहितो वधः ॥ १.१२३.२२ ॥
ପ୍ରମାଣରୂପେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମକୁ କିପରି ନିନ୍ଦିବ? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅଭିଚାର ଯଜ୍ଞରେ ତୁମ ବଧ ବିହିତ ହୋଇଥିଲା।
1.123.23
न रिपून्वै समुद्दिश्य विमुञ्चन्ति नराः शरान् ।
रन्ध्र एषां विशेषेण वधकालः प्रशस्यते ॥ १.१२३.२३ ॥
ମଣିଷମାନେ କେବଳ ଶତ୍ରୁକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବଳ ସମୟ ହିଁ ବଧ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ।
1.123.24
प्रमत्तमप्रमत्तं वा विवृतं घ्नन्ति चौजसा ।
उपायैर्विविधैस्तीक्ष्णैः कस्मान्मृग विगर्हसे ॥ १.१२३.२४ ॥
ଅସତର୍କ କିମ୍ବା ସତର୍କ, ଖୋଲା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଲୋକେ ବଳରେ ଓ ବହୁବିଧ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ବଧ କରନ୍ତି। ହେ ମୃଗ, ତୁମେ କାହିଁକି ନିନ୍ଦା କରୁଛ?
1.123.25
नाहं घ्न्तं मृगन्राजन्विगर्हे चात्मकारणात् ।
मैथुनं तु प्रतीक्ष्यं मे त्वयेहाद्यानृशंस्यतः ॥ १.१२३.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ମୃଗ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନିନ୍ଦା କରେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆଜି ଦୟାବଶତଃ ଏଠାରେ ମୋ ମୈଥୁନ ପାଇଁ ତୁମେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
1.123.26
सर्वभूतहिते काले सर्वभूतेप्सिते तथा ।
को हि विद्वान्मृगं हन्याच्चरन्तं मैथुनं वने ॥ १.१२३.२६ ॥
ସର୍ବଭୂତର ହିତର ସମୟରେ ଓ ସର୍ବଭୂତର ଇଚ୍ଛିତ ସମୟରେ, ବନରେ ମୈଥୁନ କରୁଥିବା ମୃଗକୁ କେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ହତ୍ୟା କରିବ?
1.123.27
अस्यां मृग्यां च राजेन्द्र हर्षान्मैथुनमाचरम् ।
पुरुषार्थफलं कर्तुं तत्त्वया विफलीकृतम् ॥ १.१२३.२७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ମୃଗୟାରେ ହର୍ଷବଶତଃ ମୁଁ ମୈଥୁନ କରୁଥିଲି, ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ପାଇବା ପାଇଁ; ତୁମେ ତାହା ବିଫଳ କରିଦେଲ।
1.123.28
पौरवाणां महाराज तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
वंशे जातस्य कौरव्य नानुरूपमिदं तव ॥ १.१२३.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ପୌରବମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ତୁମ ପାଇଁ, ହେ କୌରବ, ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
1.123.29
नृशंसं कर्म सुमहत्सर्वलोकविगर्हितम् ।
अस्वर्ग्यमयशस्यं चाप्यधर्मिष्ठं च भारत ॥ १.१२३.२९ ॥
ଏହି କ୍ରୂର କର୍ମ ଅତି ବଡ଼, ସର୍ବଲୋକ ନିନ୍ଦିତ, ସ୍ୱର୍ଗ-ବିରୋଧୀ, ଅଯଶସ୍କର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧର୍ମିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତ।
1.123.30
स्त्रीभोगानां विशेषज्ञः शास्त्रधर्मार्थतत्त्ववित् ।
नार्हस्त्वं सुरसङ्काश कर्तुमस्वर्ग्यमीदृशम् ॥ १.१२३.३० ॥
ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗର ବିଶେଷ ଜ୍ଞାତା, ଶାସ୍ତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ତୁମେ, ହେ ଦେବତୁଲ୍ୟ, ଏପରି ସ୍ୱର୍ଗ-ବିରୋଧୀ କର୍ମ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.123.31
त्वया नृशंसकर्तारः पापाचाराश्च मानवाः ।
निग्राह्याः पार्थिवश्रेष्ठ त्रिवर्गपरिवर्जिताः ॥ १.१२३.३१ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜନ୍, ନିଷ୍ଠୁର କର୍ମ କରୁଥିବା ଓ ପାପାଚାରୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତ୍ରିବର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡନୀୟ।
1.123.32
किं कृतं ते नरश्रेष्ठ मामिहानागसं घ्नतः ।
मुनिं मूलफलाहारं मृगवेषधरं नृप ॥ १.१२३.३२ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଳ-ଫଳ ଖାଉଥିବା, ମୃଗବେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ନିରପରାଧୀ ମୁନି ମୋତେ ଏଠାରେ ମାରି ତୁମେ କ'ଣ କଲ?
1.123.33
वसमानमरण्येषु नित्यं शमपरायणम् ।
त्वयाऽहं हिंसितो यस्मात्तस्मात्त्वामप्यनागसः ॥ १.१२३.३३ ॥
ବନରେ ସଦା ବାସ କରୁଥିବା, ଶମରେ ନିରତ ମୋତେ ତୁମେ ହିଂସା କଲ; ତେଣୁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିରପରାଧୀ ମନେ କରେ।
1.123.34
द्वयोर्नृशंसकर्तारमवशं काममोहितम् ।
जीवितान्तकरो भावो मैथुने समुपैष्यति ॥ १.१२३.३४ ॥
ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନିଷ୍ଠୁର କର୍ମ କରୁଥିବା, ଅବଶ, କାମମୋହିତ ଲୋକକୁ ମୈଥୁନ ସମୟରେ ପ୍ରାଣନାଶକ ଭାବ ଆସିବ।
1.123.35
अहं हि किंदमो नाम तपसा भावितो मुनिः ।
व्यपत्रपन्मनुष्याणां मृग्यां मैथुनमाचरम् ॥ १.१२३.३५ ॥
ମୁଁ କିନ୍ଦମ ନାମକ ମୁନି, ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସାମନାରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୃଗୟା ସମୟରେ ମୈଥୁନ କରିଥିଲି।
1.123.36
मृगो भत्वा मृगैः सार्धं चरामि गहने वने ।
न तु ते ब्रह्महत्येयं भविष्यत्यविजानतः ॥ १.१२३.३६ ॥
ମୃଗ ହୋଇ ମୃଗମାନଙ୍କ ସହ ଘନ ବନରେ ବୁଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଜାଣତରେ କରିଥିବାରୁ ଏହା ତୁମର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।
1.123.37
मृगरूपधरं हत्वा मामेवं काममोहितम् ।
अस्य तु त्वं फलं मूढ प्राप्स्यसीदृशमेव हि ॥ १.१२३.३७ ॥
ମୃଗରୂପଧାରୀ ମୋତେ କାମମୋହିତ ହୋଇ ଏହିପରି ବଧ କଲ। ହେ ମୂର୍ଖ, ଏହାର ଫଳ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହିଁ ପାଇବ।
1.123.38
प्रियया सह संवासं प्राप्य कामविमोहितः ।
त्वमप्यस्यामवस्थायां प्रेतलोकं गमिष्यसि ॥ १.१२३.३८ ॥
ପ୍ରିୟା ସହିତ ସହବାସ ପାଇ କାମମୋହିତ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଯିବ।
1.123.39
अन्तकाले हि संवासं यया गन्तासि कान्तया ।
प्रेतराजपुरं प्राप्तं सर्वभूतदुरत्ययम्।
भक्त्या मतिमतां श्रेष्ठ सैव त्वाऽनुगमिष्यति ॥ १.१२३.३९ ॥
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ତକାଳରେ ଯେଉଁ ପ୍ରିୟା ସହିତ ତୁମେ ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ପୁରକୁ ଯିବ, ଯାହା ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଙ୍ଘ୍ୟ, ସେହି ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବ।
1.123.40
वर्तमानः सुखे दुःखं यथाऽहं प्रापितस्त्वया ।
तथा त्वां च सुखं प्राप्तं दुःखमभ्यागमिष्यति ॥ १.१२३.४० ॥
ସୁଖରେ ଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଯେପରି ଦୁଃଖରେ ପକାଇଲ, ସେହିପରି ସୁଖ ପାଇଥିବା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଆସିବ।
1.123.41
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो जीवितात्स व्यमुच्यत ।
मृगः पाण्डुश्च दुःखार्तः क्षणेन समपद्यत ॥ १.१२३.४१ ॥
ଏହିପରି କହି ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ସେ ମୃଗ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା; ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା।