มหาภารตะ · อัธยายะ 1.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.137.1
ततः क्षत्ता च भीष्मश्च व्यासो राजा च बन्धुभिः ।
ददुः श्राद्धं तदा पाण्डोः स्वधामृतमयं तदा ॥ १.१३७.१ ॥
จากนั้น กษัตตา ภีษมะ วยาสะ และพระราชา พร้อมด้วยญาติทั้งหลาย ได้ประกอบศราทธแก่ปาณฑุ ซึ่งเต็มไปด้วยสวธาและอมฤต
1.137.2
पुरोहितसहायास्ते यथान्यायमकुर्वत ।
कुरूंश्च विप्रमुख्यांश्च भोजयित्वा सहस्रशः।
रत्नौघान्द्विजमुख्येभ्यो दत्त्वा ग्रामवरांस्तथा ॥ १.१३७.२ ॥
มีปุโรหิตเป็นผู้ช่วย พวกเขาประกอบพิธีตามกฎเกณฑ์ ทั้งเลี้ยงชาวกุรุและพราหมณ์ผู้เป็นหัวหน้าเป็นพัน ๆ คน แล้วถวายกองอัญมณีและหมู่บ้านอันประเสริฐแก่ทวิชผู้เป็นหัวหน้า
1.137.3
कृतशौचांस्ततस्तांस्तु पाण्डवान्भरतर्षभान् ।
आदाय विविशुः सर्वे पुरं वारणसाह्वयम् ॥ १.१३७.३ ॥
เมื่อชำระตนให้บริสุทธิ์แล้ว ทุกคนพาปาณฑพซึ่งเป็นดั่งวัวผู้เลิศแห่งภรตะ เข้าไปยังนครที่เรียกว่า วารณาวตะ
1.137.4
सततं स्मानुशोचन्तस्तमेव भरतर्षभम् ।
पौरजानपदाः सर्वे मृतं स्वमिव बान्धवम् ॥ १.१३७.४ ॥
ชาวเมืองและชาวชนบททั้งหมดโศกเศร้าคร่ำครวญถึงวัวผู้เลิศแห่งภรตะนั้นอยู่เสมอ ราวกับว่าเป็นญาติของตนเองที่ล่วงลับไปแล้ว
1.137.5
श्राद्धावसाने तु तदा दृष्ट्वा तं दुःखितं जनम् ।
संमूढां दुःखशोकार्तां व्यासो मातरमब्रवीत् ॥ १.१३७.५ ॥
เมื่อศราทธสิ้นสุดลง วยาสะเห็นผู้คนเศร้าโศกเช่นนั้น จึงกล่าวกับมารดาของตน ซึ่งงุนงงและถูกความทุกข์โศกเบียดเบียน
1.137.6
अतिक्रान्तसुखाः कालाः पर्युपस्थितदारुणाः ।
श्वःश्वः पापिष्ठदिवसाः पृथिवी गतयौवना ॥ १.१३७.६ ॥
ช่วงเวลาแห่งความสุขได้ผ่านไปแล้ว ยามอันน่าสะพรึงกลัวกำลังมาถึง วันแล้ววันเล่าจะเป็นวันที่บาปหนา และแผ่นดินได้สิ้นความสาวไปแล้ว
1.137.7
बहुमायासमाकीर्णो नानादोषसमाकुलः ।
लुप्तधर्मक्रियाचारो घोरः कालो भविष्यति ॥ १.१३७.७ ॥
กาลอันน่าสะพรึงกลัว เต็มไปด้วยมายาหลากหลาย ยุ่งเหยิงด้วยโทษนานาประการ จะมาถึง ซึ่งในกาลนั้นพิธีกรรมแห่งธรรมและจารีตอันชอบจะสูญหายไป
1.137.8
कुरूणामनयाच्चापि पृथिवी न भविष्यति ।
गच्छ त्वं योगमास्थाय युक्ता वस तपोवने ॥ १.१३७.८ ॥
เพราะความประพฤติผิดของชาวกุรุ แผ่นดินจะไม่คงเป็นของพวกเขาอีกต่อไป ท่านจงไปเถิด ตั้งมั่นในโยคะ และอยู่ในป่าแห่งตบะด้วยใจสำรวม
1.137.9
माद्राक्षीस्त्वं कुलस्यास्य घोरं संक्षयमात्मनः ।
तथेति समनुज्ञाय सा प्रविश्याब्रवीत्स्नुषाम् ॥ १.१३७.९ ॥
ท่านจะได้เห็นการทำลายล้างอันน่าสะพรึงกลัวของวงศ์ตระกูลนี้ ซึ่งเป็นญาติของท่านเอง นางกล่าวว่า "จงเป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วเข้าไปพูดกับลูกสะใภ้ของตน
1.137.10
अम्बिक तव पौत्रस्य दुर्नयात्किल भारताः ।
सानुबन्धा विनङ्क्ष्यन्ति पौराश्चैवेति नः श्रुतम् ॥ १.१३७.१० ॥
ดูก่อนอัมพิกา เพราะการกระทำที่ผิดของหลานชายของเจ้า เราได้ยินมาว่า ชาวภรตะพร้อมด้วยญาติ และแม้ชาวเมืองก็จะพินาศ
1.137.11
तत्कौसल्यामिमामार्तां पुत्रशोकाभिपीडिताम् ।
वनमादाय भद्रं ते गच्छावो यदि मन्यसे ॥ १.१३७.११ ॥
เพราะฉะนั้น หากเจ้าเห็นด้วย ขอให้โชคดีมีแก่เจ้า เราทั้งสองพากาศาลยาผู้เศร้าโศกนี้ ซึ่งถูกความโศกเศร้าถึงบุตรเบียดเบียน ไปยังป่ากันเถิด
1.137.12
तथेत्युक्ता त्वम्बिकया भीष्ममामन्त्र्य सुव्रता ।
वनं ययौ सत्यवती स्नुषाभ्यां सह भारत ॥ १.१३७.१२ ॥
เมื่ออัมพิกากล่าวว่า "จงเป็นเช่นนั้นเถิด" สัตยวดีผู้มีวัตรอันมั่นคง ได้ลาภีษมะแล้วไปยังป่าพร้อมกับลูกสะใภ้ทั้งสอง ดูก่อนภรตะ
1.137.13
ताः सुघोरं तपस्तप्त्वा देव्यो भरतसत्तम ।
देहं त्यक्त्वा महाराज गतिमिष्टां ययुस्तदा ॥ १.१३७.१३ ॥
เทวีทั้งสามนั้นได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งยวด ดูก่อนยอดแห่งภรตะ ดูก่อนมหาราชา ครั้นนั้นพวกนางได้ละทิ้งร่างกาย และไปสู่คติอันพึงปรารถนา
1.137.14
अथाप्तवन्तो वेदोक्तान्संस्कारान्पाण्डवास्तदा ।
संव्यवर्धन्त भोगांस्ते भुञ्जानाः पितृवेश्मनि ॥ १.१३७.१४ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑพได้รับสังสการทั้งหลายที่กำหนดไว้ในพระเวท และเติบโตขึ้นโดยเสวยความสุขอยู่ในวังของบิดา
1.137.15
धार्तराष्ट्रैश्च सहिताः क्रीडन्तो मुदिताः सुखम् ।
बालक्रीडासु सर्वासु विशिष्टास्तेजसाऽभवन् ॥ १.१३७.१५ ॥
ปาณฑพเล่นอย่างร่าเริงและเป็นสุขร่วมกับโอรสของธฤตราษฎร์ ในการละเล่นของเด็กทั้งหมด พวกเขาโดดเด่นในด้านเดชานุภาพ
1.137.16
जवे लक्ष्याभिहरणे भोज्ये पांसुविकर्षणे ।
धार्तराष्ट्रान्भीमसेनः सर्वान्स परिमर्दति ॥ १.१३७.१६ ॥
ในการวิ่ง ในการคว้าเป้าหมาย ในการกิน และในการลากไปบนฝุ่น ภีมเสนย่อมเอาชนะโอรสของธฤตราษฎร์ทั้งหมด
1.137.17
हर्षात्प्रक्रीडमानांस्तान् गृह्य राजन्निलीयते ।
शिरःसु विनिगृह्यैतान्योजयामास पाण्डवैः ॥ १.१३७.१७ ॥
ดูก่อนพระราชา เขาจับพวกเด็กที่กำลังเล่นกันอย่างสนุกสนาน แล้วซ่อนตัว จากนั้นกดศีรษะของพวกเขาลง และยุยงให้ต่อสู้กับปาณฑพ
1.137.18
शतमेकोत्तरं तेषां कुमाराणां महौजसाम् ।
एक एव निगृह्णाति नातिकृच्छ्राद्वृकोदरः ॥ १.१३७.१८ ॥
เจ้าชายผู้มีพลังมหาศาลเหล่านั้นมีหนึ่งร้อยเอ็ดคน แต่วฤโกทระผู้เดียวสามารถควบคุมพวกเขาได้โดยไม่ลำบากนัก
1.137.19
कचेषु च निगृह्यैनान्विनिहत्य बलाद्बली ।
चकर्ष क्रोशतो भूमौ घृष्टजानुशिरोंसकान् ॥ १.१३७.१९ ॥
ผู้ทรงพลังนั้นคว้าผมของพวกเขา ฟาดลงด้วยกำลัง และลากไปบนพื้นดินขณะที่พวกเขาร้องโหยหวน เข่า ศีรษะ และไหล่ของพวกเขาถูกขูดจนเจ็บ
1.137.20
दश बालाञ्जले क्रीडन्भुजाभ्यां परिगृह्य सः ।
आस्ते स्म सलिले मग्नो मृतकल्पान्विमुञ्चति ॥ १.१३७.२० ॥
เขาอุ้มเด็กสิบคนด้วยแขนทั้งสอง เล่นอยู่ในน้ำ จมอยู่ใต้น้ำ และจะปล่อยพวกเขาก็ต่อเมื่อเกือบสิ้นใจแล้ว
1.137.21
फलानि वृक्षमारुह्य विचिन्वन्ति च ये तदा ।
तदा पादप्रहारेण भीमः कम्पयते द्रुमान् ॥ १.१३७.२१ ॥
ขณะที่เหล่ากุมารปีนขึ้นต้นไม้เพื่อเก็บผลไม้อยู่นั้น ภีมะใช้เท้าถีบต้นไม้จนสั่นสะเทือน
1.137.22
प्रहारवेगाभिहता द्रुमा व्याघूर्णितास्ततः ।
सफलाः प्रपतन्ति स्म द्रुमात्स्रस्ताः कुमारकाः ॥ १.१३७.२२ ॥
ต้นไม้ถูกแรงถีบอันรุนแรงกระทบจนโคลงเคลง เหล่ากุมารที่ร่วงลงมาพร้อมผลไม้ในมือต่างหล่นลงมาพื้น
1.137.23
केचिद्भग्नशिरोरस्काः केचिद्भग्नकटीमुखाः ।
निपेतुर्भ्रातरः सर्वे भीमसेनभुजार्दिताः ॥ १.१३७.२३ ॥
บางคนศีรษะและหน้าอกแตก บางคนสะโพกและใบหน้าได้รับบาดเจ็บ พี่น้องทั้งหมดถูกแขนของภีมเสนทำร้ายจนล้มลง
1.137.24
न ते नियुद्धे न जवे न योग्यासु कदाचन ।
कुमारा उत्तरं चक्रुः स्पर्धमाना वृकोदरम् ॥ १.१३७.२४ ॥
ไม่เคยเลยที่พวกกุมารจะสู้ได้ ไม่ว่าในการปล้ำ ความเร็ว หรือการแข่งขันใดที่เหมาะสม เมื่อแข่งกับวฤโกทระ พวกเขาไม่อาจต้านทานได้
1.137.25
एवं स धार्तराष्ट्रांश्च स्पर्धमानो वृकोदरः ।
अप्रियेऽतिष्ठदत्यन्तं बाल्यान्न द्रोहचेतसा ॥ १.१३७.२५ ॥
ภีมะแข่งขันกับบุตรของธฤตราษฎร์เช่นนี้ และยังคงกระทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจอย่างเกินควร แต่ด้วยความเป็นเด็ก จิตของเขาจึงไม่มุ่งคิดทรยศ
1.137.26
ततो बलमतिख्यातं धार्तराष्ट्रः प्रतापवान् ।
भीमसेनस्य तज्ज्ञात्वा दुष्टभावमदर्शयत् ॥ १.१३७.२६ ॥
จากนั้น บุตรของธฤตราษฎร์ผู้ทรงอานุภาพ เมื่อรู้ถึงกำลังอันเลื่องลือของภีมเสน ก็แสดงเจตนาชั่วร้ายของตน
1.137.27
तस्य धर्मादपेतस्य पापानि परिपश्यतः ।
मोहादैश्वर्यलोभाच्च पापा मतिरजायत ॥ १.१३७.२७ ॥
เมื่อเขาเสื่อมจากธรรมและมองดูการกระทำชั่ว จิตอันชั่วร้ายก็เกิดขึ้นในตัวเขา เกิดจากความหลงและความโลภในอำนาจการปกครอง
1.137.28
अयं बलवतां श्रेष्ठः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ।
मध्यमः कुन्तिपुत्राणां निकृत्या सन्निगृह्यतां ॥ १.१३७.२८ ॥
ผู้นี้คือวฤโกทระ บุตรของกุนตี ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง ผู้เป็นคนกลางในบรรดาบุตรของกุนตี ควรถูกจับกุมด้วยอุบาย
1.137.29
प्राणवान्विक्रमी चैव शौर्येण महताऽन्वितः ।
स्पर्धते चापि सहितानस्मानेको वृकोदरः ॥ १.१३७.२९ ॥
วฤโกทระผู้เปี่ยมด้วยพลังชีวิต กล้าหาญ และประกอบด้วยความห้าวหาญอันยิ่งใหญ่ ยังคงแข่งขันกับพวกเราแม้พวกเราจะอยู่ร่วมกัน
1.137.30
तं तु सुप्तं पुरोद्याने गङ्गायां प्रक्षिपामहे ।
अथ तस्मादवरजं श्रेष्ठं चैव युधिष्ठिरम् ॥ १.१३७.३० ॥
เมื่อเขาหลับอยู่ที่สวนหน้าเมือง พวกเราจะโยนเขาลงในแม่น้ำคงคา แล้วก็ถึงคราวยุธิษฐิระ ผู้เป็นน้องคนเล็กแต่ประเสริฐที่สุดในหมู่พวกเขา
1.137.31
प्रसह्य बन्धने बद्ध्वा प्रशासिष्ये वसुन्धराम् ।
एवं स निश्चयं पापः कृत्वा दुर्योधनस्तदा।
नित्यमेवान्तरप्रेक्षी भीमस्यासीन्महात्मनः ॥ १.१३७.३१ ॥
"เมื่อจับเขามัดด้วยกำลังแล้ว ข้าจะปกครองแผ่นดิน" ทุรโยธน์ผู้ชั่วร้ายได้ตั้งความมุ่งหมายนั้นไว้ และเขาคอยหาช่องเพื่อทำร้ายภีมผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่อยู่เสมอ
1.137.32
ततो जलविहारार्थं कारयामास भारत ।
चैलकम्बलवेश्मानि विचित्राणि महान्ति च ॥ १.१३७.३२ ॥
จากนั้น โอ ภารตะ ทุรโยธน์ได้ให้สร้างเต็นท์ผ้าและผ้าห่มอันใหญ่โตงดงามเพื่อการเล่นน้ำ
1.137.33
सर्वकामैः सुपूर्णानि पताकोच्छ्रायवन्ति च ।
तत्र संजनयामास नानागाराण्यनेकशः ॥ १.१३७.३३ ॥
เต็นท์เหล่านั้นเต็มไปด้วยทุกสิ่งที่น่าปรารถนา มีธงสูงชูขึ้น และเขาได้ให้สร้างที่พักมากมายหลายแห่งไว้ที่นั่น
1.137.34
उदकक्रीडनं नाम कारयामास भारत ।
प्रमाणकोट्यां तं देशं स्थलं किंचिदुपेत्यह ॥ १.१३७.३४ ॥
โอ ภารตะ เขาให้สร้างสถานที่ชื่อว่า "อุทกกรีฑา" ข้าพเจ้าได้เข้าไปยังผืนดินแห้งบางแห่งที่ขอบเขตของที่นั้น...
1.137.35
क्रीडावसाने ते सर्वे शुचिवस्त्राः स्वलङ्कृताः ।
सर्वकामसमृद्धं तदन्नं बुभुजिरे शनैः ॥ १.१३७.३५ ॥
เมื่อการเล่นสิ้นสุดลง ทุกคนสวมเสื้อผ้าสะอาดและประดับตกแต่งงาม ค่อย ๆ รับประทานอาหารนั้น ซึ่งอุดมด้วยทุกสิ่งที่ปรารถนา
1.137.36
दिवसान्ते परिश्रान्ता विहृत्य च कुरूद्वहाः ।
विहारावसथेष्वेव वीरा वासमरोचयन् ॥ १.१३७.३६ ॥
เมื่อสิ้นวัน เหล่าวีรบุรุษผู้เป็นยอดแห่งกุรุเหนื่อยล้าจากการเล่น พวกเขาชอบพักค้างคืนในที่พักผ่อนเพื่อความสำราญนั้นเอง
1.137.37
खिन्नस्तु बलवान्भीमो व्यायामाभ्यधिकस्तदा ।
वाहयित्वा कुमारांस्ताञ्जलक्रीडागतान्विभुः ॥ १.१३७.३७ ॥
ภีมะผู้แข็งแรงแต่อ่อนล้า เพราะออกแรงมากกว่าผู้อื่น ได้พาเหล่ากุมารที่ไปเล่นน้ำกลับมา ผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้น
1.137.38
प्रमाणकोट्यां वासार्थं सुष्वापारुह्य तत्स्थलम् ।
शीतं वासं समासाद्य शान्तो मदविमोहितः ॥ १.१३७.३८ ॥
เพื่อพักผ่อนที่ประมาณโกฏิ เขาปีนขึ้นไปยังที่นั้นแล้วนอนหลับ เมื่อได้มาถึงที่พักอันเย็นสบาย เขาสงบนิ่งและมึนเมาด้วยความงัวเงีย
1.137.39
निश्चेष्टः पाण्डवो राजन्सुष्वाप मृतवत्क्षितौ ।
ततो बद्ध्वा लतापाशैर्भीमं दुर्योधनः शनैः ॥ १.१३७.३९ ॥
โอ พระราชา ปาณฑพนอนนิ่งไม่ไหวติงบนพื้นดิน หลับเหมือนคนตาย จากนั้น ทุรโยธน์ค่อย ๆ มัดภีมด้วยบ่วงเถาวัลย์
1.137.40
प्रमाणकोट्यां संसुप्तं गङ्गायां प्राक्षिपज्जले ।
ततः प्रबुद्धः कौन्तेयः सर्वान्संछिद्य बन्धनान् ॥ १.१३७.४० ॥
ทุรโยธน์โยนเขาที่หลับสนิทอยู่ที่ประมาณโกฏิลงไปในน้ำแม่น้ำคงคา ต่อมา กุเรนทร์ผู้ตื่นขึ้นแล้วตัดบ่วงทั้งหมดขาด
1.137.41
उदतिष्ठद्बलाद्भूयो भीमः प्रहरतां वरः ।
स विमुक्तो महातेजा नाज्ञासीत्तेन तत्कृतम् ॥ १.१३७.४१ ॥
ภีมะ ผู้เลิศในบรรดานักรบ ลุกขึ้นอีกด้วยกำลัง ผู้มีเดชกล้านั้นพ้นจากการผูกมัดแล้ว แต่ไม่รู้ว่าใครเป็นผู้กระทำ
1.137.42
पुनर्निद्रावशं प्राप्तस्तत्रैव प्रास्वपद्बली ।
अर्धरात्र्यां व्यतीतायामुत्तस्थुः कुरुपाण्जवाः।
दुर्योधनस्तु कौन्तेयं दृष्ट्वा निर्वेदमभ्यगात् ॥ १.१३७.४२ ॥
ภีมะผู้แข็งแรง ถูกความง่วงครอบงำอีกครั้ง จึงนอนลงตรงนั้นเอง เมื่อเวลาเที่ยงคืนผ่านไป พวกกุรุและปาณฑพก็ลุกขึ้นอย่างว่องไว ส่วนทุรโยธน์เมื่อเห็นบุตรของกุนตี ก็เกิดความสิ้นหวัง
1.137.43
सुप्तं चापि पुनः सर्पैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाविषैः ।
कुपितैर्दंशयामास सर्वेष्वेवाङ्गसन्धिषु ॥ १.१३७.४३ ॥
และอีกครั้ง ขณะที่ภีมะหลับอยู่ งูที่โกรธเกรี้ยวมีเขี้ยวแหลมและพิษร้ายแรงได้กัดเขาที่ข้อต่อทุกแห่งของแขนขา
1.137.44
दंष्ट्राश्च दंष्ट्रिणां मर्मस्वपि तेन निपातिताः ।
त्वचं न चास्य बिभिदुः सारत्वात्पृथुपक्षसः ॥ १.१३७.४४ ॥
เขี้ยวของงูมีเขี้ยวเหล่านั้น แม้ที่จุดสำคัญของร่างกาย ก็ถูกภีมะทำให้หักหลุดไป งูเหล่านั้นไม่อาจเจาะผิวของเขาได้ เพราะเขามีความแข็งแกร่งและอกกว้าง
1.137.45
प्रबुद्धो भीसेनस्तान्सर्वान्सर्पानपोथयत् ।
सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जघ्निवान् ॥ १.१३७.४५ ॥
ภีมเสนะตื่นขึ้น จึงบดขยี้งูเหล่านั้นทั้งหมด และตบสารถีคนโปรดของเขาด้วยฝ่ามือ
1.137.46
तथान्यदिवसे राजन्हन्तुकामोऽत्यमर्षणः ।
वलनेन सहामन्त्र्य सौबलस्य मते स्थितः ॥ १.१३७.४६ ॥
ดังนั้น ในวันอื่น ข้าแต่พระราชา ผู้โกรธจัดนั้นปรารถนาจะฆ่า จึงปรึกษากับวลนะ และยืนหยัดตามคำแนะนำของเจ้าสุพละ (ศกุนิ)
1.137.47
भोजने भीमसेनस्य ततः प्राक्षेपयद्विषम् ।
कालकूटं विषं तीक्ष्णं संभृतं रोमहर्षणम् ॥ १.१३७.४७ ॥
จากนั้น เขาจึงใส่ยาพิษกาลกูฏลงในอาหารของภีมเสนะ เป็นพิษที่คมกล้า ถูกปรุงขึ้น และทำให้ขนลุกชัน
1.137.48
तच्चापि भुक्त्वाऽजरदॉयदविकारो वृकोदरः ।
विकारं नाभ्यजनयत्सुतीक्ष्णमपि तद्विषम् ॥ १.१३७.४८ ॥
แม้จะกินสิ่งนั้นเข้าไป วฤโกทระ (ภีมะ) ก็ไม่มีอาการผิดปกติใด ยาพิษที่ร้ายกาจยิ่งนั้นไม่ได้ก่อให้เกิดความเจ็บป่วยแก่เขาเลย
1.137.49
भीमसंहननो भीमस्त्समादजरयद्विषम् ।
ततोऽन्यदिवसे राजन्हन्तुकामो वृकोदरम् ॥ १.१३७.४९ ॥
ภีมะผู้มีร่างกายใหญ่โตน่าเกรงขาม ย่อยพิษนั้นได้ ต่อมา ข้าแต่พระราชา ในวันอื่น ทุรโยธน์ผู้ปรารถนาจะฆ่าวฤโกทระ
1.137.50
सौबलेन सहायेन धार्तराष्ट्रोऽभ्यचिन्तयत् ।
चिन्तयन्नालभन्निद्रां दिवारात्रमतन्द्रितः ॥ १.१३७.५० ॥
มีศกุนิเจ้าสุพละเป็นพันธมิตร โอรสของธฤตราษฎร์จึงครุ่นคิด เขาครุ่นคิดอยู่ทั้งกลางวันและกลางคืน ไม่ยอมหลับ และไม่เคยรู้สึกเหนื่อยล้า
1.137.51
एवं दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अनेकैरप्युपायैस्ताञ्जिघांसन्ति स्म पाण्डवान् ॥ १.१३७.५१ ॥
ดังนี้ ทุรโยธน์ กรรณะ และศกุนิ บุตรของสุพละ ได้พยายามจะฆ่าปาณฑพเหล่านั้นด้วยอุบายนานาประการ
1.137.52
वैश्या पुत्रस्तदाचष्ट पार्थानां हितकाम्यया ।
पाण्डवा ह्यपि तत्सर्वं प्रत्यजानन्नरिन्दमाः।
उद्भावनमकुर्वन्तो विदुरस्य मते स्थिताः ॥ १.१३७.५२ ॥
ครั้งนั้น บุตรของหญิงวรรณะไวศยะ (วิทุระ) ด้วยความปรารถนาดีต่อบุตรของปฤถา จึงบอกเรื่องทั้งหมดแก่พวกเขา ปาณฑพผู้ปราบศัตรูก็เข้าใจเรื่องทั้งหมดนั้น และด้วยการยึดตามคำแนะนำของวิทุระ จึงมิได้เปิดเผยเรื่องนั้นออกไป