ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.13.1
किमर्थं राजशार्दूलः स राजा जनमेजयः ।
सर्पसत्रेण सर्पाणां गतोऽन्तं तद्वदस्व मे ॥ १.१३.१ ॥
ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਸਰਪਸੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
1.13.2
निखिलेन यथातत्त्वं सौते सर्वमशेषतः ।
आस्तीकश्च द्विजश्रेष्ठः किमर्थं जपतां वरः ॥ १.१३.२ ॥
ਹੇ ਸੌਤੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਛੱਡੇ ਦੱਸੋ। ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਤੀਕ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ?
1.13.3
मोक्षयामास भुजगान्प्रदीप्ताद्वसुरेतसः ।
कस्य पुत्रः स राजासीत्सर्पसत्रं य आहरत् ॥ १.१३.३ ॥
ਵਸੁਰੇਤਸ (ਅਗਨੀ) ਦੀ ਬਲਦੀ ਲਾਟ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਰਪਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ। ਸਰਪਸੱਤਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ?
1.13.4
स च द्विजातिप्रवरः कस्य पुत्रोऽभिधत्स्व मे ।
महदाक्यानमास्तीकं यथैतत्प्रोच्यते द्विज ॥ १.१३.४ ॥
ਉਹ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਦਵਿਜ, ਆਸਤੀਕ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਖਿਆਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸੋ।
1.13.5
सर्वमेतदशेषेण शृणु मे वदतां वर ।
श्रोतुमिच्छाम्यशेषेण कथामेतां मनोरमाम् ॥ १.१३.५ ॥
ਹੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਛੱਡੇ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਇਸ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.13.6
आस्तीकस्य पुराणर्षेर्ब्राह्मणस्य यशस्विनः ।
इतिहासमिमं विप्राः पुराणं परिचक्षते ॥ १.१३.६ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸਤੀਕ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਇਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.13.7
कृष्णद्वैपायनप्रोक्तं नैमिषारण्यवासिषु ।
पूर्वं प्रचोदितः सूतः पिता मे लोमहर्षणः ॥ १.१३.७ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਵਿਆਸ ਦਾ ਕਹਿਆ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਸੂਤ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ।
1.13.8
शिष्यो व्यासस्य मेधावी ब्राह्मणेष्विदमुक्तवान् ।
तस्मादहमुपश्रुत्य प्रवक्ष्यामि यथातथम् ॥ १.१३.८ ॥
ਵਿਆਸ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.13.9
इदमास्तीकमाख्यानं तुभ्यं शौनक पृच्छते ।
कथयिष्याम्यशेषेण सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १.१३.९ ॥
ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਆਸਤੀਕ ਆਖਿਆਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
1.13.10
आस्तीकस्य पिता ह्यासीत्प्रजापतिसमः प्रभुः ।
ब्रह्मचारी यताहारस्तपस्युग्रे रतः सदा ॥ १.१३.१० ॥
ਆਸਤੀਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸੰਜਮੀ ਆਹਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.13.11
जरत्कारुरिति ख्यात ऊर्ध्वरेता महातपाः ।
यायावराणां प्रवरो धर्मज्ञः संशितव्रतः ॥ १.१३.११ ॥
ਉਹ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਊਰਧਵਰੇਤਾ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਯਾਯਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.13.12
स कदाचिन्महाभागस्तपोबलसमन्वितः ।
चचार पृथिवीं सर्वां यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १.१३.१२ ॥
ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ, ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੁਨੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਮ ਪੈਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1.13.13
तीर्थेषु च समाप्लावं कुर्वन्नटति सर्वशः ।
चरन्दीक्षां महातेजा दुश्चरामकृतात्मभिः ॥ १.१३.१३ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਵਰਤ ਪਾਲਦੇ ਸਨ।
1.13.14
वायुभक्षो निराहारः शुष्यन्ननिमिषो मुनिः ।
इतस्ततः परिचरन्दीप्तपावकसप्रभः ॥ १.१३.१४ ॥
ਹਵਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਣਾ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਆਹਾਰ, ਸੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾਂ ਝਪਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ; ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
1.13.15
अटमानः कदाचित्स्वान्स ददर्श पितामहान् ।
लम्बमानान्महागर्ते पादैरूर्ध्वैरवाङ्मुखान् ॥ १.१३.१५ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਲਟਕਦੇ ਸਨ।
1.13.16
तानब्रवीत्स दृष्ट्वै जरत्कारुः पितामहान् ।
के भवन्तोऽवलम्बन्ते गर्ते ह्यस्मिन्नधोमुखाः ॥ १.१३.१६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਲਟਕਦੇ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'
1.13.17
वीरणस्तम्भके लग्नाः सर्वतः परिभक्षिते ।
मूषकेन निगूढेन गर्तेऽस्मिन्नित्यवासिना ॥ १.१३.१७ ॥
ਵੀਰਣ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੁਤਰੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਚੂਹੇ ਦੁਆਰਾ।
1.13.18
यायावरा नाम वयमृषयः संशितव्रताः ।
संतानप्रक्षयाद्ब्रह्मन्नधो गच्छाम मेदिनीम् ॥ १.१३.१८ ॥
ਅਸੀਂ ਯਾਯਾਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।
1.13.19
अस्माकं संततिस्त्वेको जरत्कारुरिति स्मृतः ।
मन्दभाग्योऽल्पभाग्यानां तप एकं समास्थितः ॥ १.१३.१९ ॥
ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਅਲਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਭਾਗਾ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1.13.20
न स पुत्राञ्जनयितुं दारान्मूढश्चिकीर्षति ।
तेन लम्बामहे गर्ते संतानस्य क्षयादिह ॥ १.१३.२० ॥
ਉਹ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਤਨੀਆਂ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਉਲਟੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।
1.13.21
अनाथास्तेन नाथेन यथा दुष्कृतिनस्तथा ।
येषां तु संततिर्नास्ति मर्त्यलोके सुखावहा ॥ १.१३.२१ ॥
ਉਸ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਨਾਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
1.13.22
न ते लभन्ते वसतिं स्वर्गे पुण्यकृतोऽपि हि ।
कस्त्वं बन्धुरिवास्माकमनुशोचसि सत्तम ॥ १.१३.२२ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਸਕੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?
1.13.23
ज्ञातुमिच्छामहे ब्रह्मन्को भवानिह नः स्थितः ।
किमर्थं चैव नः शोच्याननुशोचसि सत्तम ॥ १.१३.२३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਗ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਹੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ!
1.13.24
मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः ।
ब्रूत किं करवाण्यद्य जरत्कारुरहं स्वयम् ॥ १.१३.२४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਇਹ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਆਪ ਜਰਤਕਾਰੁ ਹਾਂ।
1.13.25
यतस्व यत्नवांस्तात संतानाय कुलस्य नः ।
आत्मनोऽर्थेऽस्मदर्थे च धर्म इत्येव वा विभो ॥ १.१३.२५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਤਨ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਭੋ।
1.13.26
न हि धर्मफलैस्तात न तपोऽभिः सुसंचितैः ।
तां गतिं प्राप्नुवन्तीह पुत्रिणो यां व्रजन्ति वै ॥ १.१३.२६ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
1.13.27
तद्दारग्रहणे यत्नं संतत्यां च मनः कुरु ।
पुत्रकास्मन्नियोगात्त्वमेतन्नः परमं हितम् ॥ १.१३.२७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਤਨੀ ਲੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਪਰਮ ਹਿਤ ਹੈ।
1.13.28
न दारान्वै करिष्येऽहं न धनं जीवितार्थतः ।
भवतां तु हितार्थाय करिष्ये दारसंग्रहम् ॥ १.१३.२८ ॥
ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪਤਨੀਆਂ ਜਾਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਾਂਗਾ।
1.13.29
समयेन च कर्ताऽहमनेन विधिपूर्वकम् ।
तथा यद्युपलप्स्यामि करिष्ये नान्यथा ह्यहम् ॥ १.१३.२९ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
1.13.30
सनाम्नी या भवित्री मे दित्सिता चैव बन्धुभिः ।
भैक्ष्यवत्तामहं कन्यामुपयंस्ये विधानतः ॥ १.१३.३० ॥
ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁਣਗੇ, ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਿੱਖਿਆ ਵਾਂਗ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਵਿਆਹਾਂਗਾ।
1.13.31
दरिद्राय हि मे भार्यां को दास्यति विशेषतः ।
प्रतिग्रहीष्ये भिक्षां तु यदि कश्चित्प्रदास्यति ॥ १.१३.३१ ॥
ਗਰੀਬ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵੇਗਾ? ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਹੀ ਲਵਾਂਗਾ।
1.13.32
एवं दारक्रियाहेतोः प्रयतिष्ये पितामहाः ।
अनेन विधिना शश्वन्न करिष्येऽहमन्यथा ॥ १.१३.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹੋ. ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
1.13.33
तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर्भवतां तारणाय वै ।
शाश्वतं स्थानमासाद्य मोदन्तां पितरो मम ॥ १.१३.३३ ॥
ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਸਦੀਵੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।