ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.142.1
प्रतिजग्राह तं भीष्मो गुरुं पाण्डुसुतैः सह ।
पौत्रानादाय तान्सर्वान्वसूनि विविधानि च ॥ १.१४२.१ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୀଷ୍ମ ସେହି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେହି ସମସ୍ତ ପୌତ୍ର ଓ ବିବିଧ ଧନ ନେଇ।
1.142.2
शिष्य इति ददौ राजन्द्रोणाय विधिपूर्वकम् ।
तदा द्रोणोऽब्रवीद्वाक्यं भीष्मं बुद्धिमतां वरम् ॥ १.१४२.२ ॥
'ଶିଷ୍ୟ' ବୋଲି ହେ ରାଜନ୍, ବିଧିପୂର୍ବକ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତଦା ଦ୍ରୋଣ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.142.3
कृपस्तिष्ठति चाचार्यः शस्त्रज्ञः प्राज्ञसंमतः ।
मयि तिष्ठति चेद्विप्रो वैमनस्यं गमिष्यति ॥ १.१४२.३ ॥
କୃପ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ସେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତୁ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ସହିତ ରହିଲେ ମନୋମାଳିନ୍ୟ ହେବ।
1.142.4
युष्मान्किंचिच्च याचित्वा धनं संगृह्य हर्षितः ।
स्वमाश्रमपदं राजन्गमिष्यामि यथागतम् ॥ १.१४२.४ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଯାଚି, ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଆସିଥିବା ପରି ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବି।
1.142.5
एवमुक्ते तु विप्रेन्द्रं भीष्मः प्रहरतां वरः ।
अब्रवीद्द्रोणमाचार्यमुख्यं शस्त्रविदां वरम् ॥ १.१४२.५ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଶସ୍ତ୍ରବିଦଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.142.6
कृपस्तिष्ठतु पूज्यश्च भर्तव्यश्च मया सदा ।
त्वं गुरुर्भव पौत्राणामाचार्यस्त्वं मतो मम।
प्रतिगृह्णीष्व पुत्रांस्त्वमस्त्रज्ञान्कुरु वै सदा ॥ १.१४२.६ ॥
କୃପ ଏଠାରେ ରହନ୍ତୁ; ସେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବି। ତୁମେ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ହୁଅ; ମୋ ମତରେ ତୁମେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ କର।
1.142.7
ततः संपूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वरः ।
विशश्राम महातेजाः पूजितः कुरुवेश्मनि ॥ १.१४२.७ ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣ କୁରୁ ଭବନରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
1.142.8
विश्रान्तेऽथ गुरौ तस्मिन्पौत्रानादाय कौरवान् ।
शिष्यत्वेन ददौ भीष्मो वसूनि विविधानि च ॥ १.१४२.८ ॥
ଗୁରୁ ବିଶ୍ରାମ କଲା ପରେ ଭୀଷ୍ମ କୌରବ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ସମର୍ପଣ କଲେ ଏବଂ ବିବିଧ ଧନ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
1.142.9
गृहं च सुपरिच्छन्नं धनधान्यसमाकुलम् ।
भारद्वाजाय सुप्रीतः प्रत्यपादयत प्रभुः ॥ १.१४२.९ ॥
ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମ ଧନଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁଦୃଢ଼ ଛାତ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଗୃହ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
1.142.10
स ताञ्शिष्यान्महेष्वासः प्रतिजग्राह कौरवान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो मुदितमानसः ॥ १.१४२.१० ॥
ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଦ୍ରୋଣ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେହି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ—କୌରବ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ—ଗ୍ରହଣ କଲେ।
1.142.11
प्रतिगृह्य च तान्सर्वान्द्रोणो वचनमब्रवीत् ।
रहस्येकः प्रतीतात्मा कृतोपसदनांस्तथा ॥ १.१४२.११ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଦ୍ରୋଣ ଏକାନ୍ତରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.142.12
कार्यं मे काङ्क्षितं किंचिद्धृदि संपरिवर्तते ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं मे तदेतद्वदतानघाः ॥ १.१४२.१२ ॥
ମୋ ହୃଦୟରେ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟର ଇଚ୍ଛା ଘୂରୁଛି; ହେ ନିଷ୍ପାପମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ତୁମେମାନେ ତାହା ମୋତେ ଦେବ—ଏହା କୁହ।
1.142.13
तच्छ्रुत्वा कौरवेयास्ते तूष्णीमासन्विशांपते ।
अर्जुनस्तु ततः सर्वं प्रतिजज्ञे परन्तप ॥ १.१४२.१३ ॥
ଏହା ଶୁଣି କୌରବମାନେ ନୀରବ ରହିଲେ, ହେ ରାଜନ୍। ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ସବୁକିଛି କରିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପକ।
1.142.14
ततोऽर्जुनं तदा मूर्ध्नि समाघ्राय पुनः पुनः ।
प्रीतिपूर्वं परिष्वज्य प्ररुरोद मुदा तदा ॥ १.१४२.१४ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମସ୍ତକ ବାରମ୍ବାର ଆଘ୍ରାଣ କଲେ, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ କାନ୍ଦିଲେ।
1.142.15
अश्वत्थामानमाहूय द्रोणो वचनमब्रवीत् ।
सखायं विद्धि ते पार्थं मया दत्तः प्रगृह्यताम् ॥ १.१४२.१५ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ଡାକି ଦ୍ରୋଣ କହିଲେ: 'ପାର୍ଥଙ୍କୁ ତୁମର ସଖା ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
1.142.16
साधुसाध्विति तं पार्थः परिष्वज्येदमब्रवीत् ।
अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र परवानस्मि धर्मतः ॥ १.१४२.१६ ॥
'ସାଧୁ, ସାଧୁ!' କହି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପାର୍ଥ କହିଲେ: 'ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ।'
1.142.17
शिष्योऽहं त्वत्प्रसादेन जीवामि द्विजसत्तम ।
इत्युक्त्वा तु तदा पार्थः पादौ जग्राह पाण्डवः ॥ १.१४२.१७ ॥
'ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ହିଁ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।' ଏହା କହି ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ।
1.142.18
ततो द्रोणः पाण्डुपुत्रानस्त्राणि विविधानि च ।
ग्राहयामास दिव्यानि मानुषाणि च वीर्यवान् ॥ १.१४२.१८ ॥
ତା'ପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିବିଧ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନୁଷ ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରାଇଲେ।
1.142.19
राजपुत्रास्तथा चान्ये समेत्य भरतर्षभ ।
अभिजग्मुस्ततो द्रोणमस्त्रार्थे द्विजसत्तमम् ॥ १.१४२.१९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.142.20
वृष्णयश्चान्धकाश्चैव नानादेश्याश्च पार्थिवाः ।
सूतपुत्रश्च राधेयो गुरुं द्रोणमियात्तदा ॥ १.१४२.२० ॥
ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ନାନା ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏବଂ ସୂତପୁତ୍ର ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ସେତେବେଳେ ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.142.21
स्पर्धमानस्तु पार्थेन सूतपुत्रोऽत्यमर्षणः ।
दुर्योधनं समाश्रित्य सोऽवमन्यत पाण्डवान् ॥ १.१४२.२१ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସହିଷ୍ଣୁ ସୂତପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲା।
1.142.22
अभ्ययात्स ततो द्रोणं धनुर्वेदचिकीर्षया ।
शिक्षाभुजवलोद्योगैस्तेषु सर्वेषु पाण्डवः ॥ १.१४२.२२ ॥
ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା। ଶିକ୍ଷା, ବାହୁବଳ ଓ ଉଦ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରହିଲେ।
1.142.23
अस्त्रविद्यानुरागाच्च विशिष्टोऽभवदर्जुनः ।
तुल्येष्वस्त्रप्रयोगेषु लाघवे सौष्टवेषु च ॥ १.१४२.२३ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ହେତୁ ଅର୍ଜୁନ ବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ। ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରୟୋଗ, ଚଟପଟିଆପଣ ଓ କୌଶଳରେ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରହିଲେ।
1.142.24
सर्वेषामेव शिष्याणां बभूवाभ्यधिकोऽर्जुनः ।
ऐन्द्रिमप्रतिमं द्रोण उपदेशेष्वमन्यत ॥ १.१४२.२४ ॥
ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଅଧିକ ହେଲେ। ଉପଦେଶରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତୁଳନୀୟ ମନେ କଲେ।
1.142.25
एवं सर्वकुमाराणामिष्वस्त्रं प्रत्यपादयत् ।
कमण्डलुं च सर्वेषां प्रायच्छच्चिरकारणात् ॥ १.१४२.२५ ॥
ଏହିପରି ସେ ସମସ୍ତ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ। ଦୀର୍ଘ ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଲେ।
1.142.26
पुत्राय च ददौ कुम्भमविलम्बनकारणात् ।
यावत्ते नोपगच्छ्ति तावदस्मै परां क्रियाम् ॥ १.१४२.२६ ॥
ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ ବୋଲି ସେ ଗୋଟିଏ କୁମ୍ଭ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଚାଲୁ ରହୁ।
1.142.27
द्रोण आचष्ट पुत्राय कर्म तज्जिष्णुरौहत ।
ततः स वारुणास्त्रेण पूरयित्वा कमण्डलुम् ॥ १.१४२.२७ ॥
ଦ୍ରୋଣ ପୁଅକୁ ସେ କର୍ମ କହିଲେ; ଜିଷ୍ଣୁ (ଅର୍ଜୁନ) ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତା'ପରେ ସେ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କମଣ୍ଡଳୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି—
1.142.28
सममाचार्यपुत्रेण गुरुमभ्येति फाल्गुनः ।
आचार्यपुत्रात्तस्मात्तु विशेषोपचयेऽपृथक् ॥ १.१४२.२८ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ର ସହ ଫାଲ୍ଗୁନ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ରଠାରୁ, ବିଶେଷ ଅଭ୍ୟାସ-ସଞ୍ଚୟରେ, ସେ ପୃଥକ୍ ନଥିଲେ।
1.142.29
न व्यहीयत मेधावी पार्थोऽप्यस्त्रविदां वरः ।
अर्जुनः परमं यत्नमातिष्ठद्गुरुपूजने ॥ १.१४२.२९ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପଛରେ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ଅର୍ଜୁନ ଗୁରୁପୂଜାରେ ପରମ ଯତ୍ନ କଲେ।
1.142.30
अस्त्रे च परमं योगं प्रियो द्रोणस्य चाभवत् ।
तं दृष्ट्वा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम् ॥ १.१४२.३० ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପରମ ଯୋଗ୍ୟତା ଲାଭ କରି ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଦା ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଦେଖି—
1.142.31
आहूय वचनं द्रोणो रहः सूदमभाषत ।
अन्धकारेऽर्जुनायान्नं न देयं ते कदाचन।
न चाख्येयमिदं चापि मद्वाक्यं विजयेत्वया ॥ १.१४२.३१ ॥
ଦ୍ରୋଣ ରନ୍ଧାଘରିଆକୁ ଡାକି ଏକାନ୍ତରେ କହିଲେ, "ଅନ୍ଧାରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କେବେ ହେଁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ ନାହିଁ। ଏବଂ ମୋର ଏହି କଥା କାହାକୁ କହ ନାହିଁ।"
1.142.32
ततः कदाचिद्भुञ्जाने प्रववौ वायुरर्जुने ।
तेन तत्र प्रदीपः स दीप्यमानो विलोपितः ॥ १.१४२.३२ ॥
ତା'ପରେ ଥରେ ଅର୍ଜୁନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ ପବନ ବହିଲା; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଜଳୁଥିବା ସେହି ଦୀପ ନିଭି ଗଲା।
1.142.33
भुक्त एव तु कौन्तेयो नास्यादन्यत्र वर्तते ।
हस्तस्तेजस्विनस्तस्य अनुग्रहणकारणात् ॥ १.१४२.३३ ॥
ଭୋଜନ ସାରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସର ଅନୁଗ୍ରହ ହେତୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଉ ନ ଥିଲା।
1.142.34
तदभ्यासकृतं मत्वा रात्रावपि स पाण्डवः ।
योग्यां चक्रे महाबाहुर्धनुषा पाण्डुनन्दनः ॥ १.१४२.३४ ॥
ତାହାକୁ ନିଜର ଅଭ୍ୟାସରୁ ଜାତ ବୋଲି ଭାବି ରାତ୍ରିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାଣ୍ଡବ, ମହାବାହୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଧନୁ ସହ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ।
1.142.35
तस्य ज्यातलनिर्घोषं द्रोणः शुश्राव भारत ।
उपेत्य चैनमुत्थाय परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ १.१४२.३५ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କ ଧନୁର ଛିଣ୍ଡାର ଟଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ଦ୍ରୋଣ ଶୁଣିଲେ। ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଉଠି ତାହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେ ଏହା କହିଲେ।
1.142.36
प्रयतिष्ये तथा कर्तुं यथा नान्यो धनुर्धरः ।
त्वत्समो भविता लोके सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.१४२.३६ ॥
ଜଗତରେ ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ ଧନୁର୍ଧର ଯେପରି ନ ହୁଏ, ମୁଁ ସେଭଳି ଯତ୍ନ କରିବି। ଏହା ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
1.142.37
ततो द्रोणोऽर्जुनं भूयो हयेषु च गजेषु च ।
रथेषु भूमावपि च रणशिक्षामशिक्षयत् ॥ १.१४२.३७ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଉପରେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
1.142.38
गदायुद्धेऽसिचर्यायां तोमरप्रासशक्तिषु ।
द्रोणः संकीर्णयुद्धे च शिक्षयामास कौरवान् ॥ १.१४२.३८ ॥
ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ଖଡ୍ଗ ଅଭ୍ୟାସ, ତୋମର, ପ୍ରାସ ଓ ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏବଂ ମିଶ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ କୌରବମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
1.142.39
तस्य तत्कौशलं श्रुत्वा धनुर्वेदजिघृक्षवः ।
सजानो राजपुत्राश्च समाजग्मुः सहस्रशः ॥ १.१४२.३९ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି କୌଶଳ ଶୁଣି ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ହଜାରେ ହଜାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
1.142.40
तान्सर्वाञ्शिक्षयामास द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
ततो निषादराजस्य हिरण्यधनुषः सुतः।
एकलव्यो महाराज द्रोणमभ्याजगाम ह ॥ १.१४२.४० ॥
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ। ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ନିଷାଦରାଜ ହିରଣ୍ୟଧନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
1.142.41
न स तं प्रतिजग्राह नैषादिरिति चिन्तयन् ।
शिष्यं धनुषि धर्मज्ञस्तेषामेवान्ववेक्षया ॥ १.१४२.४१ ॥
'ଏ ନିଷାଦର ପୁତ୍ର' ଏହା ଭାବି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦ୍ରୋଣ ତାକୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କେବଳ ସେମାନଙ୍କ (ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ) ସମ୍ମାନର ବିଚାରରେ।
1.142.42
शिष्योऽसि मम नैषादे प्रयोगे बलत्तरः ।
निवर्तस्व गृहानेव अनुज्ञातोऽसि नित्यशः ॥ १.१४२.४२ ॥
ହେ ନିଷାଦ ପୁତ୍ର, ଅଭ୍ୟାସରେ ତୁମେ ମୋ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଳବାନ; ତଥାପି ଫେରିଯାଅ, ଘରକୁ ହିଁ ଫେରିଯାଅ — ତୁମକୁ ସର୍ବଦା ଅନୁମତି ଅଛି।
1.142.43
स तु द्रोणस्य शिरसा पादौ गृह्य परन्तपः ।
अरण्यमनुसंप्राप्य कृत्वा द्रोणं महीमयम् ॥ १.१४२.४३ ॥
ଶତ୍ରୁପୀଡ଼ନ ସେହି ବୀର ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଦରେ ମସ୍ତକ ନ୍ୟସ୍ତ କରି ବନକୁ ଯାଇ ମାଟିରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କଲେ।
1.142.44
तस्मिन्नाचार्यवृत्तिं च परमामास्थितस्तदा ।
इष्वस्त्रे योगमातस्थे परं नियममास्थितः ॥ १.१४२.४४ ॥
ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ପରମ ଆଚରଣ ରଖି ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଭ୍ୟାସରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ନିୟମ ପାଳନ କଲେ।
1.142.45
परया श्रद्धयोपेतो योगेन परमेण च ।
विमोक्षादानसन्धाने लघुत्वं परमाप सः ॥ १.१४२.४५ ॥
ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସରେ ସେ ବାଣ ଛାଡ଼ିବା, ଉଠାଇବା ଓ ଯୋଡ଼ିବାରେ ପରମ ଚପଳତା ଲାଭ କଲେ।
1.142.46
लाघवं चास्त्रयोगं च नचिरात्प्रत्यपद्यत ।
अथ द्रोणाभ्यनुज्ञाताः कदाचित्कुरुपाण्डवाः।
रथैर्विनिर्ययुः सर्वे मृगयामरिमर्दनाः ॥ १.१४२.४६ ॥
ଶୀଘ୍ର ସେ ଚପଳତା ଓ ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରୟୋଗ ଉଭୟ ଲାଭ କଲେ। ତା'ପରେ ଥରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତେ, ରଥରେ ଶିକାର ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
1.142.47
तत्रोपकरणं गृह्य नरः कश्चिद्यदृच्छया ।
राजन्ननुजगामैकः श्वानमादाय पाण्डवान् ॥ १.१४२.४७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ଜଣେ ମଣିଷ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ, କୁକୁରକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ, ଏକାକୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
1.142.48
तेषां विचरतां तत्र तत्तत्कर्मचिकीर्षया ।
श्वाचरन्स पथा क्रीडन्नैषादिं प्रति जग्मिवान् ॥ १.१४२.४८ ॥
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେହି କୁକୁର ବାଟରେ ଖେଳି ଖେଳି ନିଷାଦ ସ୍ତ୍ରୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
1.142.49
स कृष्णमलदिग्धाङ्गं कृष्णाजिनजटाघरम् ।
नैषादिं श्वा समालक्ष्य भषंस्तस्थौ तदन्तिके ॥ १.१४२.४९ ॥
କଳା ମଇଳାରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀର, କଳା ମୃଗଚର୍ମ ଓ ଜଟାଧାରୀ ସେହି ନିଷାଦକୁ ଦେଖି କୁକୁରଟି ଭୁକି ଭୁକି ତାର ନିକଟରେ ଠିଆ ହେଲା।
1.142.50
तदा तस्याथ भषतः शुनः सप्त शरान्मुखे ।
लाघवं दर्शन्नस्त्रे मुमोच युगपद्यथा ॥ १.१४२.५० ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ଭୁକୁଥିବା କୁକୁରର ମୁଖରେ ସେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ ସାତଟି ବାଣ ଏକସାଥେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
1.142.51
स तु श्वा शरपूर्णास्यः पाण्डवानाजगाम ह ।
तं दृष्ट्वा पाण्डवा वीराः परं विस्मयमागताः ॥ १.१४२.५१ ॥
ସେ କୁକୁର ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଖ ନେଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ତାକୁ ଦେଖି ବୀର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
1.142.52
लाघवं शब्धवेधित्वं दृष्ट्वा तत्परमं तदा ।
प्रेक्ष्य तं व्रीडिताश्चासन्प्रशशंसुश्च सर्वशः ॥ १.१४२.५२ ॥
ସେହି ପରମ ଦକ୍ଷତା ଓ ଶବ୍ଦବେଧୀ କୌଶଳ ଦେଖି ସେତେବେଳେ ତାକୁ ଚାହିଁ ସେମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସବୁ ଦିଗରୁ ତାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
1.142.53
तं ततोऽन्वेषमाणास्ते वने वननिवासिनम् ।
ददृशुः पाण्डवा राजन्नस्यन्तमनिशं शरान् ॥ १.१४२.५३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ତାକୁ ଖୋଜୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନରେ ସେହି ବନବାସୀକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ନିରନ୍ତର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲା।
1.142.54
न चैनमभ्यजानंस्ते तदा विकृतदर्शनम् ।
तथैनं परिपप्रच्छ्रुः को भवान्कस्य वेत्युत ॥ १.१४२.५४ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ବିକୃତ ରୂପଧାରୀକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ତାକୁ ପଚାରିଲେ, "ଆପଣ କିଏ, ଏବଂ କାହାର ପୁତ୍ର?"
1.142.55
निषादाधिपतेर्वीरा हिरण्यधनुषः सुतम् ।
द्रोणशिष्यं च मां वित्त धुर्वेदकृतश्रमम् ॥ १.१४२.५५ ॥
ହେ ବୀରଗଣ, ନିଷାଦାଧିପତି ହିରଣ୍ୟଧନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ପରିଶ୍ରମୀ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତୁ।
1.142.56
ते तमाज्ञाय तत्त्वेन पुनरागम्य पाण्डवाः ।
यथा वृत्तं वने सर्वं द्रोणायाचख्युरद्भुतम् ॥ १.१४२.५६ ॥
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ଚିହ୍ନି, ପୁନର୍ବାର ଫେରି, ବନରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.142.57
कौन्तेयस्त्वर्जुनो राजन्नेकलव्यमनुस्मरन् ।
रहो द्रोणं समासाद्य प्रणयादिदमब्रवीत् ॥ १.१४२.५७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏକାନ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସ୍ନେହରେ ଏହା କହିଲେ।
1.142.58
नन्वहं परिरभ्यैकः प्रीतिपूर्वमिदं वचः ।
भवतोक्तो न मे शिष्यस्त्वद्विशिष्टो भविष्यति ॥ १.१४२.५८ ॥
ତୁମେ କ'ଣ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏକାନ୍ତରେ ଏହା କହିନଥିଲ ଯେ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ ନାହିଁ?
1.142.59
अथ कस्मान्मद्विशिष्टो लोकादपि च वीर्यवान् ।
अन्योऽस्ति भवतः शिष्यो निषादाधिपतेः सुतः। ॥ १.१४२.५९ ॥
ତେବେ କାହିଁକି ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ଏବଂ ମୋଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆପଣଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଷ୍ୟ, ନିଷାଦାଧିପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଛି?
1.142.60
मुहूर्तमिव तं द्रोणश्चिन्तयित्वा विनिश्चयम् ।
सव्यसाचिनमादाय नैषादिं प्रति जग्मिवान् ॥ १.१४२.६० ॥
ଦ୍ରୋଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ନୈଷାଦି ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.142.61
ददर्श मलदिग्धाङ्गं जटिलं चीरवाससम् ।
एकलव्यं धनुष्पाणिमस्यन्तमनिशं शरान् ॥ १.१४२.६१ ॥
ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏକଲବ୍ୟ ଶରୀରରେ ମଇଳା ଲାଗିଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତ, ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ନିରନ୍ତର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଛି।
1.142.62
एकलव्यस्तु तं दृष्ट्वा द्रोणमायान्तमन्तिकात् ।
अभिगम्योपसंगृह्य जगाम शिरसा महीम् ॥ १.१४२.६२ ॥
ଏକଲବ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧରି ମସ୍ତକରେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରି ପ୍ରଣାମ କଲା।
1.142.63
पूजयित्वा ततो द्रोणं विधिवत्स निषादजः ।
निवेद्य शिष्यमात्मानं तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ॥ १.१४२.६३ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ନିଷାଦପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ନିଜକୁ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ସମର୍ପଣ କରି, କରଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲା।
1.142.64
ततो द्रोणोऽब्रवीद्राजन्नेकलव्यमिदं वचः ।
यदि शिष्योऽसि मे वीर वेतनं दीयतां मम ॥ १.१४२.६४ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୋଣ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ବୀର, ଯଦି ତୁ ମୋର ଶିଷ୍ୟ, ତେବେ ମୋତେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେ।
1.142.65
एकलव्यस्तु तच्छ्रुत्वा प्रीयमाणोऽब्रवीदिदम् ।
किं प्रयच्छामि भगवन्नाज्ञापयतु मां गुरुः ॥ १.१४२.६५ ॥
ଏକଲବ୍ୟ ତାହା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲା: ହେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ କ'ଣ ଦେବି? ଗୁରୁ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।
1.142.66
न हि किंचिददेयं मे गुरवे ब्रह्मवित्तम ।
तमब्रवीत्त्वयाङ्गुष्ठो दक्षिणो दीयतामिति ॥ १.१४२.६६ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ କିଛି ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ତାକୁ କହିଲେ: ତୋର ଡାହାଣ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଦିଆଯାଉ।
1.142.67
एकलव्यस्तु तच्छ्रुत्वा वचो द्रोणस्य दारुणम् ।
प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्सत्ये च नियतः सदा ॥ १.१४२.६७ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ସେହି କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଏକଲବ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ରକ୍ଷା କରି ଓ ସତ୍ୟରେ ସଦା ଦୃଢ଼ ରହି।
1.142.68
तथैव हृष्टवदनस्तथैवादीनमानसः ।
छित्त्वाऽविचार्य तं प्रादाद्द्रोणायाङ्गुष्ठमात्मनः ॥ १.१४२.६८ ॥
ସେହିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖ ଓ ଅବିଚଳିତ ମନରେ, ବିନା ବିଚାରରେ ସେ ନିଜ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି କାଟି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଲା।
1.142.69
ततः शरं तु नैषादिरङ्गुलीभिर्व्यकर्षत ।
न तथा च स शीघ्रोऽभूद्यथा पूर्वं नराधिप ॥ १.१४२.६९ ॥
ତା'ପରେ ନିଷାଦପୁତ୍ର ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବାଣ ଟାଣିଲା; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ପରି ତାହା ଶୀଘ୍ର ରହିଲା ନାହିଁ, ହେ ନରାଧିପ।
1.142.70
ततोऽर्जुनः प्रीतमना बभूव विगतज्वरः ।
द्रोणश्च सत्यवागासीन्नान्योऽभिभविताऽर्जुनं ॥ १.१४२.७० ॥
ତେବେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରସନ୍ନମନା ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଦ୍ରୋଣ ସତ୍ୟବାଦୀ ରହିଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଆଉ କେହି ରହିଲେ ନାହିଁ।
1.142.71
द्रोणस्य तु तदा शिष्यौ गदायोग्यौ बभूवतुः ।
दुर्योधनश्च भीमश्च सदा संरब्धणानसौ ॥ १.१४२.७१ ॥
ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ — ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଭୀମ, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଗ୍ର ଥିଲେ।
1.142.72
अश्वत्थामा रहस्येषु सर्वेष्वभ्यधिकोऽभवत् ।
तथाऽतिपुरुषानन्यान्त्सारुकौ यमजावुभौ ॥ १.१४२.७२ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ପୁରୁଷ ଓ ଯମଜ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ।
1.142.73
युधिष्ठिरो रथश्रेष्ठः सर्वत्र तु धनञ्जयः ।
प्रथितः सागरान्तायां रथयूथपयूथपः ॥ १.१४२.७३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସର୍ବତ୍ର, ସାଗରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ରଥଯୂଥର ଯୂଥପତିଙ୍କ ଯୂଥପତି।
1.142.74
बुद्धियोगबलोत्साहः सर्वास्त्रेषु च निष्ठितः ।
अस्त्रे गुर्वनुरागे च विशिष्टोऽभवदर्जुनः ॥ १.१४२.७४ ॥
ବୁଦ୍ଧି, ଯୋଗ, ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ହେଲେ; ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଓ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗରେ ବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.142.75
तुल्येष्वस्त्रोपदेशेषु सौष्ठवेन च वीर्यवान् ।
एकः सर्वकुमाराणां बभूवातिरथोऽर्जुनः ॥ १.१४२.७५ ॥
ସମାନ ଅସ୍ତ୍ରୋପଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିପୁଣତା ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକାକୀ ସମସ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିରଥ ହେଲେ।
1.142.76
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनञ्जयम् ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानो नामृष्यन्त परस्परम् ॥ १.१४२.७६ ॥
ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭୀମସେନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦୁରାତ୍ମା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର-ପୁତ୍ରମାନେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.142.77
तांस्तु सर्वान्समानीय सर्वविद्यास्त्रशिक्षितान् ।
द्रोणः प्रहरणज्ञाने जिज्ञासुः पुरुषर्षभः ॥ १.१४२.७७ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ — ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କୁ — ଏକତ୍ର କରି, ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ଦ୍ରୋଣ।
1.142.78
कृत्रिमं भासमारोप्य वृक्षाग्रे शिल्पिभिः कृतम् ।
अविज्ञातं कुमाराणां लक्ष्यभूतमुपादिशत् ॥ १.१४२.७८ ॥
ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଏକ କୃତ୍ରିମ ପକ୍ଷୀକୁ ଗଛ ଶୀର୍ଷରେ ରଖି, ଯାହା କୁମାରମାନେ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରୂପେ ସେ ଦେଖାଇଲେ।
1.142.79
शीघ्रं भन्तः सर्वेऽपि धनूंष्यादाय सर्वशः ।
भासमेतं समुद्दिश्य तिष्ठध्वं सन्धितेषतः ॥ १.१४२.७९ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଗଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଧନୁ ଧରି, ଏହି ଭାସ ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ବାଣ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୁଅ।
1.142.80
मद्वाक्यसमकालं तु शिरोऽस्य विनिपात्यताम् ।
एकैकशो नियोक्ष्यामि तथा कुरुत पुत्रकाः ॥ १.१४२.८० ॥
ମୋ ବାକ୍ୟ ସହ ସେହି ସମୟରେ ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ପକାଅ। ମୁଁ ଏକ ଏକ କରି ତୁମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି; ପୁତ୍ରଗଣ, ସେହିପରି କର।
1.142.81
ततो युधिष्ठिरं पूर्वमुवाचाङ्गिरसां वरः ।
संधत्स्व बामं दुर्धर्ष मद्वाक्यान्ते विमुञ्चतम् ॥ १.१४२.८१ ॥
ତା'ପରେ ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଥମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ବାମ ଧନୁ ଯୋଡ଼; ମୋ ବାକ୍ୟ ଶେଷରେ ଛାଡ଼।
1.142.82
ततो युधिष्ठिरः पूर्वं धनुर्गृह्य परन्तपः ।
तस्थौ भासं समुद्दिश्य गुरुवाक्यप्रचोदितः ॥ १.१४२.८२ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁ ତାପକ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଥମେ ଧନୁ ଧରି, ଗୁରୁ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଭାସ ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଠିଆ ହେଲେ।
1.142.83
ततो विततधन्वानं द्रोणस्तं कुरुनन्दनम् ।
स मुहूर्तादुवाचेदं वचनं भरतर्षभ ॥ १.१४२.८३ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ଧନୁ ଟାଣି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି କୁରୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଭରତ ଋଷଭ,
1.142.84
पश्यसि त्वं द्रुमाग्रस्थं भासं नरवरात्मज ।
पश्यामीत्येवमाचार्यं प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ॥ १.१४२.८४ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମେ କ'ଣ ଗଛର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥିବା ସେହି ଭାସ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛ?
1.142.85
स मुहूर्तादिव पुनर्द्रोणस्तं प्रत्यभाषत ।
अथ वृक्षमिमं मां वा भ्रातॄन्वाऽपि प्रपश्यसि ॥ १.१४२.८५ ॥
କିଛି କ୍ଷଣ ପରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଗଛକୁ ଦେଖୁଛ, ନା ମୋତେ, ନା ତୁମ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ?"
1.142.86
तमुवाच स कौन्तेयः पश्याम्येनं नवस्पतिम् ।
भन्तं च तथा भ्रातॄन्भासं चेति पुनःपुनः ॥ १.१४२.८६ ॥
କୁନ୍ତୀ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଗଛ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି," ଏହିପରି ବାରମ୍ବାର।
1.142.87
तमुवाचापसर्पेति द्रोणोऽप्रीतमना इव ।
नैतच्छक्यं त्वया वेद्धुं लक्ष्यमित्येव कुत्सयन् ॥ १.१४२.८७ ॥
ତେବେ ଦ୍ରୋଣ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦୂରକୁ ସର।" ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ, "ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।"
1.142.88
ततो दुर्योधनादींस्तान्धार्तराष्ट्रान्महायशाः ।
तेनैव क्रमयोगेन जिज्ञासुः पर्यपृच्छत ॥ १.१४२.८८ ॥
ତା'ପରେ ସେଇ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଜାଣିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଆଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେହି କ୍ରମରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
1.142.89
अन्यांश्च शिष्यान्भीमादीन्राज्ञश्चैवान्यदेशजान् ।
यदा च सर्वे तत्सर्वं पश्याम इति कुत्सिताः ॥ १.१४२.८९ ॥
ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଭୀମ ଆଦିଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ "ଆମେ ଏସବୁ ଦେଖୁଛୁ" କହିଲେ, ସେମାନେ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ।