મહાભારત · અધ્યાય 1.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.129.1
कुन्त्युवाच ।
अपत्यकाम एवं स्यान्ममापत्यं भवेदिति।
विप्रं वा गुणसंपन्नं सर्वभूतहिते रतम् ॥ १.१२९.१ ॥
કુંતી બોલી: સંતાનની કામનાવાળો એમ જ થાય; મને સંતાન થાય — અથવા સર્વ ભૂતોના હિતમાં રત, ગુણસંપન્ન બ્રાહ્મણથી.
1.129.2
अनुजानीहि भद्रं ते दैवतं हि पतिः स्त्रियः ।
यं त्वं वक्ष्यसि धर्मज्ञ देवं ब्राह्मणमेव च ॥ १.१२९.२ ॥
તારું કલ્યાણ થાય, મને અનુમતિ આપ; પતિ જ સ્ત્રીનું દૈવત છે. હે ધર્મજ્ઞ, તું જે દેવ કે બ્રાહ્મણનું નામ લઈશ (તેને હું બોલાવીશ).
1.129.3
यथोद्दिष्टं त्वया वीर तत्कर्तास्मि महाभुज ।
देवात्पुत्रफलं सद्यो विप्रात्कालान्तरे भवेत् ॥ १.१२९.३ ॥
હે વીર, તેં કહ્યા પ્રમાણે હું તે કરીશ, હે મહાબાહુ. દેવથી પુત્રફળ તરત જ મળશે; બ્રાહ્મણથી સમય જતાં.
1.129.4
आवाहयामि कं देवं कदा वा भरतर्षभ ।
त्वत्त आज्ञां प्रतीक्षन्तीं विद्ध्यस्मिन्कर्मणीप्सिते ॥ १.१२९.४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કયા દેવને, ક્યારે હું બોલાવું? તારી આજ્ઞાની રાહ જોતી મને આ ઇચ્છિત કર્મમાં નિયુક્ત કર.
1.129.5
पाण्डुरुवाच ।
धन्योऽञस्म्यनुगृहीतोऽस्मि त्वं नो धात्री कुलस्य हि।
नमो महर्षये तस्मै येन दत्तो वरस्तव ॥ १.१२९.५ ॥
પાંડુ બોલ્યો: હું ધન્ય છું, મારા પર કૃપા થઈ છે; તું જ અમારા કુળની પોષણકર્તા છે. જે મહર્ષિએ તને વર આપ્યો તેમને નમસ્કાર.
1.129.6
न चाधर्मेण धर्मज्ञे शक्याः पालयितुं प्रजाः ।
तस्मात्त्वं पुत्रलाभाय सन्तानाय ममैव च ॥ १.१२९.६ ॥
હે ધર્મજ્ઞે, અધર્મથી પ્રજાનું પાલન થઈ શકતું નથી. તેથી પુત્રપ્રાપ્તિ માટે અને મારી સંતતિ માટે તું પ્રયત્ન કર.
1.129.7
प्रवरं सर्वदेवानां धर्ममावाहयाबले ।
पाण्डुना समनुज्ञाता भारतेन यशस्विना।
मतिं चक्रे महाराज धर्मस्यावाहने तदा ॥ १.१२९.७ ॥
હે અબલા, પાંડુની અનુમતિ પામેલા યશસ્વી ભારતે, હે મહારાજ, ત્યારે સર્વ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ ધર્મનું આવાહન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો.
1.129.8
पाण्डुरुवाच ।
अद्यैव त्वं वरारोहे प्रयतस्व यथाविधि।
धार्मिकश्च कुरूणां हि भविष्यति न संशयः ॥ १.१२९.८ ॥
પાંડુ બોલ્યા: હે સુંદર કટિવાળી, આજે જ તું વિધિ પ્રમાણે તૈયારી કર. તે કુરુઓમાં નિઃસંશય ધાર્મિક થશે.
1.129.9
दत्तस्य तस्य धर्मेण नाधर्मे रंस्यते मनः ।
धर्मादिकं हि धर्मज्ञे धर्मान्तं धर्ममध्यमम् ॥ १.१२९.९ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: તે દત્ત પુત્રનું મન ધર્મથી જ આનંદ પામશે, અધર્મમાં નહીં. હે ધર્મજ્ઞે, ધર્મ આદિ, ધર્મ અંત અને ધર્મ મધ્ય છે.
1.129.10
अपत्यमिष्टं लोकेषु यशःकीर्तिविवर्धनम् ।
तस्माद्धर्मं पुरस्कृत्य नियता त्वं शुचिस्मिते ॥ १.१२९.१० ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: સંતાન લોકોમાં ઇચ્છનીય છે અને યશ તથા કીર્તિ વધારનાર છે. તેથી હે શુચિસ્મિતા, ધર્મને આગળ રાખીને તું સંયમી રહે.
1.129.11
आकाराचारसंपन्ना भजस्वाराधय स्वयम् ॥ १.१२९.११ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: સુંદર આકાર અને આચરણથી સંપન્ન, તું પોતે તેની સેવા કર અને તેને પ્રસન્ન કર.
1.129.12
सा तथोक्ता तथेत्युक्त्वा तेन भर्त्रा वराङ्गना ।
अभिवाद्याभ्यनुज्ञाता प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ १.१२९.१२ ॥
તે પતિએ એમ કહ્યું ત્યારે તે સુંદરી 'એમ જ થાઓ' કહીને, પ્રણામ કરી, અનુમતિ પામીને પ્રદક્ષિણા કરી.
1.129.13
संवत्सरोषिते गर्भे गान्धार्या जनमेजय ।
आजुबहाव ततो धर्मं कुन्ती गर्भार्थमच्युतम् ॥ १.१२९.१३ ॥
જનમેજય, ગાંધારીનો ગર્ભ એક વર્ષ વીત્યા પછી કુંતીએ સંતાન માટે અચ્યુત ધર્મને આહ્વાન કર્યું.
1.129.14
सा बलिं त्वरिता देवी धर्मायोपजहार ह ।
जजाप विधिवज्जप्यं दत्तं दुर्वाससा पुरा ॥ १.१२९.१४ ॥
તે દેવી કુંતીએ ઝડપથી ધર્મને બલિ અર્પણ કર્યો અને પૂર્વે દુર્વાસાએ આપેલો મંત્ર વિધિપૂર્વક જપ્યો.
1.129.15
जानन्ती धर्ममग्र्यं वै धर्मं वशमुपानयत् ।
आहूतो नियमात्कुन्त्या सर्वभूतनमस्कृतः ॥ १.१२९.१५ ॥
શ્રેષ્ઠ ધર્મને જાણતી કુંતીએ ધર્મને પોતાને વશ કર્યો; નિયમ પ્રમાણે કુંતીએ બોલાવતાં સર્વભૂતોથી નમસ્કૃત ધર્મ આવ્યો.
1.129.16
आजगाम ततो देवीं धर्मो मन्त्रबलात्ततः ।
विमाने सूर्यसङ्काशे कुन्ती यत्र जपस्थिता ॥ १.१२९.१६ ॥
મંત્રના બળથી ધર્મ તે દેવી પાસે આવ્યો; સૂર્ય સમાન વિમાનમાં, જપમાં બેઠેલી કુંતી જ્યાં હતી ત્યાં.
1.129.17
ददृशे भगवान्धर्मः सन्तानार्थाय पाण्डवे ।
विहस्य तां ततो ब्रूयाः कुन्ति किं ते ददाम्यहम्।
सा तं विहस्यमानापि पुत्रं देह्यब्रवीदिदम् ॥ १.१२९.१७ ॥
પાંડુના વંશના સંતાન માટે ભગવાન ધર્મ દેખાયા; પછી હસીને તેમણે કહ્યું, "કુંતી, હું તને શું આપું?" તે પણ હસતાં હસતાં બોલી, "મને એક પુત્ર આપો."
1.129.18
तस्मिन्बहुमृगेऽरण्ये शतशृङ्गे नगोत्तमे ।
पाण्डोरर्थे महाभागा कुन्ती धर्ममुपागमत् ॥ १.१२९.१८ ॥
ઘણાં હરણોવાળા તે વનમાં, સો શિખરોવાળા શ્રેષ્ઠ પર્વત પર, પાંડુ માટે, મહાભાગ્યવતી કુંતી ધર્મ પાસે ગઈ.
1.129.19
ऋतुकाले शुचिः स्नाता शुक्लवस्त्रा यशस्विनी ।
शय्यां जग्राह सुश्रोणी सह धर्मेण सुव्रता ॥ १.१२९.१९ ॥
ઋતુકાળે શુદ્ધ થઈ, સ્નાન કરીને, શ્વેત વસ્ત્ર પહેરેલી યશસ્વિની, સુંદર કટિવાળી, સુવ્રતા કુંતીએ ધર્મ સાથે શય્યા સ્વીકારી.
1.129.20
धर्मेण सह संगम्य योगमूर्तिधरेण सा ।
लेभे पुत्रं महाबाहुं सर्वप्राणभृतां वरम् ॥ १.१२९.२० ॥
યોગરૂપધારી ધર્મ સાથે સંગમ કરીને તેણીએ સર્વ પ્રાણીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મહાબાહુ પુત્ર મેળવ્યો.
1.129.21
ऐन्द्रे चन्द्रमसा युक्ते मुहूर्तेऽभिजितेऽष्टमे ।
दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पूर्णे हि पूजिते ॥ १.१२९.२१ ॥
ચંદ્ર ઐન્દ્ર નક્ષત્ર સાથે યુક્ત હતો ત્યારે, અભિજિત્ મુહૂર્તના આઠમા ભાગે, દિવસે સૂર્ય મધ્યમાં હતો ત્યારે, પૂર્ણ તિથિએ, પૂજિત સમયે.
1.129.22
समृद्धयसशं कुन्ती सुषाव प्रवरं सुतम् ।
जातमात्रे सुते तस्मिन्वागुवाचाशरीरिणी ॥ १.१२९.२२ ॥
સમૃદ્ધ યશવાળી કુંતીએ તે શ્રેષ્ઠ પુત્રને જન્મ આપ્યો. પુત્ર જન્મતાં જ એક અશરીરી વાણી બોલી.
1.129.23
एष धर्मभृतां श्रेष्ठो भविष्यति नरोत्तमः ।
विक्रान्तः सत्यवाक्चैव राजा पृथ्व्यां भविष्यति ॥ १.१२९.२३ ॥
આ ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને નરોત્તમ થશે. પરાક્રમી અને સત્યવાદી આ પૃથ્વી પર રાજા થશે.
1.129.24
युधिष्ठिर इति ख्यातः पाण्डोः प्रथमजः सुतः ।
भविता प्रथितो राजा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
यशसा तेजसा चैव वृत्तेन च समन्वितः ॥ १.१२९.२४ ॥
'યુધિષ્ઠિર' નામે ખ્યાત, પાંડુનો પ્રથમજાત પુત્ર રાજા થશે. ત્રણે લોકમાં વિશ્રુત, યશ, તેજ અને આચરણથી યુક્ત થશે.
1.129.25
संवत्सरे द्वितीये तु गान्धार्या उदरं महत् ।
न च प्राजायत तदा ततस्तां दुःखमाविशत् ॥ १.१२९.२५ ॥
બીજા વર્ષે ગાંધારીનું ઉદર ખૂબ મોટું થયું; પરંતુ ત્યારે કંઈ જન્મ્યું નહિ. તેથી તેને દુઃખે ઘેરી લીધી.
1.129.26
श्रुत्वा कुन्तीसुतं जातं बालार्कसमतेजसम् ।
उदस्यात्मनः स्थैर्यमुपालभ्य च सौबली ॥ १.१२९.२६ ॥
કુંતીનો પુત્ર જન્મ્યો છે, જેનું તેજ ઉગતા સૂર્ય જેવું છે, એમ સાંભળીને સૌબલી (ગાંધારી) પોતાની સ્થિરતા ગુમાવી પોતાને જ ઠપકો આપવા લાગી.
1.129.27
कौरवस्यापरिज्ञातं यत्नेन महता स्वयम् ।
उदरं घातयामास गान्धारी शोकमूर्छिता ॥ १.१२९.२७ ॥
કૌરવને ખબર ન પડે તેમ, મહાન પ્રયત્નથી, શોકથી મૂર્છિત ગાંધારીએ પોતે જ પોતાના ઉદરે પ્રહાર કરાવ્યો.
1.129.28
ततो जज्ञे मांसपेशी लोहाष्ठीलेव संहता ।
द्विवर्षसंभृता कुक्षौ तामुत्स्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ १.१२९.२८ ॥
ત્યારે લોખંડના ગોળા જેવો ઘટ્ટ માંસનો પિંડ ઉત્પન્ન થયો; બે વર્ષ ગર્ભમાં ધારણ કરેલો તે બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ શરૂ થયો.
1.129.29
अथ द्वैपायनो ज्ञात्वा त्वरितः समुपागमत् ।
तां स मांसमयीं पेशीं ददर्श जपतां वरः ॥ १.१२९.२९ ॥
ત્યારે દ્વૈપાયન (વ્યાસ) જાણીને ઝડપથી આવ્યા; જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે તે માંસમય પિંડ જોયો.
1.129.30
ततोऽवदत्सौबलेयीं किमिदं ते चिकीर्षितम् ।
सा चात्मनो मतं सर्वं शशंस परमर्षये ॥ १.१२९.३० ॥
ત્યારે તેમણે સૌબલીને કહ્યું, "તું આ શું કરવા ઇચ્છે છે?" અને તેણે પોતાનો સઘળો વિચાર તે પરમ ઋષિને કહી સંભળાવ્યો.
1.129.31
गान्धार्युवाच ।
ज्येष्ठं कुन्तीसुतं जातं श्रुत्वा रविसमप्रभम्।
दुःखेन परमेणेदमुदरं घातितं मया ॥ १.१२९.३१ ॥
ગાંધારી બોલી — કુંતીનો પુત્ર, સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળો જ્યેષ્ઠ જન્મ્યો એ સાંભળીને, પરમ દુઃખથી મેં મારું આ ઉદર કૂટ્યું.
1.129.32
शतं च किल पुत्राणां वितीर्णं मे त्वया पुरा ।
इयं च मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै ॥ १.१२९.३२ ॥
પહેલાં તમે મને સો પુત્રોનું વરદાન આપ્યું હતું; મારો આ માંસપિંડ સો પુત્રો માટે જ જન્મ્યો છે.
1.129.33
एवमेतत्सौबलेयि नैतज्जात्वन्यथा भवेत् ।
वितथं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १.१२९.३३ ॥
હે સૌબલીની પુત્રી, આ આવું જ છે; આ કદી બીજી રીતે નહીં થાય. મેં પહેલાં કદી અસત્ય કહ્યું નથી, તો હાસ્યમાં પણ બીજી રીતે કેવી રીતે કહું?
1.129.34
घृतपूर्णं कुण्डशतं क्षिप्रमेव विधीयताम् ।
सुगुप्तेषु च देशेषु रक्षा चैव विधीयताम् ॥ १.१२९.३४ ॥
ઘીથી ભરેલા સો કુંડ તરત તૈયાર કરાવો; અત્યંત સુરક્ષિત સ્થળોએ તેમની રક્ષાની પણ વ્યવસ્થા કરો.
1.129.35
शीताभिरद्भिरष्ठीलामिमां च परिषिञ्चय ॥ १.१२९.३५ ॥
આ ગાંઠ પર ઠંડું પાણી છાંટો.
1.129.36
सा सिच्यमाना ह्यष्ठीला ह्यभवच्छतधा तदा ।
अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां गर्भाणां तत्क्षणं तथा ॥ १.१२९.३६ ॥
છંટાયા પછી તે ગાંઠ તરત જ સો ભાગોમાં વહેંચાઈ ગઈ; એ જ ક્ષણે અંગૂઠાના પર્વ જેટલા માપના સો ગર્ભ ઉત્પન્ન થયા.
1.129.37
एकाधिकशतं पूर्णं यथायोगं विशांपते ।
ततः कुण्डशतं तत्र आनाय्य तु महानृषिः ॥ १.१२९.३७ ॥
હે રાજન, યથાયોગ્ય રીતે એકસો એક પૂર્ણ થયા. પછી તે મહાન ઋષિએ ત્યાં સો કુંડ મંગાવ્યા.
1.129.38
मांसपेश्यास्तदा राजन्क्रमशः कालपर्ययात् ।
ततस्तांस्तेषु कुण्डेषु गर्भान्सर्वान्समादधत् ॥ १.१२९.३८ ॥
હે રાજન, ત્યારે સમય જતાં માંસપિંડો ક્રમશઃ રચાયા. પછી તેણે તે સર્વ ગર્ભોને તે કુંડોમાં મૂક્યા.
1.129.39
स्वनुगुप्तेषु देशेषु रक्षां चैषां व्यधापयत् ।
शशास चैव कृष्णो वै गर्भाणां रक्षणं तथा ॥ १.१२९.३९ ॥
સારી રીતે સુરક્ષિત સ્થળોમાં તેણે તેમના રક્ષણની વ્યવસ્થા કરાવી. કૃષ્ણે પણ ગર્ભોના રક્ષણ વિશે એ જ પ્રમાણે આજ્ઞા આપી.
1.129.40
उवाच चैनां भगवान्कालेनैतावता पुनः ।
स्फुटमानेषु कुण्डेषु जाताञ्जानीहि शोभने ॥ १.१२९.४० ॥
ભગવાને આટલા સમય પછી તેને ફરીથી કહ્યું, 'હે શોભને, કુંડો ફૂટવા લાગે ત્યારે જે જન્મ્યા છે તેમને જાણજે.'
1.129.41
उद्धाटनीयान्येतानि कुण्डानीति च सौबलीम् ।
इत्युक्त्वा भगवान्व्यासस्तथा प्रतिविधाय च ॥ १.१२९.४१ ॥
'આ કુંડો ખોલવાના છે' એમ સૌબલી (ગાંધારી)ને કહીને, ભગવાન વ્યાસે એ પ્રમાણે વ્યવસ્થા કરી.
1.129.42
जगाम तपसे धीमान्हिमवन्तं शिलोच्चयम् ।
अह्नोत्तराः कुमारस्ते कुण्डेभ्यस्तु समुत्थिताः ॥ १.१२९.४२ ॥
બુદ્ધિમાન વ્યાસ તપ માટે શિલાઓના ઢગલારૂપ હિમાલય તરફ ગયા. પછી એક દિવસ પછી તે કુમારો કુંડોમાંથી ઊભા થયા.
1.129.43
तेनैवैषां क्रमेणासीज्ज्योष्ठानुज्येष्ठता तदा ।
जन्मतश्च प्रमाणेन ज्येष्ठः कुन्तीसुतोऽभवत् ॥ १.१२९.४३ ॥
એ જ ક્રમે ત્યારે તેમનામાં જ્યેષ્ઠ-કનિષ્ઠતા નક્કી થઈ; જન્મક્રમ અને વયના પ્રમાણથી કુંતીનો પુત્ર જ્યેષ્ઠ બન્યો.
1.129.44
धार्मिकं च सुतं दृष्ट्वा पाण्डुः कुन्तीमथाऽब्रवीत् ।
प्राहुः क्षत्रं बलज्येष्ठं बलज्येष्ठं सुतं वृणु ॥ १.१२९.४४ ॥
ધાર્મિક પુત્રને જોઈને પાંડુએ કુંતીને કહ્યું: "ક્ષત્રિયને બળમાં જ્યેષ્ઠ કહે છે; બળમાં જ્યેષ્ઠ પુત્રને જ વરણ કર."
1.129.45
ततः कुन्तीमभिक्रम्य शशासातीव भारत ।
वायुमावाहयस्वेति स देवो बलवत्तरः ॥ १.१२९.४५ ॥
પછી, હે ભારત, તેઓ કુંતી પાસે જઈને અત્યંત આગ્રહથી બોલ્યા: "વાયુનું આવાહન કર; એ દેવ અત્યંત બળવાન છે."
1.129.46
अश्वमेधः क्रतुश्रेष्ठो ज्योतिःश्रेष्ठो दिवाकरः ।
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो देवश्रेष्ठश्च मारुतः ॥ १.१२९.४६ ॥
અશ્વમેધ યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ છે; પ્રકાશોમાં શ્રેષ્ઠ સૂર્ય છે; દ્વિપાદોમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ છે; દેવોમાં શ્રેષ્ઠ મારુત છે.
1.129.47
मारुतं मरुतां श्रेष्ठं सर्वप्राणिभिरीडितम् ।
आवाहय त्वं नियमात्पुत्रार्थं वरवर्णिनि ॥ १.१२९.४७ ॥
મરુતોમાં શ્રેષ્ઠ મારુતને, જેની સર્વ પ્રાણીઓ સ્તુતિ કરે છે — હે સુંદર વર્ણવાળી, પુત્ર માટે નિયમપૂર્વક તું તેમનું આવાહન કર.
1.129.48
स नो यं दास्यति सुतं स प्राणबलवान्नृषु ।
भविष्यति वरारोहे बलज्येष्ठा हि भूमिपाः ॥ १.१२९.४८ ॥
તે આપણને જે પુત્ર આપશે, તે પ્રાણબળમાં મનુષ્યોમાં બળવાન થશે; હે સુંદર નિતંબવાળી, રાજાઓ ખરેખર બળમાં જ્યેષ્ઠને જ ઇચ્છે છે.
1.129.49
तथोक्तवति सा काले वायुमेवाजुहाव ह ।
द्वितीयेनोपहारेण तेनोक्तविधिना पुनः ॥ १.१२९.४९ ॥
આમ કહીને તેણે યોગ્ય સમયે વાયુનું જ આહ્વાન કર્યું. બીજી ભેટ સાથે, એ જ કહેલી વિધિ પ્રમાણે ફરી.
1.129.50
तैरेव नियमैः स्थित्वा मन्त्रग्राममुदैरयत् ।
आजगाम ततो वायुः किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १.१२९.५० ॥
એ જ નિયમોમાં સ્થિર રહીને તેણે મંત્રસમૂહનો ઉચ્ચાર કર્યો. ત્યારે વાયુ આવ્યા અને બોલ્યા, 'હું શું કરું?'
1.129.51
लज्जान्विता ततः कुन्ती पुत्रमैच्छन्महाबलम् ।
तथास्त्विति च तां वायुः समालभ्य दिवं गतः ॥ १.१२९.५१ ॥
ત્યારે લજ્જાથી ભરેલી કુંતીએ મહાબળવાન પુત્રની ઇચ્છા કરી. 'એમ જ થાઓ' કહીને વાયુ તેને સ્પર્શીને સ્વર્ગે ગયા.
1.129.52
तस्यां जज्ञे महावीर्यो भीमो भीमपराक्रमः ।
तमप्यतिबलं जातं वागुवाचाशरीरिणी ॥ १.१२९.५२ ॥
તેનાથી મહાવીર્યવાન ભીમ જન્મ્યા; તેમનો પરાક્રમ ભયંકર હતો. તે અતિબળવાન જન્મ્યા ત્યારે એક અશરીરી વાણી બોલી.
1.129.53
सर्वेषां बलिनां श्रेष्ठो जातोऽयमिति भारत ।
जातमात्रे कुमारे तु सर्वलोकस्य पार्थिवाः ॥ १.१२९.५३ ॥
'હે ભારત, આ બધા બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ તરીકે જન્મ્યો છે.' કુમાર જન્મતાં જ લોકના રાજાઓ...
1.129.54
मूत्रं प्रसुस्रुवुः सर्वे व्यथां चापि प्रपेदिरे ।
वाहनानि व्यशीर्यन्त व्यमुञ्चन्नश्रुबिन्दवः ॥ १.१२९.५४ ॥
બધાએ પેશાબ કર્યો અને પીડા પણ અનુભવી. વાહનો તૂટી પડ્યાં; આંસુનાં ટીપાં પડ્યાં.
1.129.55
यथाऽनिलः समुद्भूतः समर्थः कम्पने भुवः ।
तथा ह्युपचिताङ्गो वै भीमो भीमपराक्रमः ॥ १.१२९.५५ ॥
પવન ઊઠીને પૃથ્વીને ધ્રુજાવવા સમર્થ થાય તેમ, પુષ્ટ અંગો અને ભયંકર પરાક્રમવાળો ભીમ વધ્યો.
1.129.56
इदं चाद्भुतमत्रासीज्जातमात्रे वृकोदरे ।
यदऱ्कात्पतितो मातुः शिलां गात्रैरचूर्णयत् ॥ १.१२९.५६ ॥
અને આ પણ અદ્ભુત બન્યું: જન્મતાં જ વૃકોદર માતા પાસેથી પથ્થર પર પડ્યો અને પોતાના શરીરથી તે શિલાને ચૂર્ણ કરી નાખી.
1.129.57
कुन्ती तु सह पुत्रेण याता सुरुचिरं सरः ।
स्नात्वा च सुतमादाय दशमेऽहनि यादवी ॥ १.१२९.५७ ॥
કુંતી પોતાના પુત્ર સાથે અતિ સુંદર સરોવરે ગઈ; અને દસમા દિવસે તે યાદવકન્યાએ સ્નાન કરીને પુત્રને લીધો.
1.129.58
दैवतान्यर्चयिष्यन्ती निर्जगामाश्रमात्पृथा ।
शैलाभ्याशेन गच्छन्त्यास्तदा भरतसत्तम ॥ १.१२९.५८ ॥
દેવતાઓની પૂજા કરવાની ઇચ્છાથી પૃથા આશ્રમમાંથી નીકળી; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે પર્વતની સમીપે જતાં.
1.129.59
निश्चक्राम महाव्याघ्रो जिघांसुर्गिरिगह्वरात् ।
तमापतन्तं शार्दूलं विकृष्य धनुरुत्तमम् ॥ १.१२९.५९ ॥
પર્વતની ગુફામાંથી એક મોટો વાઘ મારવાની ઇચ્છાથી બહાર નીકળ્યો; તે ધસી આવતા વાઘ પર ઉત્તમ ધનુષ્ય ખેંચીને (પાંડુએ)…
1.129.60
निर्बिभेद शरैः पाण्डुस्त्रिभिस्तिरदशविक्रमः ।
नादेन महता तां तु पूरयन्तं गिरेर्गुहाम् ॥ १.१२९.६० ॥
પાંડુએ ત્રણ બાણોથી તેને વીંધી નાખ્યો; તેનો પરાક્રમ શત્રુને ચીરી નાખે તેવો હતો. તે વાઘ મોટા ગર્જનથી પર્વતની તે ગુફાને ભરી રહ્યો હતો.
1.129.61
दृष्ट्वा शैलमुपारोढुमैच्छत्कुन्ती भयात्तदा ।
त्रासात्तस्याः सुतस्त्वङ्कात्पपात भरतर्षभ ॥ १.१२९.६१ ॥
પર્વતને જોઈને કુંતી ત્યારે ભયથી તેના પર ચડવા ઇચ્છતી હતી; પરંતુ ત્રાસથી તેનો પુત્ર તેના ખોળામાંથી પડી ગયો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
1.129.62
पर्वतस्योपरिस्थायामधस्तादपतच्छिशुः ।
स शिलां चूर्णयामास वज्रवद्वज्रिचोदितः ॥ १.१२९.६२ ॥
પર્વત ઉપર ઊભેલી માતાની નીચે બાળક પડ્યો. ઇન્દ્રથી પ્રેરાઈને તેણે વજ્ર જેવી તે શિલાને ચૂરેચૂરા કરી નાખી.
1.129.63
पुत्रस्नेहात्ततः पाण्डुरभ्यधावद्गिरेस्तटम् ।
पतता तेन शतधा शिला गात्रैर्विचूर्णिता ॥ १.१२९.६३ ॥
પુત્રના સ્નેહથી ત્યારે પાંડુ પર્વતના તટ તરફ દોડ્યા. તે પડતાં તે શિલા સો ટુકડા થઈ ગઈ અને તેના શરીરથી ચૂરેચૂરા થઈ ગઈ.
1.129.64
शिलां च चूर्णितां दृष्ट्वा परं विस्मयमागमत् ।
स तु जन्मनि भीमस्य विनदन्तं विनादितम् ॥ १.१२९.६४ ॥
ચૂરેચૂરા થયેલી શિલા જોઈને પાંડુને ઘણું આશ્ચર્ય થયું. ભીમના જન્મમાં ગર્જતો તે, ગર્જાવાયેલો.
1.129.65
ददर्श गिरिशृङ्गस्थं व्याघ्रं व्याघ्रपराक्रमः ।
दारसंरक्षणार्थाय पुत्रसंरक्षणाय च ॥ १.१२९.६५ ॥
વાઘ જેવા પરાક્રમી પાંડુએ પર્વત શિખર પર ઊભેલા વાઘને જોયો; પત્ની અને પુત્રના રક્ષણ માટે.
1.129.66
सदा बाणधनुष्पाणिरभवत्कुरुनन्दनः ।
मघे चन्द्रमसा युक्ते सिंहे चाभ्युदिते गुरौ ॥ १.१२९.६६ ॥
કુરુનંદન હંમેશાં હાથમાં બાણ-ધનુષ્ય લઈને રહેતો; ચંદ્ર મઘા નક્ષત્ર સાથે જોડાયેલો હતો અને સિંહ રાશિમાં ગુરુ ઉદિત થયો હતો ત્યારે.
1.129.67
दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्ये त्रयोदशे ।
पित्र्ये मुहूर्ते सा कुन्ती सुषुवे भीममच्युतम् ॥ १.१२९.६७ ॥
બપોરે, સૂર્ય મધ્યમાં હતો ત્યારે, પુણ્ય ત્રયોદશી તિથિએ, પિતૃ મુહૂર્તમાં કુંતીએ અચ્યુત ભીમને જન્મ આપ્યો.
1.129.68
यस्मिन्नहनि भमस्तु जज्ञे भीमपराक्रमः ।
तामेव रात्रिं पूर्वां तु जज्ञे दुर्योधनो नृपः ॥ १.१२९.६८ ॥
જે દિવસે ભીમપરાક્રમ જન્મ્યો, તેની આગલી રાત્રે જ રાજા દુર્યોધન જન્મ્યો.
1.129.69
स जातमात्र एवाथ धृतराष्ट्रसुतो नृप ।
रासभारावसदृशं रुराव च ननाद च ॥ १.१२९.६९ ॥
હે રાજા, ધૃતરાષ્ટ્રનો તે પુત્ર જન્મતાં જ ગધેડાના રણકાર જેવો ચીસ પાડીને ગર્જ્યો.
1.129.70
तं खराः प्रत्यभाषन्त गृध्रगोमायुवायसाः ।
क्रव्यादाः प्राणदन्घोराः शिवाश्चाशिवनिस्वनाः ॥ १.१२९.७० ॥
ગધેડાં, ગીધ, શિયાળ અને કાગડા તેને પ્રત્યુત્તર આપવા લાગ્યા; માંસાહારી ભયંકર શિયાળો અપશુકનિયાળ અવાજે ચીસો પાડવા લાગ્યા.
1.129.71
वाताश्च प्रववुश्चापि दिग्दाहश्चाभवत्तदा ।
ततस्तु भीतवद्राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१२९.७१ ॥
ત્યારે પવનો વહેવા લાગ્યા અને દિશાઓમાં આગ લાગી હોય તેવું થયું. ત્યારે ભયભીત જેવા રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે આ કહ્યું.
1.129.72
समानीय बहून्विप्रान्भीष्मं विदुरमेव च ।
अन्यांश्च सुहृदो राजन्कुरून्सर्वांस्तथैव च ॥ १.१२९.७२ ॥
હે રાજા, તેણે ઘણા બ્રાહ્મણોને, ભીષ્મને, વિદુરને, બીજા મિત્રોને અને સર્વ કુરુઓને બોલાવ્યા.
1.129.73
युधिष्ठिरो राजपुत्रो ज्येष्ठो नः कुलवर्धनः ।
प्राप्तः स्वगुणतो राज्यं न तस्मिन्वाच्यमस्तिनः ॥ १.१२९.७३ ॥
રાજપુત્ર, આપણા કુળને વધારનારા જ્યેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે પોતાના ગુણોથી રાજ્ય મેળવ્યું છે; તેમના વિશે આપણે કંઈ કહેવા જેવું નથી.
1.129.74
अयं त्वनन्तरस्तस्मादपि राजा भविष्यति ।
एतद्विब्रूत मे तथ्यं यदत्र भविता ध्रुवम् ॥ १.१२९.७४ ॥
પરંતુ તેમના પછી આ (દુર્યોધન) રાજા થશે. અહીં ખરેખર શું થશે તે મને સાચે સાચું કહો.
1.129.75
अस्मिञ्जाते निमित्तानि शंसन्ती हाशिवं महत् ।
अतो ब्रवीमि विदुर द्रुतं मां भयमाविशत् ॥ १.१२९.७५ ॥
એમના જન્મ વખતે મોટા અશુભ શુકનો થઈને મોટા અનિષ્ટની સૂચના આપી રહ્યા છે. તેથી હે વિદુર, હું કહું છું; મારા મનમાં તરત જ ભય પ્રવેશ્યો છે.
1.129.76
वाक्यस्यैतस्य निधेन दिक्षु सर्वासु भारत ।
क्रव्यादाः प्राणदन्घोराः शिवाश्चाशिवनिस्वनाः ॥ १.१२९.७६ ॥
હે ભારત, આ વાત બોલતાં જ બધી દિશાઓમાં ભયંકર માંસાહારી પ્રાણીઓ ચીસો પાડવા લાગ્યાં; શિયાળો અશુભ અવાજ કરવા લાગ્યાં.
1.129.77
लक्षयित्वा निमित्तानि तानि घोराणि सर्वशः ।
तेऽब्रुवन्ब्राह्मणा राजन्विदुरश्च महामतिः ॥ १.१२९.७७ ॥
એ ભયંકર શુકનોને સર્વત્ર જોઈને, હે રાજન્, બ્રાહ્મણો અને મહામતિ વિદુરે કહ્યું.
1.129.78
यथेमानि निमित्तानि घोराणि मनुजाधिप ।
उत्थितानि सुते जाते ज्येष्ठे ते पुरुषर्षभ ॥ १.१२९.७८ ॥
હે મનુષ્યાધિપ, આ ભયંકર શુકનો જેમ ઊભાં થયાં છે, હે પુરુષર્ષભ, તમારો જ્યેષ્ઠ પુત્ર જન્મ્યો ત્યારે તે ઉદ્ભવ્યાં.
1.129.79
व्यक्तं कुलान्तकरणो भवितैष सुतस्तव ।
तस्य शान्तिः परित्यागे गुप्तावपनयो महान् ॥ १.१२९.७९ ॥
આ તારો પુત્ર કુળનો વિનાશ કરનાર થશે એ સ્પષ્ટ છે. તેનો ત્યાગ કરવામાં શાંતિ છે; તેનું રક્ષણ કરવામાં મોટી હાનિ છે.
1.129.80
एष दुर्योधनो राजा मधुपिङ्गललोचनः ।
न केवलं कुलस्यान्तं क्षत्रियान्तं करिष्यति ॥ १.१२९.८० ॥
મધ જેવી પીળી આંખોવાળો આ રાજા દુર્યોધન માત્ર કુળનો નહીં, ક્ષત્રિયોનો પણ અંત લાવશે.
1.129.81
शतमेकोनमप्यस्तु पुत्राणां ते महीपते ।
त्यजैनमेकं शान्तिं चेत्कुलस्येच्छसि भारत ॥ १.१२९.८१ ॥
હે ભારત, હે પૃથ્વીપતિ! તારા સો પુત્રોમાંથી એક ઓછો હોય તો ભલે; કુળની શાંતિ ઇચ્છતો હોય તો આ એકને ત્યજી દે.
1.129.82
एकेन कुरु वै क्षेमं कुलस्य जगतस्तथा ।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ॥ १.१२९.८२ ॥
એક માટે કુળનું અને જગતનું કલ્યાણ કર. કુળ માટે એકનો ત્યાગ કરવો; ગામ માટે કુળનો ત્યાગ કરવો.
1.129.83
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ।
स तथा विदुरेणोक्तस्तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः ॥ १.१२९.८३ ॥
જનપદ માટે ગામનો, પોતાના માટે પૃથ્વીનો ત્યાગ કરવો. વિદુરે અને બધા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ એમ જ કહ્યું હતું.
1.129.84
न चकार तथा राजा पुत्रस्नेहसमन्वितः ।
ततः पुत्रशतं पूर्ण धृतराष्ट्रस्य पार्थिव ॥ १.१२९.८४ ॥
પુત્રસ્નેહથી ભરેલા રાજાએ એમ ન કર્યું. ત્યારે, હે પાર્થિવ, ધૃતરાષ્ટ્રના સો પુત્રો પૂરા થયા.
1.129.85
अह्नांशतेन संजज्ञे कन्या चैका शताधिका ।
गान्धार्यां क्लिश्यमानायामुदरेण विवर्धता ॥ १.१२९.८५ ॥
ગાંધારી ઉદરમાં પીડાતી હતી ત્યારે, વધતા ગર્ભમાંથી દિવસના સો ભાગના સમયમાં સોથી વધુ એક કન્યા જન્મી.
1.129.86
वैश्या सा त्वम्बिकापुत्रं कन्या परिचचार ह ।
तया समभवद्राजा धृतराष्ट्रो यदृच्छया ॥ १.१२९.८६ ॥
તે વૈશ્ય કન્યા અંબિકાપુત્રની સેવા કરતી હતી; તેનાથી રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર યદૃચ્છાએ (પુત્રવાન) થયો.
1.129.87
तस्मिन्संवत्सरे राजन्धृतराष्ट्रान्महायशाः ।
जज्ञे धीमांस्ततस्तस्यां युयुत्सुः करमो नृप।
एवं पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ १.१२९.८७ ॥
તે જ વર્ષમાં, હે રાજન્, મહાયશસ્વી ધૃતરાષ્ટ્રથી તેનામાં બુદ્ધિમાન યુયુત્સુ અને કરમ જન્મ્યા. આ રીતે બુદ્ધિમાન ધૃતરાષ્ટ્રને સો પુત્રો જન્મ્યા.
1.129.88
महारथानां वीराणां कन्या चैका शताधिका ।
युयुत्सुश्च महातेजा वैश्यापुत्रः प्रतापवान् ॥ १.१२९.८८ ॥
મહારથી વીરોમાં સોથી વધુ એક કન્યા જન્મી; મહાતેજસ્વી અને પ્રતાપી યુયુત્સુ વૈશ્ય સ્ત્રીનો પુત્ર હતો.