మహాభారతం · అధ్యాయం 1.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.143.1
ततो धनञ्जयं द्रोणः स्मयमानोऽभ्यभाषत ।
त्वयेदानीं प्रहर्तव्यमेतल्लक्ष्यं विलोक्यताम् ॥ १.१४३.१ ॥
అప్పుడు చిరునవ్వుతో ద్రోణుడు ధనంజయునితో ఇలా అన్నాడు: "ఇప్పుడు నువ్వు ఈ లక్ష్యాన్ని చూసి దీనిపై బాణం వేయాలి."
1.143.2
मद्वाक्यसमकालं ते मोक्तव्योऽत्र भवेच्छरः ।
वितत्य कार्मुकं पुत्र तिष्ठ तावन्मुहूर्तकम् ॥ १.१४३.२ ॥
"నా మాట పలికిన ఆ క్షణంలోనే నువ్వు ఇక్కడ బాణాన్ని వదలాలి. కుమారా, విల్లు ఎక్కుపెట్టి ఒక్క క్షణం నిలబడు."
1.143.3
एवमुक्तः सव्यसाची मण्डलीकृतकार्मुकः ।
तस्थौ भासं समुद्दिश्य गुरुवाक्यप्रचोदितः ॥ १.१४३.३ ॥
ఇలా చెప్పగా, రెండు చేతులతోనూ విల్లు వేయగల సవ్యసాచి అర్జునుడు, విల్లును వృత్తాకారంగా ఎక్కుపెట్టి, గురువు మాటలతో ప్రేరేపితుడై, ఆ పక్షిని లక్ష్యంగా చేసుకుని నిలిచాడు.
1.143.4
मुहूर्तादिव तं द्रोणस्तथैव समभाषत ।
पश्यस्येनं स्थितं भासं द्रुमं मामपि चार्जुन ॥ १.१४३.४ ॥
కొద్దిసేపటి తర్వాత ద్రోణుడు అతనితో అదే విధంగా ఇలా అన్నాడు: "అర్జునా, ఇక్కడ నిలిచి ఉన్న ఈ పక్షిని, ఈ చెట్టును, నన్నూ నువ్వు చూస్తున్నావా?"
1.143.5
पश्याम्येकं भासमिति द्रोणं पार्थोऽभ्यभाषत ।
न तु वृक्षं भवन्तं वा पश्यामीति च भारत ॥ १.१४३.५ ॥
"ఒక పక్షిని చూస్తున్నాను" అని పార్థుడు ద్రోణునికి జవాబిచ్చాడు. "భరతవంశీ, నేను చెట్టును చూడటం లేదు, మిమ్మల్ని కూడా చూడటం లేదు."
1.143.6
ततः प्रीतमना द्रोणो मुहूर्तादिव तं पुनः ।
प्रत्यभाषत दुर्धर्षः पाण्डवानां महारथम् ॥ १.१४३.६ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నమనస్కుడైన ద్రోణుడు, కొద్దిసేపటి తర్వాత మళ్లీ, పాండవులలో అజేయుడైన ఆ మహారథునికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
1.143.7
भासं पश्यसि यद्येनं तथा ब्रूहि पुनर्वचः ।
शिरः पश्यामि भासस्य न गात्रमिति सोऽब्रवीत् ॥ १.१४३.७ ॥
నీవు దీనిని భాస పక్షిగా చూస్తున్నావంటే, అలాగే మళ్ళీ చెప్పు. నేను భాసం యొక్క తలను చూస్తున్నాను, శరీరాన్ని కాదు — అని అతడు అన్నాడు.
1.143.8
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु द्रोणो हृष्टतनूरुहः ।
मुञ्चस्वेत्यब्रवीत्पार्थं स मुमोचाविचारयन् ॥ १.१४३.८ ॥
అర్జునుడు ఇలా అనగా, ఆనందంతో రోమాంచితుడైన ద్రోణుడు 'విడువు' అన్నాడు; అర్జునుడు ఆలోచించకుండా విడిచిపెట్టాడు.
1.143.9
ततस्तस्य गस्थस्य क्षुरेण निशितेन च ।
शिर उत्कृत्य तरसा पातयामास पाण्डवः ॥ १.१४३.९ ॥
అప్పుడు పాండవుడు పదునైన క్షురబాణంతో, అక్కడ ఉన్న ఆ జీవి తలను వేగంగా ఖండించి పడవేశాడు.
1.143.10
तस्मिन्कर्मणि संसिद्धे पर्यष्वजत पाण्डवम् ।
मेने च द्रुपदं सङ्ख्ये सानुबन्धं पराजितम् ॥ १.१४३.१० ॥
ఆ కర్మ సిద్ధించిన తర్వాత అతడు పాండవుని కౌగిలించుకున్నాడు; యుద్ధంలో ద్రుపదుడు అనుచరులతో సహా ఓడిపోయినట్లు భావించాడు.
1.143.11
कस्य चित्त्वथ कालस्य सशिष्योऽङ्गिरसां वरः ।
जगाम गङ्गामभितो मज्जितुं भरतर्षभ ॥ १.१४३.११ ॥
కొంతకాలం తర్వాత అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు తన శిష్యులతో కలిసి గంగానదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్ళాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా!
1.143.12
अवगाढमथो द्रोणं सलिले सलिलेचरः ।
ग्राहो जग्राह बलवाञ्जङ्घान्ते कालचोदितः ॥ १.१४३.१२ ॥
నీటిలో మునిగిన ద్రోణుడిని, కాలప్రేరితమైన ఒక బలమైన జలచరం, మొసలి, పిక్క దగ్గర పట్టుకుంది.
1.143.13
स समर्थोऽपि मोक्षाय शिष्यान्सर्वानचोदयत् ।
ग्राहं हत्वा तु मोक्ष्यध्वं मामिति त्वरयन्निव ॥ १.१४३.१३ ॥
అతడు సమర్థుడైనప్పటికీ, శిష్యులందరినీ "మొసలిని చంపి నన్ను విడిపించండి" అని త్వరపెట్టినట్లు ప్రోత్సహించాడు.
1.143.14
तद्वाक्यसमकालं तु बीभत्सुर्निशितैः शरैः ।
अवार्यैः पञ्चभिर्ग्राहं मग्नमम्भस्यताडयत् ॥ १.१४३.१४ ॥
ఆ మాటలు పలికిన వెంటనే బీభత్సుడు (అర్జునుడు) నీటిలో మునిగిన మొసలిని ఐదు పదునైన, ఆపలేని బాణాలతో కొట్టాడు.
1.143.15
इतरे त्वथ संमूढास्तत्रपत्र प्रपेदिरे ।
तं तु दृष्ट्वा क्रियोपेतं द्रोणोऽमन्यत पाण्डवम् ॥ १.१४३.१५ ॥
మిగిలినవారు అక్కడ గందరగోళపడి పడిపోయారు. కానీ ఆ కార్యదక్షుడైన పాండవుడిని చూసి ద్రోణుడు అతడిని (శ్రేష్ఠుడిగా) భావించాడు.
1.143.16
विशिष्टं सर्वशिष्येभ्यः प्रीतिमांश्चाभवत्तदा ।
स पार्थबाणैर्बहुधा खण्डशः परिकल्पितः ॥ १.१४३.१६ ॥
అన్ని శిష్యుల కంటే అతడు విశిష్టుడని చూసి ద్రోణుడు అప్పుడు సంతోషించాడు. ఆ మొసలి పార్థుని బాణాలతో అనేక ముక్కలుగా ఖండించబడింది.
1.143.17
ग्राहः पञ्चत्वमापेदे जङ्घां त्यक्त्वा महात्मनः ।
सर्वक्रियाभ्यनुज्ञानात्तथा शिष्यान्समानयत् ॥ १.१४३.१७ ॥
మహాత్ముని (ద్రోణుని) జంఘను విడిచి ఆ మొసలి పంచత్వాన్ని పొందింది. అన్ని కార్యాలకు అనుమతి పొంది ఆయన శిష్యులను కలిపాడు.
1.143.18
दुर्योधनं चित्रसेनं दुःशासनविविंशती ।
अर्जुनं च समानीय ह्यश्वत्थामानमेव च ॥ १.१४३.१८ ॥
దుర్యోధనుడు, చిత్రసేనుడు, దుశ్శాసనుడు, వివింశతి, అర్జునుడు, అశ్వత్థామలను కూడా ఒక్కచోట చేర్చి (ఆయన ఇలా పిలిచాడు).
1.143.19
शिशुकं मृण्मयं कृत्वा द्रोणो गङ्गाजले ततः ।
शिष्याणां पश्यतां चैव क्षिपति स्म महाभुजः ॥ १.१४३.१९ ॥
మహాబాహువైన ద్రోణుడు మట్టితో ఒక చిన్న బొమ్మను చేసి, శిష్యులు చూస్తుండగా గంగా జలంలో దానిని విసిరాడు.
1.143.20
चक्षुषी वाससा चैव बद्ध्वा प्रादाच्छरासनम् ।
शिशुकं विद्ध्यतेमं वै जलस्थं बद्धचक्षुषः ॥ १.१४३.२० ॥
కళ్ళను వస్త్రంతో కట్టి ధనుస్సును ఇచ్చి, "నీటిలో ఉన్న ఈ చిన్న బొమ్మను కళ్ళు కట్టినవాడిలా కొట్టు" అన్నాడు.
1.143.21
तत्क्षणेनैव बीभत्सुरावापैर्दशभिर्वशी ।
पञ्चकैरनुविव्याध मग्नं शिशुकमम्भसि ॥ १.१४३.२१ ॥
ఆ క్షణంలోనే ఇంద్రియనిగ్రహుడైన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) పది బాణాలతో, తరువాత ఐదుతో, నీటిలో మునిగిన ఆ బొమ్మను వరుసగా గుచ్చాడు.
1.143.22
ताः स दृष्ट्वा क्रियाः सर्वा द्रोणोऽमन्यत पाण्डवम् ।
विशिष्टं सर्वशिष्येभ्यः प्रीतिमांश्चाभवत्तदा।
तथाब्रवीन्महात्मानं भारद्वाजो महारथम् ॥ १.१४३.२२ ॥
ఆ కార్యాలన్నింటినీ చూసిన ద్రోణుడు పాండవుడిని (అర్జునుడిని) శిష్యులందరిలో విశిష్టునిగా భావించి, అప్పుడు ఆనందించాడు; అప్పుడు మహారథుడైన భారద్వాజుడు ఆ మహాత్మునితో ఇలా అన్నాడు.
1.143.23
गृहाणेदं महाबाहो विशिष्टमतिदुर्धरम् ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम सप्रयोगनिवर्तनम् ॥ १.१४३.२३ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఈ శ్రేష్ఠమైన, అత్యంత దుర్ధర్షమైన 'బ్రహ్మశిరస్' అనే అస్త్రాన్ని స్వీకరించు; దాని ప్రయోగం, ఉపసంహారం రెండూ దీనితో కూడినవే.
1.143.24
न च ते मानुषेष्वेतत्प्रयोक्तव्यं कथंचन ।
जगद्विनिर्दहेदेतदल्पतेजसि पातितम् ॥ १.१४३.२४ ॥
దీనిని మనుషులపై ఏ విధంగానూ ప్రయోగించకూడదు; అల్పతేజస్సు గలవారిపై వదిలితే ఇది లోకాన్నే దహించివేస్తుంది.
1.143.25
असामान्यमिदं तात लोकेष्वस्त्रं निगद्यते ।
तद्धारयेथाः प्रयतः शृणु चेदं वचो मम ॥ १.१४३.२५ ॥
ప్రియ పుత్రా, ఈ అస్త్రం లోకాలలో అసామాన్యమైనదని చెప్పబడుతుంది. దానిని నిగ్రహంతో ధరించు; నా ఈ మాటను వినుము.
1.143.26
बाधेतामानुषः शत्रुर्यदि त्वां वीर कश्चन ।
तद्वधाय प्रयुञ्जीथास्तदस्त्रमिदमाहवे ॥ १.१४३.२६ ॥
వీరా, నిన్ను ఏ అమానుష శత్రువైనా బాధించినట్లయితే, అతని వధ కోసం యుద్ధంలో ఈ అస్త్రాన్నే ప్రయోగించు.
1.143.27
तथेति संप्रतिश्रुत्य बीभत्सुः स कृताञ्जलिः ।
जग्राह परमास्त्रं तदाह चैनं पुनर्गुरुः।
भविता त्वत्समो नान्यः पुमाँल्लोके धनुर्धरः ॥ १.१४३.२७ ॥
'అలాగే' అని అంగీకరించి, బీభత్సుడు (అర్జునుడు) చేతులు జోడించి ఆ పరమాస్త్రాన్ని స్వీకరించాడు. అప్పుడు గురువు అతనితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: లోకంలో నీకు సమానమైన విలుకాడు మరొకడు ఉండడు.