Mahābhārata · Adhyāya 1.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.134.1
कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम् ।
समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१३४.१ ॥
¿A qué edad llegaron los Pāṇḍavas a la ciudad llamada Gajasāhvaya, y cuál fue su vida, concedida por los dioses?
1.134.2
पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन ।
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.२ ॥
Escucha aquí, deleite de los Kuru, el relato de la vida de los Pāṇḍavas. A los dieciséis años, Yudhiṣṭhira fue a Hāstinapura.
1.134.3
भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः ।
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम् ॥ १.१३४.३ ॥
Bhīmasena a los quince años, Bībhatsu (Arjuna) a los catorce, y los gemelos Nakula y Sahadeva a los trece, fueron a la ciudad llamada Nāga (Hāstinapura).
1.134.4
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः ।
षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः ॥ १.१३४.४ ॥
Allí vivieron trece años con los hijos de Dhṛtarāṣṭra. Tras seis meses fueron liberados de la casa de laca, y nació Ghaṭotkaca.
1.134.5
षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे ।
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत ॥ १.१३४.५ ॥
Seis meses en Ekacakrā, un año en la casa del país de los Pāñcāla, y cinco años viviendo junto a los hijos de Dhṛtarāṣṭra, oh descendiente de Bharata.
1.134.6
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् ।
द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः ॥ १.१३४.६ ॥
Habitando en Indraprastha, pasaron tres años y veinte años; luego doce años y un año, vencidos en el juego de dados.
1.134.7
भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम् ।
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः ॥ १.१३४.७ ॥
Oh rey, habiendo disfrutado la tierra que llega hasta el océano durante treinta y seis años y seis meses, aquellos magnánimos estaban todos consagrados a Kṛṣṇa.
1.134.8
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन् ।
एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम् ॥ १.१३४.८ ॥
Tras establecer a Parīkṣit en el reino, alcanzaron el camino destinado. Así, la vida de Yudhiṣṭhira fue de ciento ocho años.
1.134.9
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः ।
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः ॥ १.१३४.९ ॥
Keśava, mayor que Arjuna por tres meses, era de gran esplendor; Saṃkarṣaṇa, mayor que Kṛṣṇa por tres meses, era de gran fuerza.
1.134.10
पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान् ।
रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा ॥ १.१३४.१० ॥
Pāṇḍu, de cinco grandes esplendores, contemplando a aquellos hijos en la montaña, junto con Kāśyapa, se regocijó entonces muchísimo con sus dos esposas.
1.134.11
सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे ।
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः ॥ १.१३४.११ ॥
En el bosque florecido, cuando llegó la primavera de Madhu y Mādhava, completado el decimocuarto año, y en el mes de Phālguna del sabio.
1.134.12
यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः ।
तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥ १.१३४.१२ ॥
Cuando llegó la constelación en que nacieron Pārtha y aquel sabio, Uttara-Phalgunī, en el momento de la recitación auspiciosa.
1.134.13
रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने ।
पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ॥ १.१३४.१३ ॥
Kuntī, ocupada en dar de comer a los brahmanes, olvidó la protección y sirvió a los brahmanes que habían venido con el sacerdote.
1.134.14
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने ।
तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ १.१३४.१४ ॥
Entonces Pāṇḍu vio a sus cinco hijos hermosos en el gran bosque; mientras los contemplaba en la hermosa montaña, confiaba en la fuerza de sus propios brazos.
1.134.15
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे ।
भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम् ॥ १.१३४.१५ ॥
Una vez, en los meses de primavera Madhu y Mādhava, en el bosque profusamente florecido, en la estación que encanta a todos los seres, el rey vagó por el bosque con su esposa.
1.134.16
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।
अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः ॥ १.१३४.१६ ॥
con árboles palāśa, tilaka, mango, campaka y pāribhadraka, y con muchos otros árboles ricos en frutos y flores.
1.134.17
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम् ।
पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः ॥ १.१३४.१७ ॥
Al contemplar aquel bosque de Pāṇḍu adornado con diversos lugares de agua y estanques de loto, el deseo surgió en su corazón.
1.134.18
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम् ।
तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम् ॥ १.१३४.१८ ॥
Mādrī, vistiendo una hermosa prenda, siguió sola a aquel que vagaba allí con el ánimo alegre, como un dios.
1.134.19
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम् ।
तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः ॥ १.१३४.१९ ॥
Él la contemplaba, en la flor de la juventud, vestida con una tela fina; y su deseo se encendió como un fuego surgido en una espesura.
1.134.20
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम् ।
न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः ॥ १.१३४.२० ॥
Al verla sola en un lugar apartado, a la de ojos de loto, el rey, dominado por el deseo, no pudo contener aquella ansia.
1.134.21
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम् ।
आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम् ॥ १.१३४.२१ ॥
Entonces, en el decimoctavo año, en la estación propicia, Pāṇḍu, con el ánimo vencido, llamó a la gloriosa Mādrī, adornada.
1.134.22
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम् ।
वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम् ॥ १.१३४.२२ ॥
Entonces el rey la sujetó por la fuerza mientras ella se había apartado, y la diosa, retorciéndose con toda su fuerza, seguía resistiéndose.
1.134.23
स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत ।
माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव ॥ १.१३४.२३ ॥
Pero el rey, con el ánimo vencido por el deseo, no percibió aquella maldición; siguió a Mādrī según el rito de la unión, como si la forzara.
1.134.24
जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः ।
शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः ॥ १.१३४.२४ ॥
Oh descendiente de Kuru, bajo el poder de Manmatha, fue hacia el fin de su vida; desechando el temor nacido de la maldición, impulsado por el destino.
1.134.25
तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा ॥ १.१३४.२५ ॥
Su intelecto, entregado al deseo, fue confundido por el propio Tiempo; agitando la multitud de los sentidos, pereció junto con la mente.
1.134.26
स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः ।
पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा ॥ १.१३४.२६ ॥
Tras unirse a esa esposa, Pāṇḍu, deleite de los Kurus, de alma supremamente justa, se sometió a la ley del tiempo.
1.134.27
ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम् ।
मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि ॥ १.१३४.२७ ॥
Entonces Mādrī, abrazando al rey cuya conciencia se había ido, lanzó una y otra vez un grito nacido del dolor, con gran intensidad.
1.134.28
सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः ॥ १.१३४.२८ ॥
Entonces Kuntī llegó allí junto con sus hijos y los dos hijos de Mādrī, los Pāṇḍavas, hasta donde el rey yacía así caído.
1.134.29
ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः ।
एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः ॥ १.१३४.२९ ॥
Entonces, oh rey, Mādrī, angustiada, dijo estas palabras a Kuntī: «Ven tú sola aquí; que los niños se queden aquí mismo».
1.134.30
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान् ।
हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा ॥ १.१३४.३० ॥
Al oír sus palabras, dejando a los niños allí mismo, clamando «¡Estoy perdida!», ella llegó de repente.
1.134.31
दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले ।
कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता ॥ १.१३४.३१ ॥
Al ver a Pāṇḍu y Mādrī tendidos en la tierra, Kuntī, con los miembros abatidos por el dolor, se lamentó profundamente.
1.134.32
रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान् ।
कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः ॥ १.१३४.३२ ॥
El héroe, siempre protegido por mí y siempre dueño de sí, ¿cómo te transgredió, conociendo la maldición de los habitantes del bosque?
1.134.33
ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः ।
सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम् ॥ १.१३४.३३ ॥
¡Oh Mādrī! Seguramente debías haber protegido al señor de los hombres. ¿Cómo, pues, tentaste al señor de los hombres en la soledad?
1.134.34
कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम् ।
तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत ॥ १.१३४.३४ ॥
¿Cómo le surgió la alegría a aquel desdichado, que siempre se acercaba a ti en la soledad, mientras pensaba en la maldición?
1.134.35
धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा ।
दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः ॥ १.१३४.३५ ॥
¡Oh Bāhlīkī! Eres afortunada, aún más que yo, pues has visto el rostro del señor de la tierra cuando estaba alegre.
1.134.36
विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत् ।
आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा ॥ १.१३४.३६ ॥
¡Oh diosa! Aunque yo me lamentaba y me detenían una y otra vez, él no se contuvo; en verdad, deseando cumplir lo que el destino había dispuesto, lo hizo.
1.134.37
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता ।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ १.१३४.३७ ॥
Al oír sus palabras, Kuntī, encendida por el fuego del dolor, cayó de repente al suelo como un árbol de raíz cortada.
1.134.38
निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा ।
तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम् ॥ १.१३४.३८ ॥
Tendida inmóvil en el suelo, no se movió por el desmayo. En ese momento él se había bañado y estaba vestido con ropas nuevas.
1.134.39
अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे ।
कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम् ॥ १.१३४.३९ ॥
Al ver a Pāṇḍu yacer adornado en un hermoso lecho, Mādrī levantó a Kuntī, cuya conciencia había sido vencida por el desmayo.
1.134.40
आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव ।
पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम् ॥ १.१३४.४० ॥
Diciendo "Ven, noble señora", Mādrī mostró a Kuntī (a Pāṇḍu), oh Kaurava. Kuntī, caída a sus pies, se levantó de nuevo y fue junto al rey.
1.134.41
रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम् ।
सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम् ॥ १.१३४.४१ ॥
El Bhārata (Pāṇḍu), con el cuerpo untado de sándalo rojo, vestido con ropas de rojo intenso, como si hablara con el rostro sonriente.
1.134.42
परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया ।
माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा ॥ १.१३४.४२ ॥
Entonces, saliendo del desmayo, con los sentidos confusos, Kuntī lo abrazó y se lamentó. Mādrī también abrazó al rey y se lamentó.
1.134.43
तं तथा शायिनं पुत्रा ऋषयः सह चारणैः ।
अभ्येत्य सहिताः सर्वे शोकादश्रूण्यवर्तयन् ॥ १.१३४.४३ ॥
Al verlo yacer así, los hijos, los sabios junto con los Cāraṇas, llegaron todos juntos y derramaron lágrimas de dolor.
1.134.44
अस्तं गतमिवादित्यं संशुष्कमिव सागरम् ।
दृष्ट्वा पाण्डुं नरव्याघ्रं शोचन्ति स्म महर्षयः ॥ १.१३४.४४ ॥
Al ver a Pāṇḍu, tigre entre los hombres, como el sol ya puesto y el océano seco, los grandes sabios se lamentaron.
1.134.45
समानशोका ऋषयः पाण्डवाश्च बभूविरे ।
ते समाश्वासिते विप्रैर्विलेपतुरनिन्दिते ॥ १.१३४.४५ ॥
Los sabios y los Pāṇḍavas quedaron igualmente afligidos. Aunque consolados por los brahmanes, aquellas dos intachables se lamentaron.
1.134.46
हा राजन्कस्य नो हित्वा गच्छसि त्रिदशालयम् ।
हा राजन्मम मन्दायाः कथं माद्रीं समेत्य वै ॥ १.१३४.४६ ॥
¡Ay, rey! ¿Nos dejas y te vas a la morada de los dioses? ¡Ay, rey! ¿Cómo, habiendo encontrado a Mādrī, lo harás, a mí, la desdichada?
1.134.47
निधनं प्राप्तवान्राजन्मद्भाग्यपरिसंक्षयात् ।
युधिष्ठिरं भीमसेनमर्जुनं च यमावुभौ ॥ १.१३४.४७ ॥
Rey, has encontrado la muerte por la completa ruina de mi fortuna. Yudhiṣṭhira, Bhīmasena, Arjuna y los dos gemelos.
1.134.48
कस्य हित्वा प्रियान्पुत्रान्प्रयातोऽसि विशांपते ।
नूनं त्वां त्रिदशा देवाः प्रतिनन्दन्ति भारत ॥ १.१३४.४८ ॥
Señor de los hombres, dejando a tus queridos hijos, ¿a quién te has ido? Bhārata, sin duda los dioses te están dando la bienvenida.
1.134.49
यतो हि तप उग्रं वै चरितं ब्रह्मसंसदि ।
आवाभ्यां सहितो राजन्गमिष्यसि दिवं शुभम् ॥ १.१३४.४९ ॥
Pues en la asamblea de Brahmā se ha practicado una austeridad severa; oh rey, junto con nosotros dos irás al cielo auspicioso.
1.134.50
आजमीढाजमीढानां कर्मणा चरतां गतिम् ।
ननु नाम सहावाभ्यां गमिष्यामीति यत्त्वया ॥ १.१३४.५० ॥
Oh descendiente de Ajamīḍha, ciertamente se alcanza la meta de quienes practican mediante la acción; ¿no prometiste que irías junto con nosotros dos?
1.134.51
प्रतिज्ञाता कुरुश्रेष्ठ यदाऽस्मि वनमागता ।
आवाभ्यां चैव सहितो गमिष्यसि विशांपते।
मुहूर्तं क्षम्यतां राजन्द्रक्ष्येऽहं च मुखं तव ॥ १.१३४.५१ ॥
Oh mejor de los Kurus, cuando llegué al bosque prometiste que irías junto con nosotros dos. Oh señor del pueblo, oh rey, espera un momento; déjame ver tu rostro.
1.134.52
विलपित्वा भृशं चैव निःसंज्ञे पतिते भुवि ।
यथा हते मृगे मृग्यौ लुब्धैर्वनगते तथा ॥ १.१३४.५२ ॥
Tras lamentarse en gran medida, ambos cayeron sin sentido al suelo, como caen un par de ciervos cuando son abatidos por cazadores en el bosque.
1.134.53
युधिष्ठिरमुखाः सर्वे पाण्डवा वेदपरागाः ।
तेऽभ्यागत्य पितुर्मूले निःसंज्ञाः पतिता भुवि ॥ १.१३४.५३ ॥
Todos los Pāṇḍava, encabezados por Yudhiṣṭhira y versados en los Vedas, se acercaron a su padre y cayeron inconscientes al suelo.
1.134.54
पाण्डोः पादौ परिष्वज्य विलपन्ति स्म पाण्डवाः ।
हा विनष्टाः स्म तातेति हा अनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५४ ॥
Abrazando los pies de Pāṇḍu, los Pāṇḍava se lamentaron: «¡Ay, padre, estamos perdidos! ¡Ay, nos hemos quedado huérfanos!»
1.134.55
त्वद्विहीना महाप्राज्ञ कथं जीवाम बालकाः ।
लोकनाथस्य पुत्राः स्मो न सनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५५ ॥
Privados de ti, oh hombre de gran sabiduría, ¿cómo viviremos nosotros, niños? Siendo hijos del señor del mundo, no tenemos protector.
1.134.56
क्षणेनैव महाराज अहो लोकस्य चित्रता ।
नास्मद्विधा राजपुत्रा अधन्याः सन्ति भारत ॥ १.१३४.५६ ॥
En un solo instante, oh gran rey, ¡qué extraño es el mundo! Príncipes como nosotros, oh Bhārata, nos hemos vuelto desdichados.
1.134.57
त्वद्विनाशाच्च राजेन्द्र राज्यप्रस्खलनात्तदा ।
पाण्डवाश्च वयं सर्वे प्राप्ताः स्म व्यसनं महत् ॥ १.१३४.५७ ॥
Por tu ruina, oh señor de reyes, y luego por la pérdida del reino, nosotros, los Pāṇḍavas, todos hemos caído en gran desgracia.
1.134.58
किं करिष्यामहे राजन्कर्तव्यं च प्रसीदताम् ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च शतशृङ्गनिवासिना ॥ १.१३४.५८ ॥
¿Qué haremos, oh rey? Te pedimos que nos digas nuestro deber, tras haber abandonado el reino y los placeres, con quien habita en Śataśṛṅga.
1.134.59
त्वया लब्धाः स्म राजेन्द्र महता तपसा वयम् ।
हित्वा मानं वनं गत्वा स्वयमाहृत्य भक्षणम् ॥ १.१३४.५९ ॥
Fuimos obtenidos por tu gran austeridad, oh señor de reyes; abandonado el honor, hay que ir al bosque y traer uno mismo el alimento.
1.134.60
शाकमूलफलैर्वन्यैर्भरणं वै त्वया कृतम् ।
पुत्रानुत्पाद्य पितरो यमिच्छ्ति महातम्नः ॥ १.१३४.६० ॥
Con hierbas, raíces, frutos y cosas silvestres nos has mantenido en verdad. Los padres, tras engendrar hijos, desean —oh alma grande…
1.134.61
त्रिवर्गफलमिच्छन्तस्तस्य कालोऽयमागतः ।
अभुक्त्वैव फलं राजन्गन्तुं नार्हसि भारत ॥ १.१३४.६१ ॥
Para quien desea el fruto de las tres metas, ha llegado este tiempo. Oh rey, oh descendiente de Bharata, no debes partir sin haber disfrutado del fruto.
1.134.62
इत्येवमुक्त्वा पितरं भीमोऽपि विललाप ॥ १.१३४.६२ ॥
Habiendo hablado así a su padre, también Bhīma se lamentó.
1.134.63
प्रनष्टं भारतं वंशं पाण्डुना पुनरुद्धृतम् ।
तस्मिंस्तदा वनगते नष्टं राज्यमराजकम् ॥ १.१३४.६३ ॥
El linaje de Bharata había sido arruinado, y Pāṇḍu lo restauró. Cuando él fue al bosque, el reino, sin rey, se perdió.
1.134.64
पुनर्निःसारितं क्षत्रं पाण्डुपुत्रैश्च पञ्चभिः ।
एतच्छ्रुत्वाऽनुमोदित्वा गन्तुमर्हसि शङ्कर ॥ १.१३४.६४ ॥
De nuevo la casta guerrera fue expulsada por los cinco hijos de Pāṇḍu. Habiendo oído esto y dado tu aprobación, oh Śaṅkara, deberías partir.
1.134.65
इत्येवमुक्त्वा पितरं विललाप धनञ्जयः ।
दुःसहं च तपः कृत्वा लब्ध्वा नो भरतर्षभ ॥ १.१३४.६५ ॥
Habiendo hablado así a su padre, Dhanañjaya se lamentó. Tras realizar una penitencia insoportable y obtenernos, oh toro de los Bharatas.
1.134.66
पुत्रलाभस्य महतः शुश्रूषादिफलं त्वया ।
न चावाप्तं किंचिदेव पुरा दशरथो यथा ॥ १.१३४.६६ ॥
No has obtenido nada del fruto de la gran obtención de hijos, como el servicio y demás, como Daśaratha lo hizo antes.
1.134.67
एवमुक्त्वा यमौ चापि विलेपतुरथातुरौ ॥ १.१३४.६७ ॥
Así hablaron, y los dos gemelos, afligidos, también se lamentaron.
1.134.68
अहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं मम ।
अवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय ॥ १.१३४.६८ ॥
Yo soy la mayor, la esposa legítima; el fruto del dharma es del mayor. Mādrī, no me detengas ante lo que ciertamente ha de venir.
1.134.69
अन्विष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम् ।
उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान् ॥ १.१३४.६९ ॥
Yo misma buscaré aquí a mi esposo, que ha caído bajo el poder de la muerte. Levántate, y dejando a éste, protege a estos niños.
1.134.70
अवाप्य पुत्रांल्लब्धार्थान्वीरपत्नीत्वमर्थये ।
मद्रराजसुता कुन्तीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१३४.७० ॥
Habiendo obtenido hijos, cumplido el propósito, deseo la condición de esposa de un héroe. La hija del rey de Madra dijo estas palabras a Kuntī.
1.134.71
अहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलापिनम् ।
न हि तृप्ताऽस्मि कामानां ज्येष्ठा मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.७१ ॥
Yo sola seguiré a mi esposo, que se ha ido. No estoy saciada de deseos; hermana mayor, concédeme tu consentimiento.
1.134.72
मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमः ।
समुच्छिद्यामि तत्कामं कथं नु यमसादने ॥ १.१३४.७२ ॥
Habiéndose acercado a mí, este mejor de los Bharatas, consumido por el deseo: ¿cómo cumpliré ese deseo en la morada de Yama?
1.134.73
मम हतोर्हि राजाऽयं दिवं राजर्पिसत्तमः ।
न चैव तादृशी बुद्धिर्बान्धवाश्च न तादृशाः ॥ १.१३४.७३ ॥
Desde que mi esposo fue muerto, este rey, el mejor de los reyes sabios, ha ido al cielo. Ya no queda tal entendimiento ni tales parientes.
1.134.74
न चोत्सहे धारयितुं प्राणान्भर्त्रा विना कृता ।
तस्मात्तमनुयास्यामि यान्तं वैवस्वतक्षयम् ॥ १.१३४.७४ ॥
Hecha sin esposo, no puedo sostener la vida. Por ello lo seguiré mientras marcha a la morada de Vaivasvata Yama.
1.134.75
वर्तेयं न समां वृत्तिं जात्वहं न सुतेषु ते ।
तथाहि वर्तमानां मामधर्मः संस्पृशेन्महान् ॥ १.१३४.७५ ॥
Hacia tus hijos nunca viviré con un trato igual. Si siguiera así, me tocaría un gran adharma.
1.134.76
तस्मान्मे सुतयोर्देवि वर्तितव्यं स्वपुत्रवत् ।
अन्वेष्यामि च भर्तारं व्रजन्तं यमसादनम् ॥ १.१३४.७६ ॥
Por eso, oh reina, debes tratar a mis dos hijos como a tu propio hijo. Y yo buscaré y seguiré a mi esposo mientras va a la morada de Yama.
1.134.77
मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः ।
राज्ञः शरीरेण सह मामपीदं कलेवरम् ॥ १.१३४.७७ ॥
Este rey, deseándome, ha caído bajo el poder de los muertos; junto con el cuerpo del rey, también este mi cuerpo.
1.134.78
दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नं त्वेतदार्ये प्रियं कुरु ।
दारकेष्वप्रमत्ता त्वं भवेश्चाभिहिता मया।
अतोऽहं न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हितं तव ॥ १.१३४.७८ ॥
Este cuerpo debe ser quemado, bien oculto. Noble señora, haz lo que te sea querido. Sé atenta con los hijos y recuerda lo que te he dicho. Por eso no veo ningún consejo beneficioso que pueda darte.
1.134.79
ऋषयस्तान्समाश्वास्य पाण्डवान्सत्यविक्रमान् ।
ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विनः ॥ १.१३४.७९ ॥
Habiendo consolado a aquellos pāṇḍavas de verdadero valor, los sabios ascetas hablaron a Kuntī y también consolaron a Mādrī.
1.134.80
सुभगे बालपुत्रा तु न मर्तव्यं तथंचन ।
पाण्डवांश्चापि नेष्यामः कुरुराष्ट्रं परन्तपान् ॥ १.१३४.८० ॥
¡Oh afortunada!, tú que tienes hijos pequeños no debes morir de ningún modo; también llevaremos a los pāṇḍavas, abrasadores de enemigos, al reino de los kurus.
1.134.81
अधर्मेष्वर्थजातेषु धृतराष्ट्रश्च लोभवान् ।
स कदाचिन्न वर्तेत पाण्डवेषु यथाविधि ॥ १.१३४.८१ ॥
Dhṛtarāṣṭra, codicioso en adquisiciones injustas de riquezas, nunca se comportaría con los pāṇḍavas conforme a la norma.
1.134.82
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
माद्र्याश्च बलिनांश्रेष्ठः शल्यो भ्राता महारथः ॥ १.१३४.८२ ॥
Los protectores de Kuntī son los Vṛṣṇi, y lo mismo Kuntibhoja; y para Mādrī, la mejor de los fuertes, el gran auriga Śalya, su hermano, es el protector.
1.134.83
भर्त्रा तु मरणं सार्धं फलवन्नात्र संशयः ।
युवाभ्यां दुष्करं चैतद्वदन्ति द्विजपुङ्गवाः ॥ १.१३४.८३ ॥
Morir junto al esposo es ciertamente fructífero, no hay duda; pero los mejores de los nacidos dos veces dicen que esto es difícil para ustedes dos.
1.134.84
मृते भर्तरि साध्वी स्त्री ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता ।
यमैश्च नियमैः पूता मनोवाक्कायजैः शुभा ॥ १.१३४.८४ ॥
Cuando el esposo ha muerto, la mujer virtuosa debe permanecer firme en el voto de castidad, purificada por las restricciones y observancias, auspiciosa por la pureza nacida de la mente, la palabra y el cuerpo.
1.134.85
भर्तारं चिन्तयन्ती सा भर्तारं निस्तरेच्छुभा ।
तारितश्चापि भर्ता स्यादात्मा पुत्रस्तथैव च ॥ १.१३४.८५ ॥
Pensando en su esposo, aquella mujer auspiciosa lo llevará a la otra orilla; así el esposo es salvado, el yo también, y del mismo modo el hijo.
1.134.86
तस्माञ्जीवितमेवैतद्युवयोर्विद्म शोभनम् ॥ १.१३४.८६ ॥
Por eso sabemos que esta misma vida es buena para vosotros dos.
1.134.87
यथा पाण्डोस्तु निर्देशस्तथा विप्रगणस्य च ।
आज्ञा शिरसि निक्षिप्ता करिष्यामि च तत्तथा ॥ १.१३४.८७ ॥
Así como es el mandato de Pāṇḍu, así también el de la asamblea de brahmanes; pongo esta orden sobre mi cabeza y así lo haré.
1.134.88
यदाद्दुर्भगवन्तोऽपि तन्मन्ये शोभनं परम् ।
भर्तुश्च मम पुत्राणामात्मनश्च न संशयः ॥ १.१३४.८८ ॥
Lo que has dicho, aunque seas desdichada, lo considero sumamente auspicioso; sin duda beneficia a mi esposo, a mis hijos y a mí misma.
1.134.89
कुन्ती समर्था पुत्राणां योगक्षेमस्य धारणे ।
अस्या हि न समा बुद्ध्या यद्यपि स्यादरुन्धती ॥ १.१३४.८९ ॥
Kuntī es capaz de sostener el bienestar y la seguridad de los hijos; aunque fuera Arundhatī, nadie se iguala a ella en sabiduría.
1.134.90
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
नाहं त्वमिव पुत्राणां समर्था धारणे तथा ॥ १.१३४.९० ॥
Los protectores de Kuntī son los Vṛṣṇis, y también Kuntibhoja; yo no soy capaz de sostener a los hijos como tú.
1.134.91
साऽहं भर्तारमन्विष्ये संतृप्ता नापि भोगतः ।
भर्तृलोकस्य तु ज्येष्ठा देवी मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.९१ ॥
Busco a mi esposo, no saciada por los placeres. Que la diosa mayor del mundo de los esposos me conceda su consentimiento.
1.134.92
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
पादौ परिचरिष्यामि तथार्याऽद्यानुमन्यताम् ॥ १.१३४.९२ ॥
Serviré a los pies de mi esposo, conocedor del dharma, agradecido, fiel a sus promesas y sabio. Noble señora, concédeme ahora tu consentimiento.
1.134.93
एवमुक्त्वा तदा राजन्मद्रराजसुता शुभा ।
ददौ कुन्त्यै यमौ माद्री शिरसाऽभिप्रणम्य च ॥ १.१३४.९३ ॥
Habiendo dicho así, oh rey, Mādrī, la auspiciosa hija del rey de los Madras, inclinando la cabeza, entregó a los gemelos a Kuntī.
1.134.94
अभिवाद्य महर्षीन्सा परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
मूर्ध्न्युपाघ्राय बहुशः पार्थानात्मसुतौ तदा ॥ १.१३४.९४ ॥
Saludó a los grandes sabios, abrazó a los Pāṇḍavas y besó repetidas veces las cabezas de los hijos de Pṛthā y de sus propios hijos.
1.134.95
हस्ते युधिष्ठिरं गृह्य माद्री वाक्यमभाषत ।
कुन्ती माता अहं धात्री युष्माकं तु पिता मृतः ॥ १.१३४.९५ ॥
Tomando de la mano a Yudhiṣṭhira, Mādrī pronunció estas palabras: 'Kuntī es vuestra madre; yo soy la nodriza; y vuestro padre ha muerto.'
1.134.96
युधिष्ठिरः पिता ज्येष्ठश्चतुर्णां धर्मतः सदा ।
वृद्धाद्युपासनासक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.१३४.९६ ॥
Yudhiṣṭhira, el mayor de los cuatro según el dharma, es siempre como un padre. Dedicados al servicio de los mayores, están consagrados a la verdad y al dharma.
1.134.97
तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ।
तस्मात्सर्वे कुरुध्वं वै गुरुवृत्तिमतन्द्रिताः ॥ १.१३४.९७ ॥
Hombres como ellos no perecen ni caen en la derrota. Por tanto, practicad todos, sin negligencia, la conducta debida a los mayores.
1.134.98
ऋषीणां च पृथायाश्च नमस्कृत्य पुनःपुनः ।
आयासकृपणा माद्री प्रत्युवाच पृथां तदा ॥ १.१३४.९८ ॥
Habiendo inclinado repetidamente la cabeza ante los sabios y ante Pṛthā, Mādrī, afligida por la angustia, respondió entonces a Pṛthā.
1.134.99
ऋषीणां संनिधावेषां यथा वागभ्युदीरिता ।
दिदृक्षमाणायाः स्वर्गं न ममैषा वृथा भवेत् ॥ १.१३४.९९ ॥
Que la palabra pronunciada en presencia de estos sabios no sea vana para mí, que deseo ver el cielo.
1.134.100
धन्या त्वमसि वार्ष्णेयि नास्ति स्त्री सदृशी त्वया ।
वीर्यं तेजश्च योगं च माहात्म्यं च यशस्विनाम् ॥ १.१३४.१०० ॥
Afortunada eres, oh hija de los Vṛṣṇi; no hay mujer igual a ti. El valor, el esplendor, el poder y la grandeza de los ilustres están en ti.
1.134.101
कुन्ति द्रक्ष्यसि पुत्राणां पञ्चानाममितौजसाम् ।
आर्या चाप्यभिवाद्या च मम पूज्या च सर्वतः ॥ १.१३४.१०१ ॥
Oh Kuntī, verás a tus cinco hijos de fuerza inmensurable. Eres noble, digna de reverencia y, en todo sentido, digna de honor de mi parte.
1.134.102
ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वं देवि भूषिता स्वगुणैः शुभैः ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि त्वया यावनन्दिनि ॥ १.१३४.१०२ ॥
Oh diosa, eres la mayor y la más excelente, adornada con tus virtudes auspiciosas. Oh Nandinī, deseo despedirme de ti.
1.134.103
धर्मं स्वर्गं च कीर्तिं च त्वत्कृतेऽहमवाप्नुयाम् ।
यथा तथा विधत्स्वेह मा च कार्षीर्विचारणां ॥ १.१३४.१०३ ॥
Por tu causa, que yo obtenga dharma, el cielo y la gloria. Como sea, dispón esto aquí y no vaciles.
1.134.104
बाष्पसंदिग्धया वाचा कुन्त्युवाच यशस्विनी ।
अनुज्ञाताऽसि कल्याणि त्रिदिवे सङ्गमोऽस्तु ते ॥ १.१३४.१०४ ॥
Con voz entrecortada por las lágrimas, la famosa Kuntī dijo: Oh auspiciosa, estás permitida; que tu unión sea en el cielo.
1.134.105
भर्त्रा सह विशालिक्षि क्षिप्रमद्यैव भामिनि ।
संगतास्वर्गलोके त्वं रमेथाः शाश्वतीः समाः ॥ १.१३४.१०५ ॥
Oh de ojos amplios, unida a tu esposo hoy mismo, enseguida, en el mundo celestial, que disfrutes durante años eternos.
1.134.106
ततः पुरोहितः स्नात्वा प्रेतकर्मणि पारगः ।
हिरण्यशकलानाज्यं तिलं दधि च तण्डुलान् ॥ १.१३४.१०६ ॥
Entonces el sacerdote doméstico, habiéndose bañado y siendo experto en el rito fúnebre, (hizo traer) trozos de oro, mantequilla clarificada, sésamo, yogur y granos de arroz.
1.134.107
उदकुम्भांश्च परशुं समानीय तपस्विभिः ।
अश्वमेधाग्निमाहृत्य यथान्यायं समन्ततः ॥ १.१३४.१०७ ॥
Los ascetas, trayendo vasijas de agua y un hacha, y habiendo traído el fuego del sacrificio del caballo, dispusieron todo por todas partes según la regla.
1.134.108
काश्यपः कारयामास पाण्डोः प्रेतस्य तां क्रियाम् ।
पुरोहितोक्तविधिना पाण्डोः पुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.१०८ ॥
Kāśyapa hizo realizar aquel rito para el difunto Pāṇḍu; y según el método indicado por el sacerdote, Yudhiṣṭhira, hijo de Pāṇḍu, (tomó parte en él).
1.134.109
तेनाग्निनाऽदहत्पाण्डुं कृत्वा चापि क्रियास्तदा ।
रुदञ्छोकाभिसंतप्तः पपात भुवि पाण्डवः ॥ १.१३४.१०९ ॥
Con aquel fuego quemó a Pāṇḍu y luego realizó los demás ritos; llorando, atormentado por el dolor, el Pāṇḍava cayó al suelo.
1.134.110
ऋषीन्पुत्रान्पृथां चैव विसृज्य च नृपात्मज ।
नमस्कृत्य चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम् ॥ १.१३४.११० ॥
Oh príncipe, habiendo despedido a los sabios, a los hijos y a Pṛthā, y habiendo reverenciado al toro de los hombres que estaba en el fuego de la pira, su esposa legítima.
1.134.111
मद्रराजसुता तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी ॥ १.१३४.१११ ॥
La hija del rey de los Madra, la gloriosa, subió rápidamente (a la pira) tras él.
1.134.112
अहताम्बरसंवीतो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
उदकं कृतवांस्तत्र पुरोहितमते स्थितः ॥ १.१३४.११२ ॥
Vestido con ropas nuevas, junto con sus hermanos, el sin mancha, de pie allí según el consejo del sacerdote, realizó la libación de agua.
1.134.113
अर्हतस्तस्य कृत्यानि शतशृङ्गनिवासिनः ।
तापसा विधिवच्चक्रुश्चारणा ऋषिभिः सह ॥ १.१३४.११३ ॥
Los ascetas que habitan en Śatasṛṅga, junto con los Cāraṇas y los sabios, realizaron según la norma los ritos del venerable.