മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.141.1
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह ॥ १.१४१.१ ॥
അപ്പോൾ പരാക്രമിയായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) ദ്രുപദന്റെ അടുത്തെത്തി ആ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇവിടെ എന്നെ നിന്റെ സുഹൃത്തായി അറിയുക.
1.141.2
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः ।
भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत् ॥ १.१४१.२ ॥
ഭാരദ്വാജൻ സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുമ്പ് സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്ന ആ ജനേശ്വരനായ പാഞ്ചാല രാജാവ് അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ സഹിച്ചില്ല.
1.141.3
स क्रोधामर्षजिह्मभ्रूः कषायीकृतलोचनः ।
ऐश्वर्यमदसंपन्नो द्रोणं राजाऽब्रवीदिदम् ॥ १.१४१.३ ॥
കോപവും അസഹിഷ്ണുതയും കൊണ്ട് പുരികം വളഞ്ഞ്, കണ്ണുകൾ ചുവന്ന്, അധികാരമദം നിറഞ്ഞ ആ രാജാവ് ദ്രോണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.141.4
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ।
यन्मां व्रवीषि प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ॥ १.१४१.४ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ ഈ ബുദ്ധി ശരിയല്ല; ഞാൻ നിന്റെ സുഹൃത്താണെന്ന് നീ ബലമായി പറയുന്നത് തീരെ യോജിച്ചതല്ല, ദ്വിജാ.
1.141.5
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवंभूतैर्नरैः क्वचित् ।
सख्यं भवति मन्दात्मञ्श्रिया हीनैर्धनच्युतैः ॥ १.१४१.५ ॥
മന്ദബുദ്ധേ, ഉന്നതരായ രാജാക്കന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ധനം വീണുപോയ ഇത്തരം മനുഷ്യരോട് ഒരിക്കലും സൗഹൃദം ഉണ്ടാകാറില്ല.
1.141.6
सौहृदान्यपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यतः ।
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ॥ १.१४१.६ ॥
കാലത്താൽ ക്ഷയിച്ചവന്റെ സൗഹൃദങ്ങളും കാലത്താൽ ക്ഷയിക്കുന്നു; മുമ്പ് നിന്നോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം തുല്യശക്തിയുടെ ബന്ധമായിരുന്നു.
1.141.7
न सख्यमजरं लोके हृदि तिष्ठति कस्यचित् ।
कामश्चैतन्नाशयति क्रोधो वैनं रहत्युत ॥ १.१४१.७ ॥
ലോകത്തിൽ ആരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ സൗഹൃദം ജരയില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. കാമം അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ക്രോധം അതിനെ ഉപേക്ഷിപ്പിക്കുന്നു.
1.141.8
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ।
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ॥ १.१४१.८ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ ജീർണിച്ച സൗഹൃദത്തെ പിടിച്ചുനിൽക്കരുതേ. നിന്റെ അവസ്ഥയാൽ ഉണ്ടായ ആ സൗഹൃദം എന്നോടുള്ളത് പ്രയോജനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു.
1.141.9
न दरिद्रो वसुमतो नाविद्वान्विदुषः सखा ।
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.९ ॥
ദരിദ്രൻ ധനവാന്റെ സുഹൃത്തല്ല, അജ്ഞൻ വിദ്വാന്റെ സുഹൃത്തല്ല, ഭീരു ശൂരന്റെ സുഹൃത്തല്ല. മുൻകാല സൗഹൃദം കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
1.141.10
ययोरेव समं वित्तं ययोरेव समं श्रुतम् ।
तयोर्विवाहः सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयोः ॥ १.१४१.१० ॥
ഇരുവർക്കും തുല്യമായ സമ്പത്തും തുല്യമായ വിദ്യയും ഉണ്ടോ, അവർക്കിടയിൽ മാത്രമേ വിവാഹവും സൗഹൃദവും ഉണ്ടാകൂ; സമ്പന്നനും അസമ്പന്നനും തമ്മിലല്ല.
1.141.11
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४१.११ ॥
വേദം പഠിക്കാത്തവൻ വേദജ്ഞന്റെ സുഹൃത്തല്ല, രഥമില്ലാത്തവൻ രഥികന്റെ സുഹൃത്തല്ല, രാജാവല്ലാത്തവൻ രാജാവിന്റെ സുഹൃത്തുമല്ല. മുൻകാല സൗഹൃദം കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
1.141.12
द्रुपदेनैवमुक्तस्तु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.१२ ॥
ദ്രുപദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പ്രതാപശാലിയായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചു; പിന്നെ കോപത്താൽ നിറഞ്ഞു.
1.141.13
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रतिबुद्धिमान् ।
शिष्यैः परिवृतः श्रीमान्पुत्रेण सहितस्तथा ॥ १.१४१.१३ ॥
മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച ബുദ്ധിമാനായ ആ തേജസ്വി, പാഞ്ചാല്യനെ (ദ്രുപദനെ) നേരിടാൻ തീരുമാനിച്ച്, ശിഷ്യരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് തന്റെ പുത്രനോടൊപ്പവും പുറപ്പെട്ടു.
1.141.14
जगाम कुरुमुख्यानां नागरं नागसाह्वयम् ।
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ता नचिरादिव ॥ १.१४१.१४ ॥
കുരുമുഖ്യന്മാരുടെ നഗരമായ നാഗസാഹ്വയത്തിലേക്ക് (ഹസ്തിനാപുരം) അവൻ പോയി; വേഗം നിറവേറ്റാനിരിക്കുന്ന ആ പ്രതിജ്ഞ എടുത്തുകൊണ്ട്.
1.141.15
स नागपुरमागम्य गौतमस्य निवेशने ।
भारद्वाजोऽवसत्तत्र प्रच्छन्नं द्विजसत्तमः ॥ १.१४१.१५ ॥
അവൻ നാഗപുരത്ത് (ഹസ്തിനാപുരം) എത്തി, ഗൗതമന്റെ (കൃപന്റെ) വസതിയിൽ അവിടെ രഹസ്യമായി താമസിച്ചു; ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഭാരദ്വാജന്റെ പുത്രൻ (ദ്രോണൻ).
1.141.16
ततोऽस्य तनुजः पार्थान्कृपस्यानन्तरं प्रभुः ।
अस्त्राणि शिक्षयामास नाबुध्यन्त च तं जनाः ॥ १.१४१.१६ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ സമർത്ഥനായ പുത്രൻ കൃപന് ശേഷം പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരെ (പാണ്ഡവരെ) ആയുധവിദ്യ പഠിപ്പിച്ചു; ജനങ്ങൾ അവനെ അറിഞ്ഞില്ല.
1.141.17
एवं स तत्र गूढात्मा कंचित्कालमुवास ह ।
कुमारास्त्वथ निष्क्रम्य समेता गजसाह्वयात् ॥ १.१४१.१७ ॥
ഇങ്ങനെ അവൻ അവിടെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മനസ്സോടെ കുറച്ചുകാലം താമസിച്ചു; പിന്നീട് രാജകുമാരന്മാർ ഗജാഹ്വയത്തിൽ (ഹസ്തിനാപുരം) നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി ഒന്നിച്ചുകൂടി.
1.141.18
क्रीडन्तो वीटया तत्र वीराः पर्यचरन्मुदा ।
तेषां संक्रीडमानानामुदपानेऽङ्गुलीयकम् ॥ १.१४१.१८ ॥
ആ വീരന്മാർ അവിടെ പന്ത് കളിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ അലഞ്ഞുനടന്നു; അവർ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഒരു മോതിരം കിണറ്റിൽ വീണു.
1.141.19
पपात धर्मपुत्रस्य वीटा तत्रैव चापतत् ।
गर्तान्बुना प्रतिच्छन्नं तारारूपमिवाम्बरे ॥ १.१४१.१९ ॥
ധർമ്മപുത്രന്റെ പന്ത് അവിടെത്തന്നെ വീണു; കുഴിയുടെ അടിയിൽ മറഞ്ഞ് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രരൂപം പോലെ തോന്നി.
1.141.20
दृष्ट्वा चैते कुमाराश्च तं यत्नात्पर्यवारयन् ।
ततस्ते यत्नमातिष्ठन्वीटामुद्धर्तुमादृताः।
न च ते प्रत्ययद्यन्त कर्म वीटोपलब्धये ॥ १.१४१.२० ॥
അത് കണ്ട് ആ കുമാരന്മാർ വലിയ പ്രയത്നത്താൽ അതിനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു. പിന്നെ പന്ത് എടുക്കാൻ ആദരവോടെ ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ പന്ത് വീണ്ടെടുക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ അവർ വിജയിച്ചില്ല.
1.141.21
ततोऽन्योन्यमवैक्षन्त व्रीडयावनताननाः ।
तस्या योगमविदन्तो भृशं चोत्कण्ठिताभवन् ॥ १.१४१.२१ ॥
പിന്നെ അവർ നാണത്താൽ മുഖം താഴ്ത്തി പരസ്പരം നോക്കി. അത് എടുക്കാനുള്ള മാർഗം അറിയാതെ അവർ വളരെ വിഷമിച്ചു.
1.141.22
तेऽपश्यन्ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम् ।
कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम् ॥ १.१४१.२२ ॥
അവർ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു; അദ്ദേഹം കറുത്ത നിറമുള്ളവനും വൃദ്ധനും നരച്ച മുടിയുള്ളവനും മെലിഞ്ഞവനുമായിരുന്നു; അടുത്തുതന്നെ നിന്ന് അഗ്നിഹോത്രാഗ്നിയെ മുന്നിൽ വച്ച് കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.141.23
ते तं दृष्ट्वा महातमानमुपगम्य कुमारकाः ।
भग्नोत्साहक्रियात्मानो ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥ १.१४१.२३ ॥
ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ട് കുമാരന്മാർ അടുത്തുചെന്നു; ഉത്സാഹവും പ്രവൃത്തിയും തകർന്നവരായി ബ്രാഹ്മണനെ ചുറ്റി നിന്നു.
1.141.24
अथ द्रोणः कुमारांस्तान्दृष्ट्वा कत्यवशस्तदा ।
प्रहस्य मन्दं पैशल्यादभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ १.१४१.२४ ॥
അപ്പോൾ അനുകമ്പയാൽ പ്രേരിതനായ വീരനായ ദ്രോണൻ ആ കുമാരന്മാരെ കണ്ട് മന്ദമായി പുഞ്ചിരിച്ച്, സൗഹൃദത്തോടെ അവരോട് സംസാരിച്ചു.
1.141.25
अहो वो धिग्बलं क्षात्रं धिगेतां वः कृतास्त्रताम् ।
भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत ॥ १.१४१.२५ ॥
അയ്യോ! നിങ്ങളുടെ ക്ഷാത്രബലത്തിന് ധിക്കാരം; നിങ്ങളുടെ ഈ അസ്ത്രകൗശലത്തിന് ധിക്കാരം; ഭരതവംശത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും ആ പന്ത് നിങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചില്ലല്ലോ.
1.141.26
वीटां च मुद्रिकां चैव ह्यहमेतदपि द्वयम् ।
उद्धरेयमिषीकाभिर्भोजनं मे प्रदीयताम् ॥ १.१४१.२६ ॥
ആ പന്തും മോതിരവും ഈ രണ്ടും തന്നെ ഞാൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഉയർത്തിയെടുക്കാം; എനിക്ക് ഭക്ഷണം തരട്ടെ.
1.141.27
ततोऽब्रवीत्तदा द्रोणं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृपस्यानुमते ब्रह्मन्भिक्षामाप्नुहि शाश्वतीम् ॥ १.१४१.२७ ॥
അപ്പോൾ കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ദ്രോണരോട് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, കൃപന്റെ അനുമതിയോടെ ശാശ്വതമായ ഭിക്ഷ സ്വീകരിച്ചാലും.
1.141.28
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रहस्य भरतानिदम् ।
एषा मुष्टिरिषीकाणां मयाऽस्त्रेणाभिमन्त्रिता ॥ १.१४१.२८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ദ്രോണർ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഭരതരോട് പറഞ്ഞു: ഇതാണ് ഞാൻ അസ്ത്രമന്ത്രത്താൽ അഭിമന്ത്രിച്ച ഒരു കൈപ്പിടി അമ്പുകൾ.
1.141.29
अस्या वीर्यं निरीक्षध्वं यदन्येषु न विद्यते ।
वेत्स्यामीषिकया वीटां तामिषीकां तथाऽन्यया ॥ १.१४१.२९ ॥
ഇതിന്റെ വീര്യം കാണുക; മറ്റുള്ളവരിൽ ഇല്ലാത്തത്. ഒരമ്പുകൊണ്ട് ഞാൻ ആ പന്ത് അറിയും; ആ അമ്പിനെയും മറ്റൊന്നുകൊണ്ട്.
1.141.30
तामन्यया समायोगे वीटाया ग्रहणं मम ।
ततो यथोक्तं द्रोणेन तत्सर्वं कृतमञ्जसा ॥ १.१४१.३० ॥
ആ അമ്പിനെ മറ്റൊന്നുമായി ചേർത്ത് പന്ത് പിടിക്കുക എന്നത് എന്റെ ചുമതല; പിന്നെ ദ്രോണർ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ഉടൻ ചെയ്യപ്പെട്ടു.
1.141.31
तदवेक्ष्य कुमारास्ते विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ।
आश्चर्यमिदमत्यन्तमिति मत्वा वचोऽब्रुवन् ॥ १.१४१.३१ ॥
അത് കണ്ട ആ രാജകുമാരന്മാരുടെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്താൽ വിടർന്നു. 'ഇത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരം' എന്ന് കരുതി അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.141.32
मुद्रिकामणि विप्रर्षे शीध्रमेतां समुद्धरथ ।
ततः शरं समादाय धनुश्चापि महायशाः ॥ १.१४१.३२ ॥
'ബ്രഹ്മർഷേ, ഈ മുദ്രികാമണി വേഗം എടുത്തു തരൂ.' അപ്പോൾ മഹായശസ്വി അമ്പും വില്ലും എടുത്തു.
1.141.33
शरेण विद्ध्वा मुद्रां तामूर्ध्वमावाहयत्प्रभुः ।
स शरं समुपादाय कूपादङ्गुलिवेष्टनम् ॥ १.१४१.३३ ॥
അമ്പുകൊണ്ട് ആ മുദ്ര തുളച്ച് ആ പ്രഭു അത് മേലോട്ട് വലിച്ചെടുത്തു. പിന്നെ ആ അമ്പെടുത്ത് കിണറ്റിൽ നിന്ന് വിരലിലെ മോതിരം ഉയർത്തി.
1.141.34
ददौ ततः कुमाराणां विस्मितानामविस्मितः ।
मुद्रिकामुद्धृतां दृष्ट्वा तमाहुस्ते कुमारकाः ॥ १.१४१.३४ ॥
അപ്പോൾ വിസ്മയിച്ച രാജകുമാരന്മാർക്ക്, താൻ അത്ഭുതപ്പെടാതെ, അദ്ദേഹം അത് നൽകി. എടുത്ത മുദ്രിക കണ്ട ആ കുമാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
1.141.35
अभिवन्दामहे ब्रह्मन्नैतदन्येषु विद्यते ।
कोऽसि कस्यासि जानीमो वयं किं करवामहे ॥ १.१४१.३५ ॥
'ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ അങ്ങയെ വണങ്ങുന്നു; ഇത് മറ്റുള്ളവരിൽ കാണുന്നില്ല. അങ്ങ് ആരാണ്, ആരുടെ പുത്രനാണ് — ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല; ഞങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യണം?'
1.141.36
एवमुक्तस्ततो द्रोणः प्रत्युवाच कुमारकान् ।
आचक्षध्वं च भीष्माय रूपेण च गुणैश्च माम् ॥ १.१४१.३६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ദ്രോണർ രാജകുമാരന്മാർക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മരോട് പറയുക, രൂപംകൊണ്ടും ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടും എന്നെ അറിയുക.'
1.141.37
स एव सुमहातेजाः सांप्रतं प्रतिपत्स्यते ।
तथेत्युक्त्वा च गत्वा च भीष्ममूचुः कुमारकाः ॥ १.१४१.३७ ॥
അദ്ദേഹം മഹാതേജസ്വിയാണ്; ഇപ്പോൾ അംഗീകരിക്കും. "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞ് ചെന്ന് കുമാരന്മാർ ഭീഷ്മനോട് പറഞ്ഞു.
1.141.38
ब्राह्मणस्य वचः कृत्स्नं तच्च कर्म तथाविधम् ।
भीष्मः श्रुत्वा कुमाराणां द्रोणं तं प्रत्यजानत ॥ १.१४१.३८ ॥
ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകളെല്ലാം, അത്തരം പ്രവൃത്തിയും കുമാരന്മാരിൽനിന്ന് കേട്ട ഭീഷ്മർ ആ ദ്രോണനെ അംഗീകരിച്ചു.
1.141.39
युक्तरूपः स हि गुरुरित्येवमनुचिन्त्य च ।
अथैनमानीय तदा स्वयमेव सुसत्कृतम् ॥ १.१४१.३९ ॥
"അദ്ദേഹം യോഗ്യനായ ഗുരുവാണ്" എന്ന് ചിന്തിച്ച്, ഭീഷ്മർ സ്വയം അദ്ദേഹത്തെ കൊണ്ടുവന്ന് നന്നായി ആദരിച്ചു.
1.141.40
परिपप्रच्छ निपुणं भीष्मः शस्त्रभृतां वरः ।
हेतुमागमने तच्च द्रोणः सर्वं न्यवेदयत् ॥ १.१४१.४० ॥
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മർ സൂക്ഷ്മമായി ചോദിച്ചു; ദ്രോണൻ വന്നതിന്റെ കാരണമെല്ലാം അറിയിച്ചു.
1.141.41
महर्षेरग्निवेश्यस्य सकाशमहमच्युत ।
अस्त्रार्थमगमं पूर्वं धनुर्वेदजिघृक्षया ॥ १.१४१.४१ ॥
അച്യുതാ, ധനുർവേദം പഠിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ മുമ്പ് മഹർഷി അഗ്നിവേശ്യന്റെ അടുത്ത് അസ്ത്രവിദ്യയ്ക്കായി പോയി.
1.141.42
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलो बहुलाः समाः ।
अवसं सुचिरं तत्र गुरुशुश्रूषणे रतः ॥ १.१४१.४२ ॥
ബ്രഹ്മചാരിയായി, വിനീതമനസ്സോടെ, ജടാധാരിയായി, പല വർഷങ്ങൾ ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകി ഞാൻ അവിടെ ദീർഘകാലം വസിച്ചു.
1.141.43
पाञ्चाल्यो राजपुत्रश्च यज्ञसेनो महाबलः ।
इष्वस्त्रहेतोर्न्यवसत्तस्मिन्नेव गुरौ प्रभुः ॥ १.१४१.४३ ॥
പാഞ്ചാല രാജകുമാരനും മഹാബലവാനുമായ യജ്ഞസേനൻ അസ്ത്രവിദ്യയ്ക്കായി അതേ ഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ വസിച്ചു.
1.141.44
स मे तत्र सखा चासीदुपकारी प्रियश्च मे ।
तेनाहं सह संगम्य वर्तयन्सुचिरं प्रभो ॥ १.१४१.४४ ॥
അവിടെ അവൻ എനിക്ക് സുഹൃത്തും ഉപകാരിയും പ്രിയനുമായിരുന്നു. ഓ പ്രഭോ, അവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഞാൻ ദീർഘകാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി.
1.141.45
बाल्यात्प्रभृति कौरव्य सहाध्ययनमेव च ।
स मे सखा सदा तत्र प्रियवादी प्रियंकरः ॥ १.१४१.४५ ॥
ഓ കൗരവ്യാ, ബാല്യം മുതൽ ഞങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു പഠിച്ചു. അവൻ അവിടെ എപ്പോഴും എനിക്ക് സുഹൃത്തും പ്രിയവാക്ക് പറയുന്നവനും പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനുമായിരുന്നു.
1.141.46
अब्रवीदिति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम् ।
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुर्द्रोण महात्मनः ॥ १.१४१.४६ ॥
അവൻ എന്നോട് ഈ സ്നേഹം വർധിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു — ഓ ഭീഷ്മാ! മഹാത്മാവായ എന്റെ പിതാവ് ദ്രോണന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപുത്രനാണ് ഞാൻ.
1.141.47
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाञ्चाल्यो यदा तदा ।
तद्भोज्यं भवता राज्यमर्धं सत्येन ते शपे ॥ १.१४१.४७ ॥
ആ പാഞ്ചാലൻ എന്നെ രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ രാജ്യത്തിന്റെ പകുതി നീ അനുഭവിക്കുക — സത്യത്തിൽ സത്യം ചെയ്ത് നിന്നോട് പറയുന്നു.
1.141.48
मम भोगाश्च वित्तं च त्वदधीनं सुखानि च ।
एवमुक्त्वाऽथ वव्राज कृतास्त्रः पूजितो मया ॥ १.१४१.४८ ॥
എന്റെ ഭോഗങ്ങളും സമ്പത്തും സുഖങ്ങളും നിന്റെ അധീനത്തിലായിരിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ സിദ്ധനായി, എന്നാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് അവൻ പോയി.
1.141.49
तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा ।
सोऽहं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद्यशस्विनीम् ॥ १.१४१.४९ ॥
ആ വാക്യം ഞാൻ എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. അപ്പോൾ പിതാവിന്റെ നിയോഗത്താലും പുത്രമോഹത്താലും ഞാൻ ആ യശസ്വിനിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
1.141.50
शारद्वतीं महाप्रज्ञामुपयेमे महाव्रताम् ।
अग्निहोत्रे च सत्रे च दमे च सततं रताम् ॥ १.१४१.५० ॥
ശാരദ്വതന്റെ പുത്രിയും മഹാപ്രജ്ഞയും മഹാവ്രതയുമായ അവളെ ഞാൻ വിവാഹം ചെയ്തു. അവൾ എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിലും യജ്ഞങ്ങളിലും ആത്മസംയമത്തിലും രമിച്ചിരുന്നു.
1.141.51
लेभे च गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमौरसम् ।
भीमविक्रमकर्माणमादित्यसमतेजसम् ॥ १.१४१.५१ ॥
ഗൗതമി എനിക്ക് എന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ അശ്വത്ഥാമാവിനെ നൽകി. ഭയങ്കരമായ വിക്രമകർമ്മങ്ങളുള്ളവനും സൂര്യതുല്യ തേജസ്സുള്ളവനുമായിരുന്നു അവൻ.
1.141.52
पुत्रेण तेन प्रीतोऽहं भरद्वाजो मया यथा ।
गोक्षीरं पिबतो दृष्ट्वा धनिनस्तत्र पुत्रकान्।
अश्वत्थामारुदद्बालस्तन्मे संदेहयद्दिशः ॥ १.१४१.५२ ॥
ആ പുത്രനാൽ ഞാൻ, എന്നാൽ എന്റെ പിതാവ് ഭരദ്വാജൻ എന്നാൽ പ്രസാദിച്ചതുപോലെ പ്രസാദിച്ചു. അവിടെ ധനികരുടെ കുട്ടികൾ പശുവിൻപാൽ കുടിക്കുന്നത് കണ്ട് ബാലനായ അശ്വത്ഥാമാവ് കരഞ്ഞു; അവന്റെ കരച്ചിൽ എന്റെ ദിക്കുകളെ സംശയത്തിലാഴ്ത്തി.
1.141.53
न स्नातकोऽवसीदेत वर्तमानः स्वकर्मसु ।
इति संचिन्त्य मनसा तं देशं बहुशो भ्रमन् ॥ १.१४१.५३ ॥
സ്വകർമ്മങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സ്നാതകൻ ക്ഷയിച്ചുപോകരുത്. ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് ഞാൻ ആ ദേശത്തിൽ പലതവണ അലഞ്ഞു.
1.141.54
विशुद्धणिच्छन्गाङ्गेय धर्मोपेतं प्रतिग्रहम् ।
अन्तादन्तं परिक्रम्य नाध्यगच्छं पयस्विनीम् ॥ १.१४१.५४ ॥
ഗംഗയുടെ പുത്രാ, ശുദ്ധവും ധർമ്മോപേതവുമായ ദാനം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ഒരു അറ്റത്തുനിന്ന് മറ്റേ അറ്റംവരെ ചുറ്റിനടന്നു; എന്നാൽ പാൽ ചുരത്തുന്ന പശുവിനെ ഞാൻ കണ്ടെത്തിയില്ല.
1.141.55
यवपिष्टोदकेनैनं लोभयेयं कुमारकम् ।
पीत्वा पिष्टरसं बालः क्षीरं पीतं मयाऽपि च ॥ १.१४१.५५ ॥
ഈ ബാലനെ യവപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളം നൽകി ഞാൻ മോഹിപ്പിക്കും. കുട്ടി പൊടിരസം കുടിച്ചു; ഞാനും പാൽ കുടിച്ചു.
1.141.56
ननर्तोत्थाय कौरव्य हृष्टो बाल्याद्विमोहितः ।
तं दृष्ट्वा नृत्यमानं तु बालैः परिवृतं सुतम् ॥ १.१४१.५६ ॥
ഹേ കൗരവ്യാ, ബാല്യമോഹത്താൽ സന്തുഷ്ടനായി അവൻ എഴുന്നേറ്റ് നൃത്തം ചെയ്തു. ബാലന്മാർ ചുറ്റിയ ആ മകൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് കണ്ട്...
1.141.57
हास्यतामुपसंप्राप्तं कश्मलं तत्र मेऽभवत् ।
द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति ॥ १.१४१.५७ ॥
അവിടെ പരിഹാസ്യനായതിനാൽ എനിക്ക് വ്യാകുലത ഉണ്ടായി. ധനം നേടാനാവാത്ത ഈ ദരിദ്രനായ ദ്രോണന് ധിക്കാരം!
1.141.58
पिष्टोदकं सुतो यस्य पीत्वा क्षीरस्य तृष्णया ।
नृत्यतिस्म मुदाविष्टः क्षीरं पीतं मयाऽप्युत ॥ १.१४१.५८ ॥
മാവുവെള്ളം കുടിച്ച്, പാലിന്റെ ദാഹത്താൽ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്ത മകനുള്ളവൻ! ഞാനും പാൽ കുടിച്ചിരുന്നു.
1.141.59
इति संभाषतां वाचं श्रुत्वा मे बुद्धिरच्यवत् ।
आत्मानं चात्मना गर्हन्मनसेदं व्यचिन्तयम् ॥ १.१४१.५९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് എന്റെ ബുദ്ധി ഇളകി. സ്വയം തന്നെ നിന്ദിച്ചുകൊണ്ട് മനസ്സിൽ ഞാൻ ഇതു ചിന്തിച്ചു.
1.141.60
अपि चाहं पुरा विप्रैर्वर्जितो गर्हितो वसे ।
परोपसेवां पापिष्ठां न च कुर्यां धनेप्सया ॥ १.१४१.६० ॥
ഞാൻ മുമ്പും ബ്രാഹ്മണരാൽ തള്ളപ്പെട്ടവനും നിന്ദിതനുമായി ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ധനമോഹത്താൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് പാപകരമായ സേവ ഞാൻ ചെയ്യില്ല.
1.141.61
इति मत्वा प्रियं पुत्रं भीष्मादाय ततो ह्यहम् ।
पूर्वस्नेहानुरागित्वात्सदारः सौमकिं गतः ॥ १.१४१.६१ ॥
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, പ്രിയപുത്രനെയും കൂട്ടി, ഭീഷ്മനിൽനിന്ന് വാങ്ങി, പൂർവസ്നേഹാനുരാഗത്താൽ ഭാര്യയോടൊപ്പം സൗമകിയുടെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ പോയി.
1.141.62
अभिषिक्तं तु श्रुत्वैव कृतार्थोऽस्मीति चिन्तयन् ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं समुपागमम् ॥ १.१४१.६२ ॥
രാജാഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു എന്ന് കേട്ടപ്പോൾ തന്നെ, 'ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി' എന്ന് ചിന്തിച്ച്, അത്യന്തം സന്തോഷിച്ച്, രാജ്യത്ത് സ്ഥിതനായ പ്രിയസുഹൃത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ ചെന്നു.
1.141.63
संस्मरन्सङ्गमं चैव वचनं चैव तस्य तत् ।
ततो द्रुपदमागम्य सखइपूर्वमहं प्रभो ॥ १.१४१.६३ ॥
അവന്റെ ആ കൂടിക്കാഴ്ചയും അവന്റെ ആ വാക്കുകളും ഓർത്തുകൊണ്ട്, പിന്നെ ദ്രുപദന്റെ അടുത്തെത്തി, പ്രഭോ, മുൻപെന്നപോലെ സഖാവായി ഞാൻ...
1.141.64
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि मामिति ।
उपस्थितस्तु द्रुपदं सखिवच्चास्मि सङ्गतः ॥ १.१४१.६४ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, 'എന്നെ നിന്റെ സഖാവായി അറിയുക' എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു. ദ്രുപദന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് സഖാവിനെപ്പോലെ ഞാൻ അവനെ കണ്ടു.
1.141.65
स मां निराकारमिव प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा ॥ १.१४१.६५ ॥
അവൻ എന്നെ അപരിചിതനെപ്പോലെ നോക്കി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ ഈ ബുദ്ധി അപക്വമാണ്, വളരെ യുക്തമല്ല.'
1.141.66
यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज ।
संगतनीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यतः ॥ १.१४१.६६ ॥
ദ്വിജാ, 'ഞാൻ നിന്റെ സഖാവാണ്' എന്ന് നീ എന്നോട് ധൈര്യപൂർവം പറഞ്ഞത്. ഇവിടെ സൗഹൃദം കാലത്താൽ ജീർണിക്കുന്നില്ല; കാലത്താൽ ജീർണിക്കുന്നവനാണ്...
1.141.67
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम् ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.६७ ॥
മുൻപ് നിന്നോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം തുല്യ സാമർഥ്യത്തിന്റെ ബന്ധനമായിരുന്നു. വേദജ്ഞന്റെ സുഹൃത്ത് വേദമറിയാത്തവനല്ല; രഥികന്റെ സുഹൃത്ത് രഥമില്ലാത്തവനല്ല.
1.141.68
साम्याद्धि सख्यं भवति वैषम्यान्नोपपद्यते ।
न सख्यमजरं लोके विद्यते जातु कस्यचित् ॥ १.१४१.६८ ॥
സമത്വത്തിൽനിന്നാണ് സൗഹൃദം ഉണ്ടാകുന്നത്; അസമത്വത്തിൽനിന്ന് അത് സാധ്യമല്ല. ലോകത്ത് ആർക്കും സൗഹൃദം ഒരിക്കലും ജരയില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
1.141.69
कामो वैनं विहरति क्रोधो वैनं रहत्युत ।
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत् ॥ १.१४१.६९ ॥
കാമം ഇയാളെ വഴിതെറ്റിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ക്രോധം ഇയാളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ജീർണിച്ച സൗഹൃദത്തിൽ നീ പറ്റിനിൽക്കരുത്; അത് നിന്നെ ആശ്രയിച്ച് കൃത്രിമമായി നിൽക്കുന്ന സൗഹൃദമാണ്.
1.141.70
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम् ।
नह्यनाढ्यः सखाऽऽढ्यस्य नाविद्वान्विदुषः सखा ॥ १.१४१.७० ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം ധനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു. ധനമില്ലാത്തവൻ ധനവാന്റെ സുഹൃത്താകില്ല; അറിവില്ലാത്തവൻ അറിവുള്ളവന്റെ സുഹൃത്താകില്ല.
1.141.71
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते ।
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवं भूतैर्नरैः क्वचित् ॥ १.१४१.७१ ॥
വീരന്റെ സുഹൃത്ത് ഭീരുവല്ല. മുൻപ് സുഹൃത്തായിരുന്നവനിൽനിന്ന് ഇപ്പോൾ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കപ്പെടും? ഉന്നതരായ രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിലുള്ള മനുഷ്യരോട് ഒരിടത്തും സൗഹൃദം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
1.141.72
सख्यं भवति मन्दात्मञ्छ्रिया हीनैर्धनच्युतैः ।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ॥ १.१४१.७२ ॥
മന്ദബുദ്ധേ, സൗഹൃദം ഐശ്വര്യമുള്ളവർക്കിടയിൽ ഉണ്ടാകുന്നു; ഐശ്വര്യഹീനർക്കും ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്കും ഇടയിലല്ല. വേദജ്ഞന്റെ സുഹൃത്ത് വേദമറിയാത്തവനല്ല; രഥികന്റെ സുഹൃത്ത് രഥമില്ലാത്തവനല്ല.
1.141.73
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ।
अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम् ॥ १.१४१.७३ ॥
രാജാവല്ലാത്തവൻ ഭൂപതിയുടെ സുഹൃത്തായിരുന്നാലും അത് എന്തിനു വേണ്ടി ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു? രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി നീ ചെയ്ത ഉടമ്പടി ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
1.141.74
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम् ।
एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा ॥ १.१४१.७४ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഒരു രാത്രിയിലേക്ക് നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത്ര ഭക്ഷണം ഞാൻ തരാം. അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ഞാൻ അപ്പോൾ ഭാര്യയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
1.141.75
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव ।
द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ॥ १.१४१.७५ ॥
ഞാൻ ഉടനെ ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന ആ പ്രതിജ്ഞ ഞാൻ ചെയ്തു. ദ്രുപദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ കോപത്താൽ നിറഞ്ഞുപോയി.
1.141.76
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः ।
ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः ॥ १.१४१.७६ ॥
ഭീഷ്മാ, ഗുണവാന്മാരായ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ധനം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ കുരുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു. പിന്നീട് നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.
1.141.77
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ।
एवमुक्तस्तदा भीष्मो भारद्वाजमभाषत ॥ १.१४१.७७ ॥
ഇത് മനോഹരമായ നാഗപുരം. നിനക്കു വേണ്ടി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ. അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ഭീഷ്മർ ഭരദ്വാജപുത്രനോട് സംസാരിച്ചു.
1.141.78
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय ।
भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये ॥ १.१४१.७८ ॥
വില്ലിന്റെ ഞാൺ അഴിക്കപ്പെടട്ടെ. അസ്ത്രം നന്നായി പഠിപ്പിക്കുക. കുരുദേശത്ത് ആദരിക്കപ്പെട്ട് ഏറെ സന്തോഷത്തോടെ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുക.
1.141.79
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम् ।
त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव ॥ १.१४१.७९ ॥
കുരുക്കൾക്കുള്ള സമ്പത്തും രാഷ്ട്രത്തോടു കൂടിയ ഈ രാജ്യവും ഉണ്ട്; നീ തന്നെയാണ് പരമരാജാവ്, എല്ലാവരും നിന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കുന്നവരാണ്.
1.141.80
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम् ।
दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १.१४१.८० ॥
ബ്രാഹ്മണാ, നീ ചോദിച്ചത് ചെയ്തതായി കരുതുക. ഭാഗ്യത്താൽ നീ വന്നിരിക്കുന്നു, വിപ്രർഷേ; എന്നിൽ നീ മഹത്തായ അനുഗ്രഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.