మహాభారతం · అధ్యాయం 1.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.124.1
तं व्यतीतमुपक्रम्य राजा स्वमिव बान्धवम् ।
सभार्यः शोकदुःखार्तः पर्यदेवयदातुरः ॥ १.१२४.१ ॥
రాజు మరణించిన అతనిని తన సొంత బంధువులా సమీపించి, భార్యతో కలిసి శోకదుఃఖాలతో పీడితుడై, ఆతురుడై విలపించాడు.
1.124.2
सतामपि कुले जाताः कर्मणा बत दुर्गतिम् ।
प्राप्नुवन्त्यकृतात्मानः कामजालविमोहिताः ॥ १.१२४.२ ॥
సజ్జనుల వంశంలో జన్మించినవారైనా, అయ్యో, తమను నియంత్రించుకోని వారు కామజాలంలో మోహితులై తమ కర్మవలన దుర్గతిని పొందుతారు.
1.124.3
शश्वद्धर्मात्मना जातो बाल एव पिता मम ।
जीवितान्तमनुप्राप्तः कामात्मैवेति नः श्रुतम् ॥ १.१२४.३ ॥
ధర్మాత్ముడు నిత్యం చూసుకున్న బాలుడిగానే నా తండ్రి ఉండేవారు; కాని జీవితాంతం వరకు ఆయన కామాత్ముడిగానే ఉన్నాడని మేము విన్నాము.
1.124.4
तस्य कामात्मनः क्षेत्रे राज्ञः संयतवागृषिः ।
कृष्णद्वैपायनः साक्षाद्भगवान्मामजीजनत् ॥ १.१२४.४ ॥
ఆ కామాత్ముడైన రాజు క్షేత్రంలో (భార్యలో), సంయతవాక్కు గల ఋషి, సాక్షాత్తు భగవాన్ కృష్ణద్వైపాయనుడు నన్ను కలిగించాడు.
1.124.5
तस्याद्य व्यसने बुद्धिः संजातेयं ममाधमा ।
त्यक्तस्य देवैरनयान्मृगयां परिधावतः ॥ १.१२४.५ ॥
ఈ రోజు ఆయన విపత్తులో నాలో ఈ అధమమైన ఆలోచన కలిగింది — దేవతలచే విడువబడి, దుర్నీతితో వేటలో తిరుగుతున్న ఆయన గురించి.
1.124.6
मोक्षमेव व्यवस्यामि बन्धो हि व्यसनं महत् ।
सुवृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.६ ॥
నేను మోక్షాన్నే నిశ్చయించుకున్నాను, ఎందుకంటే బంధమే గొప్ప విపత్తు; నా తండ్రి ఆ అవినాశమైన సుచరితను అనుసరిస్తాను.
1.124.7
अतीव तपसात्मानं योजयिष्याम्यसंशयम् ।
तस्मादेकाहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ १.१२४.७ ॥
సందేహం లేకుండా నేను అత్యంత తపస్సులో నన్ను నిమగ్నం చేసుకుంటాను. కాబట్టి ఒక్కొక్క రోజు, ఒక్కొక్క వృక్షం వద్ద.
1.124.8
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्याम्याश्रमानिमान् ।
पांसुना समवच्छन्नः शून्यागारकृतालयः ॥ १.१२४.८ ॥
భిక్ష కోసం తిరుగుతూ, గుండు తల ముని వలె ఈ ఆశ్రమాలలో సంచరిస్తాను; ధూళితో కప్పబడి, ఖాళీ ఇళ్లను నివాసంగా చేసుకుని.
1.124.9
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ।
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १.१२४.९ ॥
చెట్టు వేళ్లను నివాసంగా చేసుకుని, ఇష్టాయిష్టాలన్నీ విడిచి, దుఃఖించక, సంతోషించక, నిందా స్తుతులను సమంగా భావిస్తూ.
1.124.10
निराशीर्निर्नमस्कारो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीं क्वचित् ॥ १.१२४.१० ॥
ఆశలేనివాడై, నమస్కారం కోరనివాడై, ద్వంద్వాలను దాటి, పరిగ్రహం లేనివాడై; ఎవరినీ ఎగతాళి చేయక, ఎప్పుడూ కనుబొమ్మలు ముడివేయక.
1.124.11
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वभूतहिते रतः ।
जङ्गमाजङ्गमं सर्वमविहिंसंश्चतुर्विधम् ॥ १.१२४.११ ॥
ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్న ముఖంతో, సర్వ ప్రాణుల హితంలో ఆనందిస్తూ, నాలుగు విధాలైన చర అచర ప్రాణులకు హాని చేయక.
1.124.12
स्वासु प्रजास्विव सदा समः प्राणभृतः प्रति ।
एककालं चरन्भैक्षं कुलानि दश पञ्च च ॥ १.१२४.१२ ॥
తన సొంత సంతానంలా ఎల్లప్పుడూ సర్వ ప్రాణులపట్ల సమంగా ఉంటూ, ఒక్కసారిగా భిక్ష కోసం పదిహేను ఇళ్ల వరకు తిరుగుతూ.
1.124.13
असंभवे वा भैक्षस्य चरन्ननशनान्यपि ।
अल्पमल्पं च भुञ्जानः पूर्वालाभे न जातुचित् ॥ १.१२४.१३ ॥
భిక్ష అసాధ్యమైనప్పుడు, ఉపవాసంతోనైనా తిరుగుతూ ఉండాలి; ముందు ఏమీ లభించకపోతే ఎప్పుడూ కొంచెం కొంచెంగానే తినాలి.
1.124.14
अन्यान्यपि चरँल्लोभादलाभे सप्त पूरयन् ।
अलाभे यदि वा लाभे समदर्शी महातपाः ॥ १.१२४.१४ ॥
లోభంతో ఇతర ఇళ్లలోనూ తిరుగుతూ, లభించకపోతే ఏడు ఇళ్లలో అడిగి తృప్తి పొందాలి; లభించినా లభించకపోయినా సమదృష్టితో మహా తపస్వి అయి ఉండాలి.
1.124.15
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकमुक्षतः ।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १.१२४.१५ ॥
ఒకడు గొడ్డలితో ఒక చేయిని నరుకుతుండగా, మరొకడు చందనంతో ఒక చేయిని పూస్తుండగా, ఆ ఇద్దరి గురించి చెడూ మంచీ ఆలోచించకూడదు.
1.124.16
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ।
जीवितं मरणं चैव नाभिन्दन्न च द्विषन् ॥ १.१२४.१६ ॥
బ్రతకాలనుకునేవాడిలా ఏదీ చేయకూడదు, చావాలనుకునేవాడిలా ప్రవర్తించకూడదు; జీవితాన్ని గాని మరణాన్ని గాని స్వాగతించకూడదు, ద్వేషించకూడదు కూడా.
1.124.17
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
ताः सर्वाः समतिक्रम्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १.१२४.१७ ॥
బ్రతికి ఉన్నవాడు చేయగల లౌకిక అభ్యుదయ కర్మలన్నింటినీ అధిగమించి, క్షణంలోనే స్థిరంగా నిలుస్తాడు.
1.124.18
तासु चाप्यनवस्थासु त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
संपरित्यक्तधर्मार्थः सुनिर्णिक्तात्मकल्मषः ॥ १.१२४.१८ ॥
ఆ అస్థిర స్థితులలో కూడా, ఇంద్రియ కార్యాలన్నింటినీ త్యజించి, ధర్మార్థాలను పూర్తిగా విడిచి, ఆత్మ మలినాలు చక్కగా కడిగివేయబడినవాడు.
1.124.19
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १.१२४.१९ ॥
అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, అన్ని వలలను దాటి, ఎవరి వశంలోనూ ఉండక, ధర్మంతో వాయువులా సంచరించేవాడు.
1.124.20
एतया सततं वृत्त्या चरन्नेवंप्रकारया ।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १.१२४.२० ॥
ఈ విధమైన జీవనవృత్తితో సదా జీవిస్తూ, భయరహితమైన మార్గాన్ని అనుసరించి నా శరీరాన్ని పోషించుకుంటాను.
1.124.21
नाहं सुकृपणे मार्गे स्ववीर्यक्षयशोचिते ।
स्वधर्मात्सततापेते चरेयं वीर्यवर्जितः ॥ १.१२४.२१ ॥
నా పరాక్రమ క్షయంతో శోకించే అత్యంత దీనమైన మార్గంలో నేను నడవను; నా ధర్మం నుండి నిరంతరం దూరమై, వీర్యం లేనివాడిగా నేను సంచరించను.
1.124.22
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि योऽन्यां कृपणचक्षुषा ।
उपैति वृत्तिं कामात्मा स शुनां वर्तते पथि ॥ १.१२४.२२ ॥
గౌరవించబడినా, అవమానించబడినా, దీనమైన చూపుతో ఇతరుల జీవనాధారాన్ని ఆశ్రయించే కామాత్ముడు కుక్కల మార్గంలో జీవిస్తాడు.
1.124.23
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निःश्वासपरमो नृपः ।
अवेक्षमाणः कुन्तीं च मान्द्रीं च समभाषत ॥ १.१२४.२३ ॥
ఇలా చెప్పి, అత్యంత దుఃఖంతో బాధపడుతూ, దీర్ఘ నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, రాజు కుంతిని, మాద్రిని చూసి వారితో మాట్లాడాడు.
1.124.24
कौसल्या विदुरः क्षत्ता राजा च सह बन्धुभिः ।
आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिताः ॥ १.१२४.२४ ॥
కౌసల్య, విదురుడు, క్షత్త, రాజు, బంధువులతో కలిసి, ఆర్యా సత్యవతి, భీష్ముడు, ఆ రాజపురోహితులు.
1.124.25
ब्राह्मणाश्च महात्मानः सोमपाः संशितव्रताः ।
पौरवृद्धाश्च ये तत्र निवसन्त्यस्मदाश्रयाः।
प्रसाद्य सर्वे वक्तव्याः पाण्डुः प्रव्राजितो वने ॥ १.१२४.२५ ॥
మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, సోమపానం చేసే దీక్షాపరులు, మనపై ఆధారపడి అక్కడ నివసించే పౌర వృద్ధులు, అందరినీ ప్రసన్నం చేసి, పాండు అడవికి వెళ్లిపోయాడని చెప్పాలి.
1.124.26
निशम्य वचनं भर्तुस्त्यागधर्मकृतात्मनः ।
तत्समं वचनं कुन्ती माद्री च समभाषताम् ॥ १.१२४.२६ ॥
త్యాగధర్మంలో మనసు నిలిపిన భర్త మాటలను విని, కుంతి మరియు మాద్రి కూడా అలాంటి మాటలనే పలికారు.
1.124.27
अन्येऽपि ह्याश्रमाः सन्ति ये शक्या भरतर्षभ ।
आवाभ्यां सह वस्तुं वै धर्ममाश्रित्य चिन्त्यताम्।
आवाभ्यां धर्मपत्नीभ्यां सह तप्तुं तपो महत् ॥ १.१२४.२७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మేమిద్దరం కలిసి నివసించగలిగే ఇతర ఆశ్రమాలు కూడా ఉన్నాయి; ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి ఆలోచించండి; మేమిద్దరం ధర్మపత్నులం కలిసి గొప్ప తపస్సు చేయవచ్చు.
1.124.28
शरीरस्यापि मोक्षाय धर्मं प्राप्य महाफलम् ।
त्वमेव भविता भर्ता स्वर्गस्यापि न संशयः ॥ १.१२४.२८ ॥
శరీరానికి మోక్షం కోసం మహా ఫలమిచ్చే ధర్మాన్ని పొంది, మీరే స్వర్గానికీ భర్తగా అవుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
1.124.29
प्रणिधायेन्द्रियग्रामं भर्तृलोकपरायणे ।
त्यक्त्वा कामसुखे ह्यावां तप्स्यवो विपुलं तपः ॥ १.१२४.२९ ॥
ఇంద్రియ సమూహాన్ని నియమించి, భర్తల లోకమే పరమ లక్ష్యంగా, కామసుఖాన్ని విడిచి, మేమిద్దరం విపులమైన తపస్సు చేస్తాం.
1.124.30
यदि चावां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशांपते ।
अद्यैवावां प्रहास्यावो जीवितं नात्र संशयः ॥ १.१२४.३० ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞుడా, ప్రజాపతీ, నీవు మమ్ములను విడిచిపెడితే, ఈరోజే మేమిద్దరం ప్రాణాలు విడుస్తాం; ఇందులో సందేహం లేదు.
1.124.31
यदि व्यवसितं ह्येतद्युवयोर्धर्मसंहितम् ।
स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.३१ ॥
మీ ఇద్దరి ఈ సంకల్పం ధర్మానికి అనుగుణమైతే, మా తండ్రి ఆ శాశ్వతమైన వృత్తిని నేను అనుసరిస్తాను.
1.124.32
त्यक्त्वा ग्राम्यसुखाहारं तप्यमानो महत्तपः ।
वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने ॥ १.१२४.३२ ॥
గ్రామ్య సుఖాలను, ఆహారాన్ని విడిచి, గొప్ప తపస్సు చేస్తూ, వల్కలాలు ధరించి, పండ్లు వేళ్లు తింటూ నేను మహారణ్యంలో సంచరిస్తాను.
1.124.33
अग्नौ जुह्वन्नुभौ कालावुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चीरचर्मजटाधरः ॥ १.१२४.३३ ॥
అగ్నిలో ఆహుతులు వేస్తూ, రెండు సంధ్యలలో ఆచమనం చేస్తూ, కృశించి, పరిమిత ఆహారంతో, చీరలు, చర్మం, జటలు ధరించినవాడనై.
1.124.34
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासानवेक्षकः ।
तपसा दुश्चरेणेदं शरीरमुपशोषयन् ॥ १.१२४.३४ ॥
చలి, గాలి, ఎండలను సహిస్తూ, ఆకలి దాహాలను లెక్కచేయక, కష్టమైన ఈ తపస్సుతో ఈ శరీరాన్ని ఎండించుకుంటూ.
1.124.35
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितृन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १.१२४.३५ ॥
ఏకాంతంలో నివసిస్తూ, ఆలోచిస్తూ, పక్వ-అపక్వ ఆహారంతో జీవిస్తూ, వన్య వస్తువులతో, మాటలతో, జలంతో పితరులను, దేవతలను తృప్తిపరుస్తూ.
1.124.36
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किं पुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १.१२४.३६ ॥
వానప్రస్థులకైనా, కులవాసులకైనా నేను అప్రియమైన పనులు చేయను; గ్రామవాసుల పట్ల అది మరింత అంతే.
1.124.37
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
काङ्क्षमाणोऽहमास्थास्ये देहस्यास्याऽऽसमापनात् ॥ १.१२४.३७ ॥
ఈ విధంగా ఆరణ్య శాస్త్రాల కఠినతమ విధిని ఈ దేహం ముగిసే వరకు నేను ఆచరిస్తాను.
1.124.38
इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दनः ।
ततश्चूडामणिं निष्कमङ्गदे कुण्डलानि च ॥ १.१२४.३८ ॥
ఇలా చెప్పి కౌరవనందనుడైన రాజు మీ భార్యలకు, తరువాత చూడామణిని, హారాన్ని, అంగదాలను, కుండలాలను ఇచ్చాడు.
1.124.39
वासांसि च महार्हाणि स्त्रीणामाभरणानि च ।
वाहनानि च मुख्यानि शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.१२४.३९ ॥
అత్యంత విలువైన వస్త్రాలు, స్త్రీల ఆభరణాలు, శ్రేష్ఠ వాహనాలు, ఆయుధాలు, కవచాలు కూడా.
1.124.40
हेमभाण्डानि दिव्यानि पर्यङ्कास्तरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालानि रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२४.४० ॥
బంగారు దివ్య పాత్రలు, మంచం పరుపులు, మణులు, ముత్యాలు, పగడాలు, అనేక రత్నాలు కూడా.
1.124.41
प्रदाय सर्वं विप्रेभ्यः पाण्डुर्भृत्यानभाषत ।
गत्वा नागपुरं वाच्यं पाण्डुः प्रव्राजितो वने।
अर्थं कामं सुखं चैव रतिं च परमात्मिकाम् ॥ १.१२४.४१ ॥
అన్నీ బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చి పాండు సేవకులతో ఇలా అన్నాడు — "నాగపురానికి వెళ్ళి చెప్పండి: పాండు అడవికి ప్రవ్రజితుడయ్యాడు; అర్థం, కామం, సుఖం, పరమాత్మ రతి కూడా."
1.124.42
प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः ।
ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः ॥ १.१२४.४२ ॥
కురువంశ ఆనందుడు సమస్తాన్ని విడిచి భార్యతో కలిసి బయలుదేరాడు. అప్పుడు ఆయన అనుచరులు, సేవకులు కూడా ఆయన వెంట వెళ్ళారు.
1.124.43
श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः ।
भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः ॥ १.१२४.४३ ॥
భరతవంశ సింహుని అనేక విధాలైన కరుణాపూర్వక మాటలు విని వారు కలవరపడి, ఆర్తస్వరంతో 'అయ్యో! అయ్యో!' అని గట్టిగా రోదించారు.
1.124.44
उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम् ।
ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम् ॥ १.१२४.४४ ॥
వేడి కన్నీరు విడుస్తూ, ఆ రాజును విడిచి, ఆ ధనమంతా తీసుకుని వారు వేగంగా నాగపురానికి వెళ్ళారు.
1.124.45
ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः ।
कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः ॥ १.१२४.४५ ॥
వారు నగరానికి వెళ్ళి, మహాత్ముని విషయంలో జరిగినదంతా రాజుకు యథావిధిగా చెప్పారు; ఆ వివిధ ధనాన్ని రాజుకు అప్పగించారు.
1.124.46
श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने ।
धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत ॥ १.१२४.४६ ॥
వారి వలన మహావనంలో జరిగినదంతా యథావిధిగా విని, నరశ్రేష్ఠుడైన ధృతరాష్ట్రుడు పాండునే గురించి దుఃఖించాడు.
1.124.47
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १.१२४.४७ ॥
సోదరుని దుఃఖంతో ఆవరించబడినవాడై, అతడు శయ్యలో, ఆసనంలో, భోగాలలో ఎప్పుడూ ఆనందం పొందలేదు; ఆ విషయాన్నే ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.
1.124.48
राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः ।
जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम् ॥ १.१२४.४८ ॥
కౌరవ్యా! రాజకుమారుడు పాండు వేరు, పండ్లు తింటూ తన ఇద్దరు భార్యలతో అక్కడి నుండి వంద ఏనుగుల దూరంలోని పర్వతం వైపు వెళ్లెను.
1.124.49
स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च ।
हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम् ॥ १.१२४.४९ ॥
అతను చైత్రరథ వనాన్ని చేరి, కాలకూటాన్ని దాటి, హిమవంతాన్ని అతిక్రమించి గంధమాదనం వైపు వెళ్లెను.
1.124.50
रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः ।
उवास स महाराज समेषु विषमेषु च ॥ १.१२४.५० ॥
మహాభూతులచేత, సిద్ధులచేత, పరమర్షులచేత రక్షించబడుతూ, ఓ మహారాజా, అతను సమ-విషమ ప్రదేశాలలో నివసించెను.
1.124.51
इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च ।
शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत ॥ १.१२४.५१ ॥
ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సును చేరి, హంసకూటాన్ని దాటి, ఓ మహారాజా, ఆ తాపసి శతశృంగంలో తపస్సు చేసెను.