ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.124.1
तं व्यतीतमुपक्रम्य राजा स्वमिव बान्धवम् ।
सभार्यः शोकदुःखार्तः पर्यदेवयदातुरः ॥ १.१२४.१ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀ ਵਾਂਗ ਜਾ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
1.124.2
सतामपि कुले जाताः कर्मणा बत दुर्गतिम् ।
प्राप्नुवन्त्यकृतात्मानः कामजालविमोहिताः ॥ १.१२४.२ ॥
ਸਜਣਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਹਾਏ, ਅਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕਾਮਜਾਲ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਗਤੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
1.124.3
शश्वद्धर्मात्मना जातो बाल एव पिता मम ।
जीवितान्तमनुप्राप्तः कामात्मैवेति नः श्रुतम् ॥ १.१२४.३ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਬਾਲਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਨ; ਪਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਮਾਤਮਾ ਰਹੇ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
1.124.4
तस्य कामात्मनः क्षेत्रे राज्ञः संयतवागृषिः ।
कृष्णद्वैपायनः साक्षाद्भगवान्मामजीजनत् ॥ १.१२४.४ ॥
ਉਸ ਕਾਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੇਤਰ (ਪਤਨੀ) ਵਿੱਚ, ਸੰਜਮੀ ਬੋਲ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.124.5
तस्याद्य व्यसने बुद्धिः संजातेयं ममाधमा ।
त्यक्तस्य देवैरनयान्मृगयां परिधावतः ॥ १.१२४.५ ॥
ਅੱਜ ਉਸਦੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੀਚ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਿਆ ਹੈ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਅਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਰੇ।
1.124.6
मोक्षमेव व्यवस्यामि बन्धो हि व्यसनं महत् ।
सुवृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.६ ॥
ਮੈਂ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਧਨ ਹੀ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।
1.124.7
अतीव तपसात्मानं योजयिष्याम्यसंशयम् ।
तस्मादेकाहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ १.१२४.७ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਤਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ।
1.124.8
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्याम्याश्रमानिमान् ।
पांसुना समवच्छन्नः शून्यागारकृतालयः ॥ १.१२४.८ ॥
ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ, ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਾਂਗਾ; ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਸੁੰਨੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਕੇ।
1.124.9
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ।
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १.१२४.९ ॥
ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਿਆਰ-ਨਫ਼ਰਤ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਉਸਤਤ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦਾ।
1.124.10
निराशीर्निर्नमस्कारो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीं क्वचित् ॥ १.१२४.१० ॥
ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਉਡਾਉਂਦਾ, ਕਦੇ ਭਰਵੱਟੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ।
1.124.11
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वभूतहिते रतः ।
जङ्गमाजङ्गमं सर्वमविहिंसंश्चतुर्विधम् ॥ १.१२४.११ ॥
ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁੱਖ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
1.124.12
स्वासु प्रजास्विव सदा समः प्राणभृतः प्रति ।
एककालं चरन्भैक्षं कुलानि दश पञ्च च ॥ १.१२४.१२ ॥
ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਪੰਦਰਾਂ ਘਰਾਂ ਤੱਕ।
1.124.13
असंभवे वा भैक्षस्य चरन्ननशनान्यपि ।
अल्पमल्पं च भुञ्जानः पूर्वालाभे न जातुचित् ॥ १.१२४.१३ ॥
ਭਿੱਖਿਆ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਭਟਕਦਾ ਰਹੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਖਾਵੇ।
1.124.14
अन्यान्यपि चरँल्लोभादलाभे सप्त पूरयन् ।
अलाभे यदि वा लाभे समदर्शी महातपाः ॥ १.१२४.१४ ॥
ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਟਕੇ, ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਪੂਰਤੀ ਕਰੇ; ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਰਹੇ।
1.124.15
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकमुक्षतः ।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १.१२४.१५ ॥
ਇੱਕ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਕੱਟਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਲੇਪਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਬੁਰਾ ਸੋਚੇ ਨਾ ਭਲਾ।
1.124.16
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ।
जीवितं मरणं चैव नाभिन्दन्न च द्विषन् ॥ १.१२४.१६ ॥
ਜੀਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਵੀ ਆਚਰਨ ਨਾ ਕਰੇ; ਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰੇ, ਨਾ ਮਰਨ ਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
1.124.17
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
ताः सर्वाः समतिक्रम्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १.१२४.१७ ॥
ਜੀਉਂਦੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਵੀ ਸੰਸਾਰਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.124.18
तासु चाप्यनवस्थासु त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
संपरित्यक्तधर्मार्थः सुनिर्णिक्तात्मकल्मषः ॥ १.१२४.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸਥਿਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤੇ ਗਏ ਹਨ।
1.124.19
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १.१२४.१९ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਰੇ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ।
1.124.20
एतया सततं वृत्त्या चरन्नेवंप्रकारया ।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १.१२४.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਿਚਰਦਿਆਂ, ਨਿਡਰ ਰਾਹ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਾਂਗਾ।
1.124.21
नाहं सुकृपणे मार्गे स्ववीर्यक्षयशोचिते ।
स्वधर्मात्सततापेते चरेयं वीर्यवर्जितः ॥ १.१२४.२१ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਸੋਗੀ ਅਤਿ ਦੀਨ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਲਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
1.124.22
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि योऽन्यां कृपणचक्षुषा ।
उपैति वृत्तिं कामात्मा स शुनां वर्तते पथि ॥ १.१२४.२२ ॥
ਆਦਰ ਪਾਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਾਦਰ, ਜੋ ਦੀਨ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਮ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
1.124.23
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निःश्वासपरमो नृपः ।
अवेक्षमाणः कुन्तीं च मान्द्रीं च समभाषत ॥ १.१२४.२३ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਰਾਜਾ ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
1.124.24
कौसल्या विदुरः क्षत्ता राजा च सह बन्धुभिः ।
आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिताः ॥ १.१२४.२४ ॥
ਕੌਸਲਿਆ, ਵਿਦੁਰ, ਕਸ਼ੱਤਾ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਰਿਆ ਸਤਿਆਵਤੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜ-ਪੁਰੋਹਿਤ।
1.124.25
ब्राह्मणाश्च महात्मानः सोमपाः संशितव्रताः ।
पौरवृद्धाश्च ये तत्र निवसन्त्यस्मदाश्रयाः।
प्रसाद्य सर्वे वक्तव्याः पाण्डुः प्रव्राजितो वने ॥ १.१२४.२५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੋਮਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਸਰੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਨਗਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ—ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡੂ ਬਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
1.124.26
निशम्य वचनं भर्तुस्त्यागधर्मकृतात्मनः ।
तत्समं वचनं कुन्ती माद्री च समभाषताम् ॥ १.१२४.२६ ॥
ਤਿਆਗ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.124.27
अन्येऽपि ह्याश्रमाः सन्ति ये शक्या भरतर्षभ ।
आवाभ्यां सह वस्तुं वै धर्ममाश्रित्य चिन्त्यताम्।
आवाभ्यां धर्मपत्नीभ्यां सह तप्तुं तपो महत् ॥ १.१२४.२७ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ।
1.124.28
शरीरस्यापि मोक्षाय धर्मं प्राप्य महाफलम् ।
त्वमेव भविता भर्ता स्वर्गस्यापि न संशयः ॥ १.१२४.२८ ॥
ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮਹਾਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੇ ਵੀ ਪਤੀ ਹੋਵੋਗੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.124.29
प्रणिधायेन्द्रियग्रामं भर्तृलोकपरायणे ।
त्यक्त्वा कामसुखे ह्यावां तप्स्यवो विपुलं तपः ॥ १.१२४.२९ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਪਤੀਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਪੁਲ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।
1.124.30
यदि चावां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशांपते ।
अद्यैवावां प्रहास्यावो जीवितं नात्र संशयः ॥ १.१२४.३० ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ੍ਯ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.124.31
यदि व्यवसितं ह्येतद्युवयोर्धर्मसंहितम् ।
स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम् ॥ १.१२४.३१ ॥
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੀਵਨ-ਰੀਤ ਦਾ ਅਨੁਸਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।
1.124.32
त्यक्त्वा ग्राम्यसुखाहारं तप्यमानो महत्तपः ।
वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने ॥ १.१२४.३२ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਲਕਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
1.124.33
अग्नौ जुह्वन्नुभौ कालावुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चीरचर्मजटाधरः ॥ १.१२४.३३ ॥
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੰਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਿਮਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ, ਚੀਰ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ।
1.124.34
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासानवेक्षकः ।
तपसा दुश्चरेणेदं शरीरमुपशोषयन् ॥ १.१२४.३४ ॥
ਠੰਡ, ਹਵਾ, ਧੁੱਪ ਸਹਿੰਦਾ, ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਕਠਿਨ ਤਪ ਨਾਲ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ।
1.124.35
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितृन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १.१२४.३५ ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਪੱਕੇ-ਕੱਚੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ, ਬਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ।
1.124.36
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किं पुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १.१२४.३६ ॥
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
1.124.37
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
काङ्क्षमाणोऽहमास्थास्ये देहस्यास्याऽऽसमापनात् ॥ १.१२४.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਣ੍ਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਵਿਧੀ ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ।
1.124.38
इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दनः ।
ततश्चूडामणिं निष्कमङ्गदे कुण्डलानि च ॥ १.१२४.३८ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੌਰਵਨੰਦਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਹਾਰ, ਬਾਜੂਬੰਦ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਤੇ।
1.124.39
वासांसि च महार्हाणि स्त्रीणामाभरणानि च ।
वाहनानि च मुख्यानि शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.१२४.३९ ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਉੱਤਮ ਵਾਹਨ, ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਵੀ।
1.124.40
हेमभाण्डानि दिव्यानि पर्यङ्कास्तरणानि च ।
मणिमुक्ताप्रवालानि रत्नानि विविधानि च ॥ १.१२४.४० ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿੱਬ ਭਾਂਡੇ, ਪਲੰਗ ਦੇ ਬਿਛਾਉਣੇ, ਮਣੀਆਂ, ਮੋਤੀ, ਮੂੰਗੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਵੀ।
1.124.41
प्रदाय सर्वं विप्रेभ्यः पाण्डुर्भृत्यानभाषत ।
गत्वा नागपुरं वाच्यं पाण्डुः प्रव्राजितो वने।
अर्थं कामं सुखं चैव रतिं च परमात्मिकाम् ॥ १.१२४.४१ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਨਾਗਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿਣਾ: ਪਾਂਡੂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮ ਰਤੀ ਵੀ।"
1.124.42
प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः ।
ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः ॥ १.१२४.४२ ॥
ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਚੱਲ ਪਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
1.124.43
श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः ।
भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः ॥ १.१२४.४३ ॥
ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਤਰਸ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਕਹਿ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
1.124.44
उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम् ।
ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम् ॥ १.१२४.४४ ॥
ਗਰਮ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾਗਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ।
1.124.45
ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः ।
कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः ॥ १.१२४.४५ ॥
ਉਹ ਨਗਰ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਵਿਧ ਧਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
1.124.46
श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने ।
धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत ॥ १.१२४.४६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਯਥਾਵਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਪਾਂਡੂ ਲਈ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
1.124.47
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १.१२४.४७ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਿਸਤਰੇ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
1.124.48
राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः ।
जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम् ॥ १.१२४.४८ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
1.124.49
स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च ।
हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम् ॥ १.१२४.४९ ॥
ਉਹ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਕਾਲਕੂਟ ਲੰਘ ਕੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵੱਲ ਗਿਆ।
1.124.50
रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः ।
उवास स महाराज समेषु विषमेषु च ॥ १.१२४.५० ॥
ਮਹਾਭੂਤਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਔਖੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।
1.124.51
इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च ।
शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत ॥ १.१२४.५१ ॥
ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਸਰੋਵਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੰਸਕੂਟ ਲੰਘ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਤਸ਼ਰੰਗ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।