મહાભારત · અધ્યાય 1.126
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.126.1
अथ पारसवीं कन्यां देवकस्य महीपतेः ।
रूपयौवनसंपन्नां स सुश्रावापगासुतः ॥ १.१२६.१ ॥
પછી દેવક મહીપતિની પારસવી નામની કન્યા, રૂપ અને યૌવનથી સંપન્ન, એવું આપગાસુતે સાંભળ્યું.
1.126.2
ततस्तु वरयित्वा तामानीय भरतर्षभः ।
विवाहं कारयामास विदुरस्य महामतेः ॥ १.१२६.२ ॥
પછી ભરતશ્રેષ્ઠે તેને વરીને લાવીને મહામતિ વિદુરના લગ્ન કરાવ્યા.
1.126.3
तस्यां चोत्पादयामास विदुरः कुरुनन्दन ।
पुत्रान्विनयसंपन्नानात्मनः सदृशान्गुणैः ॥ १.१२६.३ ॥
હે કુરુનંદન, વિદુરે તેનાથી વિનયસંપન્ન, પોતાના ગુણો સમાન પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
1.126.4
ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्या जनमेजय ।
धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात्परः ॥ १.१२६.४ ॥
પછી, હે જનમેજય, ગાંધારીને સો પુત્રો જન્મ્યા; ધૃતરાષ્ટ્રને વૈશ્યાથી સોથી વધુ એક પુત્ર જન્મ્યો.
1.126.5
पाण्डोः कृन्त्यां च माद्र्यां च पुत्राः पञ्च महारथाः ।
देवेभ्यः समपद्यन्त सन्तानाय कुलस्य वै ॥ १.१२६.५ ॥
પાંડુને કુંતી અને માદ્રીથી પાંચ મહારથી પુત્રો થયા; કુળની સંતતિ માટે તેઓ દેવોથી ઉત્પન્ન થયા.
1.126.6
कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां द्विजसत्तम ।
कियता चैव कालेन तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१२६.६ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ગાંધારીને સો પુત્રો કેવી રીતે જન્મ્યા? કેટલા સમયમાં? અને તેમનું આયુષ્ય કેટલું હતું?
1.126.7
कथं चैकः स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतोऽभवत् ।
कथं च सदृशीं भार्यां गान्धारीं धर्मचारिणीम् ॥ १.१२६.७ ॥
વૈશ્ય સ્ત્રીથી તે ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર કેવી રીતે થયો? અને ધર્માચરણ કરનારી, યોગ્ય પત્ની ગાંધારી કેવી રીતે મળી?
1.126.8
आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रोऽत्यवर्तत ।
कथं च शप्तस्य सतः पाण्डोस्तेन महात्मना ॥ १.१२६.८ ॥
અનુકૂળ વર્તન કરતી તેને ધૃતરાષ્ટ્રે કેવી રીતે ઓળંગી? શાપગ્રસ્ત પાંડુ સાથે તે મહાત્માએ આ કેવી રીતે કર્યું?
1.126.9
समुत्पन्ना दैवतेभ्यः पुत्राः पञ्च महारथाः ।
एतद्विद्वन्यथान्यायं विस्तरेण तपोधन ॥ १.१२६.९ ॥
દેવતાઓથી ઉત્પન્ન થયેલા પાંચ મહારથી પુત્રો. હે વિદ્વાન, હે તપોધન, આ સર્વ ન્યાયપૂર્વક વિસ્તારથી કહો.
1.126.10
कथयस्व न मे तृप्तिः कथ्यमानेषु बन्धुषु ।
ऋषिं बुभुक्षितं श्रान्तं द्वैपायनमुपस्थितम् ॥ १.१२६.१० ॥
કહો; મારા બંધુઓની કથા કહેવાય છતાં મને તૃપ્તિ થતી નથી. ભૂખ્યા અને થાકેલા દ્વૈપાયન ઋષિ પાસે આવ્યા ત્યારે શું થયું.
1.126.11
तोषयामास गान्धारी व्यासस्तस्यै वरं ददौ ।
सा वव्रे सदृशं भर्तुः पुत्राणां शतमात्मनः ॥ १.१२६.११ ॥
ગાંધારીએ વ્યાસને પ્રસન્ન કર્યા; વ્યાસે તેને વરદાન આપ્યું. તેણે પતિને યોગ્ય, પોતાના સો પુત્રો માગ્યા.
1.126.12
ततः कालेन सा गर्भमगृह्णाज्ज्ञानचक्षुषः ॥ १.१२६.१२ ॥
પછી સમય જતાં તેણે જ્ઞાનચક્ષુવાળા (વ્યાસ) થકી ગર્ભ ધારણ કર્યો.
1.126.13
गान्धार्यामाहिते गर्भे पाण्डुरम्बालिकासुतः ।
अगच्छत्परमं दुःखमपत्यार्थमरिन्दम ॥ १.१२६.१३ ॥
ગાંધારી ગર્ભવતી થતાં અંબાલિકાના પુત્ર પાંડુ સંતાન માટે અત્યંત દુઃખી થયા. હે શત્રુદમન!
1.126.14
गर्भिण्यामथ गान्धार्यां पाण्डुः परमदुःखितः ।
मृगाभिशापादात्मानं शोचन्नुपरतक्रियः ॥ १.१२६.१४ ॥
ગાંધારી ગર્ભવતી હતી ત્યારે પાંડુ અત્યંત દુઃખી થયા. મૃગના શાપને કારણે પોતાના માટે શોક કરતાં તેમણે પોતાનાં કાર્યો છોડી દીધાં.
1.126.15
स गत्वा तपसा सिद्धिं विश्वामित्रो यथा भुवि ।
देहान्यासे कृतमना इदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१२६.१५ ॥
તેમણે તપથી સિદ્ધિ મેળવી, જેમ પૃથ્વી પર વિશ્વામિત્ર. દેહત્યાગનો નિશ્ચય કરીને તેમણે આ વચન કહ્યું.
1.126.16
चतुर्भिर्ऋणवानित्थं जायते मनुजो भुवि ।
पितृदेवमनुष्याणामृषीणामथ भामिनि ॥ १.१२६.१६ ॥
આ રીતે પૃથ્વી પર મનુષ્ય ચાર ઋણ સાથે જન્મે છે — પિતૃઓ, દેવો, મનુષ્યો અને ઋષિઓનાં. હે ભામિની!
1.126.17
एतेभ्यस्तु यथाकालं यो न मुच्येत धर्मवित् ।
न तस्य लोकाः सन्तीति तता लोकविदो विदुः ॥ १.१२६.१७ ॥
આ ઋણોમાંથી સમયસર મુક્ત ન થનાર ધર્મજ્ઞને લોક નથી — એમ લોકજ્ઞો જાણે છે.
1.126.18
यज्ञेन देवान्प्रीणाति स्वाध्यायात्तपसा ऋषीन् ।
पुत्रैः श्राद्धैरपि पितॄनानृशंस्येन मानवान् ॥ १.१२६.१८ ॥
યજ્ઞથી દેવોને, સ્વાધ્યાય અને તપથી ઋષિઓને પ્રસન્ન કરે છે; પુત્રો અને શ્રાદ્ધોથી પિતૃઓને, અને કરુણાથી મનુષ્યોને.
1.126.19
ऋषिदेवमनुष्याणामृणान्मुक्तोऽस्मि धर्मतः ।
पितॄणां तु न मुक्तोऽस्मि तच्च तेभ्यो विशिष्यते ॥ १.१२६.१९ ॥
હું ઋષિ, દેવ અને મનુષ્યોના ઋણમાંથી ધર્મ અનુસાર મુક્ત થયો છું; પણ પિતૃઓના ઋણમાંથી હું મુક્ત થયો નથી; તે તેમનાથી વિશેષ છે.
1.126.20
देहनाशे भवेन्नाशः पितॄणामेष निश्चयः ।
इतरेषां त्रयाणां तु नाशे ह्यात्मा विनश्यति ॥ १.१२६.२० ॥
દેહનો નાશ થાય તો પિતૃઓનો નાશ થાય એ નિશ્ચય છે; પણ બીજા ત્રણના નાશમાં તો આત્મા જ નષ્ટ થાય છે.
1.126.21
इह तस्मात्प्रजालाभे प्रयतन्ते द्विजोत्तमाः ।
यथैवाहं पितुः क्षेत्रे सृष्टस्तेन महात्मना ॥ १.१२६.२१ ॥
તેથી અહીં શ્રેષ્ઠ દ્વિજો સંતાનપ્રાપ્તિ માટે પ્રયત્ન કરે છે; જેમ મારા પિતાના ક્ષેત્રમાં તે મહાત્માએ મને ઉત્પન્ન કર્યો હતો.
1.126.22
तथैवास्मिन्मम क्षेत्रे कथं सृज्येत वै प्रजा ।
स समानीय कुन्तीं च माद्रीं च भरतर्षभः ॥ १.१२६.२२ ॥
તે જ રીતે મારા આ ક્ષેત્રમાં સંતાન કેવી રીતે ઉત્પન્ન થાય? ભરતશ્રેષ્ઠ તેમણે કુંતી અને માદ્રીને બોલાવીને...
1.126.23
आचष्ट पुत्रलाभस्य व्युष्टिं सर्वक्रियाधिकाम् ।
उत्तमादवराः पुंसः काङ्क्षन्तो पुत्रमापदि ॥ १.१२६.२३ ॥
તેણે પુત્રપ્રાપ્તિનું ફળ, સર્વ કર્મો કરતાં શ્રેષ્ઠ એમ વર્ણવ્યું; આપત્તિમાં પુત્રની ઇચ્છા રાખનારા હીન પુરુષો ઉત્તમ પાસેથી (સંતાન) ઇચ્છે છે.
1.126.24
अपत्यं धर्मफलदं श्रेष्ठादिच्छन्ति साधवः ।
अनुनीय तु ते सम्यङ्महाब्राह्मणसंसदि।
ब्राह्मणं गुणवन्तं हि चिन्तयामास धर्मवित् ॥ १.१२६.२४ ॥
સજ્જનો શ્રેષ્ઠ પાસેથી ધર્મફળ આપનાર સંતાન ઇચ્છે છે. પછી મહાબ્રાહ્મણોની સભામાં સારી રીતે વિનંતી કરીને, તે ધર્મજ્ઞે ગુણવાન બ્રાહ્મણનો વિચાર કર્યો.
1.126.25
सोऽब्रवीद्विजने कुन्तीं धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ।
अपत्योत्पादने यत्नमापदि त्वं समर्थय ॥ १.१२६.२५ ॥
તેમણે એકાંતમાં યશસ્વિની, ધર્મપત્ની કુંતીને કહ્યું: "આપત્તિમાં સંતાનોત્પત્તિનો પ્રયત્ન તું સફળ કર."
1.126.26
अपत्यं नाम लोकेषु प्रतिष्ठा धर्मसंहिता ।
इति कुन्ति विदुर्धीराः शाश्वतं धर्मवादिनः ॥ १.१२६.२६ ॥
"સંતાન જ લોકોમાં પ્રતિષ્ઠા છે, જે ધર્મસંહિતાએ કહી છે. હે કુંતી, શાશ્વત ધર્મ બોલનારા ધીર પુરુષો આ જાણે છે."
1.126.27
इष्टं दत्तं तपस्तप्तं नियमश्च स्वनुष्ठितः ।
सर्वमेवानपत्यस्य न पावनमिहोच्यते ॥ १.१२६.२७ ॥
"યજ્ઞ, દાન, કરેલું તપ અને સારી રીતે પાળેલો નિયમ - આ બધું સંતાનવિહીન માટે અહીં પાવન કહેવાતું નથી."
1.126.28
सोऽहमेवं विदित्वैतत्प्रपश्यामि शुचिस्मिते ।
अनपत्यः शुभाँल्लोकान्नप्राप्स्यामीति चिन्तयन् ॥ १.१२६.२८ ॥
"આ જાણીને હું જોઉં છું, હે શુચિસ્મિતા, સંતાનહીન હોવાથી મને શુભ લોક નહીં મળે એમ વિચારતાં."
1.126.29
अनपत्यो हि मरणं कामये नैव जीवितम् ।
मृगाभिशापं जानासि विजने मम केवलम्।
नृशंसकर्मणा कृत्स्नं यथा ह्युपहतं तथा ॥ १.१२६.२९ ॥
"સંતાનહીન હોવાથી હું જીવન નહીં, મૃત્યુ ઇચ્છું છું. એકાંતમાં મારો મૃગશાપ તું એકલી જ જાણે છે; ક્રૂર કર્મથી મારું સંપૂર્ણ જીવન એ રીતે નષ્ટ થયું છે."
1.126.30
इमे वै बन्धुदायादाः षट् पुत्रा धर्मदर्शने ।
षडेवाबन्धुदायादाः पुत्रास्ताञ्छृणु मे पृथे ॥ १.१२६.३० ॥
"ધર્મદૃષ્ટિએ આ જ બંધુ-દાયાદ છ પુત્રો છે. અબંધુ-દાયાદ છ પુત્રો પણ કહેવાયા છે; હે પૃથા, તેમના વિશે મારી પાસેથી સાંભળ."
1.126.31
स्वयंजातः प्रणीतश्च परिक्रीतश्च यः सुतः ।
पौनर्भवश्च कानीनः स्वैरिण्यां यश्च जायते ॥ १.१२६.३१ ॥
જે પોતે જન્મ્યો, જે દત્તક લીધો, જે ખરીદાયો, પૌનર્ભવ, કાનીન, અને જે સ્વૈરિણીથી જન્મે છે.
1.126.32
दत्तः क्रीतः कृत्रिमश्च उपगच्छेत्स्वयं च यः ।
सहोढो ज्ञातिरेताश्च हीनयोनिधृतश्च यः ॥ १.१२६.३२ ॥
જે અપાયેલો, ખરીદાયેલો, કૃત્રિમ, જે જાતે આવે છે, સહોઢ, જ્ઞાતિ, અને હીન યોનિમાંથી લીધેલો.
1.126.33
पूर्वपूर्वतमाभावं मत्त्वा लिप्सेत वै सुतम् ।
उत्तमाद्देवरात्पुंसः काङ्क्षन्ते पुत्रमापदि ॥ १.१२६.३३ ॥
પૂર્વ-પૂર્વતરના અભાવને ગણીને પુત્રની ઇચ્છા કરવી; આપત્તિમાં ઉત્તમ પુરુષ અને દેવરથી પુત્રની ઇચ્છા કરે છે.
1.126.34
अपत्यं धर्मफलदं श्रेष्ठं विन्दन्ति मानवाः ।
आत्मशुक्रादपि पृथे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १.१२६.३४ ॥
માનવીઓ ધર્મફળ આપનાર શ્રેષ્ઠ સંતાન મેળવે છે. હે પૃથા, સ્વાયંભુવ મનુએ પોતાના વીર્યથી પણ એમ કહ્યું.
1.126.35
तस्मात्प्रहेष्याम्यद्य त्वां हीनः प्रजननात्स्वयम् ॥ १.१२६.३५ ॥
તેથી આજે હું સંતાનોત્પત્તિમાં અસમર્થ હોવાથી તને મોકલીશ.
1.126.36
सदृशाच्छ्रेयसो वा त्वं विद्ध्यपत्यं यशस्विनि ।
शृणु कुन्ति कथामेतां शारदण्डायिनीं प्रति ॥ १.१२६.३६ ॥
હે યશસ્વિની, સમાન અથવા શ્રેષ્ઠ પુરુષથી તને સંતાન થશે એમ જાણ. હે કુંતી, શારદંડાયિની વિશેની આ કથા સાંભળ.
1.126.37
या हि ते भगिनी साध्वी श्रुतसेना यशस्विनी ।
अवाह तां तु कैकेयः शारदाण्डायनिर्महान् ॥ १.१२६.३७ ॥
તારી બહેન, સાધ્વી અને યશસ્વિની શ્રુતસેનાને કૈકેય રાજા, મહાન શાર્દણ્ડાયનીએ પરણ્યો હતો.
1.126.38
सा वीरपत्नी गुरुणा नियुक्ता पुत्रजन्मनि ।
पुष्पेण प्रयता स्नाता निशि कुन्ति चतुष्पथे ॥ १.१२६.३८ ॥
તે વીરપત્ની, ગુરુએ પુત્રજન્મ માટે નિયુક્ત કરેલી, હે કુંતી, ફૂલોથી શુદ્ધ થઈ, સ્નાન કરીને, રાત્રે ચોરાહા પર (ગઈ).
1.126.39
वरयित्वा द्विजं सिद्धं हुत्वा पुंसवनेऽनलम् ।
कर्मण्यवसिते तस्मिन्सा तेनैव सहावसत् ॥ १.१२६.३९ ॥
સિદ્ધ એક બ્રાહ્મણને વરીને, પુંસવન કર્મમાં અગ્નિમાં હોમ કરીને, તે કર્મ પૂર્ણ થતાં, તે તેની સાથે જ રહી.
1.126.40
तत्र त्रीञ्जनयामास दुर्जयादीन्महारथान् ।
तथा त्वमपि कल्याणि ब्राह्मणात्तपसाधिकात्।
मन्नियोगाद्यत क्षिप्रमपत्योत्पादनं प्रति ॥ १.१२६.४० ॥
ત્યાં તેણે દુર્જય વગેરે ત્રણ મહારથી પુત્રો જન્માવ્યા. એ જ રીતે, હે કલ્યાણી, તું પણ મારી આજ્ઞાથી તપમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણથી સંતાન ઉત્પન્ન કરવા ઝડપથી યત્ન કર.