મહાભારત · અધ્યાય 1.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.135.1
पाण्डोरुपरमं दृष्ट्वा देवकल्पा महर्षयः ।
ततो मन्त्रविदः सर्वे मन्त्रयांचक्रिरे मिथः ॥ १.१३५.१ ॥
પાંડુનું મૃત્યુ જોઈને દેવતુલ્ય મહર્ષિઓ, પછી મંત્રજ્ઞ સૌ પરસ્પર મંત્રણા કરવા લાગ્યા.
1.135.2
हित्वा राज्यं च राष्ट्रं च स महात्मा महायशाः ।
अस्मिंस्थाने तपस्तप्त्वा तापसाञ्शरणं गतः ॥ १.१३५.२ ॥
રાજ્ય અને રાષ્ટ્ર છોડીને તે મહાત્મા, મહાયશસ્વી, આ સ્થાને તપ કરીને તાપસોને શરણે ગયા.
1.135.3
स जातमात्रान्पुत्रांश्च दारांश्च भवतामिह ।
प्रादायोपनिधिं राजा पाण्डुः स्वर्गमितो गतः ॥ १.१३५.३ ॥
તે રાજા પાંડુએ નવજાત પુત્રો અને પત્નીઓને તમારા હાથમાં થાપણ તરીકે સોંપીને અહીંથી સ્વર્ગે પ્રયાણ કર્યું.
1.135.4
तस्येमानात्मजान्देहं भार्यां च सुमहात्मनः ।
स्वराष्ट्रं गृह्य गच्छामो धर्म एष हि नः स्मृतः ॥ १.१३५.४ ॥
તે મહાત્માના આ પુત્રો, શરીર અને પત્નીને લઈને આપણે આપણા રાષ્ટ્ર તરફ જઈએ; આ જ આપણો ધર્મ સ્મૃત છે.
1.135.5
ते परस्परमामन्त्र्य देवकल्पा महर्षयः ।
पाण्डोः पुत्रान्पुरस्कृत्य नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.१३५.५ ॥
તે દેવતુલ્ય મહર્ષિઓ પરસ્પર વિદાય લઈને, પાંડુના પુત્રોને આગળ રાખીને નાગસાહ્વય નગર તરફ ચાલ્યા.
1.135.6
उदारमनसः सिद्धा गमने चक्रिरे मनः ।
भीष्माय पण्डवान्दातुं धृतराष्ट्राय चैव हि ॥ १.१३५.६ ॥
ઉદાર મનના સિદ્ધ મહર્ષિઓએ જવાનું મન બનાવ્યું; પાંડવોને ભીષ્મને અને ધૃતરાષ્ટ્રને સોંપવા માટે.
1.135.7
तस्मिन्नेव क्षणे सर्वे तानादाय प्रतस्थिरे ।
पाण्डोर्दारांश्च पुत्रांश्च शरीरे ते च तापसाः ॥ १.१३५.७ ॥
તે જ ક્ષણે સૌ તેમને લઈને નીકળ્યા — પાંડુની પત્નીઓ અને પુત્રોને; અને તે તપસ્વીઓ પણ.
1.135.8
सुखिनी सा पुरा भूत्वा सततं पुत्रवत्सला ।
प्रपन्ना दीर्घमध्वानं संक्षिप्तं तदमन्यत ॥ १.१३५.८ ॥
પહેલાં સદા સુખી અને પુત્રપ્રેમી એવી તે, લાંબા માર્ગે ચાલતી હોવા છતાં તેને ટૂંકો માનવા લાગી.
1.135.9
सा त्वदीर्घेण कालेन संप्राप्ता कुरुजाङ्गलम् ।
वर्धमानपुरद्वारमाससाद यशस्विनी ॥ १.१३५.९ ॥
તે યશસ્વિની લાંબો સમય લીધા વિના કુરુ-જાંગલ પ્રદેશે પહોંચી અને વર્ધમાનપુરના દ્વારે આવી.
1.135.10
द्वारिणं तापसा ऊचू राजानं च प्रकाशय ।
ते तु गत्वा क्षणेनैव सभायां विनिवेदिताः ॥ १.१३५.१० ॥
તપસ્વીઓએ દ્વારપાળને કહ્યું, "રાજાને જણાવો." તેઓ (દૂતો) ક્ષણમાં જઈને સભામાં જણાવાયા.
1.135.11
तं चारणसहस्राणां मुनीनामागमं तदा ।
श्रुत्वा नागपुरे नॄणां विस्मयः समपद्यत ॥ १.१३५.११ ॥
હજારો ચારણો અને મુનિઓના આગમનની વાત સાંભળીને ત્યારે નાગપુરના લોકોમાં આશ્ચર્ય થયું.
1.135.12
मुहूर्तोदित आदित्ये सर्वे बालपुरस्कृताः ।
सदारास्तापसान्द्रष्टुं निर्ययुः पुरवासिनः ॥ १.१३५.१२ ॥
મુહૂર્ત ઉદય થતાં, સૂર્ય ઊગ્યા પછી, નગરવાસીઓ સૌ પત્નીઓ સાથે, બાળકોને આગળ રાખીને, તપસ્વીઓને જોવા નીકળ્યા.
1.135.13
स्त्रीसङ्घाः क्षत्रसङ्घाश्च यानसङ्घसमास्थिताः ।
ब्राह्मणैः सह निर्जग्मुर्ब्राह्मणानां च योषितः ॥ १.१३५.१३ ॥
સ્ત્રીઓના સમૂહો અને ક્ષત્રિયોના સમૂહો વાહનોના સમૂહો પર સવાર થઈ બ્રાહ્મણો સાથે નીકળ્યા; બ્રાહ્મણોની સ્ત્રીઓ પણ નીકળી.
1.135.14
तथा विट्शूद्रसङ्घानां महान्यतिकरोऽभवत् ।
न कश्चिदकरोदीर्ष्यामभवन्धर्मबुद्धयः ॥ १.१३५.१४ ॥
એ જ રીતે વૈશ્ય અને શૂદ્રોના સમૂહોમાં પણ મોટી ભીડ થઈ; કોઈએ ઈર્ષ્યા ન કરી, તેઓ ધર્મબુદ્ધિવાળા હતા.
1.135.15
तथा भीष्मः शान्तनवः सोमदत्तो।ञथ बाह्लिकः ।
प्रज्ञाचक्षुश्च राजर्षिः क्षत्ता च विदुरः स्वयम् ॥ १.१३५.१५ ॥
એ જ રીતે શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ, સોમદત્ત અને બાહ્લીક, રાજર્ષિ પ્રજ્ઞાચક્ષુ (ધૃતરાષ્ટ્ર) અને ક્ષત્તા વિદુર પોતે પણ.
1.135.16
सा च सत्यवती देवी कौसल्या च यशस्विनी ।
राजदारैः परिवृता गान्धारी चापि निर्ययौ ॥ १.१३५.१६ ॥
તે દેવી સત્યવતી અને યશસ્વિની કૌસલ્યા પણ રાજપત્નીઓથી ઘેરાઈને નીકળ્યાં; ગાંધારી પણ નીકળી.
1.135.17
धृतराष्ट्रस्य दायादा दुर्योधनपुरोगमाः ।
भूषिता भूषणैश्चित्रैः शतसङ्ख्या विनिर्ययुः ॥ १.१३५.१७ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો, દુર્યોધનને આગળ રાખીને, વિચિત્ર આભૂષણોથી શોભતા સો સંખ્યામાં નીકળ્યા.
1.135.18
तान्महर्षिगणान्दृष्ट्वा शिरोभिरभिवाद्य च ।
उपोपविविशुः सर्वे कौरव्याः सपुरोहिताः ॥ १.१३५.१८ ॥
તે મહર્ષિ સમૂહોને જોઈને, મસ્તક નમાવી પ્રણામ કરીને, પુરોહિતો સહિત સર્વ કૌરવો તેમની પાસે બેઠા.
1.135.19
तथैव शिरसा भूमावभिवाद्य प्रणम्य च ।
उपोपविविशुः सर्वे पौरजानपदा अपि ॥ १.१३५.१९ ॥
તેવી જ રીતે માથું ભૂમિ પર ટેકવીને અભિવાદન અને પ્રણામ કરીને નગરજનો અને ગ્રામજનો સૌ પાસે બેઠા.
1.135.20
तमकूजमभिज्ञाय जनौघं सर्वशस्तदा ।
पूजयित्वा यथान्यायं पाद्येनार्घ्येण च प्रभो ॥ १.१३५.२० ॥
તે શાંત જનસમૂહને સંપૂર્ણપણે ઓળખીને, હે પ્રભો, ત્યારે યથાવિધિ પાદ્ય અને અર્ઘ્યથી તેમનું પૂજન કર્યું.
1.135.21
भीष्मो राज्यं च राष्ट्रं च महर्षिभ्यो न्यवेदयत् ।
तेषामथो वृद्धतमः प्रत्युत्थाय जटाजिनी।
ऋषीणां मतमाज्ञाय महर्षिरिदमब्रवीत् ॥ १.१३५.२१ ॥
ભીષ્મે રાજ્ય અને રાષ્ટ્રની વાત મહર્ષિઓને નિવેદિત કરી. પછી તેમનામાં સૌથી વૃદ્ધ, જટા અને મૃગચર્મ ધારણ કરેલા મહર્ષિ ઊભા થઈ, ઋષિઓનો મત જાણીને આ બોલ્યા.
1.135.22
यः स कौरव्यदायादः पाण्डुर्नाम नराधिपः ।
कामभोगान्परित्यज्य शतशृङ्गमितो गतः ॥ १.१३५.२२ ॥
કૌરવ વંશના વારસ પાંડુ નામના તે રાજા કામભોગ છોડીને અહીંથી શતશૃંગ ગયા.
1.135.23
राजा भोगान्परित्यज्य तपस्वी संबभूव ह ।
स यथोक्तं तपस्तेपे पत्रमूलफलाशनः ॥ १.१३५.२३ ॥
રાજાએ ભોગ છોડીને તપસ્વી બન્યા. કહ્યા પ્રમાણે પાંદડાં, મૂળ અને ફળ ખાઈને તેમણે તપ કર્યું.
1.135.24
पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा संचित्कालमतन्द्रितः ।
तेन वृत्तसमाचारैस्तपसा च तपस्विनः ॥ १.१३५.२४ ॥
તે ધર્મામા પોતાની બે પત્નીઓ સાથે લાંબો સમય અથાક રહ્યા. તેમના આચાર અને તપથી તે તપસ્વીઓમાં માન પામ્યા.
1.135.25
तोषितास्तापसास्तत्र शतशृङ्गनिवासिनः ।
स्वर्गलोकं गन्तुकामं तापसाः संनिवार्य तम् ॥ १.१३५.२५ ॥
શતશૃંગ પર નિવાસ કરતા તે તાપસોએ પ્રસન્ન થઈ સ્વર્ગલોકે જવાની ઇચ્છા ધરાવતા તેમને ત્યાં જ રોક્યા.
1.135.26
उद्यन्तं सह पत्नीभ्यां विप्रा वचनमब्रुवन् ।
अनपत्यस्य राजेन्द्र पुण्या लोका न सन्ति ते ॥ १.१३५.२६ ॥
પત્નીઓ સાથે પ્રયાણ કરવા તત્પર તેમને બ્રાહ્મણોએ કહ્યું: હે રાજેન્દ્ર, સંતાનવિહીનને પુણ્યલોક હોતા નથી.
1.135.27
तस्माद्धर्मं च वायुं च महेन्द्रं च तथाऽश्विनौ ।
आराधयस्व राजेन्द्र पत्नीभ्यां सह देवताः ॥ १.१३५.२७ ॥
તેથી હે રાજેન્દ્ર, પત્નીઓ સાથે ધર્મ, વાયુ, મહેન્દ્ર તથા અશ્વિનીકુમારો એ દેવોની આરાધના કરો.
1.135.28
प्रीताः पुत्रान्प्रदास्यन्ति ऋणमुक्तो भविष्यसि ।
तपसा दिव्यचक्षुष्ट्वात्पश्यामस्ते तथा सुतान् ॥ १.१३५.२८ ॥
પ્રસન્ન થઈ તેઓ તને પુત્રો આપશે; તું ઋણમુક્ત થઈશ. તપ અને દિવ્ય દૃષ્ટિથી અમે તારા પુત્રોને આ રીતે જોઈએ છીએ.
1.135.29
अस्माकं वचनं श्रुत्वा देवानाराधयत्तदा ।
ब्रह्मचर्यव्रतस्थस्य तस्य दिव्येन हेतुना ॥ १.१३५.२९ ॥
અમારા વચન સાંભળીને તેણે ત્યારે દેવોની આરાધના કરી. બ્રહ્મચર્યવ્રતમાં સ્થિત તેણે દિવ્ય હેતુથી તેમ કર્યું.
1.135.30
साक्षाद्धर्मादयं पुत्रस्तत्र जातो युधिष्ठिरः ।
तथैनं बलिनां श्रेष्ठं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.१३५.३० ॥
આ પુત્ર સાક્ષાત ધર્મથી ત્યાં જન્મ્યો — યુધિષ્ઠિર. એ જ રીતે બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ આને તે મહાત્મા રાજાના (પુત્ર) તરીકે જાણો.
1.135.31
मातरिश्वा ददौ पुत्रं भीमं नाम महाबलम् ।
पुरन्दरादयं जज्ञे कुन्त्यां सत्यपराक्रमः ॥ १.१३५.३१ ॥
માતરિશ્વાએ મહાબલી ભીમ નામનો પુત્ર આપ્યો. પુરંદર (ઇન્દ્ર)થી આ સત્યપરાક્રમી કુંતીમાં જન્મ્યો.
1.135.32
अस्मिञ्जाते महेष्वासे पृथामिन्द्रस्तदाऽब्रवीत् ।
मत्प्रसादादयं जातः कुन्ति सत्यपराक्रमः ॥ १.१३५.३२ ॥
આ મહાધનુર્ધર જન્મ્યો ત્યારે ઇન્દ્રે પૃથાને કહ્યું: 'હે કુંતી, મારી કૃપાથી આ સત્યપરાક્રમી જન્મ્યો છે.'
1.135.33
अजेयानपि जेताऽरीन्देवतादीन्न संशयः ।
यस्य कीर्तिर्महेष्वासान्सर्वानभिभविष्यति ॥ १.१३५.३३ ॥
દેવો વગેરે અજેય શત્રુઓને પણ આ જીતશે, એમાં સંશય નથી. જેની કીર્તિ બધા મહાધનુર્ધરોને પાછળ મૂકશે.
1.135.34
युधिष्ठिरो राजसूयं भ्रातृवीर्यादवाप्स्यति ।
एष जेता मनुष्यांश्च सर्वान्गन्धर्वराक्षसान् ॥ १.१३५.३४ ॥
યુધિષ્ઠિર ભાઈઓના પરાક્રમથી રાજસૂય યજ્ઞ પામશે. આ મનુષ્યો, ગંધર્વો અને રાક્ષસો બધાને જીતશે.
1.135.35
एष दुर्योधनादीनां कौरवाणां च जेष्यति ।
वीरस्यैतस्य विक्रान्तैर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१३५.३५ ॥
આ દુર્યોધન વગેરે કૌરવોને પણ જીતશે. આ વીરના પરાક્રમથી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર (વિજય પામશે).
1.135.36
यक्ष्यते राजसूयाद्यैर्धर्म एव परः सदा ।
यौ तु माद्री महेष्वासावसूत पुरुषोत्तमौ ॥ १.१३५.३६ ॥
રાજસૂય વગેરે યજ્ઞો કરશે; ધર્મ જ સદા તેને પરમ રહેશે. અને માદ્રીએ જન્માવેલા તે બે મહાધનુર્ધર પુરુષોત્તમ હતા.
1.135.37
अश्विभ्यां पुरुषव्याघ्राविमौ तावपि तिष्ठतः ।
नकुलः सहदेवश्च तावप्यमिततेजसौ ॥ १.१३५.३७ ॥
અશ્વિનીકુમારોથી જન્મેલા પુરુષવ્યાઘ્ર આ બે, તેઓ પણ ત્યાં રહે છે. નકુલ અને સહદેવ, તે બન્ને પણ અમિત તેજસ્વી છે.
1.135.38
चरता धर्मनित्येन वनवासं यशस्विना ।
एष पैतामहो वंशः पाण्डुना पुनरुद्धृतः ॥ १.१३५.३८ ॥
સદા ધર્મનિષ્ઠ, યશસ્વી પાંડુએ વનવાસમાં વિચરતાં આ પિતામહોનો વંશ ફરી ઉદ્ધાર્યો.
1.135.39
पुत्राणां जन्म वृद्धिं च वैदिकाध्ययनानि च ।
पश्यन्तः सततं पाण्डोः परां प्रीतिमवाप्स्यथ ॥ १.१३५.३९ ॥
પુત્રોનો જન્મ, તેમની વૃદ્ધિ અને વૈદિક અધ્યયન સતત જોઈને તમે પાંડુને પરમ પ્રીતિ પ્રાપ્ત કરશો.
1.135.40
वर्तमानः सतां वृत्ते पुत्रलाभमवाप च ।
पितृलोकं गतः पाण्डुरितः सप्तदशेऽहनि ॥ १.१३५.४० ॥
સજ્જનોના આચરણમાં સ્થિર રહી, પુત્રલાભ મેળવી પાંડુ સત્તરમા દિવસે અહીંથી પિતૃલોક ગયા.
1.135.41
तं चितागतमाज्ञाय वैश्वानरमुखे हुतम् ।
प्रविष्टा पावकं माद्री हित्वा जीवितमात्मनः ॥ १.१३५.४१ ॥
તેમને ચિતા પર મૂકી વૈશ્વાનરના મુખમાં આહુતિ આપી હોવાનું જાણી, માદ્રી પોતાનું જીવન છોડી અગ્નિમાં પ્રવેશી.
1.135.42
सा गता सह तेनैव पतिलोकमनुव्रता ।
तस्यास्तस्य च यत्कार्यं क्रियतां तदनन्तरम् ॥ १.१३५.४२ ॥
પતિને અનુસરતી તે તેમની સાથે જ પતિલોક ગઈ. તે બંનેનું જે કર્તવ્ય છે, તે આના પછી કરવામાં આવે.
1.135.43
पृथां च शरणं प्राप्तां पाण्डवांश्च यशस्विनः ।
यथावदनुमन्यन्तां धर्मो ह्येष सनातनः ॥ १.१३५.४३ ॥
શરણે આવેલાં પૃથા અને યશસ્વી પાંડવોને યથાવિધિ સ્વીકારવામાં આવે; આ સનાતન ધર્મ છે.
1.135.44
इमे तयोः शरीरे द्वे पुत्राश्चेमे तयोर्वराः ।
क्रियाभिरनुगृह्यन्तां सह मात्रा परंतपाः ॥ १.१३५.४४ ॥
આ બંનેના દેહ છે, અને આ તેમના શ્રેષ્ઠ પુત્રો છે; હે શત્રુતાપકો, માતા સાથે ક્રિયાઓ વડે તેમને સન્માનિત કરો.
1.135.45
प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पितृमेधं महायशाः ।
लभतां सर्वधर्मज्ञः पाण्डुः कुरुकुलोद्वहः ॥ १.१३५.४५ ॥
પ્રેતકાર્ય પૂર્ણ થયા પછી મહાયશસ્વી, સર્વધર્મજ્ઞ, કુરુકુળનો ભાર ધારણ કરનાર પાંડુ પિતૃમેધ પ્રાપ્ત કરે.
1.135.46
एवमुक्त्वा कुरून्सर्वान्कुरूणामेव पश्यताम् ।
क्षणेनान्तर्हिताः सर्वे तापसा गुह्यकैः सह ॥ १.१३५.४६ ॥
આમ કહીને, કુરુઓ જોતા હતા ત્યારે જ સર્વ તપસ્વીઓ ગુહ્યકો સાથે ક્ષણમાં અંતર્ધ્યાન થઈ ગયા.
1.135.47
गन्धर्वनगराकारं तथैवान्तर्हितं पुनः ।
ऋषिसिद्धगणं दृष्ट्वा विस्मयं ते परं ययुः ॥ १.१३५.४७ ॥
ગંધર્વનગર જેવું એ દૃશ્ય પણ ફરી અદૃશ્ય થયું; ઋષિ અને સિદ્ધોનો સમૂહ જોઈને તેઓ અત્યંત વિસ્મિત થયા.