મહાભારત · અધ્યાય 1.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.136.1
पाण्डोर्विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारय ।
राजवद्राजसिंहस्य माद्र्याश्चैव विशेषतः ॥ १.१३६.१ ॥
હે વિદુર, સિંહસમાન રાજા પાંડુનાં સર્વ અંતિમ સંસ્કાર રાજોચિત રીતે કરાવ; ખાસ કરીને માદ્રીનાં પણ એ જ રીતે કર.
1.136.2
पशून्वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि च ।
पाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश्च येभ्यो यावच्च वाञ्छितम् ॥ १.१३६.२ ॥
પાંડુ અને માદ્રી માટે પશુઓ, વસ્ત્રો, રત્નો અને વિવિધ ધન આપ; જેમને જેટલું જોઈએ તેટલું આપ.
1.136.3
यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान्माद्र्यास्तथा कुरु ।
यथा न वायुर्नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम् ॥ १.१३६.३ ॥
કુંતીનો જેમ સત્કાર થાય, તેમ માદ્રીનો પણ કર; પવન અને સૂર્ય પણ તેને ન જુએ એ રીતે તેને સારી રીતે ઢાંકી રાખ.
1.136.4
न शोच्यः पाण्डुरनघः प्रशस्यः स नराधिपः ।
यस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः ॥ १.१३६.४ ॥
નિષ્પાપ પાંડુ શોક કરવા યોગ્ય નથી; તે પ્રશંસનીય નરાધિપ છે. દેવપુત્રો સમાન પાંચ વીર પુત્રો તેને જન્મ્યા છે.
1.136.5
विदुरस्तं तथेत्युक्त्वा भीष्मेण सह भारत ।
पाण्डुं संस्कारयामास देशे परमपूजिते ॥ १.१३६.५ ॥
હે ભારત, વિદુરે 'તેમ જ થશે' કહીને ભીષ્મ સાથે અતિ પૂજિત સ્થળે પાંડુના સંસ્કાર કરાવ્યા.
1.136.6
ततस्तु नगरात्तूर्णमाज्यगन्धपुरस्कृताः ।
निर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजन्पुरोहितैः ॥ १.१३६.६ ॥
પછી, હે રાજન, ઘીની સુગંધ આગળ ચાલતી હતી ત્યારે, પ્રજ્વલિત અગ્નિઓને પુરોહિતોએ પાંડુ માટે નગરમાંથી ત્વરાથી બહાર લઈ ગયા.
1.136.7
अथैनामार्तवैः पुष्पैर्गन्धैश्च विविधैर्वरैः ।
शिबिकां तामलङ्कृत्य वाससाऽऽच्छाद्य सर्वशः ॥ १.१३६.७ ॥
પછી તે શિબિકાને ઋતુકાલીન ફૂલો અને વિવિધ ઉત્તમ સુગંધોથી શણગારીને સર્વ બાજુએ વસ્ત્રથી ઢાંકી દેવામાં આવી.
1.136.8
तां तथा शोभितां माल्यैर्वासोभिश्च महाधनैः ।
अमात्या ज्ञातयश्चैनं सुहृदश्चोपतस्थिरे ॥ १.१३६.८ ॥
માળાઓ અને અત્યંત મૂલ્યવાન વસ્ત્રોથી એ રીતે શોભતી તે શિબિકા પાસે અમાત્યો, સગાંસંબંધીઓ અને મિત્રો આવીને ઊભા રહ્યા.
1.136.9
नृसिंहं नरयुक्तेन परमालङ्कृतेन तम् ।
अवहन् यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम् ॥ १.१३६.९ ॥
માણસો ખેંચતા અત્યંત શણગારેલા ઉત્તમ વાહનમાં માદ્રી સાથે સારી રીતે ઢાંકેલા નરસિંહ (પાંડુ)ને ઉપાડવામાં આવ્યા.
1.136.10
पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन च ।
सर्ववादित्रनादैश्च समलञ्चक्रिरे ततः ॥ १.१३६.१० ॥
પછી સફેદ છત્ર, ચામર અને વ્યજન તથા સર્વ વાદ્યોના નાદથી તેમણે શોભાયાત્રા શણગારી.
1.136.11
रत्नानि चाप्युपादाय बहूनि शतशो नराः ।
प्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस्तस्यौर्ध्वदेहिके ॥ १.१३६.११ ॥
સેંકડો માણસોએ ઘણાં રત્નો લઈને પાંડુની ઔર્ધ્વદૈહિક ક્રિયા માટે ઇચ્છુકોને આપ્યાં.
1.136.12
अथ च्छत्राणि शुभ्राणि चामराणि बृहन्ति च ।
आजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च ॥ १.१३६.१२ ॥
પછી કૌરવ (પાંડુ) માટે સફેદ છત્રો, મોટા ચામરો અને સુંદર વસ્ત્રો લાવવામાં આવ્યાં.
1.136.13
याजकैः शुक्लवासोभिर्हूयमाना हुताशनाः ।
अगच्छन्नग्रतस्तस्य दीप्यमानाः स्वलङ्कृताः ॥ १.१३६.१३ ॥
શ્વેત વસ્ત્રધારી યાજકો દ્વારા આહુતિ અપાતા અગ્નિઓ સુશોભિત અને દીપ્તિમાન થઈને તેની આગળ ચાલ્યા.
1.136.14
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव सहस्रशः ।
रुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर्नराधिपम् ॥ १.१३६.१४ ॥
બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને શૂદ્રો હજારોની સંખ્યામાં, શોકથી સંતપ્ત થઈ રડતા રડતા તે નરાધિપની પાછળ ગયા.
1.136.15
अयमस्मानपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वते ।
कृत्वा चास्माननाथांश्च क्व यास्यति नराधिपः ॥ १.१३६.१५ ॥
આ નરાધિપ આપણને છોડીને, શાશ્વત દુઃખમાં નાખીને, આપણને અનાથ કરીને ક્યાં જશે?
1.136.16
क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव च ।
बाह्लीकः सोमदत्तश्च तथा भूरिश्रवा नृपः ॥ १.१३६.१६ ॥
વિલાપ કરતા સર્વ પાંડવો, ભીષ્મ, વિદુર, બાહ્લીક, સોમદત્ત, અને રાજા ભૂરિશ્રવા પણ.
1.136.17
अन्योन्यं वै समाश्लिष्य अनुजग्मुः सहस्रशः ।
रमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे ॥ १.१३६.१७ ॥
એકબીજાને આલિંગન આપી હજારો અનુસર્યા; રમણીય વનપ્રદેશમાં, ગંગાના કાંઠે સમતલ અને શુભ સ્થળે.
1.136.18
न्यासयामासुरथं तां शिबिकां सत्यवादिनः ।
सभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोरक्लिष्टकर्मणः ॥ १.१३६.१८ ॥
સત્યવાદીઓએ તે શિબિકા નીચે મૂકી; જેમાં પત્નીઓ સહિત નરસિંહ પાંડુ હતા, જેમના કર્મ અક્લિષ્ટ હતા.
1.136.19
ततस्तस्य शरीरं तु सर्वगन्धाधिवासितम् ।
शुचिकालीयकादिग्धं दिव्यचन्दनरूषितम् ॥ १.१३६.१९ ॥
પછી તેમના શરીરને બધા સુગંધી દ્રવ્યોથી સુવાસિત કરી, શુદ્ધ કાલીયક વગેરે લેપોથી લિંપ્યું અને દિવ્ય ચંદનથી અનુલિપ્ત કર્યું.
1.136.20
पर्यषिञ्चञ्जलेनाशु शातकुम्भमयैर्घटैः ।
चन्दनेन च शुक्लेन सर्वतः समलेपयन् ॥ १.१३६.२० ॥
તેમણે તરત જ સોનાના ઘડાઓથી પાણી છાંટ્યું અને સફેદ ચંદનથી ચારે બાજુ સારી રીતે લેપ કર્યો.
1.136.21
कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च ।
अथैनं देशजैः शुक्लैर्वासोभिः समयोजयन् ॥ १.१३६.२१ ॥
પછી કાલાગુરુ મિશ્રિત તુંગરસથી અને દેશી સફેદ વસ્ત્રોથી તેમને સજાવ્યા.
1.136.22
संछन्नः स तु वासोभिर्जीवन्निव नराधिपः ।
शुशुभे स नव्याघ्रो महार्हशयनोचितः ॥ १.१३६.२२ ॥
વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલા તે રાજા જીવતા હોય તેમ શોભી રહ્યા; તે નરવ્યાઘ્ર મૂલ્યવાન શય્યાને યોગ્ય હતા.
1.136.23
हयमेधाग्निना सर्वे याजकाः सपुरोहिताः ।
वेदोक्तेन विधानेन क्रियांचक्रुः समन्त्रकम् ॥ १.१३६.२३ ॥
અશ્વમેધના અગ્નિથી બધા યાજકો અને પુરોહિતોએ વેદોક્ત વિધિથી મંત્રો સહિત ક્રિયા કરી.
1.136.24
याजकैरभ्यनुज्ञाते प्रेतकर्मण्यनिष्ठिते ।
घृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलङ्कृतम् ॥ १.१३६.२४ ॥
યાજકોની અનુમતિ મળ્યા પછી, પ્રેતકર્મ હજી પૂરું થયું ન હતું ત્યારે, ઘીથી સિંચિત રાજાને માદ્રી સાથે સરસ રીતે શણગારવામાં આવ્યા.
1.136.25
तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना ।
सरलं देवदारुं च गुग्गुलं लाक्षया सह ॥ १.१३६.२५ ॥
તુંગ અને પદ્મક મિશ્રિત સુગંધી ચંદન, સરલ અને દેવદાર, ગુગ્ગુલ તથા લાખ સાથે.
1.136.26
हरिचन्दनकाष्ठैश्च हरिबेरैरुशीरकैः ।
अन्यैश्च विविधैर्गन्धैर्विधिना समदाहयन् ॥ १.१३६.२६ ॥
હરિચંદનના લાકડાં, હરિબેર અને ઉશીર તથા અન્ય વિવિધ સુગંધો સાથે વિધિપૂર્વક તેમને સંપૂર્ણ બાળ્યા.
1.136.27
ततस्तयोः शरीरे द्वे दृष्ट्वा मोहवशं गता ।
हाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि ॥ १.१३६.२७ ॥
ત્યારે તે બંનેનાં શરીર જોઈ મોહવશ થયેલી કૌસલ્યા 'હાહા પુત્ર!' કહેતી અચાનક ભૂમિ પર પડી ગઈ.
1.136.28
तां प्रेक्ष्य पतितामार्तां पौरजानपदो जनः ।
रुरोद दुःखसंतप्तो राजभक्त्या कृपाऽन्वितः ॥ १.१३६.२८ ॥
તેને પડેલી અને આર્ત જોઈ નગર અને જનપદના લોકો દુઃખથી સંતપ્ત થઈ, રાજભક્તિ અને કરુણાથી ભરાઈને રડ્યા.
1.136.29
कुन्त्याश्चैवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुः ।
मानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥ १.१३६.२९ ॥
કુંતીના આર્ત રુદનથી સૌ વિલાપ કરવા લાગ્યા; મનુષ્યો સાથે તિર્યગ્યોનિમાં જન્મેલાં પ્રાણીઓ પણ વિલાપ કરવા લાગ્યાં.
1.136.30
तथा भीष्मः शान्तनवो विदुरश्च महामतिः ।
सर्वशः कौरवाश्चैव प्राणदन्भृशदुःखिताः ॥ १.१३६.३० ॥
તેમ જ શંતનુના પુત્ર ભીષ્મ, મહામતિ વિદુર અને સર્વ કૌરવો અત્યંત દુઃખી થઈ વિલાપ કરવા લાગ્યા.
1.136.31
ततो भीष्मोऽथ विदुरो राजा च सह पाण्डवैः ।
उदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश्च कुरुयोषितः ॥ १.१३६.३१ ॥
પછી ભીષ્મ, વિદુર અને રાજાએ પાંડવો સાથે તેના માટે ઉદકક્રિયા કરી; કુરુવંશની બધી સ્ત્રીઓએ પણ કરી.
1.136.32
चुक्रुशुः पाण्डवाः सर्वे भीष्मः शान्तनवस्तथा ।
विदुरो ज्ञातयश्चैव चक्रुश्चाप्युदकक्रियाः ॥ १.१३६.३२ ॥
બધા પાંડવો, શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ, વિદુર અને સગાંઓએ વિલાપ કર્યો અને ઉદકક્રિયા પણ કરી.
1.136.33
कृतोदकांस्तानादाय पाण्डवाञ्छोककर्शितान् ।
सर्वाः प्रकृतयो राजञ्शोचमाना न्यवारयन् ॥ १.१३६.३३ ॥
ઉદકક્રિયા કરી ચૂકેલા, શોકથી કૃશ થયેલા તે પાંડવોને લઈને, હે રાજન, સર્વ પ્રજા શોક કરતી તેમને રોકવા લાગી.
1.136.34
यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैः ।
तथैव नागरा राजञ्शिश्यिरे ब्राह्मणादयः ॥ १.१३६.३४ ॥
જેમ પાંડવો સગાંઓ સાથે ભૂમિ પર સૂઈ ગયા, તેમ જ હે રાજન, બ્રાહ્મણ વગેરે નગરજનો પણ સૂઈ ગયા.
1.136.35
तद्गतानन्दमस्वस्थमाकुमारमहृष्टवत् ।
बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः ॥ १.१३६.३५ ॥
આનંદ જતો રહ્યો હતો, અસ્વસ્થ હતું, અને બાળકો સુધી બધા અપ્રસન્ન જેવા થઈ ગયા હતા—એવું નગર પાંડવો સાથે બાર રાત્રિ રહ્યું.