महाभारत · अध्याय 1.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.136.1
पाण्डोर्विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारय ।
राजवद्राजसिंहस्य माद्र्याश्चैव विशेषतः ॥ १.१३६.१ ॥
हे विदुरा, सिंहासारख्या राजा पाण्डूची सर्व अंत्यकर्मे राजोचित रीतीने कर; विशेषतः माद्रीचीही तशीच कर.
1.136.2
पशून्वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि च ।
पाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश्च येभ्यो यावच्च वाञ्छितम् ॥ १.१३६.२ ॥
पाण्डू आणि माद्रीसाठी गुरे, वस्त्रे, रत्ने आणि विविध धन दे; ज्यांना जितके हवे तितके दे.
1.136.3
यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान्माद्र्यास्तथा कुरु ।
यथा न वायुर्नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम् ॥ १.१३६.३ ॥
कुंतीचा ज्याप्रमाणे सत्कार होईल, तसाच माद्रीचाही कर; वारा आणि सूर्यही तिला पाहू शकणार नाहीत अशा प्रकारे तिला चांगले झाकून ठेव.
1.136.4
न शोच्यः पाण्डुरनघः प्रशस्यः स नराधिपः ।
यस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः ॥ १.१३६.४ ॥
निष्पाप पाण्डू शोक करण्यायोग्य नाही; तो प्रशंसनीय नराधिप आहे. देवपुत्रांसारखे पाच वीर पुत्र त्याला जन्मले.
1.136.5
विदुरस्तं तथेत्युक्त्वा भीष्मेण सह भारत ।
पाण्डुं संस्कारयामास देशे परमपूजिते ॥ १.१३६.५ ॥
हे भारता, विदुराने 'तसेच होईल' म्हणून भीष्मांसह अत्यंत पूजित स्थानी पाण्डूचे संस्कार करविले.
1.136.6
ततस्तु नगरात्तूर्णमाज्यगन्धपुरस्कृताः ।
निर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजन्पुरोहितैः ॥ १.१३६.६ ॥
नंतर, हे राजा, तुपाचा सुगंध पुढे असता, तेजस्वी अग्नी पुरोहितांनी पाण्डूसाठी नगरातून तातडीने बाहेर नेले.
1.136.7
अथैनामार्तवैः पुष्पैर्गन्धैश्च विविधैर्वरैः ।
शिबिकां तामलङ्कृत्य वाससाऽऽच्छाद्य सर्वशः ॥ १.१३६.७ ॥
नंतर त्या शिबिकेला ऋतुकालीन फुलांनी व विविध उत्तम सुगंधांनी सजवून सर्व बाजूंनी वस्त्राने झाकले.
1.136.8
तां तथा शोभितां माल्यैर्वासोभिश्च महाधनैः ।
अमात्या ज्ञातयश्चैनं सुहृदश्चोपतस्थिरे ॥ १.१३६.८ ॥
माळा व मौल्यवान वस्त्रांनी अशी शोभिवंत झालेल्या त्या शिबिकेजवळ अमात्य, नातेवाईक व मित्र येऊन उभे राहिले.
1.136.9
नृसिंहं नरयुक्तेन परमालङ्कृतेन तम् ।
अवहन् यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम् ॥ १.१३६.९ ॥
माणसांनी ओढलेल्या अत्यंत सजवलेल्या श्रेष्ठ वाहनातून माद्रीसह उत्तम प्रकारे झाकलेल्या नरसिंह (पाण्डु)ला नेण्यात आले.
1.136.10
पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन च ।
सर्ववादित्रनादैश्च समलञ्चक्रिरे ततः ॥ १.१३६.१० ॥
नंतर श्वेत छत्र, चामरे व व्यजन आणि सर्व वाद्यांच्या नादाने त्यांनी मिरवणूक सजवली.
1.136.11
रत्नानि चाप्युपादाय बहूनि शतशो नराः ।
प्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस्तस्यौर्ध्वदेहिके ॥ १.१३६.११ ॥
शेकडो माणसांनी पुष्कळ रत्ने घेऊन पाण्डूच्या और्ध्वदैहिक विधीसाठी इच्छुकांना दिली.
1.136.12
अथ च्छत्राणि शुभ्राणि चामराणि बृहन्ति च ।
आजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च ॥ १.१३६.१२ ॥
नंतर कौरवासाठी श्वेत छत्रे, मोठे चामरे व सुंदर वस्त्रे आणली गेली.
1.136.13
याजकैः शुक्लवासोभिर्हूयमाना हुताशनाः ।
अगच्छन्नग्रतस्तस्य दीप्यमानाः स्वलङ्कृताः ॥ १.१३६.१३ ॥
शुभ्र वस्त्रधारी याजकांनी आहुती दिलेले अग्नी सुशोभित आणि तेजस्वी होऊन त्याच्यासमोर चालले.
1.136.14
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव सहस्रशः ।
रुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर्नराधिपम् ॥ १.१३६.१४ ॥
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हजारोंच्या संख्येने शोकाने संतप्त होऊन रडत त्या नराधिपाच्या मागे गेले.
1.136.15
अयमस्मानपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वते ।
कृत्वा चास्माननाथांश्च क्व यास्यति नराधिपः ॥ १.१३६.१५ ॥
हा नराधिप आम्हांला सोडून, शाश्वत दुःखात टाकून, आम्हांला अनाथ करून कुठे जाणार?
1.136.16
क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव च ।
बाह्लीकः सोमदत्तश्च तथा भूरिश्रवा नृपः ॥ १.१३६.१६ ॥
आक्रोश करणारे सर्व पांडव, भीष्म, विदुर, बाह्लीक, सोमदत्त आणि राजा भूरिश्रवाही.
1.136.17
अन्योन्यं वै समाश्लिष्य अनुजग्मुः सहस्रशः ।
रमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे ॥ १.१३६.१७ ॥
एकमेकांना आलिंगन देत हजारोंनी अनुसरण केले; रमणीय वनप्रदेशात, गंगेच्या काठी सपाट आणि शुभ ठिकाणी.
1.136.18
न्यासयामासुरथं तां शिबिकां सत्यवादिनः ।
सभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोरक्लिष्टकर्मणः ॥ १.१३६.१८ ॥
सत्यवादी लोकांनी ती शिबिका खाली ठेवली; ज्यात पत्नींसह नरसिंह पांडू होता, ज्याची कर्मे अक्लिष्ट होती.
1.136.19
ततस्तस्य शरीरं तु सर्वगन्धाधिवासितम् ।
शुचिकालीयकादिग्धं दिव्यचन्दनरूषितम् ॥ १.१३६.१९ ॥
नंतर त्याचे शरीर सर्व सुगंधांनी सुवासित केले, शुद्ध कालीयक इत्यादी लेपांनी लिंपले आणि दिव्य चंदनाने अनुलिप्त केले.
1.136.20
पर्यषिञ्चञ्जलेनाशु शातकुम्भमयैर्घटैः ।
चन्दनेन च शुक्लेन सर्वतः समलेपयन् ॥ १.१३६.२० ॥
त्यांनी लगेच सोन्याच्या घागरींनी पाणी शिंपडले आणि पांढऱ्या चंदनाने सर्व बाजूंनी चांगले लेप लावले.
1.136.21
कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च ।
अथैनं देशजैः शुक्लैर्वासोभिः समयोजयन् ॥ १.१३६.२१ ॥
नंतर कालागुरूमिश्रित तुंगरसाने आणि देशी पांढऱ्या वस्त्रांनी त्यांना सजवले.
1.136.22
संछन्नः स तु वासोभिर्जीवन्निव नराधिपः ।
शुशुभे स नव्याघ्रो महार्हशयनोचितः ॥ १.१३६.२२ ॥
वस्त्रांनी आच्छादलेला तो राजा जिवंतासारखा शोभत होता; तो नरव्याघ्र मोलाच्या शय्येसाठी योग्य होता.
1.136.23
हयमेधाग्निना सर्वे याजकाः सपुरोहिताः ।
वेदोक्तेन विधानेन क्रियांचक्रुः समन्त्रकम् ॥ १.१३६.२३ ॥
अश्वमेधाच्या अग्नीत सर्व याजक व पुरोहितांनी वेदोक्त विधीने मंत्रांसह क्रिया केली.
1.136.24
याजकैरभ्यनुज्ञाते प्रेतकर्मण्यनिष्ठिते ।
घृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलङ्कृतम् ॥ १.१३६.२४ ॥
याजकांची अनुमती मिळाल्यावर, प्रेतकर्म पूर्ण होण्यापूर्वीच, तुपाने शिंपलेल्या राजाला माद्रीसह सुशोभित केले.
1.136.25
तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना ।
सरलं देवदारुं च गुग्गुलं लाक्षया सह ॥ १.१३६.२५ ॥
तुंग आणि पद्मक मिसळलेले सुगंधी चंदन, सरल आणि देवदार, गुग्गुळ व लाख यांसह.
1.136.26
हरिचन्दनकाष्ठैश्च हरिबेरैरुशीरकैः ।
अन्यैश्च विविधैर्गन्धैर्विधिना समदाहयन् ॥ १.१३६.२६ ॥
हरिचंदनाच्या लाकडांनी, हरिबेर व उशीर आणि इतर विविध सुगंधांनी विधिपूर्वक त्यांचे पूर्ण दहन केले.
1.136.27
ततस्तयोः शरीरे द्वे दृष्ट्वा मोहवशं गता ।
हाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि ॥ १.१३६.२७ ॥
नंतर त्या दोघांची शरीरे पाहून मोहवश झालेली कौसल्या 'हाहा पुत्रा!' म्हणत अचानक भूमीवर कोसळली.
1.136.28
तां प्रेक्ष्य पतितामार्तां पौरजानपदो जनः ।
रुरोद दुःखसंतप्तो राजभक्त्या कृपाऽन्वितः ॥ १.१३६.२८ ॥
ती पडलेली व आर्त झालेली पाहून नगर व जनपदातील लोक दुःखाने तप्त होऊन, राजभक्ती व कारुण्याने भरून रडू लागले.
1.136.29
कुन्त्याश्चैवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुः ।
मानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥ १.१३६.२९ ॥
कुंतीच्या आर्त आक्रोशाने सर्वजण विलाप करू लागले; माणसांसह तिर्यग्योनीत जन्मलेले प्राणीही विलाप करू लागले.
1.136.30
तथा भीष्मः शान्तनवो विदुरश्च महामतिः ।
सर्वशः कौरवाश्चैव प्राणदन्भृशदुःखिताः ॥ १.१३६.३० ॥
तसेच शंतनूचा पुत्र भीष्म, महामती विदुर आणि सर्व कौरव अत्यंत दुःखी होऊन विलाप करू लागले.
1.136.31
ततो भीष्मोऽथ विदुरो राजा च सह पाण्डवैः ।
उदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश्च कुरुयोषितः ॥ १.१३६.३१ ॥
नंतर भीष्म, विदुर आणि राजा पांडवांसह त्याच्यासाठी उदकक्रिया केली; कुरुकुलातील सर्व स्त्रियांनीही केली.
1.136.32
चुक्रुशुः पाण्डवाः सर्वे भीष्मः शान्तनवस्तथा ।
विदुरो ज्ञातयश्चैव चक्रुश्चाप्युदकक्रियाः ॥ १.१३६.३२ ॥
सर्व पांडव, शंतनुपुत्र भीष्म, विदुर आणि नातेवाईक यांनी आक्रोश केला आणि उदकक्रियाही केल्या.
1.136.33
कृतोदकांस्तानादाय पाण्डवाञ्छोककर्शितान् ।
सर्वाः प्रकृतयो राजञ्शोचमाना न्यवारयन् ॥ १.१३६.३३ ॥
उदकक्रिया केलेल्या, शोकाने कृश झालेल्या त्या पांडवांना घेऊन, हे राजा, सर्व प्रजा शोक करत त्यांना अडवू लागली.
1.136.34
यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैः ।
तथैव नागरा राजञ्शिश्यिरे ब्राह्मणादयः ॥ १.१३६.३४ ॥
पांडव जसे आपल्या नातेवाईकांसह भूमीवर निजले, तसेच हे राजा, ब्राह्मण आदी नागरिकही निजले.
1.136.35
तद्गतानन्दमस्वस्थमाकुमारमहृष्टवत् ।
बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः ॥ १.१३६.३५ ॥
आनंद निघून गेलेले, अस्वस्थ झालेले, आणि लहान मुलांपर्यंत सर्वजण आनंदहीन झालेले ते नगर पांडवांसह बारा रात्री राहिले.