มหาภารตะ · อัธยายะ 1.134

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.134.1

कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम् ।
समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१३४.१ ॥

ปาณฑพทั้งหลายเข้าถึงนครที่เรียกว่าคชสาหวัยในวัยใด และอายุของพวกเขาอันเทวดาประทานไว้นั้นยาวนานเพียงใด

1.134.2

पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन ।
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.२ ॥

โอ้ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของกุรุวงศ์ จงฟังเรื่องอายุของปาณฑพที่นี่เถิด เมื่อยุธิษฐิระมีอายุได้สิบหกปี ท่านได้ไปยังหัสตินาปุระ

1.134.3

भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः ।
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम् ॥ १.१३४.३ ॥

ภีมเสนเมื่ออายุสิบห้าปี พีภัตสุ (อรชุน) เมื่ออายุสิบสี่ปี และฝาแฝดทั้งสองคือนกุลกับสหเทพเมื่ออายุสิบสามปี ได้ไปยังนครที่เรียกว่านาคสาหวัย (หัสตินาปุระ)

1.134.4

तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः ।
षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः ॥ १.१३४.४ ॥

ที่นั่นพวกเขาอาศัยอยู่กับบุตรของธฤตราษฎร์เป็นเวลาสิบสามปี หลังจากหกเดือน พวกเขาก็พ้นจากเรือนชาดและโฆฏัตกจก็ได้ประสูติ

1.134.5

षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे ।
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत ॥ १.१३४.५ ॥

หกเดือนในเอกจักรา หนึ่งปีในเรือนของชาวปัญจาละ และอยู่ร่วมกับบุตรของธฤตราษฎร์ห้าปี โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ

1.134.6

इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् ।
द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः ॥ १.१३४.६ ॥

เมื่ออาศัยอยู่ในอินทรปรัสถ์ พวกเขาใช้เวลาสามปีกับยี่สิบปี แล้วสิบสองปีกับอีกหนึ่งปี เพราะพ่ายแพ้ในการเล่นพนัน

1.134.7

भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम् ।
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः ॥ १.१३४.७ ॥

โอ้พระราชา เมื่อพวกเขาครอบครองแผ่นดินที่มีมหาสมุทรเป็นขอบเขตเป็นเวลาสามสิบหกปีกับหกเดือน มหาบุรุษเหล่านั้นทุกองค์ก็ล้วนยึดมั่นในพระกฤษณะ

1.134.8

राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन् ।
एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम् ॥ १.१३४.८ ॥

เมื่อตั้งปริกษิตไว้ครองราชย์แล้ว พวกเขาก็บรรลุคติที่กำหนดไว้ ดังนั้นอายุของยุธิษฐิระจึงมีหนึ่งร้อยแปดปี

1.134.9

अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः ।
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः ॥ १.१३४.९ ॥

เกศวะซึ่งอาวุโสกว่าอรชุนสามเดือนนั้นรุ่งโรจน์ยิ่งนัก สังกรษณะซึ่งอาวุโสกว่าพระกฤษณะสามเดือนนั้นมีกำลังมาก

1.134.10

पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान् ।
रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा ॥ १.१३४.१० ॥

ปาณฑุผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ห้าประการ ครั้นเห็นบุตรเหล่านั้นบนภูเขา พร้อมกับกาศยปะ ก็ชื่นชมยินดีอย่างยิ่งกับภรรยาทั้งสองของตน

1.134.11

सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे ।
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः ॥ १.१३४.११ ॥

ในป่าที่ดอกไม้บานสะพรั่ง เมื่อฤดูใบไม้ผลิแห่งมธุและมาธวะมาถึง เมื่อปีที่สิบสี่ครบบริบูรณ์ และในเดือนผัลคุนะของผู้มีปัญญา

1.134.12

यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः ।
तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥ १.१३४.१२ ॥

ในดาวฤกษ์ที่ปารถะและผู้มีปัญญานั้นประสูติ คือดาวอุตตรผัลคุนี เมื่อถึงเวลาสวัสดิวาจนะอันเป็นมงคล

1.134.13

रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने ।
पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ॥ १.१३४.१३ ॥

กุนตีผู้วุ่นวายกับการเลี้ยงดูพราหมณ์ลืมการคุ้มครอง จึงเลี้ยงดูพราหมณ์ทั้งหลายที่มาพร้อมกับปุโรหิต

1.134.14

दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने ।
तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ १.१३४.१४ ॥

จากนั้นปาณฑุได้เห็นบุตรทั้งห้าอันน่ารักในป่าใหญ่ และเมื่อเฝ้ามองพวกเขาบนภูเขาอันงดงาม พระองค์ก็พึ่งพากำลังแขนของตนเอง

1.134.15

सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे ।
भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम् ॥ १.१३४.१५ ॥

ครั้งหนึ่งในฤดูใบไม้ผลิแห่งมธุและมาธวะ ในป่าที่ดอกไม้บานสะพรั่ง ในฤดูที่ทำให้สรรพสัตว์หลงใหล พระราชาเสด็จท่องป่าพร้อมด้วยพระชายา

1.134.16

पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।
अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः ॥ १.१३४.१६ ॥

ท่ามกลางต้นปาลาศ ติลกะ มะม่วง จัมปกะ และปาริภัทรกะ กับต้นไม้อื่นอีกมากมายที่อุดมด้วยผลและดอก

1.134.17

जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम् ।
पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः ॥ १.१३४.१७ ॥

เมื่อปาณฑุเห็นป่านั้นซึ่งประดับด้วยแหล่งน้ำต่างๆ และสระบัว ความปรารถนาก็เกิดขึ้นในใจของพระองค์

1.134.18

प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम् ।
तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम् ॥ १.१३४.१८ ॥

มาทรีผู้สวมผ้างามผืนหนึ่งได้ติดตามพระองค์ไปเพียงลำพัง ขณะที่พระองค์เดินท่องอยู่ที่นั่นด้วยใจยินดีดุจเทพเจ้า

1.134.19

समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम् ।
तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः ॥ १.१३४.१९ ॥

พระองค์ทรงมองนางผู้อยู่ในวัยสาวสวมผ้าบางเบา ความปรารถนาของพระองค์ก็ลุกโชนขึ้นดุจไฟที่จุดในป่าทึบ

1.134.20

रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम् ।
न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः ॥ १.१३४.२० ॥

เมื่อเห็นนางผู้มีดวงตาดุจดอกบัวเพียงลำพังในที่ลับ พระราชาซึ่งถูกความปรารถนาครอบงำ ไม่อาจข่มความปรารถนานั้นไว้ได้

1.134.21

अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम् ।
आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम् ॥ १.१३४.२१ ॥

จากนั้นในปีที่สิบแปด เมื่อถึงฤดูกาล พระปาณฑุซึ่งจิตใจถูกความปรารถนาครอบงำ ได้เรียกหาพระมาทรีผู้งดงามประดับประดาแล้ว ผู้มีเกียรติยศ

1.134.22

तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम् ।
वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम् ॥ १.१३४.२२ ॥

จากนั้นพระราชาจึงฉุดคร่านางไว้ด้วยกำลัง ขณะนางไปอยู่ตามลำพัง และพระเทวีผู้ดิ้นรนสุดกำลังก็พยายามขัดขืนพระองค์

1.134.23

स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत ।
माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव ॥ १.१३४.२३ ॥

แต่พระราชาผู้มีจิตถูกความใคร่ครอบงำ ไม่ได้รู้ตัวถึงคำสาปนั้น พระองค์เข้าหาพระมาทรีตามธรรมเนียมแห่งการร่วมรัก ราวกับถูกบังคับด้วยกำลัง

1.134.24

जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः ।
शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः ॥ १.१३४.२४ ॥

ดูก่อนผู้สืบเชื้อสายกุรุ พระองค์ตกอยู่ใต้อำนาจของพระมันมถะ ทั้งที่กำลังจะสิ้นพระชนม์ ทรงละทิ้งความกลัวอันเกิดจากคำสาป ถูกชะตากรรมผลักดันไป

1.134.25

तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा ॥ १.१३४.२५ ॥

ปัญญาของพระองค์ผู้จิตใจยึดติดอยู่กับความใคร่ ถูกกาลเวลาเองทำให้หลงลืม อินทรีย์ทั้งหมดถูกกวนให้ปั่นป่วน และสูญสลายไปพร้อมกับจิต

1.134.26

स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः ।
पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा ॥ १.१३४.२६ ॥

พระปาณฑุผู้เป็นความยินดีของชาวกุรุ ผู้มีดวงจิตประกอบด้วยธรรมอันสูงยิ่ง เมื่อได้ร่วมกับพระชายานั้นแล้ว ก็ทรงผูกตนไว้กับกฎแห่งกาลเวลา

1.134.27

ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम् ।
मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि ॥ १.१३४.२७ ॥

จากนั้นพระมาทรีโอบกอดพระราชาผู้สิ้นสติไปแล้ว ปล่อยเสียงร่ำไห้ด้วยความทุกข์ครั้งแล้วครั้งเล่า รุนแรงยิ่งนัก

1.134.28

सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः ॥ १.१३४.२८ ॥

จากนั้นพระกุนตีพร้อมด้วยบุตรทั้งหลาย และพระปาณฑพสองพระองค์ผู้เป็นโอรสของพระมาทรี ก็มาถึงที่นั้นด้วยกัน ยังที่ซึ่งพระราชาทรงนอนสิ้นพระชนม์อยู่เช่นนั้น

1.134.29

ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः ।
एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः ॥ १.१३४.२९ ॥

จากนั้น ดูก่อนพระราชา พระมาทรีผู้โศกเศร้า จึงกล่าวถ้อยคำนี้กับพระกุนตีว่า "เจ้าจงมาที่นี่คนเดียวเถิด ให้เด็กๆ อยู่ตรงนี้นั่นแหละ"

1.134.30

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान् ।
हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा ॥ १.१३४.३० ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของนาง พระกุนตีก็วางเด็กๆ ไว้ตรงนั้น แล้วร้องว่า "ข้าพเจ้าพินาศแล้ว!" จากนั้นก็รีบมาทันที

1.134.31

दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले ।
कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता ॥ १.१३४.३१ ॥

เมื่อเห็นพระปาณฑุและพระมาทรีนอนอยู่บนพื้นดิน พระกุนตีผู้มีอวัยวะถูกความโศกครอบงำ ก็คร่ำครวญอย่างเศร้าโศกยิ่งนัก

1.134.32

रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान् ।
कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः ॥ १.१३४.३२ ॥

วีรบุรุษผู้ข้าพเจ้าคุ้มครองอยู่เสมอ ผู้มีสติควบคุมตนได้เสมอ เหตุใดเขาจึงละเมิดเจ้า ทั้งที่รู้คำสาปของผู้อยู่ในป่า

1.134.33

ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः ।
सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम् ॥ १.१३४.३३ ॥

ดูก่อนพระมาทรี เจ้าควรจะคุ้มครองเจ้าแห่งมนุษย์นั้นมิใช่หรือ เหตุใดเจ้าจึงล่อลวงเจ้าแห่งมนุษย์นั้นในที่เปลี่ยว

1.134.34

कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम् ।
तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत ॥ १.१३४.३४ ॥

เหตุใดความยินดีจึงเกิดขึ้นในผู้น่าสงสารนั้น ผู้มักมาหาเจ้าในที่ลับตลอดเวลา ทั้งที่กำลังคิดถึงคำสาปอยู่

1.134.35

धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा ।
दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः ॥ १.१३४.३५ ॥

ดูก่อนพระพาห์ลีกี เจ้าเป็นผู้มีโชค ยิ่งมีโชคกว่าข้าพเจ้าอีกด้วย เพราะเจ้าได้เห็นพระพักตร์ของเจ้าแผ่นดินผู้ทรงปีติยินดี

1.134.36

विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत् ।
आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा ॥ १.१३४.३६ ॥

ดูก่อนเทวี แม้ข้าพเจ้าจะคร่ำครวญและถูกห้ามปรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า พระองค์ก็มิได้ทรงยับยั้งพระองค์เอง ความจริงคือ พระองค์ทรงปรารถนาจะให้สิ่งที่ชะตากำหนดไว้เป็นจริง จึงได้ทำเช่นนั้น

1.134.37

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता ।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ १.१३४.३७ ॥

เมื่อได้ยินถ้อยคำของนาง พระกุนตีซึ่งถูกไฟแห่งความโศกเผาไหม้ ก็ล้มลงกับพื้นทันที ประดุจต้นไม้ที่ถูกตัดรากขาด

1.134.38

निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा ।
तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम् ॥ १.१३४.३८ ॥

นางนอนนิ่งไม่ไหวติงบนพื้นดิน ไม่ฟื้นจากความสลบ ในขณะนั้น พระปาณฑุทรงอาบน้ำแล้ว และทรงสวมอาภรณ์ใหม่

1.134.39

अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे ।
कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम् ॥ १.१३४.३९ ॥

เมื่อเห็นพระปาณฑุประดับประดาแล้วทรงนอนบนที่นอนอันงดงาม พระมาทรีจึงประคองพระกุนตีขึ้น ซึ่งสติของนางถูกความสลบครอบงำไปแล้ว

1.134.40

आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव ।
पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम् ॥ १.१३४.४० ॥

ดูก่อนผู้สืบเชื้อสายกุรุ พระมาทรีกล่าวกับพระกุนตีว่า "เชิญมาเถิดพี่สาว" แล้วชี้ให้เห็นพระปาณฑุ พระกุนตีซึ่งล้มลงที่เท้าของพระองค์ ลุกขึ้นอีกครั้งแล้วเข้าไปหาพระราชา

1.134.41

रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम् ।
सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम् ॥ १.१३४.४१ ॥

ร่างของพระองค์ทาไปด้วยจันทน์แดง ทรงผ้าสีแดงเข้ม พระพักตร์มีรอยยิ้ม ดูเหมือนกำลังตรัสกับพวกเขาอยู่ ภารตะ

1.134.42

परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया ।
माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा ॥ १.१३४.४२ ॥

จากนั้น กุนตีเมื่อฟื้นจากอาการหมดสติ ด้วยอินทรีย์ที่สับสน ได้กอดพระองค์แล้วคร่ำครวญ มาทรีก็กอดพระราชาและคร่ำครวญเช่นกัน

1.134.43

तं तथा शायिनं पुत्रा ऋषयः सह चारणैः ।
अभ्येत्य सहिताः सर्वे शोकादश्रूण्यवर्तयन् ॥ १.१३४.४३ ॥

เมื่อเห็นพระองค์นอนอยู่เช่นนั้น บรรดาโอรส บรรดาฤๅษี พร้อมด้วยจารณะ ต่างมาพร้อมกันและหลั่งน้ำตาด้วยความโศก

1.134.44

अस्तं गतमिवादित्यं संशुष्कमिव सागरम् ।
दृष्ट्वा पाण्डुं नरव्याघ्रं शोचन्ति स्म महर्षयः ॥ १.१३४.४४ ॥

เมื่อเห็นปาณฑุ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ดุจดวงอาทิตย์ที่ลับขอบฟ้าไปแล้ว ดุจมหาสมุทรที่เหือดแห้ง บรรดามหาฤๅษีต่างโศกเศร้า

1.134.45

समानशोका ऋषयः पाण्डवाश्च बभूविरे ।
ते समाश्वासिते विप्रैर्विलेपतुरनिन्दिते ॥ १.१३४.४५ ॥

ฤๅษีและบรรดาปาณฑพต่างเกิดความโศกเศร้าเท่ากัน ทั้งสองผู้ไร้ตำหนิคร่ำครวญอยู่ แม้พราหมณ์จะปลอบโยนแล้วก็ตาม

1.134.46

हा राजन्कस्य नो हित्वा गच्छसि त्रिदशालयम् ।
हा राजन्मम मन्दायाः कथं माद्रीं समेत्य वै ॥ १.१३४.४६ ॥

ว่าแต่ โอ้พระราชา พระองค์ละทิ้งพวกเรา จะเสด็จไปยังที่อยู่ของเทวดาหรือ โอ้ พระราชา เมื่อได้พบกับมาทรีแล้ว ไฉนจึงทำเช่นนี้แก่หม่อมฉันผู้โชคร้ายได้

1.134.47

निधनं प्राप्तवान्राजन्मद्भाग्यपरिसंक्षयात् ।
युधिष्ठिरं भीमसेनमर्जुनं च यमावुभौ ॥ १.१३४.४७ ॥

โอ้พระราชา พระองค์ได้พบความตายเพราะโชคของหม่อมฉันพินาศสิ้นเชิง คือยุธิษฐิระ ภีมเสน อรชุน และฝาแฝดทั้งสอง

1.134.48

कस्य हित्वा प्रियान्पुत्रान्प्रयातोऽसि विशांपते ।
नूनं त्वां त्रिदशा देवाः प्रतिनन्दन्ति भारत ॥ १.१३४.४८ ॥

โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ พระองค์ทิ้งบุตรอันเป็นที่รักไปหาใคร ภารตะเอ๋ย แน่นอนว่าเทวดาทั้งหลายกำลังต้อนรับพระองค์

1.134.49

यतो हि तप उग्रं वै चरितं ब्रह्मसंसदि ।
आवाभ्यां सहितो राजन्गमिष्यसि दिवं शुभम् ॥ १.१३४.४९ ॥

เพราะการบำเพ็ญตบะอันเข้มงวดได้กระทำแล้วในที่ประชุมของพระพรหม โอ้พระราชา พระองค์จะเสด็จไปยังสวรรค์อันเป็นมงคลพร้อมกับพวกเราทั้งสอง

1.134.50

आजमीढाजमीढानां कर्मणा चरतां गतिम् ।
ननु नाम सहावाभ्यां गमिष्यामीति यत्त्वया ॥ १.१३४.५० ॥

โอ้ผู้สืบเชื้อสายของอชมีฒ ผู้ที่ดำเนินตามกรรมย่อมถึงจุดหมายแน่นอน มิใช่หรือที่พระองค์ได้ทรงสัญญาว่าจะเสด็จไปพร้อมกับพวกเราทั้งสอง

1.134.51

प्रतिज्ञाता कुरुश्रेष्ठ यदाऽस्मि वनमागता ।
आवाभ्यां चैव सहितो गमिष्यसि विशांपते।
मुहूर्तं क्षम्यतां राजन्द्रक्ष्येऽहं च मुखं तव ॥ १.१३४.५१ ॥

โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เมื่อหม่อมฉันมายังป่า พระองค์ได้ทรงสัญญาว่าจะเสด็จไปพร้อมกับพวกเราทั้งสอง โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน โอ้พระราชา ขอทรงรอสักครู่ ให้หม่อมฉันได้เห็นพระพักตร์ของพระองค์

1.134.52

विलपित्वा भृशं चैव निःसंज्ञे पतिते भुवि ।
यथा हते मृगे मृग्यौ लुब्धैर्वनगते तथा ॥ १.१३४.५२ ॥

ทั้งสองคร่ำครวญอย่างหนักแล้วก็ล้มลงกับพื้นโดยหมดสติ ดุจกวางคู่หนึ่งที่ล้มลงเมื่อถูกนายพรานฆ่าในป่า

1.134.53

युधिष्ठिरमुखाः सर्वे पाण्डवा वेदपरागाः ।
तेऽभ्यागत्य पितुर्मूले निःसंज्ञाः पतिता भुवि ॥ १.१३४.५३ ॥

บรรดาปาณฑพทั้งหมด มียุธิษฐิระเป็นผู้นำ ผู้ชำนาญในพระเวท ต่างเข้ามาใกล้บิดา แล้วล้มลงกับพื้นโดยหมดสติ

1.134.54

पाण्डोः पादौ परिष्वज्य विलपन्ति स्म पाण्डवाः ।
हा विनष्टाः स्म तातेति हा अनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५४ ॥

บรรดาปาณฑพกอดเท้าของปาณฑุแล้วคร่ำครวญว่า "ท่านพ่อ พวกข้าพเจ้าพินาศแล้ว โอ้ พวกข้าพเจ้ากลายเป็นกำพร้าแล้ว"

1.134.55

त्वद्विहीना महाप्राज्ञ कथं जीवाम बालकाः ।
लोकनाथस्य पुत्राः स्मो न सनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५५ ॥

โอ้ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เมื่อขาดท่านไป พวกลูกเล็กๆ เช่นพวกข้าพเจ้าจะอยู่ได้อย่างไร แม้เป็นบุตรของพระเจ้าแผ่นดินของโลก พวกข้าพเจ้าก็ไม่มีผู้คุ้มครอง

1.134.56

क्षणेनैव महाराज अहो लोकस्य चित्रता ।
नास्मद्विधा राजपुत्रा अधन्याः सन्ति भारत ॥ १.१३४.५६ ॥

ในพริบตาเดียว โอ้มหาราชา โลกช่างแปลกประหลาดนัก โอ้ภารตะ บรรดาราชบุตรเช่นพวกเราได้กลายเป็นผู้โชคร้ายไปแล้ว

1.134.57

त्वद्विनाशाच्च राजेन्द्र राज्यप्रस्खलनात्तदा ।
पाण्डवाश्च वयं सर्वे प्राप्ताः स्म व्यसनं महत् ॥ १.१३४.५७ ॥

เพราะการพินาศของพระองค์ โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ และเพราะการหลุดลอยไปของราชอาณาจักรในครั้งนั้น พวกเราปาณฑพทั้งหมดได้ตกอยู่ในความวิบัติครั้งใหญ่

1.134.58

किं करिष्यामहे राजन्कर्तव्यं च प्रसीदताम् ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च शतशृङ्गनिवासिना ॥ १.१३४.५८ ॥

โอ้พระราชา พวกเราจะทำอย่างไรดี ขอโปรดบอกหน้าที่ของพวกเราด้วย เมื่อต้องละทิ้งราชอาณาจักรและความสุขสำราญ ไปกับผู้ที่พำนักอยู่บนศตศฤงค์

1.134.59

त्वया लब्धाः स्म राजेन्द्र महता तपसा वयम् ।
हित्वा मानं वनं गत्वा स्वयमाहृत्य भक्षणम् ॥ १.१३४.५९ ॥

โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ พวกเราได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ ต้องละทิ้งเกียรติยศ ไปอยู่ในป่า และหาอาหารด้วยตนเอง

1.134.60

शाकमूलफलैर्वन्यैर्भरणं वै त्वया कृतम् ।
पुत्रानुत्पाद्य पितरो यमिच्छ्ति महातम्नः ॥ १.१३४.६० ॥

พระองค์ได้เลี้ยงดูพวกเราด้วยผัก รากไม้ ผลไม้ และสิ่งที่มีในป่า บิดาทั้งหลายเมื่อให้กำเนิดบุตรแล้ว ย่อมปรารถนา โอ้ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่...

1.134.61

त्रिवर्गफलमिच्छन्तस्तस्य कालोऽयमागतः ।
अभुक्त्वैव फलं राजन्गन्तुं नार्हसि भारत ॥ १.१३४.६१ ॥

สำหรับผู้ปรารถนาผลแห่งเป้าหมายทั้งสาม กาลนี้มาถึงแล้ว ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ภรตะ ท่านไม่ควรจากไปโดยยังไม่ได้เสวยผล

1.134.62

इत्येवमुक्त्वा पितरं भीमोऽपि विललाप ॥ १.१३४.६२ ॥

กล่าวดังนี้แก่บิดาแล้ว ภีมะก็คร่ำครวญเช่นกัน

1.134.63

प्रनष्टं भारतं वंशं पाण्डुना पुनरुद्धृतम् ।
तस्मिंस्तदा वनगते नष्टं राज्यमराजकम् ॥ १.१३४.६३ ॥

วงศ์ภรตะเคยถูกทำลาย แต่ปาณฑุได้ฟื้นฟูขึ้นใหม่ เมื่อพระองค์เสด็จเข้าป่าในครานั้น ราชอาณาจักรก็ถูกทำลายไปโดยปราศจากกษัตริย์

1.134.64

पुनर्निःसारितं क्षत्रं पाण्डुपुत्रैश्च पञ्चभिः ।
एतच्छ्रुत्वाऽनुमोदित्वा गन्तुमर्हसि शङ्कर ॥ १.१३४.६४ ॥

กษัตริย์ถูกขับไล่อีกครั้งโดยบุตรทั้งห้าของปาณฑุ เมื่อได้ฟังดังนี้และให้ความเห็นชอบแล้ว ข้าแต่ศังกระ ท่านควรจากไป

1.134.65

इत्येवमुक्त्वा पितरं विललाप धनञ्जयः ।
दुःसहं च तपः कृत्वा लब्ध्वा नो भरतर्षभ ॥ १.१३४.६५ ॥

กล่าวดังนี้แก่บิดาแล้ว ธนัญชัยก็คร่ำครวญ ข้าแต่ภรตรรษภะ หลังจากบำเพ็ญตบะที่ทนได้ยาก และได้พวกข้ามาแล้ว

1.134.66

पुत्रलाभस्य महतः शुश्रूषादिफलं त्वया ।
न चावाप्तं किंचिदेव पुरा दशरथो यथा ॥ १.१३४.६६ ॥

ท่านยังไม่ได้รับผลแห่งการได้บุตรอันยิ่งใหญ่ อย่างการปรนนิบัติเป็นต้น เหมือนที่ท้าวทศรถเคยได้รับในกาลก่อนเลย

1.134.67

एवमुक्त्वा यमौ चापि विलेपतुरथातुरौ ॥ १.१३४.६७ ॥

กล่าวดังนี้แล้ว ฝาแฝดทั้งสองก็ทุกข์ระทมคร่ำครวญเช่นกัน

1.134.68

अहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं मम ।
अवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय ॥ १.१३४.६८ ॥

ข้าเป็นพี่ใหญ่และเป็นภริยาโดยธรรม ผลแห่งธรรมเป็นของพี่ใหญ่ มาตรีเอ๋ย อย่าหันหลังให้ข้าจากสิ่งที่ต้องมาถึงอย่างแน่นอน

1.134.69

अन्विष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम् ।
उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान् ॥ १.१३४.६९ ॥

ข้าจะค้นหาสามีของข้าที่นี่เอง ผู้ไปอยู่ใต้อำนาจของความตาย ลุกขึ้นเถิด ทิ้งเขาไว้แล้วปกป้องบุตรเหล่านี้

1.134.70

अवाप्य पुत्रांल्लब्धार्थान्वीरपत्नीत्वमर्थये ।
मद्रराजसुता कुन्तीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१३४.७० ॥

เมื่อได้บุตรและบรรลุจุดหมายแล้ว ข้าปรารถนาสถานะของภริยาวีรบุรุษ ธิดาของกษัตริย์มัทระได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ต่อกุนตี

1.134.71

अहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलापिनम् ।
न हि तृप्ताऽस्मि कामानां ज्येष्ठा मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.७१ ॥

ข้าเองจะติดตามสามีผู้จากไป ข้ายังไม่พอใจในความปรารถนา พี่สาวผู้เป็นพี่ใหญ่โปรดยินยอมให้ข้าด้วยเถิด

1.134.72

मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमः ।
समुच्छिद्यामि तत्कामं कथं नु यमसादने ॥ १.१३४.७२ ॥

เมื่อมาหาข้า บุรุษผู้ประเสริฐของภรตะผู้นี้ซูบผอมเพราะกามตัณหา ข้าจะทำให้ความปรารถนานั้นสำเร็จได้อย่างไรในที่อยู่ของพระยม

1.134.73

मम हतोर्हि राजाऽयं दिवं राजर्पिसत्तमः ।
न चैव तादृशी बुद्धिर्बान्धवाश्च न तादृशाः ॥ १.१३४.७३ ॥

เพราะข้าผู้เป็นภริยาของผู้ถูกฆ่าต้องสูญเสีย พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ราชฤๅษีนี้ได้ไปสู่สวรรค์แล้ว ทั้งสติปัญญาเช่นนั้นก็ไม่คงอยู่ และญาติพี่น้องก็ไม่เหมือนเดิม

1.134.74

न चोत्सहे धारयितुं प्राणान्भर्त्रा विना कृता ।
तस्मात्तमनुयास्यामि यान्तं वैवस्वतक्षयम् ॥ १.१३४.७४ ॥

ข้าไม่อาจทนดำรงชีวิตไว้ได้ เมื่อต้องอยู่โดยปราศจากสามี ฉะนั้นข้าจะติดตามพระองค์ไปยังที่อยู่ของพระยมไววัสวัต

1.134.75

वर्तेयं न समां वृत्तिं जात्वहं न सुतेषु ते ।
तथाहि वर्तमानां मामधर्मः संस्पृशेन्महान् ॥ १.१३४.७५ ॥

ต่อบุตรของท่าน ข้าจะไม่มีวันปฏิบัติตนอย่างเสมอเหมือน หากข้ายังดำเนินชีวิตเช่นนั้น อธรรมอันยิ่งใหญ่จะมาแตะต้องข้า

1.134.76

तस्मान्मे सुतयोर्देवि वर्तितव्यं स्वपुत्रवत् ।
अन्वेष्यामि च भर्तारं व्रजन्तं यमसादनम् ॥ १.१३४.७६ ॥

ฉะนั้น ข้าแต่เทวี ท่านต้องปฏิบัติต่อบุตรทั้งสองของข้าเหมือนบุตรของท่านเอง ส่วนข้าจะไปค้นหาและติดตามสามีของข้าผู้กำลังไปยังที่อยู่ของพระยม

1.134.77

मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः ।
राज्ञः शरीरेण सह मामपीदं कलेवरम् ॥ १.१३४.७७ ॥

พระราชาองค์นี้ปรารถนาข้า จึงไปอยู่ใต้อำนาจของผู้ตาย ร่างกายของข้านี้ก็จะไปพร้อมกับร่างกายของพระราชาด้วย

1.134.78

दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नं त्वेतदार्ये प्रियं कुरु ।
दारकेष्वप्रमत्ता त्वं भवेश्चाभिहिता मया।
अतोऽहं न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हितं तव ॥ १.१३४.७८ ॥

ร่างนี้ต้องถูกเผาให้มิดชิด ข้าแต่ท่านผู้สูงศักดิ์ จงทำสิ่งที่เป็นที่รักของท่าน จงระวังดูแลบุตรทั้งหลายและจำถ้อยคำที่ข้าได้กล่าวไว้ ฉะนั้นข้าจึงไม่เห็นคำแนะนำที่เป็นประโยชน์ใดที่ควรกล่าวแก่ท่านอีก

1.134.79

ऋषयस्तान्समाश्वास्य पाण्डवान्सत्यविक्रमान् ।
ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विनः ॥ १.१३४.७९ ॥

เหล่าฤๅษีปลอบโยนปาณฑพผู้มีความกล้าหาญแท้จริงเหล่านั้นแล้ว และเมื่อปลอบโยนกุนตีกับมาตรีด้วย บรรดาดาบสก็กล่าวแก่ทั้งสอง

1.134.80

सुभगे बालपुत्रा तु न मर्तव्यं तथंचन ।
पाण्डवांश्चापि नेष्यामः कुरुराष्ट्रं परन्तपान् ॥ १.१३४.८० ॥

ข้าแต่ผู้มีโชคดี ท่านผู้มีบุตรยังเล็กอย่าได้ตายโดยประการใดเลย เราจะนำปาณฑพผู้ทำลายศัตรูเหล่านี้ไปสู่แคว้นของพวกกุรุ

1.134.81

अधर्मेष्वर्थजातेषु धृतराष्ट्रश्च लोभवान् ।
स कदाचिन्न वर्तेत पाण्डवेषु यथाविधि ॥ १.१३४.८१ ॥

ธฤตราษฎร์ผู้โลภในการได้มาซึ่งทรัพย์สมบัติโดยอธรรม จะไม่ประพฤติต่อปาณฑพตามที่พึงประพฤติเลย

1.134.82

कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
माद्र्याश्च बलिनांश्रेष्ठः शल्यो भ्राता महारथः ॥ १.१३४.८२ ॥

ผู้พิทักษ์ของกุนตีคือวฤษณิทั้งหลาย และกุนติโภชก็เช่นเดียวกัน ส่วนผู้พิทักษ์ของมาทรีคือศัลยะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง ผู้เป็นพี่ชายและมหารถีของนาง

1.134.83

भर्त्रा तु मरणं सार्धं फलवन्नात्र संशयः ।
युवाभ्यां दुष्करं चैतद्वदन्ति द्विजपुङ्गवाः ॥ १.१३४.८३ ॥

การสละชีวิตพร้อมกับสามี ย่อมมีผลแน่นอน ไม่ต้องสงสัย แต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาเหล่านั้นกล่าวว่า การนี้เป็นสิ่งยากสำหรับพวกท่านทั้งสอง

1.134.84

मृते भर्तरि साध्वी स्त्री ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता ।
यमैश्च नियमैः पूता मनोवाक्कायजैः शुभा ॥ १.१३४.८४ ॥

เมื่อสามีสิ้นชีวิตแล้ว หญิงผู้ทรงศีลควรตั้งมั่นในวัตรพรหมจรรย์ บริสุทธิ์ด้วยการสำรวมและการถือปฏิบัติ งดงามด้วยความบริสุทธิ์ที่เกิดจากใจ วาจา และกาย

1.134.85

भर्तारं चिन्तयन्ती सा भर्तारं निस्तरेच्छुभा ।
तारितश्चापि भर्ता स्यादात्मा पुत्रस्तथैव च ॥ १.१३४.८५ ॥

นางผู้งดงามพึงระลึกถึงสามี และพาสามีข้ามพ้นไปได้ เมื่อเช่นนั้นสามีก็ได้รับการช่วยพ้น ตนเองก็เช่นกัน และบุตรก็เช่นกัน

1.134.86

तस्माञ्जीवितमेवैतद्युवयोर्विद्म शोभनम् ॥ १.१३४.८६ ॥

เพราะเหตุนั้น เราจึงรู้ว่าการดำรงชีวิตนี้เองเป็นสิ่งดีงามสำหรับพวกท่านทั้งสอง

1.134.87

यथा पाण्डोस्तु निर्देशस्तथा विप्रगणस्य च ।
आज्ञा शिरसि निक्षिप्ता करिष्यामि च तत्तथा ॥ १.१३४.८७ ॥

ตามพระบัญชาของปาณฑุฉันใด ตามคำของคณะพราหมณ์ก็ฉันนั้น ข้าพเจ้าวางคำสั่งนี้ไว้บนศีรษะ และจะกระทำตามนั้นอย่างแท้จริง

1.134.88

यदाद्दुर्भगवन्तोऽपि तन्मन्ये शोभनं परम् ।
भर्तुश्च मम पुत्राणामात्मनश्च न संशयः ॥ १.१३४.८८ ॥

สิ่งที่ท่านกล่าวนั้น แม้ข้าพเจ้าจะเป็นผู้มีโชคร้าย ก็เห็นว่าเป็นสิ่งดีงามยิ่ง ไม่ต้องสงสัยว่าเป็นคุณแก่สามี แก่บุตรทั้งหลายของข้าพเจ้า และแก่ตัวข้าพเจ้าเอง

1.134.89

कुन्ती समर्था पुत्राणां योगक्षेमस्य धारणे ।
अस्या हि न समा बुद्ध्या यद्यपि स्यादरुन्धती ॥ १.१३४.८९ ॥

กุนตีสามารถรักษาความเจริญและความมั่นคงของบุตรทั้งหลายได้ แม้ว่านางจะเป็นอรุณธตี ก็ไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนนางในด้านปัญญา

1.134.90

कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
नाहं त्वमिव पुत्राणां समर्था धारणे तथा ॥ १.१३४.९० ॥

ผู้พิทักษ์ของกุนตีคือวฤษณิทั้งหลาย และกุนติโภชก็เช่นเดียวกัน ข้าพเจ้าไม่สามารถดูแลบุตรทั้งหลายได้เหมือนอย่างที่ท่านทำ

1.134.91

साऽहं भर्तारमन्विष्ये संतृप्ता नापि भोगतः ।
भर्तृलोकस्य तु ज्येष्ठा देवी मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.९१ ॥

ข้าพเจ้าผู้แสวงหาสามี ไม่พอใจในความสุขทางกาย ขอให้เทวีผู้เป็นใหญ่ที่สุดแห่งโลกของสามี อนุญาตให้ข้าพเจ้าด้วยเถิด

1.134.92

धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
पादौ परिचरिष्यामि तथार्याऽद्यानुमन्यताम् ॥ १.१३४.९२ ॥

ข้าพเจ้าจะปรนนิบัติพระบาทของสามี ผู้รู้ธรรม รู้คุณ ซื่อสัตย์ต่อคำมั่น และเป็นปราชญ์ ขอพระนางผู้ประเสริฐได้โปรดอนุญาตเดี๋ยวนี้เถิด

1.134.93

एवमुक्त्वा तदा राजन्मद्रराजसुता शुभा ।
ददौ कुन्त्यै यमौ माद्री शिरसाऽभिप्रणम्य च ॥ १.१३४.९३ ॥

พระราชาเอ๋ย เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว มาทรี ธิดาผู้งดงามของพระราชาแห่งมัทระ ก้มศีรษะลง แล้วมอบฝาแฝดให้แก่กุนตี

1.134.94

अभिवाद्य महर्षीन्सा परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
मूर्ध्न्युपाघ्राय बहुशः पार्थानात्मसुतौ तदा ॥ १.१३४.९४ ॥

นางไหว้มหาฤๅษีทั้งหลาย กอดปาณฑพ และจูบศีรษะของบุตรแห่งปฤถาและบุตรของตนซ้ำแล้วซ้ำเล่าในครั้งนั้น

1.134.95

हस्ते युधिष्ठिरं गृह्य माद्री वाक्यमभाषत ।
कुन्ती माता अहं धात्री युष्माकं तु पिता मृतः ॥ १.१३४.९५ ॥

มาทรีจับมือยุธิษฐิระแล้วกล่าววาจานี้ว่า "กุนตีเป็นมารดาของพวกเจ้า ส่วนข้าพเจ้าเป็นผู้เลี้ยงดู และบิดาของพวกเจ้าสิ้นชีวิตแล้ว"

1.134.96

युधिष्ठिरः पिता ज्येष्ठश्चतुर्णां धर्मतः सदा ।
वृद्धाद्युपासनासक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.१३४.९६ ॥

ยุธิษฐิระเป็นบิดาโดยธรรมเสมอของพี่น้องทั้งสี่ เพราะเป็นพี่คนโต ทั้งหมดผูกพันในการปรนนิบัติผู้ใหญ่ และมุ่งมั่นในสัจจะและธรรม

1.134.97

तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ।
तस्मात्सर्वे कुरुध्वं वै गुरुवृत्तिमतन्द्रिताः ॥ १.१३४.९७ ॥

บุรุษเช่นนั้นย่อมไม่พินาศ และไม่ตกอยู่ในความพ่ายแพ้ ฉะนั้น พวกท่านทั้งหมดควรประพฤติตามวัตรของผู้ใหญ่อย่างไม่ประมาท

1.134.98

ऋषीणां च पृथायाश्च नमस्कृत्य पुनःपुनः ।
आयासकृपणा माद्री प्रत्युवाच पृथां तदा ॥ १.१३४.९८ ॥

มาทรีไหว้ฤๅษีและปฤถาซ้ำแล้วซ้ำเล่า แล้วจึงตอบปฤถาด้วยใจที่ปวดร้าวจากความทุกข์

1.134.99

ऋषीणां संनिधावेषां यथा वागभ्युदीरिता ।
दिदृक्षमाणायाः स्वर्गं न ममैषा वृथा भवेत् ॥ १.१३४.९९ ॥

ขอให้วาจาที่กล่าวต่อหน้าฤๅษีเหล่านี้ อย่าได้เป็นโมฆะสำหรับข้าพเจ้าผู้ปรารถนาจะเห็นสวรรค์

1.134.100

धन्या त्वमसि वार्ष्णेयि नास्ति स्त्री सदृशी त्वया ।
वीर्यं तेजश्च योगं च माहात्म्यं च यशस्विनाम् ॥ १.१३४.१०० ॥

ท่านเป็นผู้มีบุญแล้ว ธิดาของวฤษณิ ไม่มีสตรีใดเสมอท่าน วีรภาพ ความรุ่งโรจน์ พลังแห่งโยคะ และความยิ่งใหญ่ของผู้มีเกียรติ ล้วนมีอยู่ในท่าน

1.134.101

कुन्ति द्रक्ष्यसि पुत्राणां पञ्चानाममितौजसाम् ।
आर्या चाप्यभिवाद्या च मम पूज्या च सर्वतः ॥ १.१३४.१०१ ॥

กุนตี ท่านจะได้เห็นบุตรทั้งห้าของท่าน ผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้ ท่านเป็นผู้สูงศักดิ์ ควรแก่การกราบไหว้ และควรได้รับความเคารพจากข้าพเจ้าในทุกทาง

1.134.102

ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वं देवि भूषिता स्वगुणैः शुभैः ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि त्वया यावनन्दिनि ॥ १.१३४.१०२ ॥

ข้าแต่เทวี ท่านเป็นผู้เกิดก่อนและประเสริฐที่สุด ประดับด้วยคุณความดีอันงดงามของตน ข้าแต่นันทินี ข้าพเจ้าปรารถนาจะขอลาท่าน

1.134.103

धर्मं स्वर्गं च कीर्तिं च त्वत्कृतेऽहमवाप्नुयाम् ।
यथा तथा विधत्स्वेह मा च कार्षीर्विचारणां ॥ १.१३४.१०३ ॥

เพื่อท่าน ขอให้ข้าพเจ้าได้รับธรรม สวรรค์ และเกียรติยศ ขอท่านจัดการเรื่องนี้ไปตามที่เห็นควร อย่าได้ลังเล

1.134.104

बाष्पसंदिग्धया वाचा कुन्त्युवाच यशस्विनी ।
अनुज्ञाताऽसि कल्याणि त्रिदिवे सङ्गमोऽस्तु ते ॥ १.१३४.१०४ ॥

กุนตีผู้มีชื่อเสียง เปล่งเสียงที่สั่นเครือด้วยน้ำตาตรัสว่า ข้าแต่ผู้มีความงามอันเป็นมงคล ท่านได้รับอนุญาตแล้ว ขอให้ท่านได้พบกันในสวรรค์เถิด

1.134.105

भर्त्रा सह विशालिक्षि क्षिप्रमद्यैव भामिनि ।
संगतास्वर्गलोके त्वं रमेथाः शाश्वतीः समाः ॥ १.१३४.१०५ ॥

ข้าแต่หญิงผู้มีนัยน์ตากว้างงาม วันนี้เอง ขอให้ท่านรวมกับสามีอย่างรวดเร็วในโลกสวรรค์ และขอให้ท่านรื่นรมย์อยู่ตลอดปีนิรันดร์

1.134.106

ततः पुरोहितः स्नात्वा प्रेतकर्मणि पारगः ।
हिरण्यशकलानाज्यं तिलं दधि च तण्डुलान् ॥ १.१३४.१०६ ॥

จากนั้น ปุโรหิตอาบน้ำชำระกายแล้ว ผู้เชี่ยวชาญในพิธีศพ นำชิ้นทองคำ เนยใส งา นมข้น และข้าวเปลือกมา

1.134.107

उदकुम्भांश्च परशुं समानीय तपस्विभिः ।
अश्वमेधाग्निमाहृत्य यथान्यायं समन्ततः ॥ १.१३४.१०७ ॥

เหล่าดาบส นำหม้อน้ำและขวานมา และนำไฟพิธีอัศวเมธมาถวาย จัดทุกอย่างรอบด้านตามระเบียบ

1.134.108

काश्यपः कारयामास पाण्डोः प्रेतस्य तां क्रियाम् ।
पुरोहितोक्तविधिना पाण्डोः पुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.१०८ ॥

กาศยปให้ประกอบพิธีนั้นแก่พระปาณฑุผู้วายชนม์ และตามวิธีที่ปุโรหิตกล่าว พระยุธิษฐิระ โอรสของพระปาณฑุ ก็เข้าร่วมในพิธีนั้น

1.134.109

तेनाग्निनाऽदहत्पाण्डुं कृत्वा चापि क्रियास्तदा ।
रुदञ्छोकाभिसंतप्तः पपात भुवि पाण्डवः ॥ १.१३४.१०९ ॥

ด้วยไฟนั้น พระองค์เผาพระปาณฑุ และประกอบพิธีอื่นต่อไป ปาณฑพผู้ถูกความโศกเผาไหม้ ร่ำไห้และล้มลงบนพื้นดิน

1.134.110

ऋषीन्पुत्रान्पृथां चैव विसृज्य च नृपात्मज ।
नमस्कृत्य चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम् ॥ १.१३४.११० ॥

ข้าแต่เจ้าชาย เมื่อส่งฤๅษี บุตร และพระปฤถาให้กลับไปแล้ว และไหว้ผู้เป็นวีรบุรุษดุจโคผู้ของมนุษย์ที่ยืนอยู่ในกองไฟเผาศพ ผู้เป็นชายาแห่งธรรม

1.134.111

मद्रराजसुता तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी ॥ १.१३४.१११ ॥

ธิดาแห่งกษัตริย์มัทร ผู้มีชื่อเสียง รีบขึ้นตามไปบนกองไฟนั้นทันที

1.134.112

अहताम्बरसंवीतो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
उदकं कृतवांस्तत्र पुरोहितमते स्थितः ॥ १.१३४.११२ ॥

ผู้ไร้บาป ทรงผ้าใหม่ พร้อมด้วยพี่น้อง ได้ถวายน้ำอุทกทาน ณ ที่นั้น โดยยืนอยู่ตามคำแนะนำของปุโรหิต

1.134.113

अर्हतस्तस्य कृत्यानि शतशृङ्गनिवासिनः ।
तापसा विधिवच्चक्रुश्चारणा ऋषिभिः सह ॥ १.१३४.११३ ॥

เหล่าดาบสผู้อาศัยอยู่บนเขาศตศฤงค์ พร้อมด้วยจารณะและฤๅษี ได้ประกอบพิธีกรรมแก่ท่านผู้ควรแก่การบูชาตามระเบียบ