మహాభారతం · అధ్యాయం 1.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.134.1
कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम् ।
समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम् ॥ १.१३४.१ ॥
పాండవులు ఏ వయసులో గజసాహ్వయానికి (హస్తినాపురానికి) చేరారు, దేవతల వల్ల వారికి కలిగిన ఆయుష్షు ఎంత?
1.134.2
पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन ।
जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.२ ॥
కౌరవనందనా, పాండవుల ఆయుష్కాలపు వృత్తాంతాన్ని ఇక్కడ వినుము. పదహారేళ్ల వయసులో యుధిష్ఠిరుడు హస్తినాపురానికి వెళ్ళాడు.
1.134.3
भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः ।
त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम् ॥ १.१३४.३ ॥
భీమసేనుడు పదిహేనేళ్ల వయసులో, అర్జునుడు పద్నాలుగేళ్ల వయసులో, కవల సోదరులైన నకుల సహదేవులు పదమూడేళ్ల వయసులో నాగసాహ్వయానికి (హస్తినాపురానికి) వెళ్ళారు.
1.134.4
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः ।
षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः ॥ १.१३४.४ ॥
అక్కడ ధృతరాష్ట్రుని కుమారులతో కలిసి పదమూడు సంవత్సరాలు నివసించారు; ఆరు నెలల తరువాత లక్కయింటి నుండి విముక్తులయ్యారు, ఘటోత్కచుడు జన్మించాడు.
1.134.5
षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे ।
धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत ॥ १.१३४.५ ॥
ఏకచక్రలో ఆరు నెలలు, పాంచాల దేశంలోని ఇంట్లో ఒక సంవత్సరం; ఓ భారతా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులతో కలిసి ఐదు సంవత్సరాలు.
1.134.6
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम् ।
द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः ॥ १.१३४.६ ॥
ఇంద్రప్రస్థంలో నివసించిన వారు మూడేళ్లు, ఇరవై ఏళ్లు; తరువాత పన్నెండేళ్లు, ఒక సంవత్సరం, జూదంలో ఓడిపోయి.
1.134.7
भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम् ।
मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः ॥ १.१३४.७ ॥
ఓ రాజా! సముద్రపర్యంతమైన భూమిని ముప్పై ఆరు సంవత్సరాలు అనుభవించి, ఆరు మాసాలతో కూడి, ఆ మహాత్ములందరూ కృష్ణుని పరాయణులుగా ఉన్నారు.
1.134.8
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन् ।
एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम् ॥ १.१३४.८ ॥
రాజ్యంపై పరీక్షితుని స్థాపించి, నియమించబడిన గతిని వారు పొందారు. ఈ విధంగా యుధిష్ఠిరుని ఆయుష్షు నూట ఎనిమిది సంవత్సరాలు.
1.134.9
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः ।
कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः ॥ १.१३४.९ ॥
అర్జునుని కంటే మూడు మాసాలు పెద్దవాడు కేశవుడు; అతడు మహాద్యుతిమంతుడు. కృష్ణుని కంటే మూడు మాసాలు పెద్దవాడు సంకర్షణుడు; అతడు మహాబలుడు.
1.134.10
पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान् ।
रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा ॥ १.१३४.१० ॥
ఐదుగురు మహాతేజస్వులైన పాండుడు అప్పుడు పర్వతంపై ఆ పుత్రులను చూస్తూ, కశ్యపునితో కూడి, తన ఇద్దరు భార్యలతో ఎంతో ఆనందించాడు.
1.134.11
सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे ।
पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः ॥ १.१३४.११ ॥
పుష్పించిన వనంలో, మధుమాధవ వసంతం ప్రవృత్తమైనప్పుడు, పద్నాలుగవ సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు, బుద్ధిమంతుడైన ఫాల్గునుడి మాసంలో.
1.134.12
यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः ।
तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥ १.१३४.१२ ॥
పార్థుడు జన్మించిన నక్షత్రం, ఆ బుద్ధిమంతుని నక్షత్రం అయిన ఉత్తర ఫాల్గునీ నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, స్వస్తివాచనం సమయంలో.
1.134.13
रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने ।
पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ॥ १.१३४.१३ ॥
రక్షణను మరచిపోయిన కుంతి బ్రాహ్మణ భోజనంలో నిమగ్నమై ఉంది. పురోహితునితో కూడిన బ్రాహ్మణులకు ఆమె వడ్డించింది.
1.134.14
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने ।
तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः ॥ १.१३४.१४ ॥
అప్పుడు పాండుడు ఆ మహారణ్యంలో తన అందమైన ఐదుగురు కుమారులను చూశాడు. రమణీయమైన పర్వతంపై వారిని చూస్తూ, తన బాహుబలంపై ఆధారపడి ఉన్నాడు.
1.134.15
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे ।
भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम् ॥ १.१३४.१५ ॥
ఒకసారి వసంత కాలంలో, పూలతో నిండిన వనంలో, సమస్త ప్రాణులను మోహింపజేసే సమయంలో, రాజు తన భార్యతో కలిసి వనంలో సంచరించాడు.
1.134.16
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।
अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः ॥ १.१३४.१६ ॥
పలాశ, తిలక, చూత, చంపక, పారిభద్రక వృక్షాలతో, ఇంకా అనేక ఇతర వృక్షాలతో, ఫలపుష్పాల సమృద్ధితో కూడినవాటితో.
1.134.17
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम् ।
पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः ॥ १.१३४.१७ ॥
అనేక జలాశయాలతో, పద్మసరస్సులతో శోభిల్లుతున్న పాండుని ఆ వనాన్ని చూసి అతని హృదయంలో మన్మథుడు ఉదయించాడు.
1.134.18
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम् ।
तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम् ॥ १.१३४.१८ ॥
అక్కడ ప్రసన్న మనస్సుతో దేవునిలా సంచరిస్తున్న అతని వెంట, అందమైన వస్త్రం ధరించిన మాద్రి ఒంటరిగా అనుసరించింది.
1.134.19
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम् ।
तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः ॥ १.१३४.१९ ॥
యౌవనంలో ఉన్న, సన్నని వస్త్రం ధరించిన ఆమెను అతడు చూశాడు; దట్టమైన అడవిలో రేగిన అగ్నిలా అతని కామం ప్రజ్వలించింది.
1.134.20
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम् ।
न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः ॥ १.१३४.२० ॥
ఏకాంతంలో ఒంటరిగా ఉన్న, కమలనేత్రి అయిన ఆమెను చూసి, కామానికి వశుడైన రాజు ఆ కోరికను అణచుకోలేకపోయాడు.
1.134.21
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम् ।
आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम् ॥ १.१३४.२१ ॥
అప్పుడు పద్దెనిమిదవ సంవత్సరంలో, ఋతుకాలంలో, అలంకరించుకున్న మాద్రిని, మనసు వశం తప్పిన పాండు ఆ యశస్వినిని పిలిచాడు.
1.134.22
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम् ।
वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम् ॥ १.१३४.२२ ॥
అప్పుడు రాజు ఏకాంతంలో ఉన్న ఆమెను బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు; ఆ దేవి తన శక్తికొద్దీ వణికి అతన్ని అడ్డుకుంది.
1.134.23
स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत ।
माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव ॥ १.१३४.२३ ॥
కామంతో మనసు వశమైన అతడు ఆ శాపాన్ని గ్రహించలేదు; సంయోగధర్మంతో మాద్రిని బలవంతంగా వెంబడించినట్లు వెళ్ళాడు.
1.134.24
जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः ।
शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः ॥ १.१३४.२४ ॥
ఓ కౌరవ్యా, మన్మథుని వశమై అతడు తన జీవితాంతానికై వెళ్ళాడు; శాపం వల్ల కలిగిన భయాన్ని విడిచి, విధిచేత ప్రేరితుడై.
1.134.25
तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा ॥ १.१३४.२५ ॥
కామానికి లోనైన అతని బుద్ధిని ప్రత్యక్షంగా కాలం మోహింపజేసింది. ఇంద్రియ సమూహాన్ని కలచి, అది మనస్సుతో సహా నశించింది.
1.134.26
स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः ।
पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा ॥ १.१३४.२६ ॥
ఆమెతో కలిసి, కురువంశానందనుడు, పరమధర్మాత్ముడైన పాండు కాలధర్మంతో యుక్తుడయ్యాడు.
1.134.27
ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम् ।
मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि ॥ १.१३४.२७ ॥
అప్పుడు మాద్రి, చేతనను కోల్పోయిన రాజును కౌగిలించుకుని, దుఃఖంతో పుట్టిన ధ్వనిని మళ్లీ మళ్లీ అత్యధికంగా విడిచింది.
1.134.28
सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः ॥ १.१३४.२८ ॥
అప్పుడు కుంతి తన కుమారులతో, మాద్రి కుమారులైన ఇద్దరు పాండవులతో కలిసి, రాజు ఆ స్థితిలో పడి ఉన్న చోటికి వచ్చారు.
1.134.29
ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः ।
एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः ॥ १.१३४.२९ ॥
అప్పుడు రాజా, బాధపడిన మాద్రి కుంతితో ఈ మాట అన్నది: నువ్వు ఒక్కదానివే ఇక్కడికి రా; పిల్లలు ఇక్కడే ఉండనీ.
1.134.30
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान् ।
हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा ॥ १.१३४.३० ॥
ఆమె మాట విని, పిల్లలను అక్కడే ఉంచి, "నేను నశించాను" అంటూ విలపిస్తూ ఆమె వెంటనే వచ్చింది.
1.134.31
दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले ।
कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता ॥ १.१३४.३१ ॥
భూమిపై పడి ఉన్న పాండువును, మాద్రిని చూసి, శోకంతో అవయవాలు కృంగిపోయిన కుంతి ఎంతో దుఃఖించి విలపించింది.
1.134.32
रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान् ।
कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः ॥ १.१३४.३२ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ రక్షించిన వీరుడు, సదా ఆత్మ నిగ్రహం కలవాడు, అడవిలో నివసించువారి శాపాన్ని తెలిసి కూడా నిన్ను ఎలా అతిక్రమించాడు?
1.134.33
ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः ।
सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम् ॥ १.१३४.३३ ॥
మాద్రీ! నువ్వు ఆ రాజును రక్షించి ఉండాలి కదా? అలాంటప్పుడు నిర్జనంలో నువ్వు ఆ రాజును ఎలా ఆకర్షించావు?
1.134.34
कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम् ।
तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत ॥ १.१३४.३४ ॥
దీనుడై ఎల్లప్పుడూ ఏకాంతంలో నీ దగ్గరకు వచ్చి, శాపాన్ని ఆలోచిస్తూ అతనికి ఎలా సంతోషం కలిగింది?
1.134.35
धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा ।
दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः ॥ १.१३४.३५ ॥
బాహ్లీకీ! నువ్వు నాకంటే కూడా ఎక్కువ అదృష్టవంతురాలివి, ఎందుకంటే సంతోషించిన ఆ రాజు ముఖాన్ని నువ్వు చూశావు.
1.134.36
विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत् ।
आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा ॥ १.१३४.३६ ॥
దేవీ! నేను విలపిస్తూ, పదే పదే వారించబడుతున్నా కూడా, అతడు నన్ను ఆపలేదు. నిజంగా విధిని నెరవేర్చాలనే కోరికతోనే అతడు అలా చేశాడు.
1.134.37
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता ।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ १.१३४.३७ ॥
ఆమె ఆ మాటలు విని, శోకాగ్నితో దహించబడిన కుంతి అకస్మాత్తుగా వేరు తెగిన వృక్షంలా నేలపై పడిపోయింది.
1.134.38
निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा ।
तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम् ॥ १.१३४.३८ ॥
నేలపై చలనం లేకుండా పడి ఉన్న ఆమె మూర్ఛతో కదలలేదు. ఆ క్షణంలో ఆయన స్నానం చేసి, కొత్త వస్త్రాలు ధరించి ఉన్నాడు.
1.134.39
अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे ।
कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम् ॥ १.१३४.३९ ॥
అందమైన శయ్యపై అలంకరించబడి పడుకున్న పాండువును చూసి, మూర్ఛతో చేతన కోల్పోయిన కుంతిని మాద్రి లేపింది.
1.134.40
आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव ।
पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम् ॥ १.१३४.४० ॥
"ఆర్యే, రా" అని పిలిచి, ఓ కౌరవా, మాద్రి కుంతికి (పాండువును) చూపించింది. పాదాలపై పడిన కుంతి మళ్ళీ లేచి రాజు వద్దకు వెళ్ళింది.
1.134.41
रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम् ।
सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम् ॥ १.१३४.४१ ॥
ఎర్ర చందనం పూసిన దేహం, గాఢమైన ఎరుపు వస్త్రాలు ధరించి, నవ్వుతున్న ముఖంతో మాట్లాడుతున్నట్లు ఉన్న భారతుడు (పాండు).
1.134.42
परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया ।
माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा ॥ १.१३४.४२ ॥
తరువాత మూర్ఛతో, ఇంద్రియాలు కలతపడిన కుంతి ఆయనను కౌగిలించుకొని విలపించింది. మాద్రి కూడా రాజును కౌగిలించుకొని విలపించింది.
1.134.43
तं तथा शायिनं पुत्रा ऋषयः सह चारणैः ।
अभ्येत्य सहिताः सर्वे शोकादश्रूण्यवर्तयन् ॥ १.१३४.४३ ॥
అలా పడుకుని ఉన్న అతన్ని చూసి, పుత్రులు, ఋషులు, చారణులతో కలిసి అందరూ వచ్చి దుఃఖంతో కన్నీరు కార్చారు.
1.134.44
अस्तं गतमिवादित्यं संशुष्कमिव सागरम् ।
दृष्ट्वा पाण्डुं नरव्याघ्रं शोचन्ति स्म महर्षयः ॥ १.१३४.४४ ॥
అస్తమించిన సూర్యునిలా, ఎండిపోయిన సముద్రంలా ఉన్న నరవ్యాఘ్రుడైన పాండువును చూసి మహర్షులు శోకించారు.
1.134.45
समानशोका ऋषयः पाण्डवाश्च बभूविरे ।
ते समाश्वासिते विप्रैर्विलेपतुरनिन्दिते ॥ १.१३४.४५ ॥
ఋషులు, పాండవులు సమానమైన శోకంతో ఉన్నారు. బ్రాహ్మణులు ఓదార్చినా, ఆ నిర్దోషులు ఇద్దరూ విలపించారు.
1.134.46
हा राजन्कस्य नो हित्वा गच्छसि त्रिदशालयम् ।
हा राजन्मम मन्दायाः कथं माद्रीं समेत्य वै ॥ १.१३४.४६ ॥
అయ్యో రాజా! మమ్మల్ని విడిచి దేవతల లోకానికి వెళ్తున్నావా! అయ్యో రాజా, అభాగ్యురాలనైన నాకు, మాద్రిని కలిసి ఎలా?
1.134.47
निधनं प्राप्तवान्राजन्मद्भाग्यपरिसंक्षयात् ।
युधिष्ठिरं भीमसेनमर्जुनं च यमावुभौ ॥ १.१३४.४७ ॥
రాజా! నా భాగ్యం పూర్తిగా క్షీణించడం వల్ల నువ్వు మరణం పొందావు. యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, ఇద్దరు యమళులు.
1.134.48
कस्य हित्वा प्रियान्पुत्रान्प्रयातोऽसि विशांपते ।
नूनं त्वां त्रिदशा देवाः प्रतिनन्दन्ति भारत ॥ १.१३४.४८ ॥
ప్రజాపతీ! నీ ప్రియ పుత్రులను విడిచి నువ్వు ఎవరి వద్దకు వెళ్ళావు? భారతా! నిశ్చయంగా దేవతలు నిన్ను స్వాగతిస్తున్నారు.
1.134.49
यतो हि तप उग्रं वै चरितं ब्रह्मसंसदि ।
आवाभ्यां सहितो राजन्गमिष्यसि दिवं शुभम् ॥ १.१३४.४९ ॥
ఎందుకంటే బ్రహ్మ సభలో ఘోరమైన తపస్సు చేయబడింది; రాజా, మా ఇద్దరితో కలిసి మీరు శుభమైన స్వర్గానికి వెళ్తారు.
1.134.50
आजमीढाजमीढानां कर्मणा चरतां गतिम् ।
ननु नाम सहावाभ्यां गमिष्यामीति यत्त्वया ॥ १.१३४.५० ॥
అజమీఢ వంశీయుడా, కర్మతో తపించే వారి గతిని పొందుదురు; 'మా ఇద్దరితో నేనూ వెళ్తాను' అని నీవు చేసిన ప్రతిజ్ఞ నిజమే కదా?
1.134.51
प्रतिज्ञाता कुरुश्रेष्ठ यदाऽस्मि वनमागता ।
आवाभ्यां चैव सहितो गमिष्यसि विशांपते।
मुहूर्तं क्षम्यतां राजन्द्रक्ष्येऽहं च मुखं तव ॥ १.१३४.५१ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, నేను అడవికి వచ్చినప్పుడు మా ఇద్దరితో కలిసి నీవు వెళ్తావని ప్రతిజ్ఞ చేశావు; ప్రజాపతీ, రాజా, ఒక్క క్షణం ఓపిక వహించు; నేను నీ ముఖాన్ని చూస్తాను.
1.134.52
विलपित्वा भृशं चैव निःसंज्ञे पतिते भुवि ।
यथा हते मृगे मृग्यौ लुब्धैर्वनगते तथा ॥ १.१३४.५२ ॥
ఎంతో విలపించి, వారిద్దరూ స్పృహ కోల్పోయి నేలపై పడిపోయారు; అడవిలో వేటగాళ్ల చేత చంపబడిన జింక జంట పడినట్లు.
1.134.53
युधिष्ठिरमुखाः सर्वे पाण्डवा वेदपरागाः ।
तेऽभ्यागत्य पितुर्मूले निःसंज्ञाः पतिता भुवि ॥ १.१३४.५३ ॥
యుధిష్ఠిరుడు ముఖ్యులైన పాండవులందరూ, వేదపారంగతులు, తండ్రి దగ్గరకు వచ్చి స్పృహ తప్పి నేలపై పడిపోయారు.
1.134.54
पाण्डोः पादौ परिष्वज्य विलपन्ति स्म पाण्डवाः ।
हा विनष्टाः स्म तातेति हा अनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५४ ॥
పాండు పాదాలను కౌగిలించి పాండవులు విలపించారు — "అయ్యో, తండ్రీ, మేము నాశనమయ్యాము! అయ్యో, మేము అనాథలమయ్యాము!"
1.134.55
त्वद्विहीना महाप्राज्ञ कथं जीवाम बालकाः ।
लोकनाथस्य पुत्राः स्मो न सनाथा भवामहे ॥ १.१३४.५५ ॥
మహాప్రాజ్ఞుడా, నీవు లేకుండా మేము బాలురం ఎలా జీవించగలం? లోకనాథుని కుమారులమైనా మేము సనాథులం కాము.
1.134.56
क्षणेनैव महाराज अहो लोकस्य चित्रता ।
नास्मद्विधा राजपुत्रा अधन्याः सन्ति भारत ॥ १.१३४.५६ ॥
మహారాజా, క్షణంలోనే లోకంలో ఎంత వైచిత్ర్యం! భారతా, మా వంటి రాజపుత్రులు కూడా అదృష్టహీనులయ్యారు.
1.134.57
त्वद्विनाशाच्च राजेन्द्र राज्यप्रस्खलनात्तदा ।
पाण्डवाश्च वयं सर्वे प्राप्ताः स्म व्यसनं महत् ॥ १.१३४.५७ ॥
రాజేంద్రా, నీ వినాశం వల్ల, అప్పుడు రాజ్యం జారిపోవడం వల్ల, మేము పాండవులందరం గొప్ప విపత్తును పొందాము.
1.134.58
किं करिष्यामहे राजन्कर्तव्यं च प्रसीदताम् ।
हित्वा राज्यं च भोगांश्च शतशृङ्गनिवासिना ॥ १.१३४.५८ ॥
రాజా, మేము ఏమి చేయాలి? దయచేసి మన కర్తవ్యం ఏమిటో చెప్పండి — రాజ్యాన్ని, భోగాలను విడిచి శతశృంగంలో నివసించిన వానితో.
1.134.59
त्वया लब्धाः स्म राजेन्द्र महता तपसा वयम् ।
हित्वा मानं वनं गत्वा स्वयमाहृत्य भक्षणम् ॥ १.१३४.५९ ॥
రాజేంద్రా, నీ మహత్తరమైన తపస్సు వల్లనే మేము లభించాము; గౌరవాన్ని విడిచి అడవికి వెళ్లి స్వయంగా ఆహారాన్ని తెచ్చుకోవాలి.
1.134.60
शाकमूलफलैर्वन्यैर्भरणं वै त्वया कृतम् ।
पुत्रानुत्पाद्य पितरो यमिच्छ्ति महातम्नः ॥ १.१३४.६० ॥
కూరగాయలు, వేళ్లు, పండ్లు, అడవి ఫలాలతోనే నీవు మమ్ము పోషించావు. తండ్రులు కుమారులను కని ఏది కోరుకుంటారో, ఓ మహాత్మా…
1.134.61
त्रिवर्गफलमिच्छन्तस्तस्य कालोऽयमागतः ।
अभुक्त्वैव फलं राजन्गन्तुं नार्हसि भारत ॥ १.१३४.६१ ॥
త్రివర్గ ఫలాన్ని కోరుకునే అతనికి ఈ సమయం వచ్చింది. ఓ రాజా, ఓ భారతా, ఫలాన్ని అనుభవించకుండా నువ్వు వెళ్లకూడదు.
1.134.62
इत्येवमुक्त्वा पितरं भीमोऽपि विललाप ॥ १.१३४.६२ ॥
ఇలా తండ్రితో చెప్పి భీముడు కూడా విలపించాడు.
1.134.63
प्रनष्टं भारतं वंशं पाण्डुना पुनरुद्धृतम् ।
तस्मिंस्तदा वनगते नष्टं राज्यमराजकम् ॥ १.१३४.६३ ॥
భరత వంశం నశించిపోయింది; పాండువు దానిని మళ్లీ ఉద్ధరించాడు. అతడు అడవికి వెళ్లినప్పుడు రాజ్యం రాజులేకుండా నశించింది.
1.134.64
पुनर्निःसारितं क्षत्रं पाण्डुपुत्रैश्च पञ्चभिः ।
एतच्छ्रुत्वाऽनुमोदित्वा गन्तुमर्हसि शङ्कर ॥ १.१३४.६४ ॥
పాండు ఐదుగురు కుమారుల వల్ల క్షత్రియులు మళ్లీ వెళ్లగొట్టబడ్డారు. ఇది విని అనుమతించి, ఓ శంకరా, నువ్వు వెళ్లాలి.
1.134.65
इत्येवमुक्त्वा पितरं विललाप धनञ्जयः ।
दुःसहं च तपः कृत्वा लब्ध्वा नो भरतर्षभ ॥ १.१३४.६५ ॥
ఇలా తండ్రితో చెప్పి ధనంజయుడు విలపించాడు. దుస్సహమైన తపస్సు చేసి మమ్మల్ని పొందావు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
1.134.66
पुत्रलाभस्य महतः शुश्रूषादिफलं त्वया ।
न चावाप्तं किंचिदेव पुरा दशरथो यथा ॥ १.१३४.६६ ॥
గొప్ప పుత్రలాభం యొక్క సేవ మొదలైన ఫలాన్ని నువ్వు ఏదీ పొందలేదు; పూర్వం దశరథుడిలా.
1.134.67
एवमुक्त्वा यमौ चापि विलेपतुरथातुरौ ॥ १.१३४.६७ ॥
ఇలా చెప్పి, దుఃఖితులైన ఆ ఇద్దరు కవలలు కూడా విలపించారు.
1.134.68
अहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं मम ।
अवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय ॥ १.१३४.६८ ॥
నేను జ్యేష్ఠ ధర్మపత్నిని; ధర్మఫలం పెద్దదానికే చెందుతుంది. మాద్రీ, అవశ్యం జరగబోయేదానికి నన్ను ఆపవద్దు.
1.134.69
अन्विष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम् ।
उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान् ॥ १.१३४.६९ ॥
మృత్యువశమైన నా భర్తను నేను ఇక్కడే వెతుకుతాను. నువ్వు లేచి ఈయనను విడిచి ఈ పిల్లలను రక్షించు.
1.134.70
अवाप्य पुत्रांल्लब्धार्थान्वीरपत्नीत्वमर्थये ।
मद्रराजसुता कुन्तीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१३४.७० ॥
పుత్రులను పొంది, వారివల్ల ప్రయోజనం నెరవేరినదానిగా, వీరపత్ని అనే స్థితిని నేను కోరుతున్నాను. మద్ర రాజపుత్రి కుంతితో ఈ మాటలు అన్నది.
1.134.71
अहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलापिनम् ।
न हि तृप्ताऽस्मि कामानां ज्येष्ठा मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.७१ ॥
వెళ్లిపోయిన నా భర్తను నేనే అనుసరిస్తాను. నేను కోరికలతో తృప్తి చెందలేదు; జ్యేష్ఠా, నాకు అనుమతి ఇవ్వు.
1.134.72
मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमः ।
समुच्छिद्यामि तत्कामं कथं नु यमसादने ॥ १.१३४.७२ ॥
నా దగ్గరకు వచ్చి, కోరికతో క్షీణించిపోయిన ఈ భరతశ్రేష్ఠుడు. ఆ కోరికను యముని లోకంలో నేను ఎలా తీర్చగలను?
1.134.73
मम हतोर्हि राजाऽयं दिवं राजर्पिसत्तमः ।
न चैव तादृशी बुद्धिर्बान्धवाश्च न तादृशाः ॥ १.१३४.७३ ॥
నా భర్త మరణించడంతో ఈ రాజు, రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు, స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. అటువంటి బుద్ధీ లేదు, అటువంటి బంధువులూ లేరు.
1.134.74
न चोत्सहे धारयितुं प्राणान्भर्त्रा विना कृता ।
तस्मात्तमनुयास्यामि यान्तं वैवस्वतक्षयम् ॥ १.१३४.७४ ॥
భర్త లేకుండా చేయబడిన నేను ప్రాణాలను నిలుపుకోలేను. అందువల్ల వైవస్వతుని లోకానికి వెళ్ళే ఆయనను అనుసరిస్తాను.
1.134.75
वर्तेयं न समां वृत्तिं जात्वहं न सुतेषु ते ।
तथाहि वर्तमानां मामधर्मः संस्पृशेन्महान् ॥ १.१३४.७५ ॥
నీ కుమారుల పట్ల నేను ఎప్పుడూ సమానమైన ప్రవర్తనతో జీవించలేను. అలా ప్రవర్తిస్తే నాకు గొప్ప అధర్మం అంటుతుంది.
1.134.76
तस्मान्मे सुतयोर्देवि वर्तितव्यं स्वपुत्रवत् ।
अन्वेष्यामि च भर्तारं व्रजन्तं यमसादनम् ॥ १.१३४.७६ ॥
అందువల్ల, దేవీ, నా ఇద్దరు కుమారుల పట్ల నీవు నీ స్వంత కుమారునిలా ప్రవర్తించాలి. యమలోకానికి వెళ్ళే భర్తను నేను అనుసరిస్తాను.
1.134.77
मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः ।
राज्ञः शरीरेण सह मामपीदं कलेवरम् ॥ १.१३४.७७ ॥
ఈ రాజు నన్ను కోరుతూనే మరణ వశమయ్యాడు. రాజు శరీరంతో పాటు నా ఈ శరీరమూ.
1.134.78
दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नं त्वेतदार्ये प्रियं कुरु ।
दारकेष्वप्रमत्ता त्वं भवेश्चाभिहिता मया।
अतोऽहं न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हितं तव ॥ १.१३४.७८ ॥
ఈ శరీరాన్ని బాగా దాచి దహించాలి. ఆర్యా, నీకు ప్రియమైనది చేయి. పిల్లల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండు, నేను చెప్పిన మాటను గుర్తుంచుకో. అందువల్ల నీకు హితమైన ఉపదేశం చేయదగినది నాకు కనిపించడం లేదు.
1.134.79
ऋषयस्तान्समाश्वास्य पाण्डवान्सत्यविक्रमान् ।
ऊचुः कुन्तीं च माद्रीं च समाश्वास्य तपस्विनः ॥ १.१३४.७९ ॥
సత్య పరాక్రమం గల ఆ పాండవులను ఓదార్చిన తపస్వులైన ఋషులు, కుంతినీ మాద్రినీ కూడా ఓదార్చి ఇలా అన్నారు.
1.134.80
सुभगे बालपुत्रा तु न मर्तव्यं तथंचन ।
पाण्डवांश्चापि नेष्यामः कुरुराष्ट्रं परन्तपान् ॥ १.१३४.८० ॥
ఓ సుభగా, చిన్న కుమారులు ఉన్న నీవు ఏ విధంగానూ మరణించకూడదు. శత్రువులను దహించే పాండవులను కూడా కురురాష్ట్రానికి తీసుకువెళ్తాము.
1.134.81
अधर्मेष्वर्थजातेषु धृतराष्ट्रश्च लोभवान् ।
स कदाचिन्न वर्तेत पाण्डवेषु यथाविधि ॥ १.१३४.८१ ॥
అధర్మమైన ధన సంపాదన కార్యాలలో లోభియైన ధృతరాష్ట్రుడు పాండవుల పట్ల యథావిధిగా ఎప్పుడూ ప్రవర్తించడు.
1.134.82
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
माद्र्याश्च बलिनांश्रेष्ठः शल्यो भ्राता महारथः ॥ १.१३४.८२ ॥
కుంతి రక్షకులు వృష్ణులు; కుంతిభోజుడూ అలాగే. మాద్రి సోదరుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, మహారథుడు శల్యుడు ఆమెకు రక్షకుడు.
1.134.83
भर्त्रा तु मरणं सार्धं फलवन्नात्र संशयः ।
युवाभ्यां दुष्करं चैतद्वदन्ति द्विजपुङ्गवाः ॥ १.१३४.८३ ॥
భర్తతో కలిసి మరణించడం ఫలప్రదమే అనడంలో సందేహం లేదు. కానీ మీ ఇద్దరికీ అది కష్టమని శ్రేష్ఠ ద్విజులు అంటారు.
1.134.84
मृते भर्तरि साध्वी स्त्री ब्रह्मचर्यव्रते स्थिता ।
यमैश्च नियमैः पूता मनोवाक्कायजैः शुभा ॥ १.१३४.८४ ॥
భర్త మరణించిన తర్వాత సాధ్వి అయిన స్త్రీ బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండాలి; యమ నియమాలతో, మనస్సు, వాక్కు, శరీరాలలో కలిగే పవిత్రతతో శుభురాలై.
1.134.85
भर्तारं चिन्तयन्ती सा भर्तारं निस्तरेच्छुभा ।
तारितश्चापि भर्ता स्यादात्मा पुत्रस्तथैव च ॥ १.१३४.८५ ॥
భర్తను ధ్యానిస్తూ ఆ శుభవతి భర్తను తరింపజేయాలి. అలా భర్త తరించును, ఆత్మ కూడా, కుమారుడు కూడా అలాగే.
1.134.86
तस्माञ्जीवितमेवैतद्युवयोर्विद्म शोभनम् ॥ १.१३४.८६ ॥
కాబట్టి మీ ఇద్దరికీ ఈ జీవితమే శుభకరమని మేము తెలుసుకున్నాము.
1.134.87
यथा पाण्डोस्तु निर्देशस्तथा विप्रगणस्य च ।
आज्ञा शिरसि निक्षिप्ता करिष्यामि च तत्तथा ॥ १.१३४.८७ ॥
పాండుని ఆజ్ఞ ఎలాగో, బ్రాహ్మణ సమూహపు ఆజ్ఞ కూడా అలాగే. ఆ ఆజ్ఞను శిరసావహిస్తాను, దానిని అలాగే చేస్తాను.
1.134.88
यदाद्दुर्भगवन्तोऽपि तन्मन्ये शोभनं परम् ।
भर्तुश्च मम पुत्राणामात्मनश्च न संशयः ॥ १.१३४.८८ ॥
నీవు చెప్పిన దానిని, దురదృష్టవంతురాలా, నేను అత్యంత శుభకరమని భావిస్తున్నాను; ఇందులో భర్తకు, నా కుమారులకు, నా ఆత్మకు మేలు కలుగుతుంది, సందేహం లేదు.
1.134.89
कुन्ती समर्था पुत्राणां योगक्षेमस्य धारणे ।
अस्या हि न समा बुद्ध्या यद्यपि स्यादरुन्धती ॥ १.१३४.८९ ॥
కుంతి కుమారుల యోగక్షేమాలను ధరించగల సమర్థురాలు; అరుంధతి అయినప్పటికీ బుద్ధిలో ఈమెతో సమానురాలు కాదు.
1.134.90
कुन्त्याश्च वृष्णयो नाथाः कुन्तिभोजस्तथैव च ।
नाहं त्वमिव पुत्राणां समर्था धारणे तथा ॥ १.१३४.९० ॥
కుంతికి రక్షకులు వృష్ణులు, కుంతిభోజుడు కూడా; నేను నీలా కుమారులను ధరించగల సమర్థురాలను కాను.
1.134.91
साऽहं भर्तारमन्विष्ये संतृप्ता नापि भोगतः ।
भर्तृलोकस्य तु ज्येष्ठा देवी मामनुमन्यताम् ॥ १.१३४.९१ ॥
నేను భర్తను అన్వేషిస్తున్నాను; భోగాలతో తృప్తి చెందినదాను కాను. భర్తృలోకంలో జ్యేష్ఠురాలైన దేవి నాకు అనుమతినివ్వాలి.
1.134.92
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यसन्धस्य धीमतः ।
पादौ परिचरिष्यामि तथार्याऽद्यानुमन्यताम् ॥ १.१३४.९२ ॥
ధర్మజ్ఞుడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యసంధుడు, బుద్ధిమంతుడైన భర్త పాదాలకు సేవ చేస్తాను. ఆర్యా, ఇప్పుడు అనుమతినివ్వండి.
1.134.93
एवमुक्त्वा तदा राजन्मद्रराजसुता शुभा ।
ददौ कुन्त्यै यमौ माद्री शिरसाऽभिप्रणम्य च ॥ १.१३४.९३ ॥
రాజా, ఇలా చెప్పి, అప్పుడు మద్రరాజు శుభవతియైన కుమార్తె మాద్రి శిరసు వంచి కుంతికి యమళులను అప్పగించింది.
1.134.94
अभिवाद्य महर्षीन्सा परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
मूर्ध्न्युपाघ्राय बहुशः पार्थानात्मसुतौ तदा ॥ १.१३४.९४ ॥
ఆమె మహర్షులకు నమస్కరించి, పాండవులను ఆలింగనం చేసుకుంది; అప్పుడు పృథ కుమారులను, తన కుమారులను పలుమార్లు తలపై ముద్దాడింది.
1.134.95
हस्ते युधिष्ठिरं गृह्य माद्री वाक्यमभाषत ।
कुन्ती माता अहं धात्री युष्माकं तु पिता मृतः ॥ १.१३४.९५ ॥
యుధిష్ఠిరుని చేయి పట్టుకుని మాద్రి ఇలా పలికింది: 'కుంతి మీ తల్లి; నేను పోషణ చేసే తల్లిని; మీ తండ్రి మరణించాడు.'
1.134.96
युधिष्ठिरः पिता ज्येष्ठश्चतुर्णां धर्मतः सदा ।
वृद्धाद्युपासनासक्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.१३४.९६ ॥
యుధిష్ఠిరుడు ధర్మప్రకారం నలుగురిలో జ్యేష్ఠుడు, ఎల్లప్పుడూ తండ్రితో సమానుడు. పెద్దలను సేవించడంలో నిమగ్నులై, సత్యధర్మపరాయణులు.
1.134.97
तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ।
तस्मात्सर्वे कुरुध्वं वै गुरुवृत्तिमतन्द्रिताः ॥ १.१३४.९७ ॥
అటువంటివారు నశించరు, పరాభవాన్ని పొందరు. కాబట్టి మీరందరూ బద్ధకం లేకుండా గురువులపట్ల సేవాభావంతో ప్రవర్తించండి.
1.134.98
ऋषीणां च पृथायाश्च नमस्कृत्य पुनःपुनः ।
आयासकृपणा माद्री प्रत्युवाच पृथां तदा ॥ १.१३४.९८ ॥
ఋషులకూ, పృథకూ పదేపదే నమస్కరించి, వేదనతో కుంగిపోయిన మాద్రి అప్పుడు పృథతో ఇలా బదులిచ్చింది.
1.134.99
ऋषीणां संनिधावेषां यथा वागभ्युदीरिता ।
दिदृक्षमाणायाः स्वर्गं न ममैषा वृथा भवेत् ॥ १.१३४.९९ ॥
ఈ ఋషుల సన్నిధిలో పలికిన మాట, స్వర్గాన్ని చూడ కోరుతున్న నాకు వృథా కాకూడదు.
1.134.100
धन्या त्वमसि वार्ष्णेयि नास्ति स्त्री सदृशी त्वया ।
वीर्यं तेजश्च योगं च माहात्म्यं च यशस्विनाम् ॥ १.१३४.१०० ॥
వార్ష్ణేయీ, నీవు ధన్యురాలివి; నీతో సమానమైన స్త్రీ లేదు. యశస్వుల వీర్యం, తేజస్సు, యోగం, మహిమ నీలో ఉన్నాయి.
1.134.101
कुन्ति द्रक्ष्यसि पुत्राणां पञ्चानाममितौजसाम् ।
आर्या चाप्यभिवाद्या च मम पूज्या च सर्वतः ॥ १.१३४.१०१ ॥
కుంతీ, అపరిమిత తేజస్సు గల ఐదుగురు కుమారులను నీవు చూస్తావు. నీవు ఆర్యవు, వందనీయురాలివి, అన్ని విధాలుగా నాచేత పూజ్యురాలివి.
1.134.102
ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वं देवि भूषिता स्वगुणैः शुभैः ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि त्वया यावनन्दिनि ॥ १.१३४.१०२ ॥
దేవీ, నీవు జ్యేష్ఠురాలివి, శ్రేష్ఠురాలివి, నీ శుభగుణాలతో అలంకృతురాలివి. నందినీ, నీ అనుమతి కోరాలని కోరుతున్నాను.
1.134.103
धर्मं स्वर्गं च कीर्तिं च त्वत्कृतेऽहमवाप्नुयाम् ।
यथा तथा विधत्स्वेह मा च कार्षीर्विचारणां ॥ १.१३४.१०३ ॥
నీ కారణంగా నేను ధర్మాన్ని, స్వర్గాన్ని, కీర్తిని పొందుదును. ఎలాగైనా ఇక్కడ ఏర్పాటు చేయి, సందేహించకు.
1.134.104
बाष्पसंदिग्धया वाचा कुन्त्युवाच यशस्विनी ।
अनुज्ञाताऽसि कल्याणि त्रिदिवे सङ्गमोऽस्तु ते ॥ १.१३४.१०४ ॥
కన్నీళ్లతో గద్గదమైన స్వరంతో యశస్విని కుంతి ఇలా అన్నది: కల్యాణీ, నీకు అనుమతి ఉంది; స్వర్గంలో నీకు సంగమం కలుగుగాక.
1.134.105
भर्त्रा सह विशालिक्षि क्षिप्रमद्यैव भामिनि ।
संगतास्वर्गलोके त्वं रमेथाः शाश्वतीः समाः ॥ १.१३४.१०५ ॥
విశాలాక్షీ, ఈ రోజే త్వరగా భర్తతో కలిసి, స్వర్గలోకంలో నీవు శాశ్వత సంవత్సరాలు ఆనందించు.
1.134.106
ततः पुरोहितः स्नात्वा प्रेतकर्मणि पारगः ।
हिरण्यशकलानाज्यं तिलं दधि च तण्डुलान् ॥ १.१३४.१०६ ॥
అప్పుడు పురోహితుడు స్నానం చేసి, ప్రేతకర్మలో నిపుణుడై, బంగారు ముక్కలు, నెయ్యి, నువ్వులు, పెరుగు, బియ్యం (తెప్పించాడు).
1.134.107
उदकुम्भांश्च परशुं समानीय तपस्विभिः ।
अश्वमेधाग्निमाहृत्य यथान्यायं समन्ततः ॥ १.१३४.१०७ ॥
నీటి కుండలు, గొడ్డలిని తపస్వులు తెచ్చి, అశ్వమేధయాగాగ్నిని తెచ్చి, విధి ప్రకారం అన్ని వైపులా (ఏర్పాటు చేశారు).
1.134.108
काश्यपः कारयामास पाण्डोः प्रेतस्य तां क्रियाम् ।
पुरोहितोक्तविधिना पाण्डोः पुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३४.१०८ ॥
కాశ్యపుడు పాండు ప్రేతానికి ఆ క్రియను చేయించాడు; పురోహితుడు చెప్పిన విధి ప్రకారం పాండు కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు (దానిలో పాల్గొన్నాడు).
1.134.109
तेनाग्निनाऽदहत्पाण्डुं कृत्वा चापि क्रियास्तदा ।
रुदञ्छोकाभिसंतप्तः पपात भुवि पाण्डवः ॥ १.१३४.१०९ ॥
అతడు అగ్నితో పాండుని దహనం చేసి, తరువాత ఇతర క్రియలను కూడా నిర్వహించాడు. శోకంతో బాధపడుతూ ఏడ్చి ఆ పాండవుడు నేలపై పడిపోయాడు.
1.134.110
ऋषीन्पुत्रान्पृथां चैव विसृज्य च नृपात्मज ।
नमस्कृत्य चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम् ॥ १.१३४.११० ॥
ఓ రాజకుమారా, ఋషులను, కుమారులను, పృథను పంపివేసి, చితాగ్నిపై నిలిచిన ఆ నరశ్రేష్ఠుడైన భర్తకు, ధర్మపత్నికి నమస్కరించి.
1.134.111
मद्रराजसुता तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी ॥ १.१३४.१११ ॥
మద్ర రాజు కుమార్తె, యశస్విని అయిన ఆమె, వెంటనే (చితిపై) ఎక్కింది.
1.134.112
अहताम्बरसंवीतो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
उदकं कृतवांस्तत्र पुरोहितमते स्थितः ॥ १.१३४.११२ ॥
కొత్త వస్త్రాలు ధరించి, సోదరులతో కలసి, నిష్కళంకుడు అక్కడ పురోహితుని సలహా ప్రకారం నిలబడి ఉదకక్రియ చేశాడు.
1.134.113
अर्हतस्तस्य कृत्यानि शतशृङ्गनिवासिनः ।
तापसा विधिवच्चक्रुश्चारणा ऋषिभिः सह ॥ १.१३४.११३ ॥
శతశృంగంలో నివసించే తపస్వులు, చారణులు, ఋషులతో కలసి, ఆ పూజ్యునికి విధి ప్రకారం క్రియలు నిర్వహించారు.