મહાભારત · અધ્યાય 1.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.134.1
कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम् ।
समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१३४.१ ॥
પાંડવો કયા વયે ગજસાહ્વય (હસ્તિનાપુર) પહોંચ્યા, અને દેવતાઓ તરફથી તેમનું આયુષ્ય કેટલું હતું?
1.134.2
पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन ।
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.२ ॥
હે કૌરવનંદન, પાંડવોના આયુષ્યનો વૃત્તાંત અહીં સાંભળ. સોળ વર્ષની વયે યુધિષ્ઠિર હસ્તિનાપુર ગયા.
1.134.3
भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः ।
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम् ॥ १.१३४.३ ॥
ભીમસેન પંદર વર્ષે, અર્જુન ચૌદ વર્ષે, અને જોડિયા નકુલ-સહદેવ તેર વર્ષે નાગસાહ્વય (હસ્તિનાપુર) ગયા.
1.134.4
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः ।
षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः ॥ १.१३४.४ ॥
ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો સાથે તેર વર્ષ રહ્યા; છ માસ પછી લાક્ષાગૃહથી મુક્ત થયા, અને ઘટોત્કચનો જન્મ થયો.
1.134.5
षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे ।
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत ॥ १.१३४.५ ॥
એકચક્રામાં છ માસ, પાંચાલ દેશના ઘરમાં એક વર્ષ; હે ભારત, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો સાથે પાંચ વર્ષ રહીને.
1.134.6
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् ।
द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः ॥ १.१३४.६ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં વસતા તેઓ ત્રણ વર્ષ અને વીસ વર્ષ; પછી બાર વર્ષ અને એક વર્ષ, જુગારમાં હારીને.
1.134.7
भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम् ।
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः ॥ १.१३४.७ ॥
હે રાજન્! સાગરપર્યંત પૃથ્વીનો છત્રીસ વર્ષ ઉપભોગ કરીને, છ માસ સાથે, તે સર્વ મહાત્માઓ કૃષ્ણપરાયણ હતા.
1.134.8
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन् ।
एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम् ॥ १.१३४.८ ॥
રાજ્ય પર પરીક્ષિતને સ્થાપિત કરીને, તેઓ નિયત ગતિ પામ્યા. આ રીતે યુધિષ્ઠિરનું આયુષ્ય એકસો આઠ વર્ષ હતું.
1.134.9
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः ।
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः ॥ १.१३४.९ ॥
અર્જુનથી ત્રણ માસ મોટા કેશવ મહાદ્યુતિમાન હતા. કૃષ્ણથી ત્રણ માસ મોટા સંકર્ષણ મહાબલી હતા.
1.134.10
पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान् ।
रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा ॥ १.१३४.१० ॥
પાંચ મહાતેજસ્વી પુત્રોવાળા પાંડુ ત્યારે પર્વત પર તે પુત્રોને જોતા, કશ્યપ સાથે, પોતાની બે પત્નીઓ સાથે અત્યંત આનંદિત થયા.
1.134.11
सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे ।
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः ॥ १.१३४.११ ॥
સુંદર ખીલેલા વનમાં, મધુ-માધવ વસંત ઋતુ આવતાં, ચૌદમા વર્ષની પૂર્ણતાએ, અને બુદ્ધિમાન ફાલ્ગુન માસમાં.
1.134.12
यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः ।
तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥ १.१३४.१२ ॥
જે નક્ષત્રમાં પાર્થ અને તે બુદ્ધિમાનનો જન્મ થયો હતો, તે ઉત્તર ફાલ્ગુની નક્ષત્ર આવતાં, સ્વસ્તિવાચન સમયે.
1.134.13
रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने ।
पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ॥ १.१३४.१३ ॥
રક્ષણની વાત કુંતી ભૂલી ગઈ; બ્રાહ્મણભોજનમાં તે વ્યગ્ર હતી. પુરોહિત સાથે આવેલા બ્રાહ્મણોને તેણે પીરસ્યું.
1.134.14
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने ।
तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ १.१३४.१४ ॥
પછી પાંડુ એ મહાવનમાં પોતાના પાંચ સુંદર પુત્રોને જોતો હતો. રમણીય પર્વત પર તેમને જોતાં તે પોતાના બાહુબળ પર આધાર રાખતો હતો.
1.134.15
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे ।
भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम् ॥ १.१३४.१५ ॥
એક વાર મધુમાધવ વસંતમાં, ફૂલોથી ભરેલા વનમાં, સર્વ પ્રાણીઓને મોહ પમાડતા સમયમાં, રાજા પોતાની પત્ની સાથે વનમાં વિચર્યો.
1.134.16
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।
अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः ॥ १.१३४.१६ ॥
પલાશ, તિલક, આંબા, ચંપક, પારિભદ્રક તથા અન્ય અનેક વૃક્ષોથી, જે ફળ-ફૂલોથી સમૃદ્ધ હતા.
1.134.17
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम् ।
पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः ॥ १.१३४.१७ ॥
વિવિધ જળાશયો અને કમળના સરોવરોથી શોભતા પાંડુના તે વનને જોઈને તેના હૃદયમાં કામ જાગ્યો.
1.134.18
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम् ।
तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम् ॥ १.१३४.१८ ॥
ત્યાં પ્રસન્ન મનથી દેવ સમાન વિચરતા તેની પાછળ સુંદર વસ્ત્ર પહેરેલી માદ્રી એકલી ચાલી.
1.134.19
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम् ।
तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः ॥ १.१३४.१९ ॥
યૌવનમાં રહેલી, પાતળાં વસ્ત્ર પહેરેલી તેને તે જોતો રહ્યો; ગાઢ વનમાં ભડકેલા અગ્નિની જેમ તેની કામના પ્રજ્વલી ઊઠી.
1.134.20
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम् ।
न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः ॥ १.१३४.२० ॥
એકાંતમાં એકલી રહેલી, કમળનયની તેને જોઈને કામને વશ થયેલો રાજા તે ઇચ્છાને રોકી શક્યો નહીં.
1.134.21
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम् ।
आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम् ॥ १.१३४.२१ ॥
પછી અઢારમા વર્ષે, ઋતુકાળે, શણગારેલી માદ્રીને, મન વશ ગુમાવી બેઠેલા પાંડુએ તે યશસ્વિનીને બોલાવી.
1.134.22
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम् ।
वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम् ॥ १.१३४.२२ ॥
પછી રાજાએ એકાંતમાં ગયેલી તેને બળપૂર્વક પકડી; તે દેવી પોતાની શક્તિ પ્રમાણે તરફડીને તેને રોકતી રહી.
1.134.23
स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत ।
माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव ॥ १.१३४.२३ ॥
પરંતુ કામને વશ થયેલા તેણે તે શાપને જાણ્યો નહીં; મૈથુનધર્મ પ્રમાણે માદ્રીની પાછળ જાણે બળપૂર્વક દોડી ગયો.
1.134.24
जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः ।
शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः ॥ १.१३४.२४ ॥
હે કૌરવ્ય, મન્મથને વશ થઈને તે પોતાના જીવનના અંત માટે ગયો; શાપથી ઉત્પન્ન થયેલો ભય છોડીને, વિધિથી પ્રેરાઈને.
1.134.25
तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा ॥ १.१३४.२५ ॥
કામાસક્ત તેની બુદ્ધિને સાક્ષાત્ કાળે મોહિત કરી. ઇન્દ્રિયસમૂહને મથીને તે મન સહિત નષ્ટ થઈ.
1.134.26
स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः ।
पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा ॥ १.१३४.२६ ॥
તેની સાથે સંગમ કરીને કુરુવંશનો આનંદ, પરમધર્માત્મા પાંડુ કાળધર્મને વશ થયા.
1.134.27
ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम् ।
मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि ॥ १.१३४.२७ ॥
પછી માદ્રીએ ચેતના ગુમાવેલા રાજાને આલિંગન આપીને દુઃખથી જન્મેલો અવાજ વારંવાર અત્યંત કર્યો.
1.134.28
सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः ॥ १.१३४.२८ ॥
પછી કુંતી પોતાના પુત્રો સાથે, અને માદ્રીના બે પુત્ર પાંડવો સાથે મળીને ત્યાં આવ્યાં, જ્યાં રાજા તેવી રીતે પડ્યા હતા.
1.134.29
ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः ।
एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः ॥ १.१३४.२९ ॥
પછી હે રાજન્, પીડિત માદ્રીએ કુંતીને આ વચન કહ્યું: તું એકલી જ અહીં આવ; બાળકો અહીં જ રહે.
1.134.30
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान् ।
हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा ॥ १.१३४.३० ॥
તેનું એ વચન સાંભળીને, બાળકોને ત્યાં જ મૂકીને, "હું મરી ગઈ" એમ વિલાપ કરતાં તે તરત આવી.
1.134.31
दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले ।
कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता ॥ १.१३४.३१ ॥
ધરતી પર સૂતેલા પાંડુ અને માદ્રીને જોઈને શોકથી શરીર ભાંગી પડેલી કુંતી અત્યંત દુઃખી થઈ વિલાપ કરવા લાગી.
1.134.32
रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान् ।
कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः ॥ १.१३४.३२ ॥
મારા વડે સદા રક્ષિત, વીર અને સદા આત્મસંયમી એવા તેઓ, વનવાસીઓના શાપને જાણવા છતાં તમને કેમ ઓળંગી ગયા?
1.134.33
ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः ।
सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम् ॥ १.१३४.३३ ॥
માદ્રી! તારે તો એ નરાધિપનું રક્ષણ કરવું જોઈતું હતું ને? તો એકાંતમાં તેં એ નરાધિપને કેવી રીતે લલચાવ્યો?
1.134.34
कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम् ।
तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत ॥ १.१३४.३४ ॥
દીન થઈને સદા એકાંતમાં તારી પાસે આવીને, શાપનો વિચાર કરતાં તેને હર્ષ કેવી રીતે થયો?
1.134.35
धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा ।
दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः ॥ १.१३४.३५ ॥
હે બાહ્લીકી! તું મારા કરતાં પણ વધુ ભાગ્યશાળી છે, કારણ કે તેં હર્ષિત રાજાનું મુખ જોયું છે.
1.134.36
विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत् ।
आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा ॥ १.१३४.३६ ॥
હે દેવી! હું વિલાપ કરતી અને વારંવાર રોકાતી હતી, છતાં તેમણે મને રોકી નહીં; ખરેખર ભાગ્યને પૂર્ણ કરવાની ઇચ્છાથી તેમણે એમ કર્યું.
1.134.37
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता ।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ १.१३४.३७ ॥
તેનાં એ વચન સાંભળીને શોકાગ્નિથી દાઝેલી કુંતી અચાનક મૂળ કપાયેલા વૃક્ષની જેમ ભૂમિ પર પડી ગઈ.
1.134.38
निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा ।
तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम् ॥ १.१३४.३८ ॥
ભૂમિ પર નિશ્ચેષ્ટ પડેલી તે મૂર્છાથી જરાય હલી નહીં. તે ક્ષણે તેઓ (પાંડુ) સ્નાન કરીને નવાં વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલા હતા.
1.134.39
अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे ।
कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम् ॥ १.१३४.३९ ॥
સુંદર શય્યા પર અલંકૃત થઈને સૂતેલા પાંડુને જોઈને, મૂર્છાથી ચેતના ગુમાવેલી કુંતીને માદ્રીએ ઊભી કરી.
1.134.40
आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव ।
पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम् ॥ १.१३४.४० ॥
"આર્યે, આવ" એમ કહીને, હે કૌરવ, માદ્રીએ કુંતીને (પાંડુને) બતાવ્યા. પગે પડેલી કુંતી ફરી ઊઠીને રાજા પાસે ગઈ.
1.134.41
रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम् ।
सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम् ॥ १.१३४.४१ ॥
લાલ ચંદનથી લેપાયેલ અંગો, ઘેરા લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા, હસતા મુખે જાણે બોલતા ભારત (પાંડુ).
1.134.42
परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया ।
माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा ॥ १.१३४.४२ ॥
પછી મૂર્છાથી, ઇન્દ્રિયો વ્યાકુળ થયેલી કુંતી તેમને ભેટીને વિલાપ કરવા લાગી. માદ્રીએ પણ રાજાને આલિંગન આપીને વિલાપ કર્યો.
1.134.43
तं तथा शायिनं पुत्रा ऋषयः सह चारणैः ।
अभ्येत्य सहिताः सर्वे शोकादश्रूण्यवर्तयन् ॥ १.१३४.४३ ॥
તેને એ રીતે સૂતેલો જોઈને પુત્રો, ઋષિઓ અને ચારણો બધા ભેગા થઈને શોકથી આંસુ વહાવવા લાગ્યા.
1.134.44
अस्तं गतमिवादित्यं संशुष्कमिव सागरम् ।
दृष्ट्वा पाण्डुं नरव्याघ्रं शोचन्ति स्म महर्षयः ॥ १.१३४.४४ ॥
આથમેલા સૂર્ય જેવા અને સુકાયેલા સાગર જેવા નરવ્યાઘ્ર પાંડુને જોઈને મહર્ષિઓ શોક કરવા લાગ્યા.
1.134.45
समानशोका ऋषयः पाण्डवाश्च बभूविरे ।
ते समाश्वासिते विप्रैर्विलेपतुरनिन्दिते ॥ १.१३४.४५ ॥
ઋષિઓ અને પાંડવો સમાન શોકમાં ડૂબ્યા. બ્રાહ્મણોએ આશ્વાસન આપ્યા છતાં તે નિર્દોષ બંને વિલાપ કરવા લાગ્યા.
1.134.46
हा राजन्कस्य नो हित्वा गच्छसि त्रिदशालयम् ।
हा राजन्मम मन्दायाः कथं माद्रीं समेत्य वै ॥ १.१३४.४६ ॥
અરેરે રાજન! અમને છોડીને તું દેવલોક તરફ જાય છે! અરેરે રાજન, અભાગી એવી મારા માટે માદ્રીને મળીને કેવી રીતે?
1.134.47
निधनं प्राप्तवान्राजन्मद्भाग्यपरिसंक्षयात् ।
युधिष्ठिरं भीमसेनमर्जुनं च यमावुभौ ॥ १.१३४.४७ ॥
હે રાજન! મારા ભાગ્યના સંપૂર્ણ ક્ષયથી તું મૃત્યુ પામ્યો. યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને બંને યમજ.
1.134.48
कस्य हित्वा प्रियान्पुत्रान्प्रयातोऽसि विशांपते ।
नूनं त्वां त्रिदशा देवाः प्रतिनन्दन्ति भारत ॥ १.१३४.४८ ॥
હે પ્રજાપતિ! તારા પ્રિય પુત્રોને છોડીને તું કોની પાસે ગયો? હે ભારત! ચોક્કસ દેવો તારું સ્વાગત કરી રહ્યા છે.
1.134.49
यतो हि तप उग्रं वै चरितं ब्रह्मसंसदि ।
आवाभ्यां सहितो राजन्गमिष्यसि दिवं शुभम् ॥ १.१३४.४९ ॥
કારણ કે બ્રહ્મસભામાં ઉગ્ર તપ આચરવામાં આવ્યું છે; હે રાજન, અમે બંને સાથે તમે શુભ સ્વર્ગમાં જશો.
1.134.50
आजमीढाजमीढानां कर्मणा चरतां गतिम् ।
ननु नाम सहावाभ्यां गमिष्यामीति यत्त्वया ॥ १.१३४.५० ॥
હે અજમીઢવંશજ, કર્મથી તપ કરનારાઓની ગતિ મળે છે; 'અમે બંને સાથે હું પણ જઈશ' એવું તમે વચન નહોતું આપ્યું?
1.134.51
प्रतिज्ञाता कुरुश्रेष्ठ यदाऽस्मि वनमागता ।
आवाभ्यां चैव सहितो गमिष्यसि विशांपते।
मुहूर्तं क्षम्यतां राजन्द्रक्ष्येऽहं च मुखं तव ॥ १.१३४.५१ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, હું વનમાં આવી ત્યારે અમારા બંને સાથે તમે જશો એવી પ્રતિજ્ઞા થઈ હતી; હે પ્રજાપતિ, રાજન, એક ક્ષણ ક્ષમા કરો; હું તમારું મુખ જોઈશ.
1.134.52
विलपित्वा भृशं चैव निःसंज्ञे पतिते भुवि ।
यथा हते मृगे मृग्यौ लुब्धैर्वनगते तथा ॥ १.१३४.५२ ॥
ખૂબ વિલાપ કરીને તેઓ બંને બેભાન થઈને ભૂમિ પર પડ્યા, જેમ વનમાં શિકારીઓએ માર્યા હોય તેવા હરણ-જોડા પડે.
1.134.53
युधिष्ठिरमुखाः सर्वे पाण्डवा वेदपरागाः ।
तेऽभ्यागत्य पितुर्मूले निःसंज्ञाः पतिता भुवि ॥ १.१३४.५३ ॥
યુધિષ્ઠિર જેમાં અગ્રણી હતા તે બધા પાંડવો, વેદપારંગત, પિતા પાસે આવીને બેભાન થઈને ભૂમિ પર પડ્યા.
1.134.54
पाण्डोः पादौ परिष्वज्य विलपन्ति स्म पाण्डवाः ।
हा विनष्टाः स्म तातेति हा अनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५४ ॥
પાંડુના ચરણોને વળગીને પાંડવો વિલાપ કરવા લાગ્યા — "હાય, હે તાત, અમે નષ્ટ થયા! હાય, અમે અનાથ થયા!"
1.134.55
त्वद्विहीना महाप्राज्ञ कथं जीवाम बालकाः ।
लोकनाथस्य पुत्राः स्मो न सनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५५ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, તમારા વિના અમે બાળકો કેવી રીતે જીવીશું? લોકનાથના પુત્રો હોવા છતાં અમે સનાથ નથી.
1.134.56
क्षणेनैव महाराज अहो लोकस्य चित्रता ।
नास्मद्विधा राजपुत्रा अधन्याः सन्ति भारत ॥ १.१३४.५६ ॥
હે મહારાજ, ક્ષણમાં જ જગતની કેવી વિચિત્રતા! હે ભારત, અમારા જેવા રાજપુત્રો પણ અભાગી બન્યા.
1.134.57
त्वद्विनाशाच्च राजेन्द्र राज्यप्रस्खलनात्तदा ।
पाण्डवाश्च वयं सर्वे प्राप्ताः स्म व्यसनं महत् ॥ १.१३४.५७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તમારા વિનાશથી અને ત્યારે રાજ્ય ખોવાઈ જવાથી અમે બધા પાંડવો મહાવિપત્તિમાં પડ્યા.
1.134.58
किं करिष्यामहे राजन्कर्तव्यं च प्रसीदताम् ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च शतशृङ्गनिवासिना ॥ १.१३४.५८ ॥
હે રાજા, અમે શું કરીએ? કૃપા કરીને અમારું કર્તવ્ય શું છે તે કહો — રાજ્ય અને ભોગો છોડીને શતશૃંગમાં વસનાર સાથે.
1.134.59
त्वया लब्धाः स्म राजेन्द्र महता तपसा वयम् ।
हित्वा मानं वनं गत्वा स्वयमाहृत्य भक्षणम् ॥ १.१३४.५९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તમારી મહાન તપસ્યાથી જ અમે પ્રાપ્ત થયા; માન છોડીને વનમાં જઈ જાતે ખોરાક લાવવો પડે છે.
1.134.60
शाकमूलफलैर्वन्यैर्भरणं वै त्वया कृतम् ।
पुत्रानुत्पाद्य पितरो यमिच्छ्ति महातम्नः ॥ १.१३४.६० ॥
શાક, મૂળ, ફળ અને વન્ય વસ્તુઓથી જ તમે અમારું પાલન કર્યું. પિતાઓ પુત્રોને જન્મ આપ્યા પછી જેની ઇચ્છા કરે છે, હે મહાત્મા…
1.134.61
त्रिवर्गफलमिच्छन्तस्तस्य कालोऽयमागतः ।
अभुक्त्वैव फलं राजन्गन्तुं नार्हसि भारत ॥ १.१३४.६१ ॥
ત્રિવર્ગનું ફળ ઇચ્છનાર તેના માટે આ સમય આવી ગયો છે. હે રાજન, હે ભારત, ફળનો ઉપભોગ કર્યા વિના તમારે જવું ન જોઈએ.
1.134.62
इत्येवमुक्त्वा पितरं भीमोऽपि विललाप ॥ १.१३४.६२ ॥
આ રીતે પિતાને કહીને ભીમ પણ વિલાપ કરવા લાગ્યો.
1.134.63
प्रनष्टं भारतं वंशं पाण्डुना पुनरुद्धृतम् ।
तस्मिंस्तदा वनगते नष्टं राज्यमराजकम् ॥ १.१३४.६३ ॥
ભરતવંશ નષ્ટ થયો હતો; પાંડુએ તેને ફરી ઉદ્ધાર્યો. તે વનમાં ગયા ત્યારે રાજ્ય રાજા વિના નાશ પામ્યું.
1.134.64
पुनर्निःसारितं क्षत्रं पाण्डुपुत्रैश्च पञ्चभिः ।
एतच्छ्रुत्वाऽनुमोदित्वा गन्तुमर्हसि शङ्कर ॥ १.१३४.६४ ॥
પાંડુના પાંચ પુત્રોએ ફરી ક્ષત્રિયોને હાંકી કાઢ્યા. આ સાંભળી સંમતિ આપીને, હે શંકર, તમારે જવું જોઈએ.
1.134.65
इत्येवमुक्त्वा पितरं विललाप धनञ्जयः ।
दुःसहं च तपः कृत्वा लब्ध्वा नो भरतर्षभ ॥ १.१३४.६५ ॥
આ રીતે પિતાને કહીને ધનંજય વિલાપ કરવા લાગ્યો. દુઃસહ તપ કરીને અમને પામ્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
1.134.66
पुत्रलाभस्य महतः शुश्रूषादिफलं त्वया ।
न चावाप्तं किंचिदेव पुरा दशरथो यथा ॥ १.१३४.६६ ॥
મહાન પુત્રલાભની સેવા વગેરેનું ફળ તમને કંઈ પણ મળ્યું નથી; પૂર્વે દશરથની જેમ.
1.134.67
एवमुक्त्वा यमौ चापि विलेपतुरथातुरौ ॥ १.१३४.६७ ॥
આમ કહીને, દુઃખી થયેલા તે બંને જોડિયા પુત્રો પણ વિલાપ કરવા લાગ્યા.
1.134.68
अहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं मम ।
अवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय ॥ १.१३४.६८ ॥
હું જ્યેષ્ઠ ધર્મપત્ની છું; ધર્મનું ફળ જ્યેષ્ઠનું છે. માદ્રી, જે અવશ્ય થવાનું છે તેના માટે મને રોકીશ નહીં.
1.134.69
अन्विष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम् ।
उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान् ॥ १.१३४.६९ ॥
મૃત્યુના વશમાં ગયેલા મારા પતિને હું અહીં શોધીશ. તું ઊઠ, આમને છોડીને આ બાળકોની રક્ષા કર.
1.134.70
अवाप्य पुत्रांल्लब्धार्थान्वीरपत्नीत्वमर्थये ।
मद्रराजसुता कुन्तीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१३४.७० ॥
પુત્રોને પામીને, હેતુ સિદ્ધ થયેલો, હું વીરપત્નીપણું ઇચ્છું છું. મદ્રરાજની પુત્રીએ કુંતીને આ વચન કહ્યું.
1.134.71
अहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलापिनम् ।
न हि तृप्ताऽस्मि कामानां ज्येष्ठा मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.७१ ॥
ચાલ્યા ગયેલા મારા પતિની પાછળ હું જ જઈશ. હું ઇચ્છાઓથી તૃપ્ત નથી; જ્યેષ્ઠા, મને અનુમતિ આપ.
1.134.72
मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमः ।
समुच्छिद्यामि तत्कामं कथं नु यमसादने ॥ १.१३४.७२ ॥
મારી પાસે આવીને, કામનાથી ક્ષીણ થયેલા આ ભરતશ્રેષ્ઠ. એ કામના યમલોકમાં હું કેવી રીતે પૂરી કરું?
1.134.73
मम हतोर्हि राजाऽयं दिवं राजर्पिसत्तमः ।
न चैव तादृशी बुद्धिर्बान्धवाश्च न तादृशाः ॥ १.१३४.७३ ॥
મારા પતિ મૃત્યુ પામ્યા પછી આ રાજા, રાજર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, સ્વર્ગે ગયા. તેવી બુદ્ધિ પણ નથી, અને તેવા બાંધવો પણ નથી.
1.134.74
न चोत्सहे धारयितुं प्राणान्भर्त्रा विना कृता ।
तस्मात्तमनुयास्यामि यान्तं वैवस्वतक्षयम् ॥ १.१३४.७४ ॥
પતિ વિના કરાયેલી હું પ્રાણ ધારણ કરવા સમર્થ નથી. તેથી વૈવસ્વત યમના લોકમાં જતા તેમની પાછળ હું જઈશ.
1.134.75
वर्तेयं न समां वृत्तिं जात्वहं न सुतेषु ते ।
तथाहि वर्तमानां मामधर्मः संस्पृशेन्महान् ॥ १.१३४.७५ ॥
તારા પુત્રો પ્રત્યે હું ક્યારેય સમાન વર્તન સાથે જીવીશ નહીં. તેમ વર્તું તો મને મોટો અધર્મ લાગશે.
1.134.76
तस्मान्मे सुतयोर्देवि वर्तितव्यं स्वपुत्रवत् ।
अन्वेष्यामि च भर्तारं व्रजन्तं यमसादनम् ॥ १.१३४.७६ ॥
તેથી, હે દેવી, મારા બંને પુત્રો સાથે તારે તારા પોતાના પુત્ર જેવું વર્તન કરવું. યમલોકમાં જતા પતિને હું શોધીને તેમની પાછળ જઈશ.
1.134.77
मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः ।
राज्ञः शरीरेण सह मामपीदं कलेवरम् ॥ १.१३४.७७ ॥
આ રાજા મને ઇચ્છતા ઇચ્છતા જ પ્રેતોના વશમાં ગયા. રાજાના દેહ સાથે મારો આ દેહ પણ.
1.134.78
दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नं त्वेतदार्ये प्रियं कुरु ।
दारकेष्वप्रमत्ता त्वं भवेश्चाभिहिता मया।
अतोऽहं न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हितं तव ॥ १.१३४.७८ ॥
આ દેહ સારી રીતે છુપાવીને બાળવો જોઈએ. હે આર્યે, તને જે પ્રિય હોય તે કર. બાળકો પ્રત્યે સાવધ રહેજે, અને મેં કહેલું યાદ રાખજે. તેથી તને હિતકારી ઉપદેશ આપવા યોગ્ય કશું હું જોતી નથી.
1.134.79
ऋषयस्तान्समाश्वास्य पाण्डवान्सत्यविक्रमान् ।
ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विनः ॥ १.१३४.७९ ॥
સત્યપરાક્રમી તે પાંડવોને આશ્વાસન આપીને તપસ્વી ઋષિઓએ કુંતી અને માદ્રીને પણ આશ્વાસન આપતાં કહ્યું.
1.134.80
सुभगे बालपुत्रा तु न मर्तव्यं तथंचन ।
पाण्डवांश्चापि नेष्यामः कुरुराष्ट्रं परन्तपान् ॥ १.१३४.८० ॥
હે સુભગે, નાના પુત્રોવાળી તું કોઈ પણ રીતે મૃત્યુ ન પામ. શત્રુઓને બાળનારા પાંડવોને પણ અમે કુરુરાષ્ટ્રમાં લઈ જઈશું.
1.134.81
अधर्मेष्वर्थजातेषु धृतराष्ट्रश्च लोभवान् ।
स कदाचिन्न वर्तेत पाण्डवेषु यथाविधि ॥ १.१३४.८१ ॥
અધર્મયુક્ત ધન-પ્રાપ્તિનાં કાર્યોમાં લોભી ધૃતરાષ્ટ્ર પાંડવો પ્રત્યે યથાવિધિ ક્યારેય વર્તશે નહીં.
1.134.82
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
माद्र्याश्च बलिनांश्रेष्ठः शल्यो भ्राता महारथः ॥ १.१३४.८२ ॥
કુંતીના રક્ષકો વૃષ્ણિઓ છે, અને કુંતિભોજ પણ એ જ રીતે. માદ્રીનો ભાઈ, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, મહારથી શલ્ય તેના રક્ષક છે.
1.134.83
भर्त्रा तु मरणं सार्धं फलवन्नात्र संशयः ।
युवाभ्यां दुष्करं चैतद्वदन्ति द्विजपुङ्गवाः ॥ १.१३४.८३ ॥
પતિ સાથે મરણ ફળદાયી છે એમાં શંકા નથી. પણ તમારા બંને માટે તે દુષ્કર છે એમ શ્રેષ્ઠ દ્વિજો કહે છે.
1.134.84
मृते भर्तरि साध्वी स्त्री ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता ।
यमैश्च नियमैः पूता मनोवाक्कायजैः शुभा ॥ १.१३४.८४ ॥
પતિ મૃત્યુ પામે ત્યારે સાધ્વી સ્ત્રી બ્રહ્મચર્ય વ્રતમાં સ્થિર રહે; યમ-નિયમોથી, મન, વાણી અને શરીરથી ઉત્પન્ન શુદ્ધિથી પવિત્ર અને શુભ બનીને.
1.134.85
भर्तारं चिन्तयन्ती सा भर्तारं निस्तरेच्छुभा ।
तारितश्चापि भर्ता स्यादात्मा पुत्रस्तथैव च ॥ १.१३४.८५ ॥
પતિનું ચિંતન કરતી તે શુભા સ્ત્રી પતિને પાર ઉતારે. એ રીતે પતિ તરે છે, આત્મા પણ, અને પુત્ર પણ એમ જ.
1.134.86
तस्माञ्जीवितमेवैतद्युवयोर्विद्म शोभनम् ॥ १.१३४.८६ ॥
તેથી તમારા બંને માટે આ જ જીવન શુભ છે એમ અમે જાણીએ છીએ.
1.134.87
यथा पाण्डोस्तु निर्देशस्तथा विप्रगणस्य च ।
आज्ञा शिरसि निक्षिप्ता करिष्यामि च तत्तथा ॥ १.१३४.८७ ॥
પાંડુનો આદેશ જેવો છે, તેવો જ વિપ્રસમૂહનો છે. આજ્ઞા મેં શિરે ધારણ કરી છે; તે હું એ જ રીતે કરીશ.
1.134.88
यदाद्दुर्भगवन्तोऽपि तन्मन्ये शोभनं परम् ।
भर्तुश्च मम पुत्राणामात्मनश्च न संशयः ॥ १.१३४.८८ ॥
તેં જે કહ્યું, હે દુર્ભગા, તેને હું અત્યંત શુભ માનું છું; એમાં પતિનું, મારા પુત્રોનું અને મારા આત્માનું કલ્યાણ છે, એમાં સંશય નથી.
1.134.89
कुन्ती समर्था पुत्राणां योगक्षेमस्य धारणे ।
अस्या हि न समा बुद्ध्या यद्यपि स्यादरुन्धती ॥ १.१३४.८९ ॥
કુંતી પુત્રોના યોગ-ક્ષેમ ધારણ કરવામાં સમર્થ છે; અરુંધતી હોય તોપણ બુદ્ધિમાં તેની બરાબર કોઈ નથી.
1.134.90
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
नाहं त्वमिव पुत्राणां समर्था धारणे तथा ॥ १.१३४.९० ॥
કુંતીના નાથ વૃષ્ણિઓ છે, અને કુંતિભોજ પણ; હું તારી જેમ પુત્રોને ધારણ કરવામાં સમર્થ નથી.
1.134.91
साऽहं भर्तारमन्विष्ये संतृप्ता नापि भोगतः ।
भर्तृलोकस्य तु ज्येष्ठा देवी मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.९१ ॥
હું પતિને શોધું છું, ભોગથી તૃપ્ત થઈને નહીં. પતિલોકની જ્યેષ્ઠા દેવી મને અનુમતિ આપો.
1.134.92
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
पादौ परिचरिष्यामि तथार्याऽद्यानुमन्यताम् ॥ १.१३४.९२ ॥
ધર્મજ્ઞ, કૃતજ્ઞ, સત્યસંધ અને બુદ્ધિમાન પતિના ચરણોની સેવા હું કરીશ. હે આર્યે, હવે અનુમતિ આપો.
1.134.93
एवमुक्त्वा तदा राजन्मद्रराजसुता शुभा ।
ददौ कुन्त्यै यमौ माद्री शिरसाऽभिप्रणम्य च ॥ १.१३४.९३ ॥
હે રાજન, એમ કહીને ત્યારે મદ્રરાજની શુભ પુત્રી માદ્રીએ મસ્તક નમાવીને કુંતીને યમળ પુત્રો સોંપ્યા.
1.134.94
अभिवाद्य महर्षीन्सा परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
मूर्ध्न्युपाघ्राय बहुशः पार्थानात्मसुतौ तदा ॥ १.१३४.९४ ॥
તેણીએ મહર્ષિઓને અભિવાદન કર્યું, પાંડવોને આલિંગન આપ્યું, અને પૃથાના પુત્રો તથા પોતાના પુત્રોનાં મસ્તક પર વારંવાર સૂંઘ્યું.
1.134.95
हस्ते युधिष्ठिरं गृह्य माद्री वाक्यमभाषत ।
कुन्ती माता अहं धात्री युष्माकं तु पिता मृतः ॥ १.१३४.९५ ॥
યુધિષ્ઠિરનો હાથ પકડીને માદ્રીએ આ શબ્દો કહ્યા: 'કુંતી તમારી માતા છે, હું ધાત્રી છું, અને તમારા પિતા મૃત્યુ પામ્યા છે.'
1.134.96
युधिष्ठिरः पिता ज्येष्ठश्चतुर्णां धर्मतः सदा ।
वृद्धाद्युपासनासक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.१३४.९६ ॥
યુધિષ્ઠિર ધર્મ પ્રમાણે ચારમાં જ્યેષ્ઠ છે, હંમેશાં પિતા સમાન. વડીલોની સેવામાં આસક્ત અને સત્યધર્મપરાયણ.
1.134.97
तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ।
तस्मात्सर्वे कुरुध्वं वै गुरुवृत्तिमतन्द्रिताः ॥ १.१३४.९७ ॥
એવા લોકો નાશ પામતા નથી કે પરાજય પામતા નથી. તેથી તમે સૌ આળસ વિના વડીલો પ્રત્યેની સેવાવૃત્તિ અપનાવો.
1.134.98
ऋषीणां च पृथायाश्च नमस्कृत्य पुनःपुनः ।
आयासकृपणा माद्री प्रत्युवाच पृथां तदा ॥ १.१३४.९८ ॥
ઋષિઓ અને પૃથાને વારંવાર નમસ્કાર કરીને, ક્લેશથી દીન બનેલી માદ્રીએ ત્યારે પૃથાને ઉત્તર આપ્યો.
1.134.99
ऋषीणां संनिधावेषां यथा वागभ्युदीरिता ।
दिदृक्षमाणायाः स्वर्गं न ममैषा वृथा भवेत् ॥ १.१३४.९९ ॥
આ ઋષિઓની સમક્ષ જે વચન ઉચ્ચારાયું છે, સ્વર્ગ જોવાની ઇચ્છા ધરાવતી મારા માટે તે વ્યર્થ ન થાય.
1.134.100
धन्या त्वमसि वार्ष्णेयि नास्ति स्त्री सदृशी त्वया ।
वीर्यं तेजश्च योगं च माहात्म्यं च यशस्विनाम् ॥ १.१३४.१०० ॥
હે વાર્ષ્ણેયી, તું ધન્ય છે; તારા જેવી સ્ત્રી બીજી કોઈ નથી. યશસ્વીઓનું વીર્ય, તેજ, યોગ અને મહિમા તારામાં છે.
1.134.101
कुन्ति द्रक्ष्यसि पुत्राणां पञ्चानाममितौजसाम् ।
आर्या चाप्यभिवाद्या च मम पूज्या च सर्वतः ॥ १.१३४.१०१ ॥
હે કુંતી, અમિત તેજસ્વી પાંચ પુત્રોને તું જોઈશ. તું આર્યા છે, વંદનીય છે, અને સર્વ રીતે મારા માટે પૂજનીય છે.
1.134.102
ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वं देवि भूषिता स्वगुणैः शुभैः ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि त्वया यावनन्दिनि ॥ १.१३४.१०२ ॥
હે દેવી, તું જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ છે, તારા શુભ ગુણોથી શોભિત છે. હે નંદિની, હું તારી અનુમતિ લેવા ઇચ્છું છું.
1.134.103
धर्मं स्वर्गं च कीर्तिं च त्वत्कृतेऽहमवाप्नुयाम् ।
यथा तथा विधत्स्वेह मा च कार्षीर्विचारणां ॥ १.१३४.१०३ ॥
તારા કારણે હું ધર્મ, સ્વર્ગ અને કીર્તિ પ્રાપ્ત કરું. જેમ બને તેમ અહીં વ્યવસ્થા કર, સંકોચ ન કર.
1.134.104
बाष्पसंदिग्धया वाचा कुन्त्युवाच यशस्विनी ।
अनुज्ञाताऽसि कल्याणि त्रिदिवे सङ्गमोऽस्तु ते ॥ १.१३४.१०४ ॥
આંસુથી રૂંધાયેલી વાણીમાં યશસ્વિની કુંતીએ કહ્યું: હે કલ્યાણી, તને અનુમતિ છે; સ્વર્ગમાં તારો સંગમ થાઓ.
1.134.105
भर्त्रा सह विशालिक्षि क्षिप्रमद्यैव भामिनि ।
संगतास्वर्गलोके त्वं रमेथाः शाश्वतीः समाः ॥ १.१३४.१०५ ॥
હે વિશાળાક્ષી, આજે જ ઝડપથી પતિ સાથે મળીને સ્વર્ગલોકમાં તું શાશ્વત વર્ષો સુધી આનંદ કર.
1.134.106
ततः पुरोहितः स्नात्वा प्रेतकर्मणि पारगः ।
हिरण्यशकलानाज्यं तिलं दधि च तण्डुलान् ॥ १.१३४.१०६ ॥
પછી પુરોહિતે સ્નાન કરીને, પ્રેતકર્મમાં નિપુણ થઈને, સોનાના ટુકડા, ઘી, તલ, દહીં અને ચોખા (મંગાવ્યા).
1.134.107
उदकुम्भांश्च परशुं समानीय तपस्विभिः ।
अश्वमेधाग्निमाहृत्य यथान्यायं समन्ततः ॥ १.१३४.१०७ ॥
પાણીના ઘડા અને કુહાડી તપસ્વીઓએ લાવીને, અશ્વમેધ યજ્ઞનો અગ્નિ લાવીને, વિધિ પ્રમાણે ચોમેર (વ્યવસ્થા કરી).
1.134.108
काश्यपः कारयामास पाण्डोः प्रेतस्य तां क्रियाम् ।
पुरोहितोक्तविधिना पाण्डोः पुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.१०८ ॥
કાશ્યપે પાંડુના પ્રેત માટે તે ક્રિયા કરાવી; પુરોહિતે કહેલી વિધિ પ્રમાણે પાંડુનો પુત્ર યુધિષ્ઠિર (તેમાં સહભાગી થયો).
1.134.109
तेनाग्निनाऽदहत्पाण्डुं कृत्वा चापि क्रियास्तदा ।
रुदञ्छोकाभिसंतप्तः पपात भुवि पाण्डवः ॥ १.१३४.१०९ ॥
તેણે અગ્નિથી પાંડુનું દહન કર્યું અને પછી બીજી ક્રિયાઓ પણ કરી. શોકથી સંતપ્ત થઈ રડતો તે પાંડવ ભૂમિ પર પડ્યો.
1.134.110
ऋषीन्पुत्रान्पृथां चैव विसृज्य च नृपात्मज ।
नमस्कृत्य चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम् ॥ १.१३४.११० ॥
હે રાજકુમાર, ઋષિઓ, પુત્રો અને પૃથાને વિદાય આપીને, ચિતાની અગ્નિમાં રહેલા નરશ્રેષ્ઠને નમસ્કાર કરીને ધર્મપત્ની.
1.134.111
मद्रराजसुता तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी ॥ १.१३४.१११ ॥
મદ્રરાજની પુત્રી, યશસ્વિની, તરત જ (ચિતા પર) ચઢી ગઈ.
1.134.112
अहताम्बरसंवीतो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
उदकं कृतवांस्तत्र पुरोहितमते स्थितः ॥ १.१३४.११२ ॥
નવાં વસ્ત્રો પહેરીને, ભાઈઓ સાથે, નિષ્પાપ તેણે પુરોહિતની સલાહ મુજબ ત્યાં ઊભા રહીને ઉદકક્રિયા કરી.
1.134.113
अर्हतस्तस्य कृत्यानि शतशृङ्गनिवासिनः ।
तापसा विधिवच्चक्रुश्चारणा ऋषिभिः सह ॥ १.१३४.११३ ॥
શતશૃંગમાં રહેતા તપસ્વીઓ, ચારણો અને ઋષિઓ સાથે મળીને, તે પૂજ્ય માટે વિધિપૂર્વક ક્રિયાઓ કરી.