మహాభారతం · అధ్యాయం 1.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.145.1
कुरुराजे हि रङ्गस्थे भीमे च बलिनां वरे ।
पक्षपातकृतस्नेहः स द्विधेवाभवज्जनः ॥ १.१४५.१ ॥
కురురాజు దుర్యోధనుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు రంగభూమిలో ఉన్నప్పుడు, పక్షపాతం వల్ల కలిగిన అభిమానంతో ఆ జనసమూహం రెండుగా చీలినట్లయింది.
1.145.2
जय हे कुरुराजेति जय हे भीम इत्युत ।
पुरुषाणां सुविपुलाः प्रणादाः सहसोत्थिताः ॥ १.१४५.२ ॥
"జయము, ఓ కురురాజా!" అని, "జయము, ఓ భీమా!" అని మనుషుల గొప్ప జయధ్వనులు అకస్మాత్తుగా లేచాయి.
1.145.3
ततः क्षुब्धार्णवनिभं रङ्गमालोक्य बुद्धिमान् ।
भारद्वाजः प्रियं पुत्रमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥ १.१४५.३ ॥
అప్పుడు క్షోభించిన సముద్రంలా ఉన్న ఆ రంగభూమిని చూసి, బుద్ధిమంతుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) తన ప్రియ కుమారుడైన అశ్వత్థామతో ఇలా అన్నాడు.
1.145.4
वारयैतौ महावीर्यौ कृतयोग्यावुभावपि ।
मा भूद्रङ्गप्रकोपोऽयं भीमदुर्योधनोद्भवः ॥ १.१४५.४ ॥
"మహాబలులైన ఈ ఇద్దరినీ, ఇద్దరూ శిక్షణ పొందినవారినీ, ఆపు. భీమదుర్యోధనుల వల్ల కలిగిన ఈ రంగభూమి కోలాహలం జరగకూడదు."
1.145.5
तत उत्थाय वेगेन अश्वत्थामा न्यवारयत् ।
गुरोराज्ञा भीम इति गान्धारे गुरुशासनम्।
अलं शिक्षाकृतं वेगमलं साहसमित्युत ॥ १.१४५.५ ॥
అప్పుడు అశ్వత్థామ వేగంగా లేచి ఆపాడు: "గురువు ఆజ్ఞ ఇది, భీమా! ఓ గాంధారి కుమారుడా! గురువు శాసనం ఇదే; శిక్షణతో వచ్చిన వేగం చాలు, సాహసమూ చాలు."
1.145.6
ततस्तावुद्यतगतौ गुरुपुत्रेण वारितौ ।
युगान्तानिलसंक्षुब्धौ महावेलाविवार्णवौ ॥ १.१४५.६ ॥
అప్పుడు ముందుకు దూకిన ఆ ఇద్దరిని గురుపుత్రుడు ఆపాడు; వారు యుగాంత వాయువుల చేత కలతచెందిన, మహాతీరాలు గల రెండు సముద్రాలలా ఉన్నారు.
1.145.7
ततो रङ्गाङ्गणगतो द्रोणो वचनमब्रवीत् ।
निवार्य वादित्रगणं महामेघनिभस्वनम् ॥ १.१४५.७ ॥
అప్పుడు రంగభూమి ప్రాంగణానికి వచ్చిన ద్రోణుడు, మహామేఘ గర్జనలా ఉన్న వాద్యసమూహాన్ని ఆపి ఈ మాట పలికాడు.
1.145.8
यो मे पुत्रात्प्रियतरः सर्वशस्त्रविशारदः ।
ऐन्द्रिरिन्द्रानुजसमः स पार्थो दृश्यतामिति ॥ १.१४५.८ ॥
"నా కుమారుని కన్నా నాకు ప్రియుడైనవాడు, సర్వ శస్త్రాలలో నిపుణుడు, ఇంద్రుని కుమారుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడితో సమానుడు అయిన ఆ పార్థుడు కనిపించుగాక."
1.145.9
आचार्यवचनेनाथ कृतस्वस्त्ययनो युवा ।
बद्धगोधाङ्गुलित्राणः पूर्णतूणः सकार्मुकः ॥ १.१४५.९ ॥
ఆచార్యుని మాటతో స్వస్తివాచనం చేసిన ఆ యువకుడు, గోధా చర్మపు వేలిత్రాణాలను కట్టుకొని, నిండు అంబులపొది, ధనుస్సుతో వచ్చాడు.
1.145.10
काञ्चनं कवचं बिभ्रत्प्रत्यदृश्य फाल्गुनः ।
सार्कः सेन्द्रायुधतडित्ससन्ध्य इव तोयदः ॥ १.१४५.१० ॥
బంగారు కవచం ధరించిన ఫాల్గునుడు కనిపించాడు; సూర్యునితో, ఇంద్రాయుధమైన మెరుపుతో, సంధ్యతో కూడిన మేఘంలా.
1.145.11
ततः सर्वस्य रङ्गस्य समुत्पिञ्जलकोऽभवत् ।
प्रावाद्यन्त च वाद्यानि सशङ्खानि समन्ततः ॥ १.१४५.११ ॥
అప్పుడు రంగభూమి అంతటా గొప్ప కలకలం రేగింది; చుట్టూ శంఖాలతో సహా వాద్యాలు మోగాయి.
1.145.12
एष कुन्तीसुतः श्रीमानेष मध्यमपाण्डवः ।
एष पुत्रो महेन्द्रस्य कुरूणामेष रक्षिता ॥ १.१४५.१२ ॥
"ఇతడు కుంతి కుమారుడు, శ్రీమంతుడు; ఇతడు మధ్యముడైన పాండవుడు. ఇతడు మహేంద్రుని కుమారుడు; ఇతడు కురువుల రక్షకుడు."
1.145.13
एषोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठ एष धर्मभृतां वरः ।
एष शीलवतां चापि शीलज्ञाननिधिः परः ॥ १.१४५.१३ ॥
ఇతడు అస్త్రవిద్యావేత్తలలో శ్రేష్ఠుడు; ధర్మధారులలో ఉత్తముడు; శీలవంతులలోనూ శీలజ్ఞానాలకు పరమ నిధి.
1.145.14
इत्येवं तुमुला वाचः शुश्रुवुः प्रेक्षकेरिताः ।
कुन्त्याः प्रस्रवसंयुक्तैरस्रैः क्लिन्नमुरोऽभवत् ॥ १.१४५.१४ ॥
ఇలా ప్రేక్షకులు పలికిన గందరగోళ మాటలు వినిపించాయి; కుంతి వక్షస్థలం ప్రవహించిన కన్నీళ్లతో తడిసిపోయింది.
1.145.15
तेन शब्देन महता पूर्णश्रुतिरथाब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठो विदुरं हृष्टमानसः ॥ १.१४५.१५ ॥
ఆ మహాధ్వనితో చెవులు నిండిన నరశ్రేష్ఠుడు ధృతరాష్ట్రుడు సంతోషమనస్సుతో విదురునితో ఇలా అన్నాడు.
1.145.16
क्षत्तः क्षुब्धार्णवनिभः किमेष सुमहास्वनः ।
सहसैवोत्थितो रङ्गे भिन्दन्निव नभस्तलम् ॥ १.१४५.१६ ॥
ఓ క్షత్తా, మథించిన సముద్రంలా ఉన్న ఈ మహాధ్వని ఏమిటి? రంగంలో అకస్మాత్తుగా లేచి ఆకాశాన్ని చీల్చినట్లుగా ఉంది.
1.145.17
एष पार्थो महाराज फाल्गुनः पाण्डुनन्दनः ।
अवतीर्णः सकवचस्तत्रैव सुमिहास्वनः ॥ १.१४५.१७ ॥
మహారాజా, ఇతడు పార్థుడు, పాండుపుత్రుడైన ఫాల్గునుడు అర్జునుడు; కవచంతో అక్కడే దిగి మహాధ్వని చేస్తున్నాడు.
1.145.18
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि रक्षितोऽस्मि महामते ।
पृथारणिसमुद्भूतैस्त्रिभिः पाण्डववह्निभिः ॥ १.१४५.१८ ॥
ఓ మహామతీ, నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహింపబడినవాడను, రక్షింపబడినవాడను; పృథ అరణి నుండి పుట్టిన ముగ్గురు పాండవాగ్నులచేత రక్షింపబడ్డాను.
1.145.19
तस्मिन्प्रमुदिते रङ्गे कथंचित्प्रत्युपस्थिते ।
दर्शयामास बीभत्सुराचार्यायास्त्रलाघवम् ॥ १.१४५.१९ ॥
ఆ ఆనందభరితమైన రంగంలో, ఏదోవిధంగా అవకాశం వచ్చినప్పుడు, బీభత్సుడు (అర్జునుడు) ఆచార్యునికి తన అస్త్ర నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.
1.145.20
आग्नेयेनासृजद्वह्निं वारुणेनासृजत्पयः ।
वायव्येनासृजद्वह्निं पार्जन्येनासृजद्धनान् ॥ १.१४५.२० ॥
ఆగ్నేయాస్త్రంతో అగ్నిని సృష్టించాడు; వారుణాస్త్రంతో జలాన్ని సృష్టించాడు; వాయవ్యాస్త్రంతో వాయువును... అగ్నిని సృష్టించాడు; పార్జన్యాస్త్రంతో మేఘాలను సృష్టించాడు.
1.145.21
भौमेन प्रासृजद्भूमिं पार्वतेनासृजद्गिरीन् ।
अन्तर्धानेन चास्त्रेण पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ १.१४५.२१ ॥
భౌమాస్త్రంతో భూమిని సృష్టించాడు; పార్వతాస్త్రంతో పర్వతాలను సృష్టించాడు; అంతర్ధానాస్త్రంతో అతడు మళ్లీ అదృశ్యమయ్యాడు.
1.145.22
क्षणात्प्रांशुः क्षणाद्ध्रस्वः क्षणाच्च रथधूर्गतः ।
क्षणेन रथमध्यस्थः क्षणेनावतरन्महीम् ॥ १.१४५.२२ ॥
క్షణంలో పొడవుగా, క్షణంలో పొట్టిగా; క్షణంలో రథ ధురపై; క్షణంలో రథ మధ్యంలో నిలిచి; క్షణంలో భూమిపైకి దిగాడు.
1.145.23
सुकुमारं च सूक्ष्मं च गुरु चापि गुरुप्रियः ।
सौष्ठवेनाभिसंयुक्तः सोऽविध्यद्विविधैः शरैः ॥ १.१४५.२३ ॥
మృదువైన, సూక్ష్మమైన, బరువైన లక్ష్యాలను కూడా గురువుకు ప్రియుడైన అతడు నైపుణ్యంతో వివిధ బాణాలతో ఛేదించాడు.
1.145.24
भ्रमतश्च वराहस्य लोहस्य प्रमुखे समम् ।
पञ्चबाणानसंक्तान्संमुमोचैकबाणवत् ॥ १.१४५.२४ ॥
తిరుగుతున్న వరాహం, ఇనుప యంత్రం ముందే అతడు ఒకేసారి ఐదు బాణాలను వదిలాడు; అవి ఒకదానితో ఒకటి చిక్కుకోకుండా, ఒకే బాణంలా ప్రయాణించాయి.
1.145.25
गव्ये विषाणकोशे च चले रज्ज्ववलम्बिनि ।
निचखान महावीर्यः सायकानेकविंशतिम् ॥ १.१४५.२५ ॥
ఆవు చర్మం, కొమ్ముల కోశంలో, తాడుకు వేలాడుతూ కదులుతున్న దానిలో, ఆ మహావీర్యుడు ఇరవై ఒక్క బాణాలను గుచ్చాడు.
1.145.26
इत्येवमादि सुमहत्खड्गे धनुषि चानघ ।
गदायां शस्त्रकुशलो मण्डलानि ह्यदर्शयत् ॥ १.१४५.२६ ॥
ఇలాంటివి ఇంకా ఎన్నో — ఖడ్గంలో, విల్లులో, గదలో కూడా — ఓ నిష్పాపుడా, శస్త్ర నైపుణ్యుడు వృత్తాకార విన్యాసాలు చూపించాడు.
1.145.27
ततः समाप्तभूयिष्ठे तस्मिन्कर्मणि भारत ।
मन्दीभूते समाजे च वादित्रस्य च निःस्वने ॥ १.१४५.२७ ॥
అప్పుడు, భరతుడా, ఆ ప్రదర్శనలో ఎక్కువ భాగం ముగిసినప్పుడు, సభ మందగించి, వాద్యాల ధ్వని తగ్గినప్పుడు.
1.145.28
द्वारदेशात्समुद्भूतो माहात्म्यबलसूचकः ।
वज्रनिष्पेषसदृशः शुश्रुवे भुजनिःस्वनः ॥ १.१४५.२८ ॥
ద్వారం ప్రాంతం నుండి లేచిన, గొప్పతనాన్ని బలాన్ని సూచించే, వజ్రపు ఢీకొట్టడాన్ని పోలిన భుజాల ధ్వని వినిపించింది.
1.145.29
दीर्यन्ते किं नु गिरयः किंस्विद्भूमिर्विदीर्यते ।
किंस्विदापूर्यते व्योम जलधाराघनैर्घनैः ॥ १.१४५.२९ ॥
పర్వతాలు పగులుతున్నాయా? భూమే చీలుతోందా? నీటిధారల దట్టమైన మేఘాలతో ఆకాశం నిండుతోందా?
1.145.30
रङ्गस्यैवं मतिरभूत्क्षणेन वसुधाधिप ।
द्वारं चाभिमुखाः सर्वे बभूवुः प्रेक्षकास्तदा ॥ १.१४५.३० ॥
ఓ భూపతీ, క్షణంలోనే రంగస్థలంలోని వారి మనసులో ఇదే ఆలోచన కలిగింది; అప్పుడు ప్రేక్షకులందరూ ద్వారం వైపు తిరిగారు.
1.145.31
पञ्चभिर्भ्रातृभिः पार्थैर्द्रोणः परिवृतो वभौ ।
पञ्चतारेण संयुक्तः सावित्रेणेव चन्द्रमाः ॥ १.१४५.३१ ॥
ఐదుగురు సోదరులైన పార్థులచే చుట్టుముట్టబడిన ద్రోణుడు, సావిత్ర నక్షత్రంతో కలిసి ఐదు తారలతో కూడిన చంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.
1.145.32
अश्वत्थाम्ना च सहितं भ्रातॄणां शतमूर्जितम् ।
दुर्योधनममित्रघ्नमुत्थितं पर्यवारयत् ॥ १.१४५.३२ ॥
అశ్వత్థామతో కలిసి ఉన్న వందమంది బలశాలి సోదరులు, లేచి నిలిచిన శత్రునాశకుడైన దుర్యోధనుని చుట్టుముట్టారు.
1.145.33
स तैस्तदा भ्रातृभिरुद्यतायुधै-
र्गदाग्रपाणिः समवस्थितैर्वृतः।
बभौ यथा दानवसंक्षये पुरा ।
पुनन्दरो देवगणैः समावृतः ॥ १.१४५.३३ ॥
అప్పుడు ఆయుధాలు ఎత్తిన ఆ సోదరులచే చుట్టబడి, చేతిలో గదను ధరించిన అతడు, పూర్వం దానవులను సంహరించినప్పుడు దేవగణాలచే చుట్టబడిన ఇంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.