ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.134.1
कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम् ।
समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१३४.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁ ବୟସରେ ଗଜସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର)ରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁ କେତେ ଥିଲା?
1.134.2
पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन ।
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.२ ॥
ହେ କୌରବନନ୍ଦନ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆୟୁର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଏଠାରେ ଶୁଣ। ଷୋଳ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହସ୍ତିନାପୁର ଗଲେ।
1.134.3
भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः ।
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम् ॥ १.१३४.३ ॥
ଭୀମସେନ ପନ୍ଦର ବର୍ଷରେ, ଅର୍ଜୁନ ଚଉଦ ବର୍ଷରେ, ଏବଂ ଯମଜ ନକୁଳ-ସହଦେବ ତେର ବର୍ଷରେ ନାଗସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର)କୁ ଗଲେ।
1.134.4
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः ।
षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः ॥ १.१३४.४ ॥
ସେଠାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ତେର ବର୍ଷ ବାସ କଲେ; ଛଅ ମାସ ପରେ ଜତୁଗୃହରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମ ହେଲା।
1.134.5
षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे ।
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत ॥ १.१३४.५ ॥
ଏକଚକ୍ରାରେ ଛଅ ମାସ, ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶର ଗୃହରେ ଏକ ବର୍ଷ; ହେ ଭାରତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହ ରହି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ।
1.134.6
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् ।
द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः ॥ १.१३४.६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବାସ କରି ସେମାନେ ତିନି ବର୍ଷ ଓ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ; ତା'ପରେ ବାର ବର୍ଷ ଓ ଏକ ବର୍ଷ, ଦ୍ୟୂତରେ ପରାଜିତ ହୋଇ।
1.134.7
भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम् ।
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः ॥ १.१३४.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସାଗରାନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଛତିରିଶ ବର୍ଷ ଭୋଗ କରି, ଛଅ ମାସ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ କୃଷ୍ଣପରାୟଣ ଥିଲେ।
1.134.8
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन् ।
एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम् ॥ १.१३४.८ ॥
ରାଜ୍ୟରେ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗତି ପାଇଲେ। ଏହିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆୟୁ ଏକଶହ ଆଠ ବର୍ଷ ଥିଲା।
1.134.9
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः ।
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः ॥ १.१३४.९ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ତିନି ମାସ ବଡ଼ ଥିଲେ କେଶବ, ସେ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ। କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ତିନି ମାସ ବଡ଼ ଥିଲେ ସଂକର୍ଷଣ, ସେ ମହାବଳୀ।
1.134.10
पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान् ।
रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा ॥ १.१३४.१० ॥
ପାଞ୍ଚ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପିତା ପାଣ୍ଡୁ ସେତେବେଳେ ପର୍ବତରେ ସେହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ, ନିଜ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.134.11
सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे ।
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः ॥ १.१३४.११ ॥
ଫୁଲିଥିବା ବନରେ, ମଧୁ-ମାଧବ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିବାରେ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଓ ଧୀମାନ୍ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ।
1.134.12
यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः ।
तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥ १.१३४.१२ ॥
ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପାର୍ଥ ଓ ସେଇ ଧୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଉତ୍ତର ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିବାରେ, ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ ସମୟରେ।
1.134.13
रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने ।
पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ॥ १.१३४.१३ ॥
ରକ୍ଷାର କଥା କୁନ୍ତୀ ଭୁଲିଗଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନରେ ସେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେ ପରିବେଷଣ କଲେ।
1.134.14
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने ।
तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ १.१३४.१४ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡୁ ସେ ମହାବନରେ ନିଜର ପାଞ୍ଚ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରମଣୀୟ ପର୍ବତରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ସେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ।
1.134.15
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे ।
भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम् ॥ १.१३४.१५ ॥
ଥରେ ମଧୁମାଧବ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବନରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ରାଜା ପତ୍ନୀ ସହିତ ବନରେ ବୁଲିଲେ।
1.134.16
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।
अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः ॥ १.१३४.१६ ॥
ପଳାଶ, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, ଚମ୍ପକ, ପାରିଭଦ୍ରକ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୃକ୍ଷରେ, ଯାହା ଫଳ-ଫୁଲରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା।
1.134.17
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम् ।
पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः ॥ १.१३४.१७ ॥
ବିବିଧ ଜଳାଶୟ ଓ ପଦ୍ମପୋଖରୀରେ ଶୋଭିତ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସେ ବନକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କାମ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।
1.134.18
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम् ।
तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम् ॥ १.१३४.१८ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଦେବତା ପରି ବୁଲୁଥିବା ତାଙ୍କ ପଛେ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ମାଦ୍ରୀ ଏକାକୀ ଅନୁସରଣ କଲେ।
1.134.19
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम् ।
तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः ॥ १.१३४.१९ ॥
ଯୌବନରେ ଥିବା, ପତଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେହି ନାରୀକୁ ସେ ଚାହିଁଲେ; ଘନ ବନରେ ଉଠିଥିବା ଅଗ୍ନିପରି ତାଙ୍କ କାମନା ଜଳି ଉଠିଲା।
1.134.20
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम् ।
न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः ॥ १.१३४.२० ॥
ନିର୍ଜନରେ ଏକାକିନୀ, ପଦ୍ମନୟନା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାମବଶ ରାଜା ସେ କାମନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.134.21
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम् ।
आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम् ॥ १.१३४.२१ ॥
ତା'ପରେ ଅଠର ବର୍ଷରେ, ଋତୁକାଳରେ, ଅଳଙ୍କୃତା ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ, ମନ ବଶ ହରାଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁ ସେହି ଯଶସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
1.134.22
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम् ।
वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम् ॥ १.१३४.२२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ନିର୍ଜନକୁ ଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରିଲେ; ସେହି ଦେବୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
1.134.23
स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत ।
माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव ॥ १.१३४.२३ ॥
କିନ୍ତୁ କାମବଶ ହୋଇଥିବା ସେ ସେହି ଶାପ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମୈଥୁନଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପଛେ ବଳପୂର୍ବକ ଚାଲିଗଲେ।
1.134.24
जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः ।
शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः ॥ १.१३४.२४ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ମନ୍ମଥଙ୍କ ବଶରେ ସେ ନିଜ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ପାଇଁ ଗଲେ; ଶାପରୁ ଜାତ ଭୟ ତ୍ୟାଗି, ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।
1.134.25
तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा ॥ १.१३४.२५ ॥
କାମାସକ୍ତ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସାକ୍ଷାତ କାଳ ମୋହିତ କଲା। ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହକୁ ମଥି ତାହା ମନ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
1.134.26
स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः ।
पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा ॥ १.१३४.२६ ॥
ତାଙ୍କ ସହିତ ସଙ୍ଗମ କରି କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁ କାଳଧର୍ମର ବଶ ହେଲେ।
1.134.27
ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम् ।
मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि ॥ १.१३४.२७ ॥
ତା'ପରେ ମାଦ୍ରୀ, ଚେତନା ହରାଇଥିବା ରାଜାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିତ ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର ଅତ୍ୟଧିକ କଲା।
1.134.28
सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः ॥ १.१३४.२८ ॥
ତା'ପରେ କୁନ୍ତୀ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ମିଶି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ସେପରି ପଡ଼ିଥିଲେ।
1.134.29
ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः ।
एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः ॥ १.१३४.२९ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ପୀଡ଼ିତା ମାଦ୍ରୀ କୁନ୍ତୀକୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ତୁମେ ଏକାକୀ ଏଠାକୁ ଆସ; ପିଲାମାନେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତୁ।
1.134.30
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान् ।
हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा ॥ १.१३४.३० ॥
ତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି, "ମୁଁ ହତା ହେଲି" ବୋଲି ବିଳାପ କରି ସେ ହଠାତ୍ ଆସିଲେ।
1.134.31
दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले ।
कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता ॥ १.१३४.३१ ॥
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୋକରେ ଅଙ୍ଗ ଅବସନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିବା କୁନ୍ତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ବିଳାପ କଲେ।
1.134.32
रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान् ।
कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः ॥ १.१३४.३२ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସଦା ରକ୍ଷିତ, ବୀର ଓ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେ, ବନବାସୀଙ୍କ ଶାପ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କଲେ?
1.134.33
ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः ।
सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम् ॥ १.१३४.३३ ॥
ମାଦ୍ରୀ! ତୁମେ ତ ସେହି ନରାଧିପଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା; ତେବେ ନିର୍ଜନରେ ତୁମେ ସେହି ନରାଧିପଙ୍କୁ କିପରି ଲୋଭିତ କଲ?
1.134.34
कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम् ।
तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत ॥ १.१३४.३४ ॥
ଦୀନ ହୋଇ ସର୍ବଦା ନିର୍ଜନରେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସି, ଶାପ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ହର୍ଷ କିପରି ଜାତ ହେଲା?
1.134.35
धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा ।
दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः ॥ १.१३४.३५ ॥
ହେ ବାହ୍ଲୀକି! ତୁମେ ମୋଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟବତୀ; କାରଣ ହର୍ଷିତ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ମୁଖ ତୁମେ ଦେଖିଛ।
1.134.36
विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत् ।
आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा ॥ १.१३४.३६ ॥
ହେ ଦେବୀ! ମୁଁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ଓ ବାରମ୍ବାର ବାରଣ କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ବାରଣ କଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରକୃତରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ସାଧିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଏହା କଲେ।
1.134.37
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता ।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ १.१३४.३७ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ଶୋକାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କୁନ୍ତୀ ହଠାତ୍ ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
1.134.38
निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा ।
तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम् ॥ १.१३४.३८ ॥
ଭୂମିରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ସେ ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ଟିକେ ମଧ୍ୟ ହଲିଲେ ନାହିଁ। ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେ (ପାଣ୍ଡୁ) ସ୍ନାନ କରି ନୂଆ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।
1.134.39
अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे ।
कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम् ॥ १.१३४.३९ ॥
ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଶୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ଚେତନା ହରାଇଥିବା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମାଦ୍ରୀ ଉଠାଇଲେ।
1.134.40
आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव ।
पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम् ॥ १.१३४.४० ॥
"ଆର୍ଯ୍ୟେ, ଆସ" ବୋଲି ହେ କୌରବ, ମାଦ୍ରୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ (ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ) ଦେଖାଇଲେ। ପାଦ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା କୁନ୍ତୀ ପୁଣି ଉଠି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.134.41
रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम् ।
सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम् ॥ १.१३४.४१ ॥
ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଗାଢ଼ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ହସ ମୁଖରେ ଯେପରି କଥା କହୁଥିବା ଭାରତ (ପାଣ୍ଡୁ)।
1.134.42
परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया ।
माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा ॥ १.१३४.४२ ॥
ତା'ପରେ ମୂର୍ଚ୍ଛାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥିବା କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବିଳାପ କଲେ। ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବିଳାପ କଲେ।
1.134.43
तं तथा शायिनं पुत्रा ऋषयः सह चारणैः ।
अभ्येत्य सहिताः सर्वे शोकादश्रूण्यवर्तयन् ॥ १.१३४.४३ ॥
ସେ ସେହିପରି ଶୋଇଥିବା ଦେଖି ପୁତ୍ର, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଆସି ଶୋକରେ ଲୁହ ଢାଳିଲେ ।
1.134.44
अस्तं गतमिवादित्यं संशुष्कमिव सागरम् ।
दृष्ट्वा पाण्डुं नरव्याघ्रं शोचन्ति स्म महर्षयः ॥ १.१३४.४४ ॥
ଅସ୍ତଗତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଖିଲା ସମୁଦ୍ର ପରି ନରବ୍ୟାଘ୍ର ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି ମହର୍ଷିମାନେ ଶୋକ କଲେ ।
1.134.45
समानशोका ऋषयः पाण्डवाश्च बभूविरे ।
ते समाश्वासिते विप्रैर्विलेपतुरनिन्दिते ॥ १.१३४.४५ ॥
ଋଷି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମାନ ଶୋକରେ ପଡ଼ିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ନିର୍ଦୋଷ ଦୁଇଜଣ ବିଳାପ କଲେ ।
1.134.46
हा राजन्कस्य नो हित्वा गच्छसि त्रिदशालयम् ।
हा राजन्मम मन्दायाः कथं माद्रीं समेत्य वै ॥ १.१३४.४६ ॥
ହାୟ ରାଜା! ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଉଛ କି! ହାୟ ରାଜା, ଅଭାଗିନୀ ମୋ ପାଇଁ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଭେଟି କିପରି?
1.134.47
निधनं प्राप्तवान्राजन्मद्भाग्यपरिसंक्षयात् ।
युधिष्ठिरं भीमसेनमर्जुनं च यमावुभौ ॥ १.१३४.४७ ॥
ହେ ରାଜା! ମୋ ଭାଗ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଦୁଇ ଯମଜ ।
1.134.48
कस्य हित्वा प्रियान्पुत्रान्प्रयातोऽसि विशांपते ।
नूनं त्वां त्रिदशा देवाः प्रतिनन्दन्ति भारत ॥ १.१३४.४८ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି! ତୁମ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହା ପାଖକୁ ଗଲ? ହେ ଭାରତ! ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛନ୍ତି ।
1.134.49
यतो हि तप उग्रं वै चरितं ब्रह्मसंसदि ।
आवाभ्यां सहितो राजन्गमिष्यसि दिवं शुभम् ॥ १.१३४.४९ ॥
କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା ଆଚରିତ ହୋଇଛି; ହେ ରାଜନ୍, ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ଶୁଭ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
1.134.50
आजमीढाजमीढानां कर्मणा चरतां गतिम् ।
ननु नाम सहावाभ्यां गमिष्यामीति यत्त्वया ॥ १.१३४.५० ॥
ହେ ଅଜମୀଢ ବଂଶଜ, କର୍ମରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାଙ୍କ ଗତି ମିଳେ; 'ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବି' ବୋଲି ଆପଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିନଥିଲେ କି?
1.134.51
प्रतिज्ञाता कुरुश्रेष्ठ यदाऽस्मि वनमागता ।
आवाभ्यां चैव सहितो गमिष्यसि विशांपते।
मुहूर्तं क्षम्यतां राजन्द्रक्ष्येऽहं च मुखं तव ॥ १.१३४.५१ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବନକୁ ଆସିଥିଲି ସେତେବେଳେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ଯିବେ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଥିଲା; ହେ ପ୍ରଜାପତି, ରାଜନ୍, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖିବି।
1.134.52
विलपित्वा भृशं चैव निःसंज्ञे पतिते भुवि ।
यथा हते मृगे मृग्यौ लुब्धैर्वनगते तथा ॥ १.१३४.५२ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ବିଳାପ କରି ସେମାନେ ଉଭୟେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ବନରେ ଶିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରିହୋଇଥିବା ହରିଣ-ଯୋଡ଼ି ପଡ଼େ।
1.134.53
युधिष्ठिरमुखाः सर्वे पाण्डवा वेदपरागाः ।
तेऽभ्यागत्य पितुर्मूले निःसंज्ञाः पतिता भुवि ॥ १.१३४.५३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଗ୍ରଣୀ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ, ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
1.134.54
पाण्डोः पादौ परिष्वज्य विलपन्ति स्म पाण्डवाः ।
हा विनष्टाः स्म तातेति हा अनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५४ ॥
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଦକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଳାପ କଲେ — "ହାୟ, ହେ ପିତା, ଆମେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲୁ! ହାୟ, ଆମେ ଅନାଥ ହେଲୁ!"
1.134.55
त्वद्विहीना महाप्राज्ञ कथं जीवाम बालकाः ।
लोकनाथस्य पुत्राः स्मो न सनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५५ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତୁମ ବିନା ଆମେ ବାଳକମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବୁ? ଲୋକନାଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସନାଥ ନୁହଁ।
1.134.56
क्षणेनैव महाराज अहो लोकस्य चित्रता ।
नास्मद्विधा राजपुत्रा अधन्याः सन्ति भारत ॥ १.१३४.५६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, କ୍ଷଣକରେ ଜଗତର କି ବିଚିତ୍ରତା! ହେ ଭାରତ, ଆମ ପରି ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଭାଗା ହୋଇଗଲେ।
1.134.57
त्वद्विनाशाच्च राजेन्द्र राज्यप्रस्खलनात्तदा ।
पाण्डवाश्च वयं सर्वे प्राप्ताः स्म व्यसनं महत् ॥ १.१३४.५७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ବିନାଶ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ଯୋଗୁଁ ଆମେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ମହାବିପଦରେ ପଡ଼ିଲୁ।
1.134.58
किं करिष्यामहे राजन्कर्तव्यं च प्रसीदताम् ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च शतशृङ्गनिवासिना ॥ १.१३४.५८ ॥
ହେ ରାଜା, ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ? ଦୟାକରି ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ କୁହନ୍ତୁ — ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଶତଶୃଙ୍ଗରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କ ସହିତ।
1.134.59
त्वया लब्धाः स्म राजेन्द्र महता तपसा वयम् ।
हित्वा मानं वनं गत्वा स्वयमाहृत्य भक्षणम् ॥ १.१३४.५९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମହାନ ତପସ୍ୟାରୁ ଆମେ ଲାଭ କରିଥିଲୁ; ମାନ ତ୍ୟାଗ କରି ବନକୁ ଯାଇ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼େ।
1.134.60
शाकमूलफलैर्वन्यैर्भरणं वै त्वया कृतम् ।
पुत्रानुत्पाद्य पितरो यमिच्छ्ति महातम्नः ॥ १.१३४.६० ॥
ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ବନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ତୁମେ ଆମକୁ ପାଳନ କରିଥିଲ। ପିତାମାନେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଇ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ହେ ମହାତ୍ମା…
1.134.61
त्रिवर्गफलमिच्छन्तस्तस्य कालोऽयमागतः ।
अभुक्त्वैव फलं राजन्गन्तुं नार्हसि भारत ॥ १.१३४.६१ ॥
ତ୍ରିବର୍ଗ ଫଳ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି। ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭାରତ, ଫଳ ଭୋଗ ନ କରି ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.134.62
इत्येवमुक्त्वा पितरं भीमोऽपि विललाप ॥ १.१३४.६२ ॥
ଏପରି ପିତାଙ୍କୁ କହି ଭୀମ ମଧ୍ୟ ବିଳାପ କଲେ।
1.134.63
प्रनष्टं भारतं वंशं पाण्डुना पुनरुद्धृतम् ।
तस्मिंस्तदा वनगते नष्टं राज्यमराजकम् ॥ १.१३४.६३ ॥
ଭରତବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ପାଣ୍ଡୁ ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ସେ ବନକୁ ଗଲେ ରାଜ୍ୟ ରାଜାହୀନ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
1.134.64
पुनर्निःसारितं क्षत्रं पाण्डुपुत्रैश्च पञ्चभिः ।
एतच्छ्रुत्वाऽनुमोदित्वा गन्तुमर्हसि शङ्कर ॥ १.१३४.६४ ॥
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ପୁଣି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଅନୁମୋଦନ କରି, ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ।
1.134.65
इत्येवमुक्त्वा पितरं विललाप धनञ्जयः ।
दुःसहं च तपः कृत्वा लब्ध्वा नो भरतर्षभ ॥ १.१३४.६५ ॥
ଏପରି ପିତାଙ୍କୁ କହି ଧନଞ୍ଜୟ ବିଳାପ କଲେ। ଦୁଃସହ ତପ କରି ଆମକୁ ପାଇଲ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.134.66
पुत्रलाभस्य महतः शुश्रूषादिफलं त्वया ।
न चावाप्तं किंचिदेव पुरा दशरथो यथा ॥ १.१३४.६६ ॥
ମହାନ ପୁତ୍ରଲାଭର ସେବା ଆଦିର ଫଳ ତୁମେ କିଛି ପାଇ ନାହଁ; ପୂର୍ବେ ଦଶରଥଙ୍କ ପରି।
1.134.67
एवमुक्त्वा यमौ चापि विलेपतुरथातुरौ ॥ १.१३४.६७ ॥
ଏପରି କହି, ଦୁଃଖିତ ସେହି ଯମଳ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଳାପ କଲେ।
1.134.68
अहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं मम ।
अवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय ॥ १.१३४.६८ ॥
ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଧର୍ମପତ୍ନୀ; ଧର୍ମଫଳ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାର। ମାଦ୍ରି, ଅବଶ୍ୟ ଘଟିବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ଅଟକାଅ ନାହିଁ।
1.134.69
अन्विष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम् ।
उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान् ॥ १.१३४.६९ ॥
ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ଯାଇଥିବା ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଖୋଜିବି। ତୁମେ ଉଠ, ଏମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
1.134.70
अवाप्य पुत्रांल्लब्धार्थान्वीरपत्नीत्वमर्थये ।
मद्रराजसुता कुन्तीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१३४.७० ॥
ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଇ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ଭାବେ, ମୁଁ ବୀରପତ୍ନୀତ୍ୱ ଇଚ୍ଛା କରେ। ମଦ୍ରରାଜକନ୍ୟା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.134.71
अहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलापिनम् ।
न हि तृप्ताऽस्मि कामानां ज्येष्ठा मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.७१ ॥
ଚାଲିଯାଇଥିବା ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛେ ମୁଁ ହିଁ ଯିବି। ମୁଁ କାମନାରେ ତୃପ୍ତ ନୁହେଁ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
1.134.72
मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमः ।
समुच्छिद्यामि तत्कामं कथं नु यमसादने ॥ १.१३४.७२ ॥
ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କାମନାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ଏହି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେହି କାମନା ଯମଲୋକରେ ମୁଁ କିପରି ପୂରଣ କରିବି?
1.134.73
मम हतोर्हि राजाऽयं दिवं राजर्पिसत्तमः ।
न चैव तादृशी बुद्धिर्बान्धवाश्च न तादृशाः ॥ १.१३४.७३ ॥
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନିହତ ହେବାରୁ ଏହି ରାଜା, ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେପରି ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ସେପରି ବାନ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।
1.134.74
न चोत्सहे धारयितुं प्राणान्भर्त्रा विना कृता ।
तस्मात्तमनुयास्यामि यान्तं वैवस्वतक्षयम् ॥ १.१३४.७४ ॥
ସ୍ୱାମୀ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ବୈବସ୍ୱତ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଉଥିବା ସେ ପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଅନୁସରଣ କରିବି।
1.134.75
वर्तेयं न समां वृत्तिं जात्वहं न सुतेषु ते ।
तथाहि वर्तमानां मामधर्मः संस्पृशेन्महान् ॥ १.१३४.७५ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁଁ କଦାପି ସମାନ ଆଚରଣରେ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ। ସେପରି ଆଚରଣ କଲେ ମୋତେ ମହା ଅଧର୍ମ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।
1.134.76
तस्मान्मे सुतयोर्देवि वर्तितव्यं स्वपुत्रवत् ।
अन्वेष्यामि च भर्तारं व्रजन्तं यमसादनम् ॥ १.१३४.७६ ॥
ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ମୋ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ ନିଜ ପୁତ୍ର ପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯମଲୋକକୁ ଯାଉଥିବା ପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଖୋଜି ଅନୁସରଣ କରିବି।
1.134.77
मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः ।
राज्ञः शरीरेण सह मामपीदं कलेवरम् ॥ १.१३४.७७ ॥
ଏହି ରାଜା ମୋତେ ଇଚ୍ଛା କରି ଥିବାବେଳେ ପ୍ରେତଙ୍କ ବଶରେ ଗଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ସହିତ ମୋର ଏହି ଶରୀରବି।
1.134.78
दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नं त्वेतदार्ये प्रियं कुरु ।
दारकेष्वप्रमत्ता त्वं भवेश्चाभिहिता मया।
अतोऽहं न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हितं तव ॥ १.१३४.७८ ॥
ଏହି ଶରୀରକୁ ଭଲ ଭାବେ ଲୁଚାଇ ଦହନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ତୁମକୁ ଯାହା ପ୍ରିୟ ତାହା କର। ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିବ, ଏବଂ ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ମନେ ରଖିବ। ତେଣୁ ତୁମକୁ ହିତକର ଉପଦେଶ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
1.134.79
ऋषयस्तान्समाश्वास्य पाण्डवान्सत्यविक्रमान् ।
ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विनः ॥ १.१३४.७९ ॥
ସତ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
1.134.80
सुभगे बालपुत्रा तु न मर्तव्यं तथंचन ।
पाण्डवांश्चापि नेष्यामः कुरुराष्ट्रं परन्तपान् ॥ १.१३४.८० ॥
ହେ ସୁଭଗେ, ଶିଶୁ ପୁତ୍ରବତୀ ନାରୀ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶତ୍ରୁଦହନକାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନେଇଯିବୁ।
1.134.81
अधर्मेष्वर्थजातेषु धृतराष्ट्रश्च लोभवान् ।
स कदाचिन्न वर्तेत पाण्डवेषु यथाविधि ॥ १.१३४.८१ ॥
ଅଧର୍ମମୟ ଧନ-ଲାଭର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୋଭୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାବିଧି କେବେ ବି ଆଚରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
1.134.82
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
माद्र्याश्च बलिनांश्रेष्ठः शल्यो भ्राता महारथः ॥ १.१३४.८२ ॥
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ ବୃଷ୍ଣିମାନେ; କୁନ୍ତିଭୋଜ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଭାଇ, ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାରଥୀ ଶଲ୍ୟ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ।
1.134.83
भर्त्रा तु मरणं सार्धं फलवन्नात्र संशयः ।
युवाभ्यां दुष्करं चैतद्वदन्ति द्विजपुङ्गवाः ॥ १.१३४.८३ ॥
ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମରଣ ଫଳପ୍ରଦ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି।
1.134.84
मृते भर्तरि साध्वी स्त्री ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता ।
यमैश्च नियमैः पूता मनोवाक्कायजैः शुभा ॥ १.१३४.८४ ॥
ସ୍ୱାମୀ ମୃତ ହେଲେ ସାଧ୍ୱୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିର ରହିବା ଉଚିତ୍; ଯମ-ନିୟମ ଦ୍ୱାରା, ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀରରୁ ଜାତ ପବିତ୍ରତାରେ ଶୁଭ ହୋଇ।
1.134.85
भर्तारं चिन्तयन्ती सा भर्तारं निस्तरेच्छुभा ।
तारितश्चापि भर्ता स्यादात्मा पुत्रस्तथैव च ॥ १.१३४.८५ ॥
ପତିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେହି ଶୁଭା ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ପାର କରିବେ। ଏହିପରି ପତି ମଧ୍ୟ ତରାଯାଏ, ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଓ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେମିତି।
1.134.86
तस्माञ्जीवितमेवैतद्युवयोर्विद्म शोभनम् ॥ १.१३४.८६ ॥
ତେଣୁ ଆମେ ଜାଣୁ, ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜୀବନ ହିଁ ଶୁଭ।
1.134.87
यथा पाण्डोस्तु निर्देशस्तथा विप्रगणस्य च ।
आज्ञा शिरसि निक्षिप्ता करिष्यामि च तत्तथा ॥ १.१३४.८७ ॥
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଯେମିତି, ବିପ୍ରଗଣଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ସେମିତି। ଆଜ୍ଞା ମୁଁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରିଛି; ସେମିତି କରିବି।
1.134.88
यदाद्दुर्भगवन्तोऽपि तन्मन्ये शोभनं परम् ।
भर्तुश्च मम पुत्राणामात्मनश्च न संशयः ॥ १.१३४.८८ ॥
ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ହେ ଦୁର୍ଭାଗିନୀ, ତାହାକୁ ମୁଁ ପରମ ଶୁଭ ମନେ କରେ; ଏଥିରେ ପତି, ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ମୋ ଆତ୍ମାର ମଙ୍ଗଳ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.134.89
कुन्ती समर्था पुत्राणां योगक्षेमस्य धारणे ।
अस्या हि न समा बुद्ध्या यद्यपि स्यादरुन्धती ॥ १.१३४.८९ ॥
କୁନ୍ତୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଯୋଗକ୍ଷେମ ଧାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥା; ଅରୁନ୍ଧତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହାର ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
1.134.90
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
नाहं त्वमिव पुत्राणां समर्था धारणे तथा ॥ १.१३४.९० ॥
କୁନ୍ତୀଙ୍କର ନାଥ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ; ମୁଁ ତୁମ ପରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥା ନୁହେଁ।
1.134.91
साऽहं भर्तारमन्विष्ये संतृप्ता नापि भोगतः ।
भर्तृलोकस्य तु ज्येष्ठा देवी मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.९१ ॥
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଉଛି, ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ନୁହେଁ। ପତିଲୋକର ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେବୀ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
1.134.92
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
पादौ परिचरिष्यामि तथार्याऽद्यानुमन्यताम् ॥ १.१३४.९२ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚରଣ ସେବା କରିବି। ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ଏବେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
1.134.93
एवमुक्त्वा तदा राजन्मद्रराजसुता शुभा ।
ददौ कुन्त्यै यमौ माद्री शिरसाऽभिप्रणम्य च ॥ १.१३४.९३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା କହି ସେତେବେଳେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଶୁଭା କନ୍ୟା ମାଦ୍ରୀ ମସ୍ତକ ନତ କରି କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଯମଳ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।
1.134.94
अभिवाद्य महर्षीन्सा परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
मूर्ध्न्युपाघ्राय बहुशः पार्थानात्मसुतौ तदा ॥ १.१३४.९४ ॥
ସେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ପୃଥାର ପୁତ୍ର ଓ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ବାରମ୍ବାର ଆଘ୍ରାଣ କଲେ।
1.134.95
हस्ते युधिष्ठिरं गृह्य माद्री वाक्यमभाषत ।
कुन्ती माता अहं धात्री युष्माकं तु पिता मृतः ॥ १.१३४.९५ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ହାତ ଧରି ମାଦ୍ରୀ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'କୁନ୍ତୀ ତୁମର ମାତା; ମୁଁ ଧାତ୍ରୀ; ତୁମ ପିତା ମୃତ।'
1.134.96
युधिष्ठिरः पिता ज्येष्ठश्चतुर्णां धर्मतः सदा ।
वृद्धाद्युपासनासक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.१३४.९६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମାନୁସାରେ ଚାରିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ସର୍ବଦା ପିତା ତୁଲ୍ୟ। ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସେବାରେ ଆସକ୍ତ, ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
1.134.97
तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ।
तस्मात्सर्वे कुरुध्वं वै गुरुवृत्तिमतन्द्रिताः ॥ १.१३४.९७ ॥
ଏପରି ଲୋକମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ପରାଭବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଅତଏବ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆଳସ୍ୟ ବିନା ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ସେବାବୃତ୍ତି ପାଳନ କର।
1.134.98
ऋषीणां च पृथायाश्च नमस्कृत्य पुनःपुनः ।
आयासकृपणा माद्री प्रत्युवाच पृथां तदा ॥ १.१३४.९८ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରି, କ୍ଳେଶରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ମାଦ୍ରୀ ସେତେବେଳେ ପୃଥାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.134.99
ऋषीणां संनिधावेषां यथा वागभ्युदीरिता ।
दिदृक्षमाणायाः स्वर्गं न ममैषा वृथा भवेत् ॥ १.१३४.९९ ॥
ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋ ପାଇଁ ତାହା ବୃଥା ନ ହେଉ।
1.134.100
धन्या त्वमसि वार्ष्णेयि नास्ति स्त्री सदृशी त्वया ।
वीर्यं तेजश्च योगं च माहात्म्यं च यशस्विनाम् ॥ १.१३४.१०० ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟୀ, ତୁମେ ଧନ୍ୟା; ତୁମ ପରି ଆଉ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ନାହିଁ। ଯଶସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ, ଯୋଗ ଓ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମଠାରେ ଅଛି।
1.134.101
कुन्ति द्रक्ष्यसि पुत्राणां पञ्चानाममितौजसाम् ।
आर्या चाप्यभिवाद्या च मम पूज्या च सर्वतः ॥ १.१३४.१०१ ॥
ହେ କୁନ୍ତୀ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ। ତୁମେ ଆର୍ଯ୍ୟା, ବନ୍ଦନୀୟା, ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜନୀୟା।
1.134.102
ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वं देवि भूषिता स्वगुणैः शुभैः ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि त्वया यावनन्दिनि ॥ १.१३४.१०२ ॥
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ତୁମ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଭୂଷିତା। ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.134.103
धर्मं स्वर्गं च कीर्तिं च त्वत्कृतेऽहमवाप्नुयाम् ।
यथा तथा विधत्स्वेह मा च कार्षीर्विचारणां ॥ १.१३४.१०३ ॥
ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଧର୍ମ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇବି। ଯେମିତି ହେଲେ ବି ଏଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ସଂଶୟ କର ନାହିଁ।
1.134.104
बाष्पसंदिग्धया वाचा कुन्त्युवाच यशस्विनी ।
अनुज्ञाताऽसि कल्याणि त्रिदिवे सङ्गमोऽस्तु ते ॥ १.१३४.१०४ ॥
ଲୁହରେ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ କୁନ୍ତୀ କହିଲେ: ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଅଛି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମର ମିଳନ ହେଉ।
1.134.105
भर्त्रा सह विशालिक्षि क्षिप्रमद्यैव भामिनि ।
संगतास्वर्गलोके त्वं रमेथाः शाश्वतीः समाः ॥ १.१३४.१०५ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ଆଜି ହିଁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ କର।
1.134.106
ततः पुरोहितः स्नात्वा प्रेतकर्मणि पारगः ।
हिरण्यशकलानाज्यं तिलं दधि च तण्डुलान् ॥ १.१३४.१०६ ॥
ତାପରେ ପୁରୋହିତ ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରେତକର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇ, ସୁନାର ଖଣ୍ଡ, ଘିଅ, ତିଳ, ଦହି ଓ ଚାଉଳ (ଆଣିଲେ)।
1.134.107
उदकुम्भांश्च परशुं समानीय तपस्विभिः ।
अश्वमेधाग्निमाहृत्य यथान्यायं समन्ततः ॥ १.१३४.१०७ ॥
ଜଳକୁମ୍ଭ ଓ କୁରାଢ଼ି ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆଣି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନି ଆଣି, ବିଧିମତେ ଚାରିପଟେ (ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ)।
1.134.108
काश्यपः कारयामास पाण्डोः प्रेतस्य तां क्रियाम् ।
पुरोहितोक्तविधिना पाण्डोः पुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.१०८ ॥
କାଶ୍ୟପ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ସେହି କ୍ରିୟା କରାଇଲେ; ପୁରୋହିତ କହିଥିବା ବିଧି ଅନୁସାରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର (ତାହାତେ ଯୋଗ ଦେଲେ)।
1.134.109
तेनाग्निनाऽदहत्पाण्डुं कृत्वा चापि क्रियास्तदा ।
रुदञ्छोकाभिसंतप्तः पपात भुवि पाण्डवः ॥ १.१३४.१०९ ॥
ସେ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦହନ କଲା ଏବଂ ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କଲା। ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁ କାନ୍ଦୁ ସେ ପାଣ୍ଡବ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
1.134.110
ऋषीन्पुत्रान्पृथां चैव विसृज्य च नृपात्मज ।
नमस्कृत्य चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम् ॥ १.१३४.११० ॥
ହେ ରାଜକୁମାର, ଋଷି, ପୁତ୍ର ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଚିତାର ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ଥିତ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଧର୍ମପତ୍ନୀ।
1.134.111
मद्रराजसुता तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी ॥ १.१३४.१११ ॥
ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଶୀଘ୍ର (ଚିତା ଉପରେ) ଆରୋହଣ କଲେ।
1.134.112
अहताम्बरसंवीतो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
उदकं कृतवांस्तत्र पुरोहितमते स्थितः ॥ १.१३४.११२ ॥
ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ, ନିଷ୍ପାପ ସେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ସେଠାରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ଉଦକକ୍ରିୟା କଲେ।
1.134.113
अर्हतस्तस्य कृत्यानि शतशृङ्गनिवासिनः ।
तापसा विधिवच्चक्रुश्चारणा ऋषिभिः सह ॥ १.१३४.११३ ॥
ଶତଶୃଙ୍ଗରେ ବାସ କରୁଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେ, ଚାରଣ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ, ସେହି ପୂଜ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରିୟା କଲେ।