マハーバーラタ · 章 1.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.141.1
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह ॥ १.१४१.१ ॥
そこで勇猛なバーラドヴァージャ（ドローナ）はドルパダのもとへ行き、その王に言った。「王よ、ここでは私をあなたの友と知れ。」
1.141.2
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः ।
भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत् ॥ १.१४१.२ ॥
バーラドヴァージャが友情の名のもとにこのように言うと、かつて彼に好意を抱いていた人民の主、パーンチャーラの王はその言葉に耐えられなかった。
1.141.3
स क्रोधामर्षजिह्मभ्रूः कषायीकृतलोचनः ।
ऐश्वर्यमदसंपन्नो द्रोणं राजाऽब्रवीदिदम् ॥ १.१४१.३ ॥
怒りと不満に眉をひそめ、目を赤く染めた、権勢の酔いに満ちたその王は、ドローナにこう言った。
1.141.4
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ।
यन्मां व्रवीषि प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ॥ १.१४१.४ ॥
バラモンよ、お前の判断は誤っており、『私はお前の友だ』と強引に私に言うのはまったく相応しくない、再生族よ。
1.141.5
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवंभूतैर्नरैः क्वचित् ।
सख्यं भवति मन्दात्मञ्श्रिया हीनैर्धनच्युतैः ॥ १.१४१.५ ॥
愚かな者よ、幸運を失い富から落ちたこのような人々との友情は、高貴な王にはけっして生じないのだ。
1.141.6
सौहृदान्यपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यतः ।
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ॥ १.१४१.६ ॥
時の流れに衰えた者にとっては、友情さえも時とともに衰える。以前、私とお前の友情は対等な力の絆であった。
1.141.7
न सख्यमजरं लोके हृदि तिष्ठति कस्यचित् ।
कामश्चैतन्नाशयति क्रोधो वैनं रहत्युत ॥ १.१४१.७ ॥
世の中で、誰の心にも友情は不滅のまま留まることはない。欲望がそれを滅ぼし、あるいは怒りがそれを見捨てる。
1.141.8
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ।
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ॥ १.१४१.८ ॥
最上のバラモンよ、そのように朽ちた友情にすがるな。お前の境遇から生まれたその友情は、私にとっては利益に基づくものだった。
1.141.9
न दरिद्रो वसुमतो नाविद्वान्विदुषः सखा ।
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.९ ॥
貧しい者は富める者の友ではなく、無学な者は学者の友ではなく、臆病者は勇士の友ではない。過去の友情に何を求めるというのか。
1.141.10
ययोरेव समं वित्तं ययोरेव समं श्रुतम् ।
तयोर्विवाहः सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयोः ॥ १.१४१.१० ॥
財産が等しく、学問が等しい二人の間にのみ結婚と友情があるのであり、富める者と富まない者の間にはない。
1.141.11
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.११ ॥
ヴェーダを学ばぬ者はヴェーダに通じた者の友ではなく、戦車を持たぬ者は戦車兵の友ではなく、王でない者は王の友ですらない。過去の友情に何を求めるというのか。
1.141.12
द्रुपदेनैवमुक्तस्तु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.१२ ॥
ドルパダにこう言われると、威力ある バーラドヴァージャ（ドローナ）は一瞬考え込み、やがて怒りに満たされた。
1.141.13
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रतिबुद्धिमान् ।
शिष्यैः परिवृतः श्रीमान्पुत्रेण सहितस्तथा ॥ १.१४१.१३ ॥
心に決意して、パーンチャーリヤ（ドルパダ）に対抗することにした、聡明で輝かしいその人は、弟子たちに囲まれ、息子とともに出発した。
1.141.14
जगाम कुरुमुख्यानां नागरं नागसाह्वयम् ।
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ता नचिरादिव ॥ १.१४१.१४ ॥
クル族の長の都、ナーガーヴァヤ（象の城）へと赴いた。すぐに果たすことになる誓いを立てて。
1.141.15
स नागपुरमागम्य गौतमस्य निवेशने ।
भारद्वाजोऽवसत्तत्र प्रच्छन्नं द्विजसत्तमः ॥ १.१४१.१५ ॥
象の都ハスティナープラに着き、再生者の中で最も優れたバーラドヴァージャの子（ドローナ）は、そこでガウタマ（クリパ）の屋敷に密かに住んだ。
1.141.16
ततोऽस्य तनुजः पार्थान्कृपस्यानन्तरं प्रभुः ।
अस्त्राणि शिक्षयामास नाबुध्यन्त च तं जनाः ॥ १.१४१.१६ ॥
その後、彼の有能な息子は、クリパに続いてプリター（クンティー）の息子たち（パーンダヴァ）に武器の技を教えた。しかし人々は彼を知らなかった。
1.141.17
एवं स तत्र गूढात्मा कंचित्कालमुवास ह ।
कुमारास्त्वथ निष्क्रम्य समेता गजसाह्वयात् ॥ १.१४१.१७ ॥
こうして彼は隠れた姿でしばらくそこに住んだ。やがて王子たちは象の都（ガジャーフヴァヤ）から出て、集まった。
1.141.18
क्रीडन्तो वीटया तत्र वीराः पर्यचरन्मुदा ।
तेषां संक्रीडमानानामुदपानेऽङ्गुलीयकम् ॥ १.१४१.१८ ॥
勇士たちはそこで毬遊びをしながら楽しげに歩き回っていた。遊んでいるうちに、指輪が井戸に落ちた。
1.141.19
पपात धर्मपुत्रस्य वीटा तत्रैव चापतत् ।
गर्तान्बुना प्रतिच्छन्नं तारारूपमिवाम्बरे ॥ १.१४१.१९ ॥
法の子の球はまさにそこに落ちた。井戸の底に隠れ、空に浮かぶ星のような姿に見えた。
1.141.20
दृष्ट्वा चैते कुमाराश्च तं यत्नात्पर्यवारयन् ।
ततस्ते यत्नमातिष्ठन्वीटामुद्धर्तुमादृताः।
न च ते प्रत्ययद्यन्त कर्म वीटोपलब्धये ॥ १.१४१.२० ॥
それを見たその少年たちは懸命にそれを止めようとした。それから恭しく球を引き上げようと努めたが、球を取り戻すことには成功しなかった。
1.141.21
ततोऽन्योन्यमवैक्षन्त व्रीडयावनताननाः ।
तस्या योगमविदन्तो भृशं चोत्कण्ठिताभवन् ॥ १.१४१.२१ ॥
そこで彼らは恥じ入って顔を伏せ、互いを見つめ合った。それを取り戻す方法を知らず、ひどく動揺した。
1.141.22
तेऽपश्यन्ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम् ।
कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम् ॥ १.१४१.२२ ॥
彼らは一人のバラモンを見た。浅黒く、老年で、白髪で痩せており、そう遠くない所に立ち、前にアグニホートラの火を置いて儀礼に励んでいた。
1.141.23
ते तं दृष्ट्वा महातमानमुपगम्य कुमारकाः ।
भग्नोत्साहक्रियात्मानो ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥ १.१४१.२३ ॥
その大いなる魂の人を見て、少年たちは近づいた。意気も行動も挫かれて、彼らはバラモンを取り囲んだ。
1.141.24
अथ द्रोणः कुमारांस्तान्दृष्ट्वा कत्यवशस्तदा ।
प्रहस्य मन्दं पैशल्यादभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ १.१४१.२४ ॥
そのとき、慈悲に動かされた勇士ドローナは、少年たちを見て、穏やかに微笑み、親切心から彼らに語りかけた。
1.141.25
अहो वो धिग्बलं क्षात्रं धिगेतां वः कृतास्त्रताम् ।
भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत ॥ १.१४१.२५ ॥
ああ、お前たちの武士の力は恥だ、お前たちのこの武芸も恥だ。バラタの家系に生まれながら、あの球を手にすることができなかったとは。
1.141.26
वीटां च मुद्रिकां चैव ह्यहमेतदपि द्वयम् ।
उद्धरेयमिषीकाभिर्भोजनं मे प्रदीयताम् ॥ १.१४१.२६ ॥
あの球と指輪、その二つとも私は矢で持ち上げてみせよう。私に食事を与えよ。
1.141.27
ततोऽब्रवीत्तदा द्रोणं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृपस्यानुमते ब्रह्मन्भिक्षामाप्नुहि शाश्वतीम् ॥ १.१४१.२७ ॥
そのとき、クンティーの息子ユディシュティラはドローナに言った。「バラモンよ、クリパの同意のもとに、永続する施しを受けなさい。」
1.141.28
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रहस्य भरतानिदम् ।
एषा मुष्टिरिषीकाणां मयाऽस्त्रेणाभिमन्त्रिता ॥ १.१४१.२८ ॥
そう言われたドローナは笑って、バラタの人々に言った。「この一握りの矢は、私が武器のマントラで清めたものだ。」
1.141.29
अस्या वीर्यं निरीक्षध्वं यदन्येषु न विद्यते ।
वेत्स्यामीषिकया वीटां तामिषीकां तथाऽन्यया ॥ १.१४१.२९ ॥
この力を見よ、他の者にはないものだ。一本の矢でその球を捉え、その矢をまた別の矢で捉えてみせよう。
1.141.30
तामन्यया समायोगे वीटाया ग्रहणं मम ।
ततो यथोक्तं द्रोणेन तत्सर्वं कृतमञ्जसा ॥ १.१४१.३० ॥
その矢を別の矢と繋げて球を捉えること、それが私の務めだ。そしてドローナが言った通り、すべてが速やかに成し遂げられた。
1.141.31
तदवेक्ष्य कुमारास्ते विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ।
आश्चर्यमिदमत्यन्तमिति मत्वा वचोऽब्रुवन् ॥ १.१४१.३१ ॥
それを見た王子たちは、驚きに目を見開き、「これは実に驚くべきことだ」と思い、このように言った。
1.141.32
मुद्रिकामणि विप्रर्षे शीध्रमेतां समुद्धरथ ।
ततः शरं समादाय धनुश्चापि महायशाः ॥ १.१४१.३२ ॥
「ブラーフマナの聖仙よ、この指輪の宝石を速やかに取り出してください。」すると、大いに名高い者は矢と弓を取った。
1.141.33
शरेण विद्ध्वा मुद्रां तामूर्ध्वमावाहयत्प्रभुः ।
स शरं समुपादाय कूपादङ्गुलिवेष्टनम् ॥ १.१४१.३३ ॥
矢でその印章を射抜き、主はそれを上へ引き上げた。そしてその矢を取り、井戸から指の指輪を取り出した。
1.141.34
ददौ ततः कुमाराणां विस्मितानामविस्मितः ।
मुद्रिकामुद्धृतां दृष्ट्वा तमाहुस्ते कुमारकाः ॥ १.१४१.३४ ॥
すると、彼自身は驚くこともなく、驚いた王子たちにそれを渡した。取り出された指輪を見て、その少年たちは彼に言った。
1.141.35
अभिवन्दामहे ब्रह्मन्नैतदन्येषु विद्यते ।
कोऽसि कस्यासि जानीमो वयं किं करवामहे ॥ १.१४१.३५ ॥
「ブラーフマナよ、あなたに礼をします。この技は他の人にはありません。あなたは誰で、誰の息子なのか、私たちは知りません。私たちは何をすればよいのでしょうか。」
1.141.36
एवमुक्तस्ततो द्रोणः प्रत्युवाच कुमारकान् ।
आचक्षध्वं च भीष्माय रूपेण च गुणैश्च माम् ॥ १.१४१.३६ ॥
こう言われたドローナは王子たちに答えた。「ビーシュマに告げよ。そして私の姿と徳によって私を知れ。」
1.141.37
स एव सुमहातेजाः सांप्रतं प्रतिपत्स्यते ।
तथेत्युक्त्वा च गत्वा च भीष्ममूचुः कुमारकाः ॥ १.१४१.३७ ॥
その大いに輝ける人は今まさに応じるだろう。「そうしよう」と言って少年たちは行き、ビーシュマに告げた。
1.141.38
ब्राह्मणस्य वचः कृत्स्नं तच्च कर्म तथाविधम् ।
भीष्मः श्रुत्वा कुमाराणां द्रोणं तं प्रत्यजानत ॥ १.१४१.३८ ॥
ビーシュマは少年たちから、バラモンの言葉すべてと、そのような行いを聞き、そのドローナを認めた。
1.141.39
युक्तरूपः स हि गुरुरित्येवमनुचिन्त्य च ।
अथैनमानीय तदा स्वयमेव सुसत्कृतम् ॥ १.१४१.३९ ॥
「彼はまさにふさわしい師である」と思い、ビーシュマは自らドローナを連れて来て、丁重にもてなした。
1.141.40
परिपप्रच्छ निपुणं भीष्मः शस्त्रभृतां वरः ।
हेतुमागमने तच्च द्रोणः सर्वं न्यवेदयत् ॥ १.१४१.४० ॥
武器を持つ者の中で最も優れたビーシュマが丁寧に尋ねると、ドローナは来た理由をすべて告げた。
1.141.41
महर्षेरग्निवेश्यस्य सकाशमहमच्युत ।
अस्त्रार्थमगमं पूर्वं धनुर्वेदजिघृक्षया ॥ १.१४१.४१ ॥
アチュタよ、以前私は弓の学問を得たいと願い、武器のために偉大な聖者アグニヴェーシャのもとへ行った。
1.141.42
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलो बहुलाः समाः ।
अवसं सुचिरं तत्र गुरुशुश्रूषणे रतः ॥ १.१४१.४२ ॥
梵行者として心は謙虚に、髪を束ね、師への奉仕に専心して、私は何年もの間そこに住んだ。
1.141.43
पाञ्चाल्यो राजपुत्रश्च यज्ञसेनो महाबलः ।
इष्वस्त्रहेतोर्न्यवसत्तस्मिन्नेव गुरौ प्रभुः ॥ १.१४१.४३ ॥
パーンチャーラの王子で大力のヤジュニャセーナは、武芸を学ぶためにその同じ師の家に住んでいた。
1.141.44
स मे तत्र सखा चासीदुपकारी प्रियश्च मे ।
तेनाहं सह संगम्य वर्तयन्सुचिरं प्रभो ॥ १.१४१.४४ ॥
そこで彼は私の友であり、助けてくれ、私に愛しい者であった。主よ、彼と共に長い時を過ごした。
1.141.45
बाल्यात्प्रभृति कौरव्य सहाध्ययनमेव च ।
स मे सखा सदा तत्र प्रियवादी प्रियंकरः ॥ १.१४१.४५ ॥
クル族の子よ、幼い頃から私たちは共に学んだ。彼は常にそこで私の友であり、優しい言葉を語り、私を喜ばせることをした。
1.141.46
अब्रवीदिति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम् ।
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुर्द्रोण महात्मनः ॥ १.१४१.४६ ॥
彼は私に親愛を深めるこれらの言葉を語った。ビーシュマよ、「私は我が父、大いなる心の持ち主ドローナの最愛の息子だ」と。
1.141.47
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाञ्चाल्यो यदा तदा ।
तद्भोज्यं भवता राज्यमर्धं सत्येन ते शपे ॥ १.१४१.४७ ॥
あのパーンチャーラが私を王国に即位させるとき、あなたはその王国の半分を享受するだろう。真実にかけてあなたに誓う。
1.141.48
मम भोगाश्च वित्तं च त्वदधीनं सुखानि च ।
एवमुक्त्वाऽथ वव्राज कृतास्त्रः पूजितो मया ॥ १.१४१.४८ ॥
私の享楽も富も喜びも、すべてあなたの意のままになるだろう。こう言って、武芸を極め、私に敬われた彼は去って行った。
1.141.49
तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा ।
सोऽहं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद्यशस्विनीम् ॥ १.१४१.४९ ॥
私はその言葉をいつも心に留めていた。そのとき父の命により、息子を求める思いから、あの名高い女性を妻に迎えた。
1.141.50
शारद्वतीं महाप्रज्ञामुपयेमे महाव्रताम् ।
अग्निहोत्रे च सत्रे च दमे च सततं रताम् ॥ १.१४१.५० ॥
私はシャラドヴァットの娘シャーラドヴァティーを妻に迎えた。彼女は大いなる智慧を持ち、大いなる誓いを守り、常に火供、祭祀、自制に心を寄せていた。
1.141.51
लेभे च गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमौरसम् ।
भीमविक्रमकर्माणमादित्यसमतेजसम् ॥ १.१४१.५१ ॥
ガウタミーからは、私自身の身体から生まれた息子アシュヴァッターマンを得た。その武勇の行いは恐ろしく、輝きは太陽に等しかった。
1.141.52
पुत्रेण तेन प्रीतोऽहं भरद्वाजो मया यथा ।
गोक्षीरं पिबतो दृष्ट्वा धनिनस्तत्र पुत्रकान्।
अश्वत्थामारुदद्बालस्तन्मे संदेहयद्दिशः ॥ १.१४१.५२ ॥
その息子に私は満足した。ちょうど父バラドヴァージャが私に満足したように。そこで富者の子らが牛乳を飲むのを見て、少年アシュヴァッターマンは泣いた。その泣き声は私の四方を迷わせた。
1.141.53
न स्नातकोऽवसीदेत वर्तमानः स्वकर्मसु ।
इति संचिन्त्य मनसा तं देशं बहुशो भ्रमन् ॥ १.१४१.५३ ॥
学業を終え、自らの務めに留まる家住者は零落すべきではない。このように心に思い、私はその地を幾度も歩き回った。
1.141.54
विशुद्धणिच्छन्गाङ्गेय धर्मोपेतं प्रतिग्रहम् ।
अन्तादन्तं परिक्रम्य नाध्यगच्छं पयस्विनीम् ॥ १.१४१.५४ ॥
ガンガーの子よ、清らかでダルマにかなった布施を求めて、私は端から端まで巡り歩いたが、乳を出す牝牛は見つからなかった。
1.141.55
यवपिष्टोदकेनैनं लोभयेयं कुमारकम् ।
पीत्वा पिष्टरसं बालः क्षीरं पीतं मयाऽपि च ॥ १.१४१.५५ ॥
この少年を大麦粉を混ぜた水でだまそう。少年は挽いた穀物の汁を飲んだ。私も乳を飲んだのだが。
1.141.56
ननर्तोत्थाय कौरव्य हृष्टो बाल्याद्विमोहितः ।
तं दृष्ट्वा नृत्यमानं तु बालैः परिवृतं सुतम् ॥ १.१४१.५६ ॥
クルの末裔よ、幼さゆえの迷いに喜んで、彼は立ち上がって踊った。子らに囲まれて踊る息子を見て……
1.141.57
हास्यतामुपसंप्राप्तं कश्मलं तत्र मेऽभवत् ।
द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति ॥ १.१४१.५७ ॥
そこで笑いものとなった私は、混乱に陥った。富を得られぬこの貧しいドローナに恥あれ！
1.141.58
पिष्टोदकं सुतो यस्य पीत्वा क्षीरस्य तृष्णया ।
नृत्यतिस्म मुदाविष्टः क्षीरं पीतं मयाऽप्युत ॥ १.१४१.५८ ॥
挽いた穀物の水を飲み、乳への渇きから喜びに踊った息子を持つ者よ。私も乳を飲んだのだが。
1.141.59
इति संभाषतां वाचं श्रुत्वा मे बुद्धिरच्यवत् ।
आत्मानं चात्मना गर्हन्मनसेदं व्यचिन्तयम् ॥ १.१४१.५९ ॥
そのような言葉を聞いて、私の知性は揺らいだ。自らを自ら責めながら、心の中でこう考えた。
1.141.60
अपि चाहं पुरा विप्रैर्वर्जितो गर्हितो वसे ।
परोपसेवां पापिष्ठां न च कुर्यां धनेप्सया ॥ १.१४१.६० ॥
以前から私はバラモンに見捨てられ非難されて暮らしてきた。しかし富を求めて、他人に最も罪深い奉仕をすることはしまい。
1.141.61
इति मत्वा प्रियं पुत्रं भीष्मादाय ततो ह्यहम् ।
पूर्वस्नेहानुरागित्वात्सदारः सौमकिं गतः ॥ १.१४१.६१ ॥
このように考え、愛する息子を連れ、ビーシュマから受けて、昔の愛情のゆえに妻とともにソーマカのもとへ行った。
1.141.62
अभिषिक्तं तु श्रुत्वैव कृतार्थोऽस्मीति चिन्तयन् ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं समुपागमम् ॥ १.१४१.६२ ॥
彼が王に灌頂されたと聞くや、「私は目的を果たした」と思い、大いに喜んで、王国に座す愛する友のもとへ私は赴いた。
1.141.63
संस्मरन्सङ्गमं चैव वचनं चैव तस्य तत् ।
ततो द्रुपदमागम्य सखइपूर्वमहं प्रभो ॥ १.१४१.६३ ॥
あの出会いと彼の言葉を思い起こし、それからドルパダのもとに来て、主よ、以前のように友として私は……
1.141.64
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि मामिति ।
उपस्थितस्तु द्रुपदं सखिवच्चास्मि सङ्गतः ॥ १.१४१.६४ ॥
人中の虎よ、私は言った。「私をあなたの友と知ってください。」ドルパダの前に進み出て、私は友として彼と会った。
1.141.65
स मां निराकारमिव प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ॥ १.१४१.६५ ॥
彼は私を見知らぬ者のように嘲笑しつつ言った。「バラモンよ、お前のこの考えは未熟で、まったく相応しくない。」
1.141.66
यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ।
संगतनीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यतः ॥ १.१४१.६६ ॥
再生者よ、お前が私に大胆に「私はあなたの友だ」と言ったことについて言えば、ここでは友情は時とともに老いない。時とともに老いるのは……
1.141.67
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.६७ ॥
以前、君との友情は同等の力量による絆だった。ヴェーダに通じた者の友は無学ではなく、戦車の御者の友は戦車を持たぬ者ではない。
1.141.68
साम्याद्धि सख्यं भवति वैषम्यान्नोपपद्यते ।
न सख्यमजरं लोके विद्यते जातु कस्यचित् ॥ १.१४१.६८ ॥
友情は実に対等さから生まれる。不平等からは成り立たない。世の中で、誰の友情も決して老いないということはない。
1.141.69
कामो वैनं विहरति क्रोधो वैनं रहत्युत ।
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ॥ १.१४१.६९ ॥
欲望が彼を惑わせ、あるいは怒りが彼を見捨てるかもしれない。このように朽ちた友情にしがみついてはならない。それは君の地位によって人為的に保たれた友情だ。
1.141.70
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ।
नह्यनाढ्यः सखाऽऽढ्यस्य नाविद्वान्विदुषः सखा ॥ १.१४१.७० ॥
再生族の中の最も優れた者よ、君との友情は富の上に成り立っていた。貧しき者は富める者の友ではなく、無知な者は学ある者の友ではない。
1.141.71
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ।
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवं भूतैर्नरैः क्वचित् ॥ १.१४१.७१ ॥
勇士の友は臆病者ではない。かつての友に今さら何を求めるというのか。高貴な王たちは、このような境遇にある人々と友情を結ぶことは決してない。
1.141.72
सख्यं भवति मन्दात्मञ्छ्रिया हीनैर्धनच्युतैः ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.७२ ॥
愚かな者よ、友情は富める者同士の間に生まれるのであって、財を失い貧窮した者との間には生まれない。ヴェーダに通じた者の友は無学ではなく、戦車の御者の友は戦車を持たぬ者ではない。
1.141.73
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ।
अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम् ॥ १.१४१.७३ ॥
王でない者が地上の君主と友情を求めることに何の意味があろうか。王国のためにお前が結んだ約束を私は知らない。
1.141.74
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम् ।
एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा ॥ १.१४१.७४ ॥
バラモンよ、一晩のあいだ、お前の望むだけの食事を与えよう。そう言われて、私はそのとき妻と共に出発した。
1.141.75
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव ।
द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.७५ ॥
私はまもなく果たすであろうその誓いを立てた。ドルパダにそう言われ、私は怒りに満たされた。
1.141.76
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः ।
ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः ॥ १.१४१.७६ ॥
ビーシュマよ、私は徳を備えた弟子たちと共に富を求めてクル族のもとへ来た。そして今、お前の願いを叶えるために来たのだ。
1.141.77
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
एवमुक्तस्तदा भीष्मो भारद्वाजमभाषत ॥ १.१४१.७७ ॥
これは美しいナーガ城だ。お前のために私が何をすべきか言ってくれ。そう言われて、ビーシュマはバーラドヴァージャの子に語った。
1.141.78
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय ।
भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये ॥ १.१४१.७८ ॥
弓の弦は外すがよい。武器の術をよく教えよ。クルの地で敬われ、大いに喜んで楽しみを享受せよ。
1.141.79
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम् ।
त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव ॥ १.१४१.७९ ॥
クルの富も、この王国とその領土も、あなたこそ至高の王であり、すべての者があなたの言葉に従う。
1.141.80
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम् ।
दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १.१४१.८० ॥
ブラーフマナよ、あなたの願いは叶ったものと考えてください。幸運にもあなたは来られました、ヴィプラ仙人よ。あなたは私に大きな恩恵を施されました。