ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.139.1
दुर्योधनस्तु पापात्मा भीममाशीविषहदे ।
प्रक्षिप्य कृतकृत्यं स्वमात्मानं मन्यते तदा ॥ १.१३९.१ ॥
ਪਰ ਪਾਪੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ।
1.139.2
प्रभातायां रजन्यां च प्रविवेश पुरं ततः ।
ब्रुवाणो भीमसेनस्तु यातो ह्यग्रत एव नः ॥ १.१३९.२ ॥
ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਭੀਮਸੇਨ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.139.3
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा ह्यविदन्पापमात्मनि ।
स्वेनानुमानेन परं साधुं समनुपश्यति ॥ १.१३९.३ ॥
ਪਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਾਪ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਲੇ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
1.139.4
सोऽभ्युपेत्य तदा पार्थो मातरं भ्रातृवत्सलः ।
अभिवाद्याब्रवीत्कुन्तीमम्ब भीम इहागतः ॥ १.१३९.४ ॥
ਤਦ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਾਰਥ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: ਮਾਂ, ਭੀਮ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.139.5
क्व गतो भविता मातर्नेह पश्यामि तं शुभे ।
उद्यानानि वनं चैव विचितानि समन्ततः ॥ १.१३९.५ ॥
ਮਾਂ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਢੂੰਢ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
1.139.6
तदर्थं न च तं वीरं दृष्टवन्तो वृकोदरम् ।
मन्यमानास्ततः सर्वे यातो नः पूर्वमेव सः ॥ १.१३९.६ ॥
ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵੀਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨਾ ਦਿਸਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.139.7
आगताः स्म महाभागे व्याकुलेनान्तरात्मना ।
इहागम्य क्व नु गतस्त्वया वा प्रेषितः क्व नु ॥ १.१३९.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਵਿਆਕੁਲ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜਿਆ?
1.139.8
कथयस्व महाबाहुं भीमसेनं यशस्विनि ।
नहि मे शुध्यते भावस्तं वीरं प्रति शोभने ॥ १.१३९.८ ॥
ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਉਸ ਵੀਰ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.139.9
यतः प्रसुप्तं मन्येऽहं भीम् नेति हतस्तु सः ।
इत्युक्ता च ततः कुन्ती धर्मराजेन धीमता ॥ १.१३९.९ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭੀਮ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕੁੰਤੀ...
1.139.10
हाहेति कृत्वा संभ्रान्ता प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ।
न पुत्र भीमं पश्यामि न मामभ्येत्यसाविति ॥ १.१३९.१० ॥
'ਹਾਇ!' ਕਹਿ ਕੇ ਘਬਰਾਈ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਭੀਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੀ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।'
1.139.11
शीघ्रमन्वेषणे यत्नं कुरु तस्यानुजैः सह ।
द्रुतं गत्वा पुरोद्यानं विचिन्वन्तिस्म पाण्डवाः ॥ १.१३९.११ ॥
'ਉਸਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਛੇਤੀ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰ।' ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਭਾਲਣ ਲੱਗੇ।
1.139.12
भीमभीमेति ते वाचा पाण्डवाः समुदैरयन् ।
विचिन्वन्तोऽथ ते सर्वे न स्म पश्यन्ति भ्रातरम् ॥ १.१३९.१२ ॥
'ਭੀਮ, ਭੀਮ!' ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।
1.139.13
आगताः स्वगृहं भूय इदमूचुः पृथां तदा ।
न दृश्यते महाबाहुरम्ब भीमो वने चितः ॥ १.१३९.१३ ॥
ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਦ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਮਾਤਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
1.139.14
विचितानि च सर्वाणि ह्युद्यानानि नदीस्तथा ।
ततो विदुरमानाय्य कुन्ती सा स्वं निवेशनम् ॥ १.१३९.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ…
1.139.15
उवाच बलवान्क्षत्तर्भीमसेनो न दृश्यते ॥ १.१३९.१५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਾ, ਬਲਵਾਨ ਭੀਮਸੇਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
1.139.16
उद्यानान्निर्गताः सर्वे भ्रातरो भ्रातृभिः सह ।
तत्रैकस्तु महाबाहुर्भीमो नाभ्येति मामिह ॥ १.१३९.१६ ॥
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਏ; ਪਰ ਉੱਥੇ ਇੱਕ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
1.139.17
न च प्रीणयते चक्षुः सदा दुर्योधनस्य सः ।
क्रूरोऽसौ दुर्मतिः क्षुद्रो राज्यलुब्धोऽनपत्रपः ॥ १.१३९.१७ ॥
ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਉਹ ਕਰੂਰ, ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ, ਨੀਚ, ਰਾਜ-ਲੋਭੀ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੈ।
1.139.18
निहन्यादपि तं वीरं जातमन्युः सुयोधनः ।
तेन मे व्याकुलं चित्तं हृदयं दह्यतीव च ॥ १.१३९.१८ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੁਯੋਧਨ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.139.19
मैवं वदस्व कल्याणि शेषसंरक्षणं कुरु ।
प्रत्यादिष्टो हि दुष्टात्मा शेषेऽपि प्रहरेत्तव ॥ १.१३९.१९ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹੋ; ਬਚੇ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਕੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1.139.20
दीर्घायुषस्तव सुता यथोवाच महामुनिः ।
आगमिष्यति ते पुत्रः प्रीतिं चोत्पादयिष्यति ॥ १.१३९.२० ॥
ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਰਘਾਯੂ ਹੋਣਗੇ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗਾ।
1.139.21
एवमुक्त्वा ययौ विद्वान्विदुरः स्वं निवेशनम् ।
कुन्ती चिन्तापरा भूत्वा सहासीना सुतैर्गृहे ॥ १.१३९.२१ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦੁਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁੰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਰਹੀ।
1.139.22
ततोऽष्टमे तु दिवसे प्रत्यबुध्यत पाण्डवः ।
तस्मिंस्तदा रसे जीर्णे सोऽप्रमेयबलो बली ॥ १.१३९.२२ ॥
ਫਿਰ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਪਾਂਡਵ (ਭੀਮ) ਜਾਗਿਆ। ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਪਚ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਅਪਾਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ ਜਾਗ ਉੱਠਿਆ।
1.139.23
तं दृष्ट्वा प्रतिबुध्यन्तं पाण्डवं ते भुजङ्गमाः ।
सान्त्वयामासुरव्यग्रा वचनं चेदमब्रुवन् ॥ १.१३९.२३ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਨਾਗ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
1.139.24
यत्ते पीतो महाबाहो रसोऽयं वीर्यसंभृतः ।
तस्मान्नागायुतबलो रणेऽधृष्यो भविष्यसि ॥ १.१३९.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਸ ਪੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਹੋਵੇਂਗਾ।
1.139.25
गच्छाद्य त्वं च स्वगृहं स्नातो दिव्यैरिमैर्जलैः ।
भ्रातरस्तेऽनुतप्यन्ति त्वां विना कुरुपुङ्गव ॥ १.१३९.२५ ॥
ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
1.139.26
ततः स्नातो महाबाहुः शुचिशुक्लाम्बरस्रजः ।
ततो नागस्य भवने कृतकौतुकमङ्गलः ॥ १.१३९.२६ ॥
ਫਿਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਤੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਨਾਗ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
1.139.27
ओषधीभिर्विषघ्नीभिः सुरभीभिर्विशेषतः ।
भुक्तवान्परमान्नं च नागैर्दत्तं महाबलः ॥ १.१३९.२७ ॥
ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਖਾਧਾ।
1.139.28
पूजितो भुजगैर्वीर आशीर्भिश्चाभिनन्दितः ।
दिव्याभरणसंछन्नो नागानामन्त्र्य पाण्डवाः ॥ १.१३९.२८ ॥
ਸਰਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ, ਦਿਵ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵ ਨਾਗਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ।
1.139.29
उदतिष्ठत्प्रहृष्टात्मा नागलोकादरिन्दमः ।
उत्क्षिप्य च तदा नागैर्जलाज्जलरुहेक्षणः ॥ १.१३९.२९ ॥
ਨਾਗਲੋਕ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉੱਠਿਆ। ਫਿਰ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਕਮਲਨੈਣ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ।
1.139.30
तस्मिन्नेव वनोद्देशे स्थापितः कुरुनन्दनः ।
ते चान्तर्दधिरे नागाः पाण्डवस्यैव पश्यतः ॥ १.१३९.३० ॥
ਉਸੇ ਵਣ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਨਾਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
1.139.31
तत उत्थाय कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ।
आजगाम महाबाहुर्मातुरन्तिकमञ्जसा ॥ १.१३९.३१ ॥
ਫਿਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਿੱਧੇ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਆਏ।
1.139.32
ततोऽभिवाद्य जननीं ज्येष्ठं भ्रातरमेव च ।
कनीयसः समाघ्राय शिरस्स्वरिविमर्दनः ॥ १.१३९.३२ ॥
ਫਿਰ ਮਾਤਾ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਛੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸੁੰਘੇ।
1.139.33
तैश्चापि संपरिष्वक्तः सह मात्रा नरर्षभैः ।
अन्योन्यगतसौहार्दाद्दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रुवन् ॥ १.१३९.३३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਭਾਗ ਹੈ, ਭਾਗ ਹੈ' ਕਿਹਾ।
1.139.34
ततस्तत्सर्वमाचष्ट दुर्योधनविचेष्टितम् ।
भ्रातॄणां भीमसेनश्च महाबलपराक्रमः ॥ १.१३९.३४ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ।
1.139.35
नागलोके च यद्वृत्तं गुणदोषमशेषतः ।
तच्च सर्वमशेषेण कथयामास पाण्डवः ॥ १.१३९.३५ ॥
ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੀਤਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਦੱਸਿਆ।
1.139.36
ततो युधिष्ठिरो राजा भीममाह वचोऽर्थवत् ।
तूष्णीं भव न ते जल्प्यमिदं कार्यं कथंचन ॥ १.१३९.३६ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਚੁੱਪ ਰਹੋ; ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।'
1.139.37
इतःप्रभृति कौन्तेयं रक्षतान्योन्यमादृताः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुर्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१३९.३७ ॥
ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੌਂਤੇਯ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ
1.139.38
भ्रातृभिः सहितः सर्वैरप्रमत्तोऽभवत्तदा ।
यदा त्ववगतास्ते वै पाण्डवास्तस्य कर्म तत् ॥ १.१३९.३८ ॥
ਤਦ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸਾਵਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਪਛਾਣੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਦਾ ਕਰਮ ਸੀ।
1.139.39
नत्वेव बहुलं चक्रुः प्रयता मन्त्ररक्षणे ।
धर्मात्मा विदुरस्तेषां प्रददौ मतिमान्मतिम् ॥ १.१३९.३९ ॥
ਫਿਰ ਵੀ ਭੇਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਾਵਧਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
1.139.40
दुर्योधनोऽपि तं दृष्ट्वा पाण्डवं पुनरागतम् ।
निश्वसंश्चिन्तयंश्चैवमहन्यहनि तप्यते ॥ १.१३९.४० ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਮੁੜ ਆਏ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਸੰਤਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.139.41
कुमारान्क्रीडमानांस्तान्दृष्ट्वा राजातिदुर्मदान् ।
गुरुं शिक्षार्थमन्विष्य गौतमं तान्न्यवेदयत् ॥ १.१३९.४१ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਗੁਰੂ ਲੱਭ ਕੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
1.139.42
शरस्तम्बे समुद्भूतं वेदशास्त्रार्थपारगम् ।
राज्ञा निवेदितास्तस्मै ते च सर्वे च निष्ठिताः।
अधिजग्मुश्च कुरवो धनुर्वेदं कृपात्तु ते ॥ १.१३९.४२ ॥
ਸਰਸਤੰਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਪ ਤੋਂ ਧਨੁਰਵੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਗਏ।