Mahābhārata · Adhyāya 1.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.124.1
तं व्यतीतमुपक्रम्य राजा स्वमिव बान्धवम् ।
सभार्यः शोकदुःखार्तः पर्यदेवयदातुरः ॥ १.१२४.१ ॥
El rey, acercándose a aquel que había partido como si fuera su propio pariente, afligido por el dolor y la pena, se lamentó angustiado junto con su esposa.
1.124.2
सतामपि कुले जाताः कर्मणा बत दुर्गतिम् ।
प्राप्नुवन्त्यकृतात्मानः कामजालविमोहिताः ॥ १.१२४.२ ॥
Aunque nacidos en la familia de los justos, ¡ay!, quienes no dominan su ser, cegados por la red del deseo, obtienen desgracia por sus propios actos.
1.124.3
शश्वद्धर्मात्मना जातो बाल एव पिता मम ।
जीवितान्तमनुप्राप्तः कामात्मैवेति नः श्रुतम् ॥ १.१२४.३ ॥
Mi padre siempre fue como un niño, cuidado por aquel de espíritu justo; pero hemos oído que hasta el fin de su vida permaneció como un hombre de deseos.
1.124.4
तस्य कामात्मनः क्षेत्रे राज्ञः संयतवागृषिः ।
कृष्णद्वैपायनः साक्षाद्भगवान्मामजीजनत् ॥ १.१२४.४ ॥
En el campo de aquel rey de espíritu deseoso, el sabio de palabra contenida, el bienaventurado Kṛṣṇa Dvaipāyana en persona, me engendró.
1.124.5
तस्याद्य व्यसने बुद्धिः संजातेयं ममाधमा ।
त्यक्तस्य देवैरनयान्मृगयां परिधावतः ॥ १.१२४.५ ॥
Hoy, en su calamidad, ha surgido en mí este pensamiento vil acerca de él — abandonado por los dioses, vagando en la caza por su mala conducta.
1.124.6
मोक्षमेव व्यवस्यामि बन्धो हि व्यसनं महत् ।
सुवृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.६ ॥
Me decido solo por la liberación, pues la atadura es una gran calamidad; seguiré aquella conducta virtuosa e imperecedera de mi padre.
1.124.7
अतीव तपसात्मानं योजयिष्याम्यसंशयम् ।
तस्मादेकाहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ १.१२४.७ ॥
Sin duda me entregaré con gran austeridad; por eso, un día a la vez, bajo cada árbol.
1.124.8
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्याम्याश्रमानिमान् ।
पांसुना समवच्छन्नः शून्यागारकृतालयः ॥ १.१२४.८ ॥
Errando en busca de limosna, como sabio de cabeza rapada, recorreré estos ermitaños, cubierto de polvo, haciendo de casas vacías mi morada.
1.124.9
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ।
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १.१२४.९ ॥
Haciendo mi morada a la raíz de un árbol, abandonados todos los gustos y disgustos, sin afligirme ni regocijarme, considerando igual la censura y la alabanza de mí mismo.
1.124.10
निराशीर्निर्नमस्कारो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीं क्वचित् ॥ १.१२४.१० ॥
Libre de deseo de recompensa, sin exigir reverencia, más allá de los pares de opuestos, sin posesiones; sin burlarme de nadie ni fruncir jamás el ceño.
1.124.11
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वभूतहिते रतः ।
जङ्गमाजङ्गमं सर्वमविहिंसंश्चतुर्विधम् ॥ १.१२४.११ ॥
Siempre de rostro sereno, deleitándome en el bien de todos los seres, sin dañar a ninguno de los cuatro tipos de seres móviles e inmóviles.
1.124.12
स्वासु प्रजास्विव सदा समः प्राणभृतः प्रति ।
एककालं चरन्भैक्षं कुलानि दश पञ्च च ॥ १.१२४.१२ ॥
Siempre igual hacia todos los seres vivos, como hacia mis propios hijos, pidiendo limosna una vez a la vez en quince casas.
1.124.13
असंभवे वा भैक्षस्य चरन्ननशनान्यपि ।
अल्पमल्पं च भुञ्जानः पूर्वालाभे न जातुचित् ॥ १.१२४.१३ ॥
Cuando la limosna no sea posible, que siga errando aun en ayunas; y si antes no ha obtenido nada, que nunca coma sino poco a poco.
1.124.14
अन्यान्यपि चरँल्लोभादलाभे सप्त पूरयन् ।
अलाभे यदि वा लाभे समदर्शी महातपाः ॥ १.१२४.१४ ॥
Errando también por otras casas por codicia, y si no obtiene nada, colmándose pidiendo en siete casas; haya o no ganancia, permanece de igual visión, gran asceta.
1.124.15
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकमुक्षतः ।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १.१२४.१५ ॥
Sin pensar ni mal ni bien de esos dos, uno que corta un brazo con un hacha y otro que unge un brazo con sándalo.
1.124.16
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ।
जीवितं मरणं चैव नाभिन्दन्न च द्विषन् ॥ १.१२४.१६ ॥
No actuando como quien desea vivir, ni como quien desea morir; no acogiendo ni la vida ni la muerte, ni odiándolas.
1.124.17
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
ताः सर्वाः समतिक्रम्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १.१२४.१७ ॥
Habiendo ido más allá de todas las acciones de progreso mundano que puede realizar un hombre vivo, se mantiene firme en un instante.
1.124.18
तासु चाप्यनवस्थासु त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
संपरित्यक्तधर्मार्थः सुनिर्णिक्तात्मकल्मषः ॥ १.१२४.१८ ॥
Y aun en esos estados inestables, quien ha abandonado toda la actividad de los sentidos, ha dejado por completo el dharma y la riqueza, y cuyas manchas del alma están bien purificadas.
1.124.19
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १.१२४.१९ ॥
Liberado de todos los pecados, más allá de todas las trampas, no sujeto al control de nadie, moviéndose con dharma como el viento.
1.124.20
एतया सततं वृत्त्या चरन्नेवंप्रकारया ।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १.१२४.२० ॥
Viviendo siempre de este modo de sustento, tomando un camino sin temor, sostendré mi cuerpo.
1.124.21
नाहं सुकृपणे मार्गे स्ववीर्यक्षयशोचिते ।
स्वधर्मात्सततापेते चरेयं वीर्यवर्जितः ॥ १.१२४.२१ ॥
No recorreré el camino más miserable, lamentado por la pérdida de mi propio valor; apartado siempre de mi propio dharma, privado de valor, no vagaría.
1.124.22
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि योऽन्यां कृपणचक्षुषा ।
उपैति वृत्तिं कामात्मा स शुनां वर्तते पथि ॥ १.१२४.२२ ॥
Honrado o deshonrado, quien con mirada miserable recurre al sustento de otro, con la mente en el deseo, vive en el camino de los perros.
1.124.23
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निःश्वासपरमो नृपः ।
अवेक्षमाणः कुन्तीं च मान्द्रीं च समभाषत ॥ १.१२४.२३ ॥
Habiendo dicho esto, profundamente afligido por el dolor, lanzando largos suspiros, el rey miró a Kuntī y a Mādrī y les habló.
1.124.24
कौसल्या विदुरः क्षत्ता राजा च सह बन्धुभिः ।
आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिताः ॥ १.१२४.२४ ॥
Kauśalyā, Vidura, el mayordomo, el rey junto con sus parientes, la noble Satyavatī, Bhīṣma y aquellos sacerdotes reales.
1.124.25
ब्राह्मणाश्च महात्मानः सोमपाः संशितव्रताः ।
पौरवृद्धाश्च ये तत्र निवसन्त्यस्मदाश्रयाः।
प्रसाद्य सर्वे वक्तव्याः पाण्डुः प्रव्राजितो वने ॥ १.१२४.२५ ॥
Los brahmanes de gran alma, los bebedores de soma firmes en sus votos, y los ancianos de la ciudad que viven allí apoyándose en nosotros: a todos ellos, tras apaciguarlos, se les debe decir que Pāṇḍu ha partido al exilio en el bosque.
1.124.26
निशम्य वचनं भर्तुस्त्यागधर्मकृतात्मनः ।
तत्समं वचनं कुन्ती माद्री च समभाषताम् ॥ १.१२४.२६ ॥
Tras escuchar las palabras de su esposo, cuyo ánimo estaba firme en el deber del renunciamiento, Kuntī y Mādrī hablaron palabras semejantes.
1.124.27
अन्येऽपि ह्याश्रमाः सन्ति ये शक्या भरतर्षभ ।
आवाभ्यां सह वस्तुं वै धर्ममाश्रित्य चिन्त्यताम्।
आवाभ्यां धर्मपत्नीभ्यां सह तप्तुं तपो महत् ॥ १.१२४.२७ ॥
Oh toro de los Bharatas, hay también otros ermitaños donde podemos vivir juntos nosotras dos; que se considere, tomando refugio en el dharma, que nosotras, las dos esposas del dharma, podamos practicar juntas una gran austeridad.
1.124.28
शरीरस्यापि मोक्षाय धर्मं प्राप्य महाफलम् ।
त्वमेव भविता भर्ता स्वर्गस्यापि न संशयः ॥ १.१२४.२८ ॥
Habiendo obtenido el dharma, que da gran fruto incluso para la liberación del cuerpo, tú mismo serás el señor también del cielo; no hay duda.
1.124.29
प्रणिधायेन्द्रियग्रामं भर्तृलोकपरायणे ।
त्यक्त्वा कामसुखे ह्यावां तप्स्यवो विपुलं तपः ॥ १.१२४.२९ ॥
Tras fijar el conjunto de los sentidos, entregadas al mundo del esposo, y abandonados los placeres del deseo, nosotras dos practicaremos, sin duda, una vasta austeridad.
1.124.30
यदि चावां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशांपते ।
अद्यैवावां प्रहास्यावो जीवितं नात्र संशयः ॥ १.१२४.३० ॥
¡Oh tú de gran sabiduría, señor de los pueblos! Si nos abandonas a los dos, hoy mismo nosotros dos abandonaremos la vida; de esto no hay duda.
1.124.31
यदि व्यवसितं ह्येतद्युवयोर्धर्मसंहितम् ।
स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.३१ ॥
Si esta resolución vuestra es conforme al dharma, yo también seguiré aquella conducta imperecedera de nuestro padre.
1.124.32
त्यक्त्वा ग्राम्यसुखाहारं तप्यमानो महत्तपः ।
वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने ॥ १.१२४.३२ ॥
Abandonando los placeres y el alimento de la vida aldeana, practicando gran austeridad, vestido de corteza, comiendo frutos y raíces, vagaré por el gran bosque.
1.124.33
अग्नौ जुह्वन्नुभौ कालावुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चीरचर्मजटाधरः ॥ १.१२४.३३ ॥
Ofreciendo oblaciones en el fuego, tocando el agua en ambos crepúsculos, demacrado, comiendo alimento medido, vistiendo harapos, piel y cabello enmarañado.
1.124.34
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासानवेक्षकः ।
तपसा दुश्चरेणेदं शरीरमुपशोषयन् ॥ १.१२४.३४ ॥
Soportando frío, viento y calor, sin atender al hambre ni a la sed, secando este cuerpo con esta austeridad difícil de realizar.
1.124.35
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितृन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १.१२४.३५ ॥
Morando en la soledad, reflexionando, sustentándome con alimentos cocidos y crudos, satisfaciendo a los antepasados y a los dioses con productos del bosque, con palabras y con agua.
1.124.36
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किं पुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १.१२४.३६ ॥
Ni siquiera a los moradores del bosque o a los que viven en familia haré nada desagradable; cuánto menos a los habitantes de las aldeas.
1.124.37
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
काङ्क्षमाणोऽहमास्थास्ये देहस्यास्याऽऽसमापनात् ॥ १.१२४.३७ ॥
Así, deseándolo, asumiré la regla más severa de las escrituras de la selva hasta el fin de este cuerpo.
1.124.38
इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दनः ।
ततश्चूडामणिं निष्कमङ्गदे कुण्डलानि च ॥ १.१२४.३८ ॥
Habiendo dicho esto, el rey, gozo de los Kurus, dio a tus dos esposas la joya de la corona, el collar, los brazaletes y los pendientes.
1.124.39
वासांसि च महार्हाणि स्त्रीणामाभरणानि च ।
वाहनानि च मुख्यानि शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.१२४.३९ ॥
Vestidos de gran valor, adornos de mujer, excelentes vehículos, armas y armaduras también.
1.124.40
हेमभाण्डानि दिव्यानि पर्यङ्कास्तरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालानि रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२४.४० ॥
Recipientes dorados divinos, colchas de lecho, gemas, perlas, corales y joyas de muchas clases también.
1.124.41
प्रदाय सर्वं विप्रेभ्यः पाण्डुर्भृत्यानभाषत ।
गत्वा नागपुरं वाच्यं पाण्डुः प्रव्राजितो वने।
अर्थं कामं सुखं चैव रतिं च परमात्मिकाम् ॥ १.१२४.४१ ॥
Habiendo dado todo a los brahmanes, Pāṇḍu habló a los sirvientes: "Id a Nāgapura y decid que Pāṇḍu ha partido al bosque; riqueza, deseo, felicidad y también el supremo deleite interior."
1.124.42
प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः ।
ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः ॥ १.१२४.४२ ॥
El deleite de los Kuru, habiéndolo abandonado todo, partió con su esposa. Entonces sus seguidores y sirvientes también le siguieron.
1.124.43
श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः ।
भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः ॥ १.१२४.४३ ॥
Al oír las diversas palabras lastimeras del león de los Bharata, quedaron confundidos y clamaron con voz angustiada: «¡Ay! ¡Ay!».
1.124.44
उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम् ।
ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम् ॥ १.१२४.४४ ॥
Derramando lágrimas ardientes, dejaron a aquel rey y se marcharon rápidamente a Nāgapura, llevándose toda aquella riqueza.
1.124.45
ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः ।
कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः ॥ १.१२४.४५ ॥
Fueron a la ciudad y contaron al rey exactamente lo ocurrido con el magnánimo, y entregaron aquella riqueza variada.
1.124.46
श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने ।
धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत ॥ १.१२४.४६ ॥
Habiendo oído de ellos todo lo ocurrido en el gran bosque, Dhṛtarāṣṭra, el mejor de los hombres, lloró solo por Pāṇḍu.
1.124.47
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १.१२४.४७ ॥
Abrumado por el dolor de su hermano, nunca hallaba placer en el lecho, el asiento o los goces, y no dejaba de meditar en aquel mismo asunto.
1.124.48
राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः ।
जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम् ॥ १.१२४.४८ ॥
Oh descendiente de Kuru, el príncipe Pāṇḍu, comiendo raíces y frutos, partió con sus dos esposas desde allí hacia la montaña a cien distancias de elefante.
1.124.49
स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च ।
हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम् ॥ १.१२४.४९ ॥
Llegando al bosque de Caitraratha, pasando Kālakūṭa y cruzando el Himālaya, se dirigió hacia Gandhamādana.
1.124.50
रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः ।
उवास स महाराज समेषु विषमेषु च ॥ १.१२४.५० ॥
Protegido por los grandes seres, los perfectos y los sabios supremos, oh gran rey, habitó en lugares llanos y escarpados por igual.
1.124.51
इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च ।
शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत ॥ १.१२४.५१ ॥
Llegando al lago Indradyumna y pasando Haṃsakūṭa, oh gran rey, aquel asceta practicó austeridades en Śatasṛṅga.