મહાભારત · અધ્યાય 1.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.147.1
ततः स्रस्तोत्तरपटः सप्रस्वेदः सवेपथुः ।
विवेशाधिरथो रङ्गं यष्टिप्राणो ह्वयन्निव ॥ १.१४७.१ ॥
ત્યારે ઉત્તરીય સરી પડેલા, પસીનાથી ભીંજાયેલા અને ધ્રૂજતા અધિરથ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા; જાણે તેમનો પ્રાણ તેમની લાકડીમાં હોય તેમ તેઓ બૂમ પાડતા હતા.
1.147.2
तमालोक्य धनुस्त्यक्त्वा पितृगौरवयन्त्रितः ।
कर्णोऽभिषेकार्द्रशिराः शिरसा समवन्दत ॥ १.१४७.२ ॥
તેમને જોઈને પિતા પ્રત્યેના આદરથી બંધાયેલા કર્ણે ધનુષ્ય મૂકી દીધું; અભિષેકથી હજુ ભીના માથા સાથે તેણે મસ્તક નમાવીને વંદન કર્યા.
1.147.3
ततः पादाववच्छाद्य पटान्तेन ससंभ्रमः ।
पुत्रेति परिपूर्णार्थमब्रवीद्रथसारथिम् ॥ १.१४७.३ ॥
પછી વસ્ત્રના છેડાથી તેમના પગ ઢાંકીને, ગભરાટ સાથે 'પુત્ર' એમ ભરપૂર ભાવથી અધિરથે રથના સારથિને કહ્યું.
1.147.4
परिष्वज्य च तस्याथ मूर्धानं स्नेहविक्लवः ।
अङ्गराज्याभिषेकार्द्रमश्रुभिः सिषिचे पुनः ॥ १.१४७.४ ॥
પછી સ્નેહથી વિહ્વળ થઈને તેમને આલિંગન આપી, અંગરાજ્યના અભિષેકથી ભીંજાયેલું તેમનું માથું ફરી આંસુઓથી ભીંજવ્યું.
1.147.5
तं दृष्ट्वा सूतपुत्रोऽयमिति संचिन्त्य पाण्डवः ।
भीमसेनस्तदा वाक्यमब्रवीत्प्रहसन्निव ॥ १.१४७.५ ॥
તેમને જોઈને 'આ સૂતપુત્ર છે' એમ વિચારીને પાંડવ ભીમસેને ત્યારે જાણે હસતાં હસતાં આ વચન કહ્યું.
1.147.6
न त्वमर्हसि पार्थेन सूतपुत्र रणे वधम् ।
कुलस्य सदृशस्तूर्णं प्रतोदो गृह्यतां त्वया ॥ १.१४७.६ ॥
હે સૂતપુત્ર! પૃથાપુત્ર અર્જુનના હાથે રણમાં તારું મૃત્યુ યોગ્ય નથી; તારા કુળને શોભે એમ વહેલો ચાબુક હાથમાં લઈ લે.
1.147.7
अङ्गराज्यं च नार्हस्त्वमुपभोक्तुं नराधम ।
श्वा हुताशसमीपस्थं पुरोडाशमिवाध्वरे ॥ १.१४७.७ ॥
હે નરાધમ, અંગરાજ્યનો ઉપભોગ કરવાને તું યોગ્ય નથી; યજ્ઞમાં અગ્નિ પાસેના પુરોડાશને કૂતરો ન અડે તેવી રીતે.
1.147.8
एवमुक्तस्ततः कर्णः किंचित्प्रस्फुरिताधरः ।
गगनस्थं विनिःश्वस्य दिवाकरमुदैक्षत ॥ १.१४७.८ ॥
આમ કહેવાતાં કર્ણના હોઠ સહેજ ફફડ્યા; તેણે ઊંડો નિસાસો નાખીને આકાશમાં રહેલા સૂર્ય તરફ જોયું.
1.147.9
ततो दुर्योधनः कोपादुत्पपात महाबलः ।
भ्रातृपद्मवनात्तस्मान्मदोत्कट इव द्विपः ॥ १.१४७.९ ॥
ત્યારે મહાબળવાન દુર્યોધન ક્રોધથી ઊભો થઈ ગયો; મદમસ્ત હાથી પોતાના ભાઈઓના કમળવનમાંથી ઊભો થાય તેમ.
1.147.10
सोऽब्रवीद्भीमकर्माणं भीमसेनमवस्थितम् ।
वृकोदर न युक्तं ते वचनं वक्तुमीदृशम् ॥ १.१४७.१० ॥
ત્યાં ઊભેલા ભીમકર્મા ભીમસેનને તે બોલ્યો: હે વૃકોદર, તારે આવું વચન બોલવું યોગ્ય નથી.
1.147.11
क्षत्रियाणां बलं ज्यष्ठं योक्तव्यं क्षत्रबन्धुना ।
शूराणां च नदीनां च प्रभवो दुर्विभावनः ॥ १.१४७.११ ॥
ક્ષત્રિયોનું બળ શ્રેષ્ઠ છે; તે ક્ષત્રિયબંધુએ વાપરવું જોઈએ; શૂરો અને નદીઓનો ઉદ્ભવ જાણવો કઠિન છે.
1.147.12
सलिलादुत्थितो वह्निर्येन व्याप्तं चराचरम् ।
दधीचस्यास्थितो वज्रं कृतं दानवसूदनम् ॥ १.१४७.१२ ॥
પાણીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો અગ્નિ, જેણે ચરાચર જગત વ્યાપ્યું; અને દધીચિનાં હાડકાંથી બનેલું વજ્ર, જેણે દાનવોનો સંહાર કર્યો.
1.147.13
आग्नेयः कृत्तिकापुत्रो रौद्रो गाङ्गेय इत्यपि ।
श्रूयते भगवान्देवः सर्वगुह्यमयो गुहः ॥ १.१४७.१३ ॥
તેઓ અગ્નિના પુત્ર, કૃત્તિકાઓના પુત્ર, રુદ્રના પુત્ર અને ગંગાના પુત્ર પણ કહેવાય છે. સર્વ ગુહ્યોથી યુક્ત ભગવાન દેવ ગુહ સંભળાય છે.
1.147.14
क्षत्रियेभ्यश्च ये जाता ब्राह्मणास्ते च ते श्रुताः ।
विश्वामित्रप्रभृतयः प्राप्ता ब्रह्मत्वमव्ययम् ॥ १.१४७.१४ ॥
ક્ષત્રિયોથી જન્મેલા જેઓ હતા તેઓ પણ બ્રાહ્મણ કહેવાયા છે. વિશ્વામિત્ર આદિએ અવ્યય બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
1.147.15
आचार्यः कलशाज्जातो द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
गौतमस्यान्ववाये च शरस्तम्बाच्च गौतमः ॥ १.१४७.१५ ॥
શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ આચાર્ય દ્રોણ કલશમાંથી જન્મ્યા. ગૌતમના વંશમાં અને શરસ્તંબમાંથી ગૌતમ (કૃપ) જન્મ્યા.
1.147.16
भवतां च यथा जन्म तदप्यागमितं मया ।
सकुण्डलं सकवचं सर्वलक्षणलक्षितम्।
कथमादित्यसदृशं मृगी व्याघ्रं जनिष्यति ॥ १.१४७.१६ ॥
તમારો જન્મ જેવો હતો તે પણ મેં કહ્યો છે. કુંડળ અને કવચથી યુક્ત, સર્વ લક્ષણોથી ચિહ્નિત, સૂર્ય સમાન — હરણી વાઘને કેવી રીતે જન્મ આપશે?
1.147.17
पृथिवीराज्यमर्होऽयं नाङ्गराज्यं नरेश्वरः ।
अनेन बाहुवीर्येण मया चाज्ञानुवर्तिना ॥ १.१४७.१७ ॥
આ નરેશ્વર પૃથ્વીના રાજ્યને યોગ્ય છે, માત્ર અંગ રાજ્યને નહીં. આ ભુજબળથી અને મારા આજ્ઞાંકિત થઈને.
1.147.18
यस्य वा मनुजस्येदं न क्षान्तं मद्विचेष्टितम् ।
रथमारुह्य पद्भ्यां स विनामयतु कार्मुकम् ॥ १.१४७.१८ ॥
મારા આ આચરણને જે માણસ સહન ન કરી શકે, તે રથ પર ચઢીને કે પગે ચાલીને ધનુષ્ય નમાવે.
1.147.19
ततः सर्वस्य रङ्गस्य हाहाकारो महानभूत् ।
साधुवादानुसंबद्धः सूर्यश्चास्तमुपागमत् ॥ १.१४७.१९ ॥
ત્યારે આખા રંગમંચ પર મોટો હાહાકાર થયો; સાધુવાદના અવાજો સાથે ભળીને સૂર્ય અસ્ત થયો.
1.147.20
ततो दुर्योधनः कर्णमालम्ब्याग्रकरे नृपः ।
दीपिकाभिः कृतालोकस्तस्माद्रङ्गाद्विनिर्ययौ ॥ १.१४७.२० ॥
પછી રાજા દુર્યોધન કર્ણનો હાથ પકડીને, મશાલોના પ્રકાશમાં તે રંગમંચમાંથી બહાર નીકળ્યો.
1.147.21
पाण्डवाश्च सहद्रोणाः सकृपाश्च विशांपते ।
भीष्मेण सहिताः सर्वे ययुः स्वं स्वं निवेशनम् ॥ १.१४७.२१ ॥
હે પ્રજાઓના સ્વામી, પાંડવો, દ્રોણ અને કૃપ સહિત, ભીષ્મની સાથે સૌ પોતપોતાના નિવાસે ગયા.
1.147.22
अर्जुनेति जनः कश्चित्कश्चित्कर्णेति भारत ।
कश्चिद्दुर्योधनेत्येवं ब्रुवन्तः प्रस्थितास्तदा ॥ १.१४७.२२ ॥
હે ભારત, કોઈ 'અર્જુન!' કહેતા, કોઈ 'કર્ણ!' કહેતા, તો કોઈ 'દુર્યોધન!' કહેતા ત્યારે ચાલી નીકળ્યા.
1.147.23
कुन्त्याश्च प्रत्यभिज्ञाय दिव्यलक्षणसूचितम् ।
पुत्रमङ्गेश्वरं स्नेहाच्छन्ना प्रीतिरजायत ॥ १.१४७.२३ ॥
કુંતીએ દિવ્ય લક્ષણોથી સૂચિત, અંગદેશના સ્વામી પોતાના પુત્રને ઓળખી લીધો; સ્નેહથી છુપાયેલી પ્રીતિ તેના મનમાં જાગી.
1.147.24
दुर्योधनस्यापि तदा कर्णमासाद्य पार्थिव ।
भयमर्जुनसंजातं क्षिप्रमन्तरधीयत ॥ १.१४७.२४ ॥
હે રાજન, ત્યારે દુર્યોધનના મનમાં પણ, કર્ણની પાસે જતાં અર્જુનથી ઉપજેલો ભય તરત જ વિલીન થઈ ગયો.
1.147.25
स चापि वीरः कृतशस्त्रनिश्रमः ।
परेण साम्नाऽभ्यवदत्सुयोधनम्।
युधिष्ठिरस्याप्यभवत्तदा मति-
र्न कर्णतुल्योऽस्ति धनुर्धरः क्षितौ ॥ १.१४७.२५ ॥
શસ્ત્રાભ્યાસમાં પરિશ્રમ કરનાર તે વીરે અત્યંત મૃદુ વાણીથી દુર્યોધન સાથે વાત કરી. તે સમયે યુધિષ્ઠિરના મનમાં પણ આ જ વિચાર હતો: પૃથ્વી પર કર્ણ જેવો ધનુર્ધર કોઈ નથી.