Mahābhārata · Adhyāya 1.128

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

1.128.1

एवमुक्तस्तया राजा तां देवीं पुनरब्रवीत् ।
धर्मविद्धर्मसंयुक्तमिदं वचनमुत्तमम् ॥ १.१२८.१ ॥

Así interpelado por ella, el rey, conocedor del dharma, volvió a hablar a aquella diosa estas excelentes palabras, unidas al dharma.

1.128.2

एवमेतत्पुरा कुन्ति व्युषिताश्वश्चकार ह ।
यथा त्वयोक्तं कल्याणि स ह्यासीदमरोपमः ॥ १.१२८.२ ॥

Así es, Kuntī: en el pasado Vyuṣitāśva lo hizo tal como dices, oh auspiciosa; él era semejante a un dios.

1.128.3

अथ त्विदं प्रवक्ष्यामि धर्मतत्त्वं निबोध मे ।
पुराणमृषिभिर्दृष्टं धर्मविद्भिर्महात्मभिः ॥ १.१२८.३ ॥

Ahora te explicaré esta esencia del dharma; aprende de mí. Es una enseñanza antigua vista por los sabios magnánimos que conocían el dharma.

1.128.4

अनावृताः किल पुरा स्त्रिय आसन्वरानने ।
कामचारविहारिण्यः स्वतन्त्राश्चारुहासिनि ॥ १.१२८.४ ॥

En tiempos antiguos, oh de hermoso rostro, las mujeres ciertamente no estaban sujetas; vagaban a su antojo, independientes, oh de dulce sonrisa.

1.128.5

तासां व्युच्चरमाणानां कौमारात्सुभगे पतीन् ।
नाधर्मोऽभूद्वरारोहे स हि धर्मः पुराऽभवत् ॥ १.१२८.५ ॥

Oh afortunada, para aquellas mujeres que vagaban cambiando de esposo desde la doncellez no había injusticia; oh de bellas caderas, aquello era en verdad el dharma de antaño.

1.128.6

तं चैव धर्मं पौराणं तिर्यग्योनिगताः प्रजाः ।
अद्याप्यनुविधीयन्ते कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १.१२८.६ ॥

Y ese mismo antiguo dharma lo siguen hoy incluso las criaturas nacidas en vientres animales, libres de deseo y de ira.

1.128.7

प्रमाणदृष्टो धर्मोऽयं पूज्यते च महर्षिभिः ।
उत्तरेषु च रम्भोरु कुरुष्वद्यापि पूज्यते।
स्त्रीणामनुग्रहकरः स हि धर्मः सनातनः ॥ १.१२८.७ ॥

Este dharma, visto como autoridad, es honrado por los grandes sabios; oh tú de muslos como plátanos, aún hoy es honrado entre los kurus posteriores. Ese mismo dharma eterno es el que concede favor a las mujeres.

1.128.8

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः ॥ १.१२८.८ ॥

El fuego no se sacia con la leña, ni el gran océano con los ríos, ni la Muerte con todos los seres; así tampoco las mujeres de hermosos ojos se sacian con los hombres.

1.128.9

एवं तृष्णा तु नारीणां पुरुषं पुरुषं प्रति ।
अगम्यागमनं स्त्रीणां नास्ति नित्यं शुचिस्मिते ॥ १.१२८.९ ॥

Así es el anhelo de las mujeres dirigido de hombre en hombre; oh tú de sonrisa pura, no siempre existe en las mujeres la unión con lo no permitido.

1.128.10

पुत्रं वा किल पौत्रं वा कासांचिद्धातरं तथा ।
रहसीह नरं दृष्ट्वा योनिरुत्क्लिद्यते तदा ॥ १.१२८.१० ॥

Al ver a un hombre a solas en secreto, sea un hijo, un nieto o el hermano de alguien, entonces la vulva de la mujer se humedece.

1.128.11

एतत्स्वाभाविकं स्त्रीणां न निमित्तकृतं शुभे ।
अस्मिंस्तु लोके नचिरान्मर्यादेयं शुचिस्मिते ॥ १.१२८.११ ॥

Esto es natural en las mujeres, no causado por motivo externo, oh afortunada; pero en este mundo, poco después, se estableció esta norma, oh tú de sonrisa pura.

1.128.12

स्थापिता येन यस्माच्च तन्मे विस्तरतः शृणु ।
बभूवोद्दालको नाम महर्षिरिति नः श्रुतम् ॥ १.१२८.१२ ॥

Por quién y de quién fue establecido esto, óyelo de mí en detalle. Hemos oído que hubo un gran sabio llamado Uddālaka.

1.128.13

श्वेतकेतुरिति ख्यातः पुत्रस्तस्याभवन्मुनिः ।
मर्यादेयं कृता तेन धर्म्या वै श्वेतकेतुना ॥ १.१२८.१३ ॥

Su hijo llegó a ser un sabio conocido como Śvetaketu. Fue Śvetaketu quien estableció esta norma conforme al dharma.

1.128.14

कोपात्कमलपत्राक्षि यदर्थं तन्निबोध मे ॥ १.१२८.१४ ॥

Oh tú de ojos como pétalos de loto, escucha de mí la razón por la que sucedió por ira.

1.128.15

श्वेतकेतोः पिता देवि तप उग्रं समास्थितः ।
ग्रीष्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशगोऽभवत् ॥ १.१२८.१५ ॥

Oh diosa, el padre de Śvetaketu emprendió una austeridad severa. En verano practicó las cinco hogueras, y en la estación de lluvias se volvió un morador del cielo.

1.128.16

शिशइरे सलिलस्थायी सह पत्न्या महातपाः ।
उद्दालकं तपस्यन्तं नियमेन समाहितम् ॥ १.१२८.१६ ॥

En la estación fría, el gran asceta que permanecía en el agua, junto con su esposa, vio a Uddālaka practicando austeridad, recogido y disciplinado.

1.128.17

तस्य पुत्रः श्वेतकेतुः परिचर्यां चकार ह ।
अभ्यागच्छद्द्विजः कश्चिद्वलीपलितसंततः ॥ १.१२८.१७ ॥

Su hijo Śvetaketu le servía. Entonces llegó un brahmán, lleno de arrugas y cabellos blancos.

1.128.18

तं दृष्ट्वैव मुनिः प्रीतः पूजयामास शास्त्रतः ।
स्वागतेन च पाद्येन मृदुवाक्यैश्च भारत ॥ १.१२८.१८ ॥

Al verlo, el sabio se complació de inmediato, y conforme a las escrituras lo honró con bienvenida, agua para los pies y palabras amables, oh Bhārata.

1.128.19

शाकमूलफलाद्यैश्च वन्यैरन्यैरपूजयत् ।
क्षुत्पिपासाश्रमेंणार्तः पूजितश्च महर्षिणा ॥ १.१२८.१९ ॥

Lo honró con verduras, raíces, frutos y otros alimentos silvestres; afligido por la fatiga del hambre y la sed, fue honrado por el gran sabio.

1.128.20

विश्रान्तो मुनिमासाद्य पर्यपृच्छद्द्विजस्तदा ।
उद्दालक महर्षे त्वं सत्यं मे ब्रूहि माऽनृतम् ॥ १.१२८.२० ॥

Habiendo descansado, el brahmán se acercó al sabio y entonces preguntó: 'Oh gran sabio Uddālaka, dime la verdad, no la mentira.'

1.128.21

ऋषिपुत्रः कुमारोऽयं दर्शनीयो विशेषतः ।
तव पुत्रमिमं मन्ये कृतकृत्योऽसि तद्वद ॥ १.१२८.२१ ॥

Este joven es hijo de un sabio y es de especial belleza. Lo considero tu hijo; si has cumplido tu deber, dilo.

1.128.22

मम पत्नी महाप्राज्ञ कुशिकस्य सुता मता ।
मामेवानुगता पत्नी मम नित्यमनुव्रता ॥ १.१२८.२२ ॥

Oh tú, de gran sabiduría, mi esposa es considerada hija de Kuśika. Siempre me ha seguido, una esposa dedicada a mí.

1.128.23

अरुन्धतीव पत्नीनां तपसा कर्शितस्तनी ।
अस्यां जातः श्वेतकेतुर्मम पुत्रो महातपाः ॥ १.१२८.२३ ॥

Como Arundhatī entre las esposas, con los pechos enflaquecidos por la ascesis, de ella nació mi hijo Śvetaketu, de gran austeridad.

1.128.24

वेदवेदाङ्गविद्विप्र मच्छासनपरायणः ।
लोकज्ञः सर्वलोकेषु विश्रुतः सत्यवाग्घृणी ॥ १.१२८.२४ ॥

Oh brahmán, él conoce los Vedas y sus miembros, está dedicado a mi enseñanza, conoce los mundos, es renombrado en todos los mundos, dice la verdad y es compasivo.

1.128.25

अपुत्री भार्यया चार्थी वृद्धोऽहं मन्दचाक्षुषः ।
पित्र्यादृणादनिर्मुक्तः पूर्वमेवाकृतस्त्रियः ॥ १.१२८.२५ ॥

Carezco de hijo, deseo una esposa, soy viejo y de vista débil; como nunca antes tomé esposa, aún no estoy liberado de la deuda con los antepasados.

1.128.26

प्रजारणिस्तु पत्नी ते कुलशीलसमन्विता ।
सदृशी मम गोत्रेण वहाम्येनां क्षमस्व मे ॥ १.१२८.२६ ॥

Tu esposa es la arani de la descendencia, dotada de buena familia y conducta, apta para mi linaje; me la llevaré; perdóname.

1.128.27

इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीं चीरकृष्णाजिनाम्बराम् ।
यष्ट्याधारः स्रस्तगात्रो मन्दचक्षुरबुद्धिमान् ॥ १.१२८.२७ ॥

Habiendo dicho esto, él (el brahmán), apoyado en un bastón, de miembros flácidos, de vista débil y falto de juicio, se llevó a la mujer de ojos de corza, vestida con corteza y piel de antílope negro.

1.128.28

स्वव्यापाराक्षमां श्रेष्ठमचित्तामात्मनि द्विजः ।
श्वेतकेतोः किल पुरा समक्षं मातरं पितुः ॥ १.१२८.२८ ॥

Aquel brahmán, incapaz de soportar su propio acto y sin dominio de su mente, en tiempos pasados se llevó, ante Śvetaketu, a la excelente esposa de su padre, es decir, a su propia madre.

1.128.29

जग्राह ब्राह्मणः पापौ गच्छाव इति चाब्रवीत् ।
ऋषिपुत्रस्तदा कोपं चकारामर्षितस्तदा ॥ १.१२८.२९ ॥

El brahmán la agarró y dijo: «Vámonos los dos como pecadores». Entonces el hijo del sabio, indignado, se llenó de ira.

1.128.30

मातरं तां तथा दृष्ट्वा नीयमानां बलादिव ।
तपसा दीप्तवीर्यो हि श्वेतकेतुर्न चक्षमे ॥ १.१२८.३० ॥

Al ver a su madre llevada así por la fuerza, Śvetaketu, de vigor encendido por la austeridad, no pudo soportarlo.

1.128.31

संगृह्य मातरं हस्ते श्वेतकेतुरभाषत ।
दुर्ब्राह्मण विमुञ्च त्वं मातरं मे पतिव्रताम् ॥ १.१२८.३१ ॥

Tomando a su madre de la mano, Śvetaketu dijo: "Brahmán malvado, suelta a mi madre, que es fiel a su esposo."

1.128.32

स्वयं पिता मे ब्रह्मर्षिः क्षमावान्ब्रह्मवित्तमः ।
शापानुग्रहयोः शक्तः तूष्णींभूतो महाव्रतः ॥ १.१२८.३२ ॥

Mi padre es él mismo un brahmarṣi, paciente y el más versado en Brahman; capaz de maldecir o bendecir, permaneció en silencio, un hombre de grandes votos.

1.128.33

तस्य पत्नी दमोपेता मम माता विशेषतः ।
पतिव्रतां तपोवृद्धां साध्वाचारैरलङ्कृताम् ॥ १.१२८.३३ ॥

Su esposa, dotada de dominio de sí, es especialmente mi madre: fiel a su esposo, madura en austeridad, adornada de conducta virtuosa.

1.128.34

अप्रमादेन ते ब्रह्मन्मातृभूतां विमुञ्च वै ॥ १.१२८.३४ ॥

Brahmán, sin descuido, suéltala en verdad, pues es como una madre para ti.

1.128.35

एवमुक्त्वा तु याचन्तं विमुञ्चेति मुहुर्मुहुः ।
प्रत्यवोचद्द्विजो राजन्नप्रगल्भमिदं वचः ॥ १.१२८.३५ ॥

Oh rey, al que así suplicaba una y otra vez: "suéltala", el dvija respondió con estas palabras impropias de un sabio maduro.

1.128.36

अपत्यार्थी श्वेतकेतो वृद्धोऽहं मन्दचाक्षुषः ।
पिता ते ऋणनिर्मुक्तस्त्वया पुत्रेण काश्यप ॥ १.१२८.३६ ॥

Śvetaketu, deseo descendencia, y soy viejo y de vista débil. Kāśyapa, por ti como hijo, tu padre queda libre de su deuda.

1.128.37

ऋणादहमनिर्मुक्तो वृद्धोऽहं विगतस्पृहः ।
मम को दास्यति सुतां कन्यां संप्राप्तयौवनाम् ॥ १.१२८.३७ ॥

Aún no estoy liberado de la deuda; soy viejo y libre de deseos. ¿Quién me dará a mi hija, la doncella que ha alcanzado la juventud?

1.128.38

प्रजारणिमिमां पत्नीं विमुञ्च त्वं महातपः ।
एकया प्रजया प्रीतो मातरं ते ददाम्यहम् ॥ १.१२८.३८ ॥

Oh gran asceta, libera a esta esposa de la deuda de la descendencia. Contento con un solo hijo, te daré a tu madre.

1.128.39

एवमुक्तः श्वेतकेतुर्लज्जया क्रोधमेयिवान् ।
क्रुद्धं तं तु पिता दृष्ट्वा श्वेतकेतुमुवाच ह ॥ १.१२८.३९ ॥

Así interpelado, Śvetaketu, por vergüenza, cayó en la ira. Viéndolo airado, su padre habló a Śvetaketu.

1.128.40

मा तात कोपं कार्षीस्त्वमेष धर्मः सनातनः ।
अनावृता हि सर्वेषां वर्णानामङ्गना भुवि ॥ १.१२८.४० ॥

No te enfades, querido hijo. Esta es la ley eterna: en la tierra, las mujeres de todas las clases son libres.

1.128.41

यथा गावः स्थिताः पुत्र स्वेस्वे वर्णे तथा प्रजाः ।
तथैव च कुटुम्बेषु न प्रमाद्यन्ति कर्हिचित् ॥ १.१२८.४१ ॥

Como las vacas permanecen cada una en su propia clase, así también las mujeres, hijo mío; y del mismo modo en sus hogares nunca yerran.

1.128.42

ऋतुकाले तु संप्राप्ते भर्तारं न जहुस्तदा ।
ऋषिपुत्रोऽथ तं धर्मं श्वेतकेतुर्न चक्षमे ॥ १.१२८.४२ ॥

Cuando llegaba la estación, entonces no abandonaban a sus maridos; pero el hijo del sabio Śvetaketu no toleró aquella costumbre.

1.128.43

चकार चैव मर्यादामिमां स्त्रीपुंसयोर्भुवि ।
मानुषेषु महाभागे न त्वेवान्येषु जन्तुषु ॥ १.१२८.४३ ॥

Oh, de gran fortuna, él estableció esta norma para la mujer y el hombre sobre la tierra; entre los seres humanos, pero no entre las demás criaturas.

1.128.44

तदाप्रभृति मर्यादा स्थितेयमिति नः श्रुतम् ।
व्युच्चरन्त्याः पतिं नार्या अद्यप्रभृति पातकम् ॥ १.१२८.४४ ॥

Desde entonces, hemos oído, quedó establecida esta norma: para la mujer que se aparta de su marido, desde ahora es un pecado.

1.128.45

भ्रूणहत्यासमं घोरं भविष्यत्यसुखावहम् ।
अद्याप्यनुविधीयन्ते कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १.१२८.४५ ॥

Será tan terrible como el aborto de un embrión, trayendo desdicha; incluso hoy lo observan quienes están libres de deseo e ira.

1.128.46

उत्तरेषु महाभागे कुरुष्वेवं यशस्विनि ।
पुराणदृष्टो धर्मोऽयं पूज्यते च महर्षिभिः ॥ १.१२८.४६ ॥

Oh, de gran fortuna y gloriosa, así es también entre los kurus posteriores; este dharma, visto en los antiguos relatos, es honrado por los grandes sabios.

1.128.47

भार्यां तथा व्युच्चरतः कौमारब्रह्मचारिणीम् ।
पतिव्रतामेतदेव भविता पातकं भुवि ॥ १.१२८.४७ ॥

Asimismo, para quien abandona a una esposa que fue doncella célibe y es devota de su marido, esto también será un pecado en la tierra.

1.128.48

नियुक्ता पतिना भार्या यद्यपत्यस्य कारणात् ।
न कुर्यात्तत्तथा भीरु सैनः सुमहदाप्नुयात्।
इति तेन पुरा भीरु मर्यादा स्थापिता बलात् ॥ १.१२८.४८ ॥

Si la esposa designada por su marido para tener descendencia no lo hace, oh tímida, también incurrirá en un gran pecado. Oh tímida, en el pasado él estableció esta norma por la fuerza.

1.128.49

उद्दालकस्य पुत्रेण धर्म्या वै श्वेतकेतुना ।
सौदासेन च रम्भोरु नियुक्ता पुत्रजन्मनि ॥ १.१२८.४९ ॥

Śvetaketu, hijo de Uddālaka, y Saudāsa, oh tú de muslos hermosos, fueron designados conforme al dharma para el nacimiento de un hijo.

1.128.50

मदयन्ती जगामर्षिं वसिष्ठमिति नः श्रुतम् ।
तस्माल्लेभे च सा पुत्रमश्मकं नाम भामिनी ॥ १.१२८.५० ॥

Hemos oído que Madayantī fue al sabio Vasiṣṭha; por ello, aquella radiante mujer obtuvo un hijo llamado Aśmaka.

1.128.51

एवं कृतवती सापि भर्तुः प्रियचिकीर्षया ।
अस्माकमपि ते जन्म विदितं कमलेक्षणे ॥ १.१२८.५१ ॥

Del mismo modo, ella también lo hizo por deseo de agradar a su esposo; oh tú de ojos de loto, tu propio nacimiento nos es conocido.

1.128.52

कृष्णद्वैपायनाद्भीरु कुरूणां वंशवृद्धये ।
अत एतानि सर्वाणि कारणानि समीक्ष्य वै ॥ १.१२८.५२ ॥

Oh tú, tímida, para el crecimiento del linaje kuru, conviene obtener un hijo de Kṛṣṇa Dvaipāyana; por tanto, habiendo considerado cuidadosamente todas estas razones...

1.128.53

ममैतद्वचनं धर्म्यं कर्तुमर्हस्यनिन्दिते ।
ऋतावृतौ राजपुत्रि स्त्रिया भर्ता पतिव्रते ॥ १.१२८.५३ ॥

Oh intachable, debes cumplir esta palabra conforme al dharma que te digo; oh princesa, en cada estación fértil el esposo es el refugio de la mujer, oh esposa devota.

1.128.54

नातिवर्तव्य इत्येवं धर्मं धर्मविदो विदुः ।
शेषेष्वन्येषु कालेषु स्वातन्त्र्यं स्त्री किलार्हति ॥ १.१२८.५४ ॥

«No debe transgredirse» — así declaran el dharma los conocedores del dharma; pero en los demás tiempos, la mujer ciertamente tiene derecho a la independencia.

1.128.55

धर्ममेवं जनाः सन्तः पुराणं परिचक्षते ।
भर्ता भार्यां राजपुत्रि धर्म्यं वाऽधर्म्यमेव वा ॥ १.१२८.५५ ॥

Así los buenos han declarado el dharma desde antiguo, oh princesa: el esposo puede obrar con su esposa como quiera, sea lícito o ilícito.

1.128.56

यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति वेदविदो विदुः ।
विशेषतः पुत्रगृद्धी हीनः प्रजननात्स्वयम् ॥ १.१२८.५६ ॥

Los conocedores de los Vedas saben que lo que se diga debe hacerse, sobre todo por quien anhela un hijo y no puede engendrarlo por sí mismo.

1.128.57

यथाऽहमनवद्याङ्गि पुत्रदर्शनलालसः ।
अयं रक्ताङ्गुलिनखः पद्मपत्रनिभः शुभे ॥ १.१२८.५७ ॥

Oh tú de miembros sin defecto, ansío ver un hijo. Oh auspiciosa, esta mano de dedos y uñas rojos, como pétalo de loto.

1.128.58

प्रसादनार्थं सुश्रोणि शिरस्यभ्युद्यतोऽञ्जलिः ।
मन्नियोगात्सुकेशान्ते द्विजातेस्तपसाऽधिकात् ॥ १.१२८.५८ ॥

Oh tú de hermosas caderas, mis manos juntas se alzan sobre mi cabeza para obtener tu favor. Oh tú de hermosos cabellos, por mi mandato, por un dvija superior en austeridad.

1.128.59

पुत्रान्गुणसमायुक्तानुत्पादयितुमर्हसि ।
त्वत्कृतेऽहं पृथुश्रोणि गच्छेयं पुत्रिणां गतिम् ॥ १.१२८.५९ ॥

Te corresponde engendrar hijos dotados de virtudes. Oh tú de caderas anchas, por ti podría alcanzar el destino de los que tienen hijos.

1.128.60

एवमुक्ता ततः कुन्ती पाण्डुं परपुरञ्जयम् ।
प्रत्युवाच वरारोहा भर्तुः प्रियहिते रता ॥ १.१२८.६० ॥

Así interpelada, Kuntī respondió a Pāṇḍu, conquistador de ciudades enemigas. La de bellas caderas, entregada al placer y bienestar de su esposo, le contestó.

1.128.61

अधर्मः सुमहानेषु स्त्रीणां भरतसत्तम ।
यत्प्रसादयते भर्ता प्रसाद्यः क्षत्रियर्षभ।
शृणु चेदं महाबाहो मम प्रीतिकरं चः ॥ १.१२८.६१ ॥

Mejor de los Bharatas, la mayor injusticia para las mujeres en estos asuntos es que el esposo, quien debería ser complacido, tenga que ser él mismo quien sea complacido. Toro entre los kṣatriyas, de brazos poderosos, escucha también esto que me agrada.