มหาภารตะ · อัธยายะ 1.124

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.124.1

तं व्यतीतमुपक्रम्य राजा स्वमिव बान्धवम् ।
सभार्यः शोकदुःखार्तः पर्यदेवयदातुरः ॥ १.१२४.१ ॥

กษัตริย์ทรงเข้าไปหาเขาราวกับเป็นญาติของพระองค์เอง ทรงถูกความโศกและทุกข์ครอบงำ จึงทรงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ร้อนพร้อมกับพระมเหสี

1.124.2

सतामपि कुले जाताः कर्मणा बत दुर्गतिम् ।
प्राप्नुवन्त्यकृतात्मानः कामजालविमोहिताः ॥ १.१२४.२ ॥

แม้เกิดในตระกูลของผู้มีคุณธรรม ผู้ที่ไม่ควบคุมตนเองและหลงอยู่ในตาข่ายแห่งกามา ย่อมได้รับความตกต่ำเพราะกรรมของตนเอง ช่างน่าเศร้าเสียจริง

1.124.3

शश्वद्धर्मात्मना जातो बाल एव पिता मम ।
जीवितान्तमनुप्राप्तः कामात्मैवेति नः श्रुतम् ॥ १.१२४.३ ॥

บิดาของข้าพเจ้าเกิดมาในความดูแลของผู้มีใจประกอบด้วยธรรมตลอดมา แม้เป็นเด็ก แต่พวกเราได้ยินมาว่า จนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต พระองค์ก็ยังเป็นผู้มีกามเป็นใหญ่

1.124.4

तस्य कामात्मनः क्षेत्रे राज्ञः संयतवागृषिः ।
कृष्णद्वैपायनः साक्षाद्भगवान्मामजीजनत् ॥ १.१२४.४ ॥

ในไร่นาของกษัตริย์ผู้มีใจยึดติดในกามนั้น พระกฤษณะไทวปายนะ ฤๅษีผู้สำรวมวาจา ซึ่งเป็นพระผู้เป็นเจ้าโดยแท้ ได้ให้กำเนิดข้าพเจ้า

1.124.5

तस्याद्य व्यसने बुद्धिः संजातेयं ममाधमा ।
त्यक्तस्य देवैरनयान्मृगयां परिधावतः ॥ १.१२४.५ ॥

วันนี้ ในยามที่พระองค์ประสบความยากลำบาก ความคิดต่ำทรามนี้ได้เกิดขึ้นในข้าพเจ้าเกี่ยวกับพระองค์ ผู้ถูกเทวดาทอดทิ้ง เพราะความประพฤติผิดจึงทรงท่องเที่ยวไปในการล่าสัตว์

1.124.6

मोक्षमेव व्यवस्यामि बन्धो हि व्यसनं महत् ।
सुवृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.६ ॥

ข้าพเจ้าจะตั้งใจแสวงหาความหลุดพ้นเพียงอย่างเดียว เพราะการผูกพันเป็นทุกข์ใหญ่ ข้าพเจ้าจะดำเนินตามความประพฤติอันดีงามที่ไม่เสื่อมสูญของบิดานั้น

1.124.7

अतीव तपसात्मानं योजयिष्याम्यसंशयम् ।
तस्मादेकाहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ १.१२४.७ ॥

ข้าพเจ้าจะอุทิศตนอย่างมากให้แก่การบำเพ็ญตบะโดยไม่ต้องสงสัย ดังนั้น วันละหนึ่งวัน ใต้ต้นไม้แต่ละต้น

1.124.8

चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्याम्याश्रमानिमान् ।
पांसुना समवच्छन्नः शून्यागारकृतालयः ॥ १.१२४.८ ॥

ข้าพเจ้าจะเที่ยวขออาหารในฐานะฤๅษีโกนศีรษะ และจะเดินทางผ่านอาศรมเหล่านี้ เนื้อตัวคลุมด้วยฝุ่น อาศัยอยู่ในเรือนร้างเป็นที่พัก

1.124.9

वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ।
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १.१२४.९ ॥

มีที่พำนักอยู่ใต้โคนต้นไม้ ละทิ้งทั้งสิ่งที่รักและสิ่งที่ชัง ไม่โศกเศร้าและไม่ยินดี ถือการติเตียนและการสรรเสริญตนเองเสมอกัน

1.124.10

निराशीर्निर्नमस्कारो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीं क्वचित् ॥ १.१२४.१० ॥

ไม่หวังผลตอบแทน ไม่กราบไหว้ ปราศจากคู่ตรงข้าม ไม่มีทรัพย์สมบัติ ไม่เยาะเย้ยผู้ใด และไม่เคยขมวดคิ้วเลย

1.124.11

प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वभूतहिते रतः ।
जङ्गमाजङ्गमं सर्वमविहिंसंश्चतुर्विधम् ॥ १.१२४.११ ॥

มีใบหน้าเบิกบานเสมอ ยินดีในความดีของสรรพสัตว์ทั้งปวง ไม่เบียดเบียนสิ่งมีชีวิตทั้งสี่ประเภท ทั้งที่เคลื่อนไหวได้และที่เคลื่อนไหวไม่ได้

1.124.12

स्वासु प्रजास्विव सदा समः प्राणभृतः प्रति ।
एककालं चरन्भैक्षं कुलानि दश पञ्च च ॥ १.१२४.१२ ॥

เสมอภาคต่อสิ่งมีชีวิตทั้งปวงเสมอ ดุจต่อลูกหลานของตน เที่ยวขออาหารเพียงครั้งเดียวต่อวัน ไปยังสิบห้าครัวเรือน

1.124.13

असंभवे वा भैक्षस्य चरन्ननशनान्यपि ।
अल्पमल्पं च भुञ्जानः पूर्वालाभे न जातुचित् ॥ १.१२४.१३ ॥

หากไม่อาจได้อาหารจากการขอ ก็พึงเที่ยวไปแม้ในขณะอดอาหาร และไม่ควรกินเพียงน้อยนิดทีละเล็กละน้อยเลย เมื่อก่อนนั้นไม่เคยได้อะไรเลย

1.124.14

अन्यान्यपि चरँल्लोभादलाभे सप्त पूरयन् ।
अलाभे यदि वा लाभे समदर्शी महातपाः ॥ १.१२४.१४ ॥

แม้จะเที่ยวไปยังบ้านอื่นด้วยความโลภ และเมื่อไม่ได้อะไรเลย ก็เติมเต็มตนเองด้วยการขอจากเจ็ดบ้าน ไม่ว่าจะได้หรือไม่ได้ ผู้มีตบะยิ่งใหญ่ย่อมมีใจเสมอกัน

1.124.15

वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकमुक्षतः ।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १.१२४.१५ ॥

ไม่คิดร้ายหรือคิดดีต่อคนทั้งสองนั้น คนหนึ่งที่ใช้ขวานฟันแขนข้างหนึ่ง กับอีกคนที่ทาแขนข้างหนึ่งด้วยจันทน์

1.124.16

न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ।
जीवितं मरणं चैव नाभिन्दन्न च द्विषन् ॥ १.१२४.१६ ॥

ไม่ประพฤติเหมือนผู้ปรารถนาจะมีชีวิต และไม่ประพฤติเหมือนผู้ปรารถนาจะตาย ไม่ยินดีในชีวิตและความตาย และไม่เกลียดชังทั้งสองอย่าง

1.124.17

याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
ताः सर्वाः समतिक्रम्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १.१२४.१७ ॥

เมื่อก้าวล่วงการกระทำทั้งปวงที่ผู้ยังมีชีวิตอยู่อาจกระทำเพื่อความเจริญทางโลกได้ ก็ตั้งมั่นอยู่ได้เพียงชั่วพริบตาเดียว

1.124.18

तासु चाप्यनवस्थासु त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
संपरित्यक्तधर्मार्थः सुनिर्णिक्तात्मकल्मषः ॥ १.१२४.१८ ॥

และแม้ในภาวะที่ไม่มั่นคงเหล่านั้น ผู้ละทิ้งการกระทำของอินทรีย์ทั้งปวง สละธรรมและทรัพย์โดยสิ้นเชิง มีจิตวิญญาณที่บริสุทธิ์หมดจดจากมลทิน

1.124.19

निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १.१२४.१९ ॥

พ้นจากบาปทั้งปวง ล่วงพ้นบ่วงทั้งปวง ไม่ตกอยู่ในอำนาจของผู้ใด เคลื่อนไหวด้วยธรรม ดุจลมพายุ

1.124.20

एतया सततं वृत्त्या चरन्नेवंप्रकारया ।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १.१२४.२० ॥

ด้วยการดำรงชีวิตเช่นนี้เป็นนิจ ข้าพเจ้าจะเที่ยวไปในลักษณะนี้ และจะรักษาร่างกายไว้ โดยยึดมั่นในทางที่ปราศจากความกลัว

1.124.21

नाहं सुकृपणे मार्गे स्ववीर्यक्षयशोचिते ।
स्वधर्मात्सततापेते चरेयं वीर्यवर्जितः ॥ १.१२४.२१ ॥

ข้าพเจ้าจะไม่ดำเนินไปบนทางอันน่าสังเวชที่สุด ทางที่ต้องคร่ำครวญเพราะความกล้าหาญและเกียรติของตนสูญสิ้นไป เมื่อถูกตัดขาดจากธรรมของตนตลอดไป และไร้ซึ่งความกล้าหาญ ข้าพเจ้าจะไม่เร่ร่อนไปเช่นนั้น

1.124.22

सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि योऽन्यां कृपणचक्षुषा ।
उपैति वृत्तिं कामात्मा स शुनां वर्तते पथि ॥ १.१२४.२२ ॥

ไม่ว่าจะได้รับการยกย่องหรือถูกเหยียดหยาม ผู้ที่ด้วยสายตาอันน่าสังเวช หันไปหาการดำรงชีพของผู้อื่น มีใจยึดติดในกาม ย่อมดำรงอยู่บนทางของสุนัข

1.124.23

एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निःश्वासपरमो नृपः ।
अवेक्षमाणः कुन्तीं च मान्द्रीं च समभाषत ॥ १.१२४.२३ ॥

เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระราชาผู้ทุกข์ระทมอย่างยิ่ง ถอนพระใจใหญ่อยู่เนืองนิจ ทอดพระเนตรไปยังกุนตีและมาทรี แล้วตรัสกับทั้งสองพระองค์

1.124.24

कौसल्या विदुरः क्षत्ता राजा च सह बन्धुभिः ।
आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिताः ॥ १.१२४.२४ ॥

เการัลยา วิทุระ ผู้ดูแลวัง และพระราชาพร้อมด้วยญาติ สัตยวดี ผู้สูงศักดิ์ ภีษมะ และเหล่าราชปุโรหิตเหล่านั้น

1.124.25

ब्राह्मणाश्च महात्मानः सोमपाः संशितव्रताः ।
पौरवृद्धाश्च ये तत्र निवसन्त्यस्मदाश्रयाः।
प्रसाद्य सर्वे वक्तव्याः पाण्डुः प्रव्राजितो वने ॥ १.१२४.२५ ॥

บรรดาพราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ดื่มโสม ผู้เคร่งครัดในวัตรปฏิบัติ และผู้อาวุโสของเมืองที่อาศัยอยู่ที่นั่นโดยพึ่งพาพวกเรา ขอให้เจรจาปลอบประโลมทุกคนแล้วบอกว่า ปาณฑุได้ออกไปอยู่ป่าเนรเทศตนเองแล้ว

1.124.26

निशम्य वचनं भर्तुस्त्यागधर्मकृतात्मनः ।
तत्समं वचनं कुन्ती माद्री च समभाषताम् ॥ १.१२४.२६ ॥

เมื่อได้ฟังคำของสามี ผู้มีจิตตั้งมั่นอยู่ในธรรมแห่งการสละ กุนตีและมาทรีก็กล่าวถ้อยคำในทำนองเดียวกัน

1.124.27

अन्येऽपि ह्याश्रमाः सन्ति ये शक्या भरतर्षभ ।
आवाभ्यां सह वस्तुं वै धर्ममाश्रित्य चिन्त्यताम्।
आवाभ्यां धर्मपत्नीभ्यां सह तप्तुं तपो महत् ॥ १.१२४.२७ ॥

โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ยังมีอาศรมอื่นอีกที่พวกเราทั้งสองอาจอยู่ร่วมกันได้ ขอให้พิจารณาโดยยึดธรรมเป็นที่พึ่ง ว่าพวกเราผู้เป็นภรรยาโดยธรรมทั้งสอง จะบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ร่วมกันได้

1.124.28

शरीरस्यापि मोक्षाय धर्मं प्राप्य महाफलम् ।
त्वमेव भविता भर्ता स्वर्गस्यापि न संशयः ॥ १.१२४.२८ ॥

เมื่อได้รับธรรมซึ่งให้ผลอันยิ่งใหญ่ แม้เพื่อความหลุดพ้นของร่างกาย พระองค์เองจะเป็นเจ้าแห่งสวรรค์ด้วย ไม่มีข้อสงสัย

1.124.29

प्रणिधायेन्द्रियग्रामं भर्तृलोकपरायणे ।
त्यक्त्वा कामसुखे ह्यावां तप्स्यवो विपुलं तपः ॥ १.१२४.२९ ॥

เมื่อสำรวมหมู่อินทรีย์ มุ่งมั่นต่อโลกของสามี และละทิ้งความสุขแห่งกาม พวกเราทั้งสองย่อมบำเพ็ญตบะอันไพศาลอย่างแน่นอน

1.124.30

यदि चावां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशांपते ।
अद्यैवावां प्रहास्यावो जीवितं नात्र संशयः ॥ १.१२४.३० ॥

โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง เจ้าแห่งประชาชน หากพระองค์ทอดทิ้งพวกเราทั้งสอง วันนี้เองพวกเราจะสละชีวิต ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้

1.124.31

यदि व्यवसितं ह्येतद्युवयोर्धर्मसंहितम् ।
स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.३१ ॥

หากความตั้งใจของพระองค์ทั้งสองนี้สอดคล้องกับธรรม ข้าพเจ้าก็จะดำเนินตามวิถีชีวิตอันไม่เสื่อมสูญของพระบิดานั้น

1.124.32

त्यक्त्वा ग्राम्यसुखाहारं तप्यमानो महत्तपः ।
वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने ॥ १.१२४.३२ ॥

ข้าพเจ้าจะละความสุขและอาหารของชีวิตในหมู่บ้าน บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ นุ่งห่มเปลือกไม้ กินผลไม้และรากไม้ และจะเร่ร่อนไปในป่าใหญ่

1.124.33

अग्नौ जुह्वन्नुभौ कालावुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चीरचर्मजटाधरः ॥ १.१२४.३३ ॥

บูชาด้วยการถวายในกองไฟ ชำระกายด้วยน้ำในเวลาเช้าและเย็นทั้งสองช่วง ผอมซูบ กินอาหารแต่พอประมาณ สวมผ้าขี้ริ้ว หนังสัตว์ และผมเกล้าเป็นชฎา

1.124.34

शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासानवेक्षकः ।
तपसा दुश्चरेणेदं शरीरमुपशोषयन् ॥ १.१२४.३४ ॥

อดทนต่อความหนาว ลม และความร้อน ไม่เอาใจใส่ต่อความหิวและกระหาย ทำให้ร่างกายนี้แห้งเหือดไปด้วยตบะอันยากจะปฏิบัตินี้

1.124.35

एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितृन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १.१२४.३५ ॥

ดำรงชีวิตในที่สงัด ไตร่ตรองอยู่เสมอ เลี้ยงตนด้วยอาหารสุกและอาหารดิบ ทำให้บรรพบุรุษและเทวดาอิ่มเอิบด้วยผลไม้ป่า ด้วยถ้อยคำ และด้วยน้ำ

1.124.36

वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किं पुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १.१२४.३६ ॥

แม้แต่กับผู้อยู่ป่า หรือผู้ครองเรือนที่อยู่เป็นครอบครัว ข้าพเจ้าก็จะไม่ทำสิ่งที่ไม่น่ารื่นรมย์เลย ไม่ต้องพูดถึงชาวบ้านในหมู่บ้านเลย

1.124.37

एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
काङ्क्षमाणोऽहमास्थास्ये देहस्यास्याऽऽसमापनात् ॥ १.१२४.३७ ॥

ข้าพเจ้าปรารถนาเช่นนี้ จะยึดถือข้อปฏิบัติอันเข้มงวดยิ่งกว่าของคัมภีร์อารัณยกะ จนกว่าร่างกายนี้จะถึงที่สุด

1.124.38

इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दनः ।
ततश्चूडामणिं निष्कमङ्गदे कुण्डलानि च ॥ १.१२४.३८ ॥

เมื่อตรัสดังนี้กับภรรยาทั้งสองแล้ว พระราชาผู้เป็นความยินดีของเการพ จึงพระราชทานจูฑามณี สร้อยคอ กำไลแขน และตุ้มหู

1.124.39

वासांसि च महार्हाणि स्त्रीणामाभरणानि च ।
वाहनानि च मुख्यानि शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.१२४.३९ ॥

ทั้งผ้าอันมีค่ายิ่ง เครื่องประดับของสตรี ยานพาหนะชั้นเยี่ยม อาวุธ และเกราะด้วย

1.124.40

हेमभाण्डानि दिव्यानि पर्यङ्कास्तरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालानि रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२४.४० ॥

ภาชนะทองอันทิพย์ ผ้าปูที่นอนและผ้าคลุมเตียง อัญมณี ไข่มุก ปะการัง และรัตนะหลากชนิดด้วย

1.124.41

प्रदाय सर्वं विप्रेभ्यः पाण्डुर्भृत्यानभाषत ।
गत्वा नागपुरं वाच्यं पाण्डुः प्रव्राजितो वने।
अर्थं कामं सुखं चैव रतिं च परमात्मिकाम् ॥ १.१२४.४१ ॥

ปาณฑุได้มอบทุกสิ่งแก่พราหมณ์ทั้งหลายแล้วจึงกล่าวแก่ข้ารับใช้ว่า ไปยังนาคปุระและบอกว่าปาณฑุได้ออกบวชเข้าไปในป่าแล้ว ทั้งทรัพย์ ความปรารถนา ความสุข และความยินดีอันเป็นทิพย์ภายในอย่างสูงสุดด้วย

1.124.42

प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः ।
ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः ॥ १.१२४.४२ ॥

ความยินดีของชาวกุรุ ละทุกสิ่งไว้ ออกเดินทางพร้อมกับภรรยา ต่อมาบรรดาผู้ติดตามและคนรับใช้ของพระองค์ก็ตามไปด้วย

1.124.43

श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः ।
भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः ॥ १.१२४.४३ ॥

เมื่อได้ยินถ้อยคำอันน่าสงสารต่าง ๆ ของราชสีห์แห่งภรตะ ทุกคนต่างตกอยู่ในความสับสน ร้องไห้ด้วยเสียงอันเจ็บปวดว่า อนิจจา อนิจจา

1.124.44

उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम् ।
ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम् ॥ १.१२४.४४ ॥

พวกเขาหลั่งน้ำตาอันร้อนรน ละทิ้งพระราชานั้นไว้ แล้วรีบไปยังนาคปุระพร้อมนำทรัพย์สมบัติทั้งหมดไปด้วย

1.124.45

ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः ।
कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः ॥ १.१२४.४५ ॥

เมื่อไปถึงนครแล้ว พวกเขาก็บอกพระราชาถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับผู้ยิ่งใหญ่ตามที่เป็นไปจริง และมอบทรัพย์สมบัติต่าง ๆ นั้นให้

1.124.46

श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने ।
धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत ॥ १.१२४.४६ ॥

เมื่อได้ฟังจากพวกเขาถึงเหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นในป่าใหญ่ ธฤตราษฏร์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ก็โศกเศร้าถึงปาณฑุเพียงผู้เดียว

1.124.47

न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १.१२४.४७ ॥

ด้วยความโศกเศร้าเพราะพี่ชาย พระองค์ไม่เคยพบความยินดีในที่นอน ที่นั่ง หรือความสุขใด ๆ เลย และทรงครุ่นคิดถึงเรื่องนั้นอยู่เสมอ

1.124.48

राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः ।
जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम् ॥ १.१२४.४८ ॥

ดูก่อนเชื้อสายแห่งกุรุ ส่วนเจ้าชายปาณฑุนั้น กินแต่รากไม้และผลไม้ ได้เสด็จไปพร้อมกับภรรยาทั้งสองจากที่นั่นสู่ภูเขาที่อยู่ห่างออกไปร้อยช่วงช้าง

1.124.49

स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च ।
हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम् ॥ १.१२४.४९ ॥

พระองค์เสด็จถึงป่าไจตรรถ ผ่านกาลกูฏ ข้ามหิมาลัย แล้วเสด็จต่อไปยังคันธมาทนะ

1.124.50

रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः ।
उवास स महाराज समेषु विषमेषु च ॥ १.१२४.५० ॥

ได้รับการคุ้มครองจากภูตผีผู้ยิ่งใหญ่ สิทธาและมหาฤๅษีผู้สูงสุด ดูก่อนมหาราช พระองค์ประทับอยู่ทั้งในที่ราบและที่ขรุขระอย่างเสมอกัน

1.124.51

इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च ।
शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत ॥ १.१२४.५१ ॥

ดูก่อนมหาราช เมื่อไปถึงทะเลสาบอินทรัทยุมนะและผ่านหงส์กูฏแล้ว ดาบสได้บำเพ็ญตบะที่ศตศฤงค์