ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.142.1
प्रतिजग्राह तं भीष्मो गुरुं पाण्डुसुतैः सह ।
पौत्रानादाय तान्सर्वान्वसूनि विविधानि च ॥ १.१४२.१ ॥
ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಆ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
1.142.2
शिष्य इति ददौ राजन्द्रोणाय विधिपूर्वकम् ।
तदा द्रोणोऽब्रवीद्वाक्यं भीष्मं बुद्धिमतां वरम् ॥ १.१४२.२ ॥
'ಶಿಷ್ಯರು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು; ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.142.3
कृपस्तिष्ठति चाचार्यः शस्त्रज्ञः प्राज्ञसंमतः ।
मयि तिष्ठति चेद्विप्रो वैमनस्यं गमिष्यति ॥ १.१४२.३ ॥
ಕೃಪನು ಆಚಾರ್ಯನು, ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಅವನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲಿ. ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನೊಡನೆ ಇದ್ದರೆ ಮನಸ್ತಾಪ ಉಂಟಾಗುವುದು.
1.142.4
युष्मान्किंचिच्च याचित्वा धनं संगृह्य हर्षितः ।
स्वमाश्रमपदं राजन्गमिष्यामि यथागतम् ॥ १.१४२.४ ॥
ನಿಮ್ಮಿಂದ ಏನಾದರೂ ಬೇಡಿ, ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಬಂದಂತೆಯೇ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವೆನು.
1.142.5
एवमुक्ते तु विप्रेन्द्रं भीष्मः प्रहरतां वरः ।
अब्रवीद्द्रोणमाचार्यमुख्यं शस्त्रविदां वरम् ॥ १.१४२.५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಲು, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ, ಶಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.142.6
कृपस्तिष्ठतु पूज्यश्च भर्तव्यश्च मया सदा ।
त्वं गुरुर्भव पौत्राणामाचार्यस्त्वं मतो मम।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रांस्त्वमस्त्रज्ञान्कुरु वै सदा ॥ १.१४२.६ ॥
ಕೃಪನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲಿ; ಅವನು ಪೂಜ್ಯನು, ನಾನು ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ನೀನು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಗುರುವಾಗು; ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಆಚಾರ್ಯ. ಈ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸದಾ ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
1.142.7
ततः संपूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वरः ।
विशश्राम महातेजाः पूजितः कुरुवेश्मनि ॥ १.१४२.७ ॥
ನಂತರ ಭೀಷ್ಮರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದ್ರೋಣನು ಕುರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದನು.
1.142.8
विश्रान्तेऽथ गुरौ तस्मिन्पौत्रानादाय कौरवान् ।
शिष्यत्वेन ददौ भीष्मो वसूनि विविधानि च ॥ १.१४२.८ ॥
ಗುರು ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನು ಕೌರವ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.
1.142.9
गृहं च सुपरिच्छन्नं धनधान्यसमाकुलम् ।
भारद्वाजाय सुप्रीतः प्रत्यपादयत प्रभुः ॥ १.१४२.९ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಪ್ರಭು ಭೀಷ್ಮನು ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
1.142.10
स ताञ्शिष्यान्महेष्वासः प्रतिजग्राह कौरवान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो मुदितमानसः ॥ १.१४२.१० ॥
ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ದ್ರೋಣನು ಸಂತೋಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಆ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು—ಕೌರವರನ್ನು, ಪಾಂಡವರನ್ನು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನು—ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
1.142.11
प्रतिगृह्य च तान्सर्वान्द्रोणो वचनमब्रवीत् ।
रहस्येकः प्रतीतात्मा कृतोपसदनांस्तथा ॥ १.१४२.११ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ದ್ರೋಣನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಗೌರವದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿದ ಆ ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.142.12
कार्यं मे काङ्क्षितं किंचिद्धृदि संपरिवर्तते ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं मे तदेतद्वदतानघाः ॥ १.१४२.१२ ॥
ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯದ ಬಯಕೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿದೆ; ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾದ ನೀವು, ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದವರು, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಬೇಕು—ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ.
1.142.13
तच्छ्रुत्वा कौरवेयास्ते तूष्णीमासन्विशांपते ।
अर्जुनस्तु ततः सर्वं प्रतिजज्ञे परन्तप ॥ १.१४२.१३ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೌರವರು ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು, ಓ ರಾಜನೇ. ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಓ ಶತ್ರುತಾಪಕನೇ.
1.142.14
ततोऽर्जुनं तदा मूर्ध्नि समाघ्राय पुनः पुनः ।
प्रीतिपूर्वं परिष्वज्य प्ररुरोद मुदा तदा ॥ १.१४२.१४ ॥
ನಂತರ ದ್ರೋಣನು ಅರ್ಜುನನ ತಲೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಮೂಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅತ್ತನು.
1.142.15
अश्वत्थामानमाहूय द्रोणो वचनमब्रवीत् ।
सखायं विद्धि ते पार्थं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ॥ १.१४२.१५ ॥
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಕರೆದು ದ್ರೋಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಪಾರ್ಥನನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ತಿಳಿ; ನಾನು ಅವನನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.'
1.142.16
साधुसाध्विति तं पार्थः परिष्वज्येदमब्रवीत् ।
अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र परवानस्मि धर्मतः ॥ १.१४२.१६ ॥
'ಸಾಧು, ಸಾಧು!' ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಪಾರ್ಥನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಧರ್ಮದಂತೆ ನಿನ್ನ ಅಧೀನನು.'
1.142.17
शिष्योऽहं त्वत्प्रसादेन जीवामि द्विजसत्तम ।
इत्युक्त्वा तु तदा पार्थः पादौ जग्राह पाण्डवः ॥ १.१४२.१७ ॥
'ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯ; ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆಗ ಪಾಂಡವನಾದ ಪಾರ್ಥನು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
1.142.18
ततो द्रोणः पाण्डुपुत्रानस्त्राणि विविधानि च ।
ग्राहयामास दिव्यानि मानुषाणि च वीर्यवान् ॥ १.१४२.१८ ॥
ನಂತರ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ದ್ರೋಣನು ಪಾಂಡವ ಪುತ್ರರಿಗೆ ವಿವಿಧ ದಿವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡಿಸಿದನು.
1.142.19
राजपुत्रास्तथा चान्ये समेत्य भरतर्षभ ।
अभिजग्मुस्ततो द्रोणमस्त्रार्थे द्विजसत्तमम् ॥ १.१४२.१९ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ದ್ರೋಣರ ಬಳಿ ಹೋದರು.
1.142.20
वृष्णयश्चान्धकाश्चैव नानादेश्याश्च पार्थिवाः ।
सूतपुत्रश्च राधेयो गुरुं द्रोणमियात्तदा ॥ १.१४२.२० ॥
ವೃಷ್ಣಿಗಳು, ಅಂಧಕರು, ನಾನಾ ದೇಶಗಳ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಸೂತಪುತ್ರ ರಾಧೇಯ ಆಗ ಗುರು ದ್ರೋಣರ ಬಳಿ ಹೋದರು.
1.142.21
स्पर्धमानस्तु पार्थेन सूतपुत्रोऽत्यमर्षणः ।
दुर्योधनं समाश्रित्य सोऽवमन्यत पाण्डवान् ॥ १.१४२.२१ ॥
ಪಾರ್ಥನೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಅತಿ ಅಸಹನೆಯ ಸೂತಪುತ್ರನು ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು.
1.142.22
अभ्ययात्स ततो द्रोणं धनुर्वेदचिकीर्षया ।
शिक्षाभुजवलोद्योगैस्तेषु सर्वेषु पाण्डवः ॥ १.१४२.२२ ॥
ಧನುರ್ವೇದವನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನು ದ್ರೋಣರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಶಿಕ್ಷಣ, ಭುಜಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನು ಮುಂದಿದ್ದನು.
1.142.23
अस्त्रविद्यानुरागाच्च विशिष्टोऽभवदर्जुनः ।
तुल्येष्वस्त्रप्रयोगेषु लाघवे सौष्टवेषु च ॥ १.१४२.२३ ॥
ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ವಿಶಿಷ್ಟನಾದನು. ಅಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗ, ಚುರುಕುತನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು.
1.142.24
सर्वेषामेव शिष्याणां बभूवाभ्यधिकोऽर्जुनः ।
ऐन्द्रिमप्रतिमं द्रोण उपदेशेष्वमन्यत ॥ १.१४२.२४ ॥
ಎಲ್ಲ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಜುನನು ಅಧಿಕನಾದನು. ದ್ರೋಣರು ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಅಸಮಾನನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
1.142.25
एवं सर्वकुमाराणामिष्वस्त्रं प्रत्यपादयत् ।
कमण्डलुं च सर्वेषां प्रायच्छच्चिरकारणात् ॥ १.१४२.२५ ॥
ಹೀಗೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು. ದೀರ್ಘ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದು ಕಮಂಡಲವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
1.142.26
पुत्राय च ददौ कुम्भमविलम्बनकारणात् ।
यावत्ते नोपगच्छ्ति तावदस्मै परां क्रियाम् ॥ १.१४२.२६ ॥
ಮಗನಿಗೂ ವಿಳಂಬವಾಗದಂತೆ ಒಂದು ಕುಂಭವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಅವರು ಬರುವವರೆಗೆ ಇವನಿಗೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಲಿ.
1.142.27
द्रोण आचष्ट पुत्राय कर्म तज्जिष्णुरौहत ।
ततः स वारुणास्त्रेण पूरयित्वा कमण्डलुम् ॥ १.१४२.२७ ॥
ದ್ರೋಣನು ಮಗನಿಗೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು; ಜಿಷ್ಣು (ಅರ್ಜುನ) ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆಗ ಅವನು ವರುಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಕಮಂಡಲವನ್ನು ತುಂಬಿ—
1.142.28
सममाचार्यपुत्रेण गुरुमभ्येति फाल्गुनः ।
आचार्यपुत्रात्तस्मात्तु विशेषोपचयेऽपृथक् ॥ १.१४२.२८ ॥
ಆಚಾರ್ಯ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಫಾಲ್ಗುನನು ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆಚಾರ್ಯ ಪುತ್ರನಿಂದ, ವಿಶೇಷ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಭಿನ್ನನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.142.29
न व्यहीयत मेधावी पार्थोऽप्यस्त्रविदां वरः ।
अर्जुनः परमं यत्नमातिष्ठद्गुरुपूजने ॥ १.१४२.२९ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪಾರ್ಥನು, ಅಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದುಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನನು ಗುರುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
1.142.30
अस्त्रे च परमं योगं प्रियो द्रोणस्य चाभवत् ।
तं दृष्ट्वा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम् ॥ १.१४२.३० ॥
ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದನು. ಅರ್ಜುನನು ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
1.142.31
आहूय वचनं द्रोणो रहः सूदमभाषत ।
अन्धकारेऽर्जुनायान्नं न देयं ते कदाचन।
न चाख्येयमिदं चापि मद्वाक्यं विजयेत्वया ॥ १.१४२.३१ ॥
ದ್ರೋಣನು ಅಡುಗೆಯವನನ್ನು ಕರೆದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: "ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಊಟ ನೀಡಬಾರದು. ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು."
1.142.32
ततः कदाचिद्भुञ्जाने प्रववौ वायुरर्जुने ।
तेन तत्र प्रदीपः स दीप्यमानो विलोपितः ॥ १.१४२.३२ ॥
ಆಗ ಒಮ್ಮೆ ಅರ್ಜುನನು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು; ಅದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೀಪ ಆರಿಹೋಯಿತು.
1.142.33
भुक्त एव तु कौन्तेयो नास्यादन्यत्र वर्तते ।
हस्तस्तेजस्विनस्तस्य अनुग्रहणकारणात् ॥ १.१४२.३३ ॥
ಊಟ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಕುಂತೀಪುತ್ರನ ಕೈ ಆ ತೇಜಸ್ವಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
1.142.34
तदभ्यासकृतं मत्वा रात्रावपि स पाण्डवः ।
योग्यां चक्रे महाबाहुर्धनुषा पाण्डुनन्दनः ॥ १.१४२.३४ ॥
ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಫಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪಾಂಡವನು, ಮಹಾಬಾಹು ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರನು ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಯೋಗ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
1.142.35
तस्य ज्यातलनिर्घोषं द्रोणः शुश्राव भारत ।
उपेत्य चैनमुत्थाय परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ १.१४२.३५ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಅವನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯ ಟಂಕಾರದ ಶಬ್ದವನ್ನು ದ್ರೋಣನು ಕೇಳಿದನು. ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಎದ್ದು ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.142.36
प्रयतिष्ये तथा कर्तुं यथा नान्यो धनुर्धरः ।
त्वत्समो भविता लोके सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.१४२.३६ ॥
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಮಾನನಾದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ಇರದಂತೆ ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
1.142.37
ततो द्रोणोऽर्जुनं भूयो हयेषु च गजेषु च ।
रथेषु भूमावपि च रणशिक्षामशिक्षयत् ॥ १.१४२.३७ ॥
ನಂತರ ದ್ರೋಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೂ ಯುದ್ಧಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೀಡಿದನು.
1.142.38
गदायुद्धेऽसिचर्यायां तोमरप्रासशक्तिषु ।
द्रोणः संकीर्णयुद्धे च शिक्षयामास कौरवान् ॥ १.१४२.३८ ॥
ಗದಾಯುದ್ಧ, ಖಡ್ಗಾಭ್ಯಾಸ, ತೋಮರ, ಪ್ರಾಸ, ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನು ಕೌರವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದನು.
1.142.39
तस्य तत्कौशलं श्रुत्वा धनुर्वेदजिघृक्षवः ।
सजानो राजपुत्राश्च समाजग्मुः सहस्रशः ॥ १.१४२.३९ ॥
ಅವನ ಆ ಕೌಶಲವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧನುರ್ವೇದ ಕಲಿಯಲು ಬಯಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.
1.142.40
तान्सर्वाञ्शिक्षयामास द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
ततो निषादराजस्य हिरण्यधनुषः सुतः।
एकलव्यो महाराज द्रोणमभ्याजगाम ह ॥ १.१४२.४० ॥
ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣನು ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದನು. ನಂತರ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಷಾದರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಧನುಸ್ಸಿನ ಮಗ ಏಕಲವ್ಯ ದ್ರೋಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
1.142.41
न स तं प्रतिजग्राह नैषादिरिति चिन्तयन् ।
शिष्यं धनुषि धर्मज्ञस्तेषामेवान्ववेक्षया ॥ १.१४२.४१ ॥
'ಇವನು ನಿಷಾದನ ಮಗ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ದ್ರೋಣನು ಅವನನ್ನು ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವರ (ರಾಜಕುಮಾರರ) ಗೌರವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ.
1.142.42
शिष्योऽसि मम नैषादे प्रयोगे बलत्तरः ।
निवर्तस्व गृहानेव अनुज्ञातोऽसि नित्यशः ॥ १.१४२.४२ ॥
ಓ ನಿಷಾದನೇ, ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಬಲಶಾಲಿ; ಆದರೂ ಹಿಂದಿರುಗು, ಮನೆಗೇ ಹಿಂದಿರುಗು — ನಿನಗೆ ಸದಾ ಅನುಮತಿ ಇದೆ.
1.142.43
स तु द्रोणस्य शिरसा पादौ गृह्य परन्तपः ।
अरण्यमनुसंप्राप्य कृत्वा द्रोणं महीमयम् ॥ १.१४२.४३ ॥
ಆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನು ದ್ರೋಣರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ದ್ರೋಣರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
1.142.44
तस्मिन्नाचार्यवृत्तिं च परमामास्थितस्तदा ।
इष्वस्त्रे योगमातस्थे परं नियममास्थितः ॥ १.१४२.४४ ॥
ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಕುರಿತ ಪರಮ ನಡತೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವನು ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಪರಮ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು.
1.142.45
परया श्रद्धयोपेतो योगेन परमेण च ।
विमोक्षादानसन्धाने लघुत्वं परमाप सः ॥ १.१४२.४५ ॥
ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಅವನು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡುವುದರಲ್ಲಿ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೂಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಚುರುಕುತನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು.
1.142.46
लाघवं चास्त्रयोगं च नचिरात्प्रत्यपद्यत ।
अथ द्रोणाभ्यनुज्ञाताः कदाचित्कुरुपाण्डवाः।
रथैर्विनिर्ययुः सर्वे मृगयामरिमर्दनाः ॥ १.१४२.४६ ॥
ಬೇಗನೆ ಅವನು ಚುರುಕುತನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ಒಮ್ಮೆ ದ್ರೋಣರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಕೌರವ-ಪಾಂಡವರು ಶತ್ರುಮರ್ದನರೆಲ್ಲರೂ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹೊರಟರು.
1.142.47
तत्रोपकरणं गृह्य नरः कश्चिद्यदृच्छया ।
राजन्ननुजगामैकः श्वानमादाय पाण्डवान् ॥ १.१४२.४७ ॥
ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಹಿಡಿದು, ನಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬನೇ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.
1.142.48
तेषां विचरतां तत्र तत्तत्कर्मचिकीर्षया ।
श्वाचरन्स पथा क्रीडन्नैषादिं प्रति जग्मिवान् ॥ १.१४२.४८ ॥
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ನಾಯಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾ ನಿಷಾದ ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಯಿತು.
1.142.49
स कृष्णमलदिग्धाङ्गं कृष्णाजिनजटाघरम् ।
नैषादिं श्वा समालक्ष्य भषंस्तस्थौ तदन्तिके ॥ १.१४२.४९ ॥
ಕಪ್ಪು ಕೊಳೆಯಿಂದ ದೇಹ ಲೇಪಿತನಾದ, ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಟೆ ಧರಿಸಿದ ನಿಷಾದನನ್ನು ನೋಡಿ ನಾಯಿ ಬೊಗಳುತ್ತಾ ಅವನ ಬಳಿ ನಿಂತಿತು.
1.142.50
तदा तस्याथ भषतः शुनः सप्त शरान्मुखे ।
लाघवं दर्शन्नस्त्रे मुमोच युगपद्यथा ॥ १.१४२.५० ॥
ಆಗ ಬೊಗಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನಾಯಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಅವನು ತನ್ನ ಚುರುಕುತನ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟನು.
1.142.51
स तु श्वा शरपूर्णास्यः पाण्डवानाजगाम ह ।
तं दृष्ट्वा पाण्डवा वीराः परं विस्मयमागताः ॥ १.१४२.५१ ॥
ಆ ನಾಯಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ವೀರ ಪಾಂಡವರು ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು.
1.142.52
लाघवं शब्धवेधित्वं दृष्ट्वा तत्परमं तदा ।
प्रेक्ष्य तं व्रीडिताश्चासन्प्रशशंसुश्च सर्वशः ॥ १.१४२.५२ ॥
ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚುರುಕುತನ ಮತ್ತು ಶಬ್ದವೇಧಿ ಕೌಶಲವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಗ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ನಾಚಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೊಗಳಿದರು.
1.142.53
तं ततोऽन्वेषमाणास्ते वने वननिवासिनम् ।
ददृशुः पाण्डवा राजन्नस्यन्तमनिशं शरान् ॥ १.१४२.५३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಆಗ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆ ವನವಾಸಿಯನ್ನು ಕಂಡರು; ಅವನು ನಿರಂತರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು.
1.142.54
न चैनमभ्यजानंस्ते तदा विकृतदर्शनम् ।
तथैनं परिपप्रच्छ्रुः को भवान्कस्य वेत्युत ॥ १.१४२.५४ ॥
ಆಗ ಅವರು ವಿಕೃತ ರೂಪದವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದರು, "ನೀನು ಯಾರು, ಯಾರ ಮಗ?" ಎಂದು.
1.142.55
निषादाधिपतेर्वीरा हिरण्यधनुषः सुतम् ।
द्रोणशिष्यं च मां वित्त धुर्वेदकृतश्रमम् ॥ १.१४२.५५ ॥
ವೀರರೇ, ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿ ಹಿರಣ್ಯಧನುವಿನ ಮಗನಾದ ನನ್ನನ್ನು, ದ್ರೋಣರ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದವನಾಗಿ ತಿಳಿಯಿರಿ.
1.142.56
ते तमाज्ञाय तत्त्वेन पुनरागम्य पाण्डवाः ।
यथा वृत्तं वने सर्वं द्रोणायाचख्युरद्भुतम् ॥ १.१४२.५६ ॥
ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು ದ್ರೋಣರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
1.142.57
कौन्तेयस्त्वर्जुनो राजन्नेकलव्यमनुस्मरन् ।
रहो द्रोणं समासाद्य प्रणयादिदमब्रवीत् ॥ १.१४२.५७ ॥
ರಾಜನೇ, ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಅರ್ಜುನನು ಏಕಲವ್ಯನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.142.58
नन्वहं परिरभ्यैकः प्रीतिपूर्वमिदं वचः ।
भवतोक्तो न मे शिष्यस्त्वद्विशिष्टो भविष्यति ॥ १.१४२.५८ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೇ, ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನು ನಿನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು?
1.142.59
अथ कस्मान्मद्विशिष्टो लोकादपि च वीर्यवान् ।
अन्योऽस्ति भवतः शिष्यो निषादाधिपतेः सुतः। ॥ १.१४२.५९ ॥
ಹಾಗಾದರೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ, ನನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯ, ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಯ ಮಗ, ನಿಮಗೆ ಹೇಗೆ ಇದ್ದಾನೆ?
1.142.60
मुहूर्तमिव तं द्रोणश्चिन्तयित्वा विनिश्चयम् ।
सव्यसाचिनमादाय नैषादिं प्रति जग्मिवान् ॥ १.१४२.६० ॥
ದ್ರೋಣರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅದರ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ನಿಷಾದ ಪುತ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.
1.142.61
ददर्श मलदिग्धाङ्गं जटिलं चीरवाससम् ।
एकलव्यं धनुष्पाणिमस्यन्तमनिशं शरान् ॥ १.१४२.६१ ॥
ದೇಹಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣು ಅಂಟಿದ್ದ, ಜಟೆಯುಳ್ಳ, ನಾರುಮಡಿ ಧರಿಸಿದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಏಕಲವ್ಯನನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು.
1.142.62
एकलव्यस्तु तं दृष्ट्वा द्रोणमायान्तमन्तिकात् ।
अभिगम्योपसंगृह्य जगाम शिरसा महीम् ॥ १.१४२.६२ ॥
ಏಕಲವ್ಯನು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೋಣನನ್ನು ಕಂಡು, ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಲೆಯಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
1.142.63
पूजयित्वा ततो द्रोणं विधिवत्स निषादजः ।
निवेद्य शिष्यमात्मानं तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ॥ १.१४२.६३ ॥
ನಂತರ ಆ ನಿಷಾದ ಪುತ್ರನು ದ್ರೋಣನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ಶಿಷ್ಯನೆಂದು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು.
1.142.64
ततो द्रोणोऽब्रवीद्राजन्नेकलव्यमिदं वचः ।
यदि शिष्योऽसि मे वीर वेतनं दीयतां मम ॥ १.१४२.६४ ॥
ಆಗ ಓ ರಾಜನೇ, ದ್ರೋಣನು ಏಕಲವ್ಯನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ವೀರನೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾದರೆ, ನನಗೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡು.
1.142.65
एकलव्यस्तु तच्छ्रुत्वा प्रीयमाणोऽब्रवीदिदम् ।
किं प्रयच्छामि भगवन्नाज्ञापयतु मां गुरुः ॥ १.१४२.६५ ॥
ಏಕಲವ್ಯನು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಭಗವನ್, ನಾನೇನು ಕೊಡಲಿ? ಗುರುಗಳು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಿ.
1.142.66
न हि किंचिददेयं मे गुरवे ब्रह्मवित्तम ।
तमब्रवीत्त्वयाङ्गुष्ठो दक्षिणो दीयतामिति ॥ १.१४२.६६ ॥
ಓ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಗುರುವಿಗೆ ಕೊಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೂ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಬಲಗೈಯ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಕೊಡು.
1.142.67
एकलव्यस्तु तच्छ्रुत्वा वचो द्रोणस्य दारुणम् ।
प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्सत्ये च नियतः सदा ॥ १.१४२.६७ ॥
ದ್ರೋಣನ ಆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಏಕಲವ್ಯನು, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೃಢನಾಗಿ.
1.142.68
तथैव हृष्टवदनस्तथैवादीनमानसः ।
छित्त्वाऽविचार्य तं प्रादाद्द्रोणायाङ्गुष्ठमात्मनः ॥ १.१४२.६८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದಿಂದ, ಕುಂದದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಯೋಚಿಸದೆ ತನ್ನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
1.142.69
ततः शरं तु नैषादिरङ्गुलीभिर्व्यकर्षत ।
न तथा च स शीघ्रोऽभूद्यथा पूर्वं नराधिप ॥ १.१४२.६९ ॥
ಆಗ ನಿಷಾದನ ಮಗನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಬಾಣವನ್ನು ಎಳೆದನು; ಆದರೆ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅದು ವೇಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಓ ನರಾಧಿಪ.
1.142.70
ततोऽर्जुनः प्रीतमना बभूव विगतज्वरः ।
द्रोणश्च सत्यवागासीन्नान्योऽभिभविताऽर्जुनं ॥ १.१४२.७० ॥
ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ ಚಿಂತೆರಹಿತನಾದನು; ದ್ರೋಣನು ಸತ್ಯವಂತನಾದನು; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಮೀರಲಾರರು.
1.142.71
द्रोणस्य तु तदा शिष्यौ गदायोग्यौ बभूवतुः ।
दुर्योधनश्च भीमश्च सदा संरब्धणानसौ ॥ १.१४२.७१ ॥
ಆಗ ದ್ರೋಣನ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರು ಗದಾಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದರು — ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಭೀಮ; ಅವರು ಸದಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರರಾಗಿದ್ದರು.
1.142.72
अश्वत्थामा रहस्येषु सर्वेष्वभ्यधिकोऽभवत् ।
तथाऽतिपुरुषानन्यान्त्सारुकौ यमजावुभौ ॥ १.१४२.७२ ॥
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಎಲ್ಲ ರಹಸ್ಯ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು; ಇತರ ಅಸಾಧಾರಣ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅವಳಿ ಸೋದರರೂ.
1.142.73
युधिष्ठिरो रथश्रेष्ठः सर्वत्र तु धनञ्जयः ।
प्रथितः सागरान्तायां रथयूथपयूथपः ॥ १.१४२.७३ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಥವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಸಾಗರದವರೆಗೆ, ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ರಥಯೂಥಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ.
1.142.74
बुद्धियोगबलोत्साहः सर्वास्त्रेषु च निष्ठितः ।
अस्त्रे गुर्वनुरागे च विशिष्टोऽभवदर्जुनः ॥ १.१४२.७४ ॥
ಬುದ್ಧಿ, ಯೋಗ, ಬಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾದನು; ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿನ ಅನುರಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟನಾದನು.
1.142.75
तुल्येष्वस्त्रोपदेशेषु सौष्ठवेन च वीर्यवान् ।
एकः सर्वकुमाराणां बभूवातिरथोऽर्जुनः ॥ १.१४२.७५ ॥
ಸಮಾನ ಅಸ್ತ್ರೋಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ತನ್ನ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕುಮಾರರಲ್ಲಿ ಅತಿರಥನಾದನು.
1.142.76
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनञ्जयम् ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानो नामृष्यन्त परस्परम् ॥ १.१४२.७६ ॥
ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯನಾದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು, ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಧನಂಜಯನನ್ನು ದುರಾತ್ಮರಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರು.
1.142.77
तांस्तु सर्वान्समानीय सर्वविद्यास्त्रशिक्षितान् ।
द्रोणः प्रहरणज्ञाने जिज्ञासुः पुरुषर्षभः ॥ १.१४२.७७ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ — ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರನ್ನು — ಕೂಡಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ದ್ರೋಣ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
1.142.78
कृत्रिमं भासमारोप्य वृक्षाग्रे शिल्पिभिः कृतम् ।
अविज्ञातं कुमाराणां लक्ष्यभूतमुपादिशत् ॥ १.१४२.७८ ॥
ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೃತಕ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರರು ಎಂದೂ ನೋಡದಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದನು.
1.142.79
शीघ्रं भन्तः सर्वेऽपि धनूंष्यादाय सर्वशः ।
भासमेतं समुद्दिश्य तिष्ठध्वं सन्धितेषतः ॥ १.१४२.७९ ॥
ಪ್ರಿಯರೇ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಬೇಗನೆ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಈ ಭಾಸಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೂಡಿ ನಿಲ್ಲಿ.
1.142.80
मद्वाक्यसमकालं तु शिरोऽस्य विनिपात्यताम् ।
एकैकशो नियोक्ष्यामि तथा कुरुत पुत्रकाः ॥ १.१४२.८० ॥
ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಇದರ ತಲೆ ಉರುಳಿಸಲಿ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮಕ್ಕಳೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿ.
1.142.81
ततो युधिष्ठिरं पूर्वमुवाचाङ्गिरसां वरः ।
संधत्स्व बामं दुर्धर्ष मद्वाक्यान्ते विमुञ्चतम् ॥ १.१४२.८१ ॥
ಆಗ ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಮೊದಲು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಓ ದುರ್ಧರ್ಷನೇ, ಎಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೂಡು; ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡು.
1.142.82
ततो युधिष्ठिरः पूर्वं धनुर्गृह्य परन्तपः ।
तस्थौ भासं समुद्दिश्य गुरुवाक्यप्रचोदितः ॥ १.१४२.८२ ॥
ಆಗ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮೊದಲು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗುರುವಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಭಾಸಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ನಿಂತನು.
1.142.83
ततो विततधन्वानं द्रोणस्तं कुरुनन्दनम् ।
स मुहूर्तादुवाचेदं वचनं भरतर्षभ ॥ १.१४२.८३ ॥
ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಸೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಕುರುನಂದನನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಕ್ಷಣಕಾಲದ ನಂತರ ಅವನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ,
1.142.84
पश्यसि त्वं द्रुमाग्रस्थं भासं नरवरात्मज ।
पश्यामीत्येवमाचार्यं प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ॥ १.१४२.८४ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನ ಮಗನೇ, ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ಭಾಸಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವೆಯಾ? "ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.142.85
स मुहूर्तादिव पुनर्द्रोणस्तं प्रत्यभाषत ।
अथ वृक्षमिमं मां वा भ्रातॄन्वाऽपि प्रपश्यसि ॥ १.१४२.८५ ॥
ಕ್ಷಣದ ನಂತರ ದ್ರೋಣನು ಅವನೊಡನೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: "ಈಗ ನೀನು ಈ ಮರವನ್ನೋ, ನನ್ನನ್ನೋ, ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರನ್ನೋ ನೋಡುತ್ತಿರುವೆಯಾ?"
1.142.86
तमुवाच स कौन्तेयः पश्याम्येनं नवस्पतिम् ।
भन्तं च तथा भ्रातॄन्भासं चेति पुनःपुनः ॥ १.१४२.८६ ॥
ಕುಂತಿಯ ಮಗನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಈ ಮರವನ್ನು, ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು, ಸಹೋದರರನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.
1.142.87
तमुवाचापसर्पेति द्रोणोऽप्रीतमना इव ।
नैतच्छक्यं त्वया वेद्धुं लक्ष्यमित्येव कुत्सयन् ॥ १.१४२.८७ ॥
ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದಂತೆ ಅವನಿಗೆ "ಹಿಂದೆ ಸರಿ" ಎಂದನು; "ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ಭೇದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು.
1.142.88
ततो दुर्योधनादींस्तान्धार्तराष्ट्रान्महायशाः ।
तेनैव क्रमयोगेन जिज्ञासुः पर्यपृच्छत ॥ १.१४२.८८ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯು, ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ದುರ್ಯೋಧನನೇ ಮೊದಲಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
1.142.89
अन्यांश्च शिष्यान्भीमादीन्राज्ञश्चैवान्यदेशजान् ।
यदा च सर्वे तत्सर्वं पश्याम इति कुत्सिताः ॥ १.१४२.८९ ॥
ಇತರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು, ಭೀಮನೇ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು, ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಜರನ್ನೂ ಕೇಳಿದನು; ಎಲ್ಲರೂ "ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದಾಗ ಅವರು ನಿಂದಿತರಾದರು.