ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.141.1
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह ॥ १.१४१.१ ॥
ਫਿਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣੋ।
1.141.2
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः ।
भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत् ॥ १.१४१.२ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਆਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤੇ।
1.141.3
स क्रोधामर्षजिह्मभ्रूः कषायीकृतलोचनः ।
ऐश्वर्यमदसंपन्नो द्रोणं राजाऽब्रवीदिदम् ॥ १.१४१.३ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਵੱਟੇ ਟੇਢੇ ਕਰਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਾ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
1.141.4
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ।
यन्मां व्रवीषि प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ॥ १.१४१.४ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਸਮਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।
1.141.5
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवंभूतैर्नरैः क्वचित् ।
सख्यं भवति मन्दात्मञ्श्रिया हीनैर्धनच्युतैः ॥ १.१४१.५ ॥
ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਉੱਚੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਸੰਪਦਾ ਤੋਂ ਹੀਣ ਅਤੇ ਧਨੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
1.141.6
सौहृदान्यपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यतः ।
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ॥ १.१४१.६ ॥
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੀਰਨ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਤਰਤਾਈਆਂ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੀਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਰਾਬਰ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਸੀ।
1.141.7
न सख्यमजरं लोके हृदि तिष्ठति कस्यचित् ।
कामश्चैतन्नाशयति क्रोधो वैनं रहत्युत ॥ १.१४१.७ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਜਰ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। ਕਾਮ ਇਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1.141.8
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ।
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ॥ १.१४१.८ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਰਨ ਹੋਈ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜ। ਤੇਰੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਬਣੀ ਉਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਾਭ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.141.9
न दरिद्रो वसुमतो नाविद्वान्विदुषः सखा ।
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.९ ॥
ਗ਼ਰੀਬ ਧਨਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਅਣਪੜ੍ਹ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਕਾਇਰ ਸੂਰਵੀਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
1.141.10
ययोरेव समं वित्तं ययोरेव समं श्रुतम् ।
तयोर्विवाहः सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयोः ॥ १.१४१.१० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
1.141.11
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.११ ॥
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਵੇਦਗਿਆਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਥਹੀਨ ਹੈ ਉਹ ਰਥੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
1.141.12
द्रुपदेनैवमुक्तस्तु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.१२ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਸੋਚਿਆ, ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
1.141.13
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रतिबुद्धिमान् ।
शिष्यैः परिवृतः श्रीमान्पुत्रेण सहितस्तथा ॥ १.१४१.१३ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪੁਰਸ਼, ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਠਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਪਿਆ।
1.141.14
जगाम कुरुमुख्यानां नागरं नागसाह्वयम् ।
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ता नचिरादिव ॥ १.१४१.१४ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇ ਨਗਰ ਨਾਗਸਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਵੱਲ ਉਹ ਗਿਆ; ਉਸ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਜੋ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.141.15
स नागपुरमागम्य गौतमस्य निवेशने ।
भारद्वाजोऽवसत्तत्र प्रच्छन्नं द्विजसत्तमः ॥ १.१४१.१५ ॥
ਉਹ ਨਾਗਪੁਰ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਆ ਕੇ ਗੌਤਮ (ਕ੍ਰਿਪ) ਦੇ ਘਰ ਉੱਥੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਸੀ।
1.141.16
ततोऽस्य तनुजः पार्थान्कृपस्यानन्तरं प्रभुः ।
अस्त्राणि शिक्षयामास नाबुध्यन्त च तं जनाः ॥ १.१४१.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਪਾਂਡਵਾਂ) ਨੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ; ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।
1.141.17
एवं स तत्र गूढात्मा कंचित्कालमुवास ह ।
कुमारास्त्वथ निष्क्रम्य समेता गजसाह्वयात् ॥ १.१४१.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗੁਪਤ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿਆ; ਫਿਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗਜਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
1.141.18
क्रीडन्तो वीटया तत्र वीराः पर्यचरन्मुदा ।
तेषां संक्रीडमानानामुदपानेऽङ्गुलीयकम् ॥ १.१४१.१८ ॥
ਉਹ ਵੀਰ ਉੱਥੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ; ਖੇਡਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੰਦਰੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।
1.141.19
पपात धर्मपुत्रस्य वीटा तत्रैव चापतत् ।
गर्तान्बुना प्रतिच्छन्नं तारारूपमिवाम्बरे ॥ १.१४१.१९ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੇਂਦ ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਟੋਏ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਵਰਗੀ ਦਿੱਸੀ।
1.141.20
दृष्ट्वा चैते कुमाराश्च तं यत्नात्पर्यवारयन् ।
ततस्ते यत्नमातिष्ठन्वीटामुद्धर्तुमादृताः।
न च ते प्रत्ययद्यन्त कर्म वीटोपलब्धये ॥ १.१४१.२० ॥
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਕੱਢਣ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਗੇਂਦ ਲੱਭਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਏ।
1.141.21
ततोऽन्योन्यमवैक्षन्त व्रीडयावनताननाः ।
तस्या योगमविदन्तो भृशं चोत्कण्ठिताभवन् ॥ १.१४१.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਉਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ।
1.141.22
तेऽपश्यन्ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम् ।
कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम् ॥ १.१४१.२२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਬੁੱਢਾ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਤਲਾ ਸੀ; ਨੇੜੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.141.23
ते तं दृष्ट्वा महातमानमुपगम्य कुमारकाः ।
भग्नोत्साहक्रियात्मानो ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥ १.१४१.२३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਨੇੜੇ ਗਏ; ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਜਤਨ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
1.141.24
अथ द्रोणः कुमारांस्तान्दृष्ट्वा कत्यवशस्तदा ।
प्रहस्य मन्दं पैशल्यादभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ १.१४१.२४ ॥
ਫਿਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਵੀਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
1.141.25
अहो वो धिग्बलं क्षात्रं धिगेतां वः कृतास्त्रताम् ।
भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत ॥ १.१४१.२५ ॥
ਅਹੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਅਸਤ੍ਰ-ਨਿਪੁਣਤਾ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗੇਂਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
1.141.26
वीटां च मुद्रिकां चैव ह्यहमेतदपि द्वयम् ।
उद्धरेयमिषीकाभिर्भोजनं मे प्रदीयताम् ॥ १.१४१.२६ ॥
ਉਹ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
1.141.27
ततोऽब्रवीत्तदा द्रोणं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृपस्यानुमते ब्रह्मन्भिक्षामाप्नुहि शाश्वतीम् ॥ १.१४१.२७ ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਦੀਵੀ ਭਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
1.141.28
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रहस्य भरतानिदम् ।
एषा मुष्टिरिषीकाणां मयाऽस्त्रेणाभिमन्त्रिता ॥ १.१४१.२८ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਭਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— ਇਹ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਤੀਰ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਅਸਤ੍ਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
1.141.29
अस्या वीर्यं निरीक्षध्वं यदन्येषु न विद्यते ।
वेत्स्यामीषिकया वीटां तामिषीकां तथाऽन्यया ॥ १.१४१.२९ ॥
ਇਸ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹ ਗੇਂਦ ਪਛਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ।
1.141.30
तामन्यया समायोगे वीटाया ग्रहणं मम ।
ततो यथोक्तं द्रोणेन तत्सर्वं कृतमञ्जसा ॥ १.१४१.३० ॥
ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਗੇਂਦ ਫੜਨਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਝਟਪਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1.141.31
तदवेक्ष्य कुमारास्ते विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ।
आश्चर्यमिदमत्यन्तमिति मत्वा वचोऽब्रुवन् ॥ १.१४१.३१ ॥
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, 'ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.141.32
मुद्रिकामणि विप्रर्षे शीध्रमेतां समुद्धरथ ।
ततः शरं समादाय धनुश्चापि महायशाः ॥ १.१४१.३२ ॥
'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲਾ ਮਣੀ ਛੇਤੀ ਕੱਢੋ।' ਫਿਰ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਤੀਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ।
1.141.33
शरेण विद्ध्वा मुद्रां तामूर्ध्वमावाहयत्प्रभुः ।
स शरं समुपादाय कूपादङ्गुलिवेष्टनम् ॥ १.१४१.३३ ॥
ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਉਂਗਲੀ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਕੱਢ ਲਈ।
1.141.34
ददौ ततः कुमाराणां विस्मितानामविस्मितः ।
मुद्रिकामुद्धृतां दृष्ट्वा तमाहुस्ते कुमारकाः ॥ १.१४१.३४ ॥
ਫਿਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਪ ਬਿਨਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਮੁੰਦਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.141.35
अभिवन्दामहे ब्रह्मन्नैतदन्येषु विद्यते ।
कोऽसि कस्यासि जानीमो वयं किं करवामहे ॥ १.१४१.३५ ॥
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ — ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
1.141.36
एवमुक्तस्ततो द्रोणः प्रत्युवाच कुमारकान् ।
आचक्षध्वं च भीष्माय रूपेण च गुणैश्च माम् ॥ १.१४१.३६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।'
1.141.37
स एव सुमहातेजाः सांप्रतं प्रतिपत्स्यते ।
तथेत्युक्त्वा च गत्वा च भीष्ममूचुः कुमारकाः ॥ १.१४१.३७ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ। "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.141.38
ब्राह्मणस्य वचः कृत्स्नं तच्च कर्म तथाविधम् ।
भीष्मः श्रुत्वा कुमाराणां द्रोणं तं प्रत्यजानत ॥ १.१४१.३८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
1.141.39
युक्तरूपः स हि गुरुरित्येवमनुचिन्त्य च ।
अथैनमानीय तदा स्वयमेव सुसत्कृतम् ॥ १.१४१.३९ ॥
"ਉਹ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਹੈ" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
1.141.40
परिपप्रच्छ निपुणं भीष्मः शस्त्रभृतां वरः ।
हेतुमागमने तच्च द्रोणः सर्वं न्यवेदयत् ॥ १.१४१.४० ॥
ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ; ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
1.141.41
महर्षेरग्निवेश्यस्य सकाशमहमच्युत ।
अस्त्रार्थमगमं पूर्वं धनुर्वेदजिघृक्षया ॥ १.१४१.४१ ॥
ਹੇ ਅਚੁਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਧਨੁਰਵੇਦ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਕੋਲ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ।
1.141.42
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलो बहुलाः समाः ।
अवसं सुचिरं तत्र गुरुशुश्रूषणे रतः ॥ १.१४१.४२ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਨਿਮਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਰਿਹਾ।
1.141.43
पाञ्चाल्यो राजपुत्रश्च यज्ञसेनो महाबलः ।
इष्वस्त्रहेतोर्न्यवसत्तस्मिन्नेव गुरौ प्रभुः ॥ १.१४१.४३ ॥
ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਹਾਬਲੀ ਯਗਿਯਸੇਨ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਉਸੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
1.141.44
स मे तत्र सखा चासीदुपकारी प्रियश्च मे ।
तेनाहं सह संगम्य वर्तयन्सुचिरं प्रभो ॥ १.१४१.४४ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।
1.141.45
बाल्यात्प्रभृति कौरव्य सहाध्ययनमेव च ।
स मे सखा सदा तत्र प्रियवादी प्रियंकरः ॥ १.१४१.४५ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.141.46
अब्रवीदिति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम् ।
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुर्द्रोण महात्मनः ॥ १.१४१.४६ ॥
ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ — ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।
1.141.47
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाञ्चाल्यो यदा तदा ।
तद्भोज्यं भवता राज्यमर्धं सत्येन ते शपे ॥ १.१४१.४७ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਭੋਗੋਗੇ — ਸੱਚ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
1.141.48
मम भोगाश्च वित्तं च त्वदधीनं सुखानि च ।
एवमुक्त्वाऽथ वव्राज कृतास्त्रः पूजितो मया ॥ १.१४१.४८ ॥
ਮੇਰੇ ਭੋਗ, ਮੇਰਾ ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਖ — ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.141.49
तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा ।
सोऽहं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद्यशस्विनीम् ॥ १.१४१.४९ ॥
ਉਹ ਬਚਨ ਮੈਂ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
1.141.50
शारद्वतीं महाप्रज्ञामुपयेमे महाव्रताम् ।
अग्निहोत्रे च सत्रे च दमे च सततं रताम् ॥ १.१४१.५० ॥
ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਮਹਾਪ੍ਰਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਦਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
1.141.51
लेभे च गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमौरसम् ।
भीमविक्रमकर्माणमादित्यसमतेजसम् ॥ १.१४१.५१ ॥
ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ।
1.141.52
पुत्रेण तेन प्रीतोऽहं भरद्वाजो मया यथा ।
गोक्षीरं पिबतो दृष्ट्वा धनिनस्तत्र पुत्रकान्।
अश्वत्थामारुदद्बालस्तन्मे संदेहयद्दिशः ॥ १.१४१.५२ ॥
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਭਰਦਵਾਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਧਨੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਲਕ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਰੋ ਪਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਰੋਣ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
1.141.53
न स्नातकोऽवसीदेत वर्तमानः स्वकर्मसु ।
इति संचिन्त्य मनसा तं देशं बहुशो भ्रमन् ॥ १.१४१.५३ ॥
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਸਨਾਤਕ ਢਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਭਟਕਿਆ।
1.141.54
विशुद्धणिच्छन्गाङ्गेय धर्मोपेतं प्रतिग्रहम् ।
अन्तादन्तं परिक्रम्य नाध्यगच्छं पयस्विनीम् ॥ १.१४१.५४ ॥
ਹੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਭਟਕਿਆ; ਪਰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭੀ।
1.141.55
यवपिष्टोदकेनैनं लोभयेयं कुमारकम् ।
पीत्वा पिष्टरसं बालः क्षीरं पीतं मयाऽपि च ॥ १.१४१.५५ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜੌਂ ਦੇ ਆਟੇ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਮਾਵਾਂਗਾ। ਬਾਲਕ ਨੇ ਆਟੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ।
1.141.56
ननर्तोत्थाय कौरव्य हृष्टो बाल्याद्विमोहितः ।
तं दृष्ट्वा नृत्यमानं तु बालैः परिवृतं सुतम् ॥ १.१४१.५६ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਬਾਲਪਨ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਬਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੱਚਦਾ ਵੇਖ ਕੇ...
1.141.57
हास्यतामुपसंप्राप्तं कश्मलं तत्र मेऽभवत् ।
द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति ॥ १.१४१.५७ ॥
ਉੱਥੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਹੋਈ। ਧਨ ਨਾ ਪਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਿਰਧਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!
1.141.58
पिष्टोदकं सुतो यस्य पीत्वा क्षीरस्य तृष्णया ।
नृत्यतिस्म मुदाविष्टः क्षीरं पीतं मयाऽप्युत ॥ १.१४१.५८ ॥
ਆਟੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲਾ ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ! ਮੈਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ ਸੀ।
1.141.59
इति संभाषतां वाचं श्रुत्वा मे बुद्धिरच्यवत् ।
आत्मानं चात्मना गर्हन्मनसेदं व्यचिन्तयम् ॥ १.१४१.५९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਡੋਲ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿੰਦਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚਿਆ।
1.141.60
अपि चाहं पुरा विप्रैर्वर्जितो गर्हितो वसे ।
परोपसेवां पापिष्ठां न च कुर्यां धनेप्सया ॥ १.१४१.६० ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪਰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪਾਪੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
1.141.61
इति मत्वा प्रियं पुत्रं भीष्मादाय ततो ह्यहम् ।
पूर्वस्नेहानुरागित्वात्सदारः सौमकिं गतः ॥ १.१४१.६१ ॥
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲੇ ਸਨੇਹ ਦੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਰਕੇ ਪਤਨੀ ਸਹਿਤ ਸੌਮਕਿ ਕੋਲ ਗਿਆ।
1.141.62
अभिषिक्तं तु श्रुत्वैव कृतार्थोऽस्मीति चिन्तयन् ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं समुपागमम् ॥ १.१४१.६२ ॥
ਰਾਜਾਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ 'ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਇਆ' ਸੋਚਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਮੈਂ ਆਇਆ।
1.141.63
संस्मरन्सङ्गमं चैव वचनं चैव तस्य तत् ।
ततो द्रुपदमागम्य सखइपूर्वमहं प्रभो ॥ १.१४१.६३ ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਫਿਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮੈਂ...
1.141.64
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि मामिति ।
उपस्थितस्तु द्रुपदं सखिवच्चास्मि सङ्गतः ॥ १.१४१.६४ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ।' ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
1.141.65
स मां निराकारमिव प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ॥ १.१४१.६५ ॥
ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਕੱਚੀ ਹੈ, ਬਹੁਤੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।'
1.141.66
यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ।
संगतनीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यतः ॥ १.१४१.६६ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ' ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਢੀਠਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਇੱਥੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੀਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੀਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ...
1.141.67
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.६७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਰਾਬਰ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵੇਦ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰਥੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਰਥ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.141.68
साम्याद्धि सख्यं भवति वैषम्यान्नोपपद्यते ।
न सख्यमजरं लोके विद्यते जातु कस्यचित् ॥ १.१४१.६८ ॥
ਬਰਾਬਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਮਤਾ ਤੋਂ ਉਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਦੇ ਅਜਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
1.141.69
कामो वैनं विहरति क्रोधो वैनं रहत्युत ।
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ॥ १.१४१.६९ ॥
ਕਾਮ ਇਸਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਰਣ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਾ ਫੜ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਵਟੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖੜੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।
1.141.70
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ।
नह्यनाढ्यः सखाऽऽढ्यस्य नाविद्वान्विदुषः सखा ॥ १.१४१.७० ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਧਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿਰਧਨ ਧਨਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਣਜਾਣ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.141.71
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ।
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवं भूतैर्नरैः क्वचित् ॥ १.१४१.७१ ॥
ਸੂਰਮੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਕਾਇਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਤਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਤੋਂ ਹੁਣ ਕੀ ਚਾਹਿਆ ਜਾਵੇ? ਉੱਚੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
1.141.72
सख्यं भवति मन्दात्मञ्छ्रिया हीनैर्धनच्युतैः ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.७२ ॥
ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਧਨਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀਹੀਣਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵੇਦ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰਥੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਰਥ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.141.73
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ।
अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम् ॥ १.१४१.७३ ॥
ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਧਰਤੀ-ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਰਾਜ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਾਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
1.141.74
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम् ।
एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा ॥ १.१४१.७४ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਮੰਨਿਆ ਭੋਜਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਪਿਆ।
1.141.75
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव ।
द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.७५ ॥
ਜੋ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਮੈਂ ਕੀਤੀ। ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
1.141.76
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः ।
ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः ॥ १.१४१.७६ ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਗੁਣਵਾਨ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।
1.141.77
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
एवमुक्तस्तदा भीष्मो भारद्वाजमभाषत ॥ १.१४१.७७ ॥
ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਗਪੁਰ ਹੈ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.141.78
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय ।
भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये ॥ १.१४१.७८ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਸਤ੍ਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਓ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭੋਗ ਮਾਣੋ।
1.141.79
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम् ।
त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव ॥ १.१४१.७९ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਜੋ ਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਹਿਤ ਇਹ ਰਾਜ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਰਾਜਾ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
1.141.80
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम् ।
दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १.१४१.८० ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਝੋ। ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।