महाभारत · अध्याय 1.150
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.150.1
द्रुपदस्यापि विप्रर्षे श्रोतुमिच्छामि संभवम् ।
कथं चापि समुत्पन्नः कथमस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१५०.१ ॥
हे विप्रर्षी, द्रुपदाचा जन्मही मला ऐकावासा वाटतो. तो कसा जन्मला आणि त्याने अस्त्रे कशी मिळवली?
1.150.2
एतदिच्छामि भगवंस्त्वत्तः श्रोतुं द्विजोत्तम ।
कौतूहलं जन्मसु मे कीर्त्यमानेष्वनेकशः ॥ १.१५०.२ ॥
हे भगवन्, हे द्विजोत्तमा, हेच मी आपल्याकडून ऐकू इच्छितो. अनेक वेळा वर्णिलेल्या जन्मांविषयी माझी उत्सुकता आहे.
1.150.3
राजा बभूव पाञ्चालः पुत्रार्थी पुत्रकारणात् ।
वनं गतो महाराजस्तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.१५०.३ ॥
पांचाल राजा पुत्राची इच्छा करणारा होता. पुत्रासाठी तो महाराज वनात गेला आणि अत्यंत कठोर तप केले.
1.150.4
आराधयन्प्रयत्नेन महर्षीन्संशितव्रतान् ।
तस्य संतप्यमानस्य वने मृगगणायुते ॥ १.१५०.४ ॥
त्याने प्रयत्नपूर्वक कठोर व्रतधारी महर्षींना प्रसन्न केले. हरिणांच्या कळपांनी भरलेल्या वनात तो तप्त होत राहिला.
1.150.5
कालस्तु सुमहान्राजन्नत्ययात्सुतकारणात् ।
स तु राजा महातेजास्तपस्तीव्रं समाददे ॥ १.१५०.५ ॥
हे राजा, पुत्रासाठी फार मोठा काळ लोटला. त्या महातेजस्वी राजाने तीव्र तप स्वीकारले.
1.150.6
कंचित्कालं वायुभक्षो निराहारस्तथैव च ।
तथैव तु महाबाहोर्वर्तमानस्य भारत ॥ १.१५०.६ ॥
काही काळ तो वायू खाऊन निराहार राहिला. हे भारता, त्या महाबाहूची स्थितीही तशीच राहिली.
1.150.7
कालस्तस्य महाराज यातो वै नृपसत्तम ।
ततो नातिचिरात्काले वसन्ते कामदीपने ॥ १.१५०.७ ॥
हे महाराज, हे नृपश्रेष्ठा, त्याचा काही काळ गेला. मग फार वेळ न जाता कामाला प्रज्वलित करणारा वसंत ऋतू आला.
1.150.8
फुल्लाशोकवने चैव प्राणिनां सुमनोहरे ।
नद्यास्तीरं ततो गत्वा गङ्गायाः पद्मलोचनः ॥ १.१५०.८ ॥
फुललेल्या अशोकवनात, जे प्राण्यांना अतिशय मनोहर होते, मग पद्मनेत्र राजा गंगेच्या काठी गेला.
1.150.9
नियमस्थश्च राजासीत्तदा भरतसत्तम ।
ततो नातिचिरात्काले वनं तन्मनुजेश्वर ॥ १.१५०.९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तेव्हा राजा नियमांत स्थित होता. मग फार वेळ न जाता, हे मनुजेश्वरा, त्या वनात...
1.150.10
संप्राप्ता ह्यप्सरा राजन्मेनकेत्यभिविश्रुता ।
पुष्पद्रुमान्सज्जमाना राज्ञो दर्शनमागमत् ॥ १.१५०.१० ॥
हे राजा, मेनका नावाची प्रसिद्ध अप्सरा आली. फुललेल्या झाडांमध्ये रेंगाळत ती राजाच्या दर्शनाला आली.
1.150.11
न ददर्श तु सा राजंस्तत्र स्थानगतं नृपम् ।
दृष्ट्वा चाप्सरसं तां तु शुक्रं राज्ञोऽपतद्भुवि ॥ १.१५०.११ ॥
हे राजा, तिथे उभ्या असलेल्या राजाला तिने पाहिले नाही. अप्सरेला पाहून राजाचे शुक्र भूमीवर पडले.
1.150.12
ततः स राजा राजेन्द्र लज्जया नृपतिः स्वयम् ।
पद्भ्यामाक्रमतायुष्मंस्ततस्तु द्रुपदोऽभवत् ॥ १.१५०.१२ ॥
मग हे राजेंद्रा, हे दीर्घायुषी, लाजेने तो राजा स्वतः पायांनी दाबत द्रुपद झाला.
1.150.13
ततस्तु तपसा तस्य राजर्षेर्भावितात्मनः ।
पुत्रः समभवच्छीघ्रं पदोस्तस्य क्रमेण तु ॥ १.१५०.१३ ॥
नंतर त्या शुद्धात्म्या राजर्षीच्या तपश्चर्येमुळे त्याच्या पायांपासून क्रमाने लवकरच एक पुत्र उत्पन्न झाला.
1.150.14
तेनास्य ऋषयः सर्वे समागम्य तपोधनाः ।
नाम चुक्रुर्हि विद्वांसो द्रुपदोऽस्त्विति भारत ॥ १.१५०.१४ ॥
हे भारता, तपोधन सर्व ऋषींनी एकत्र येऊन, विद्वानांनी त्याचे नाव ठेवले — 'द्रुपद होवो'.
1.150.15
स तस्यैवाश्रमे राजन्भरद्वाजस्य भारत ।
ववृधे सुमुखं तत्र कामैः सर्वैर्नृपोत्तम ॥ १.१५०.१५ ॥
हे राजा, हे भारता, तो सुमुख भरद्वाजांच्या आश्रमातच, सर्व इच्छा पूर्ण होत, हे नृपश्रेष्ठा, तिथे वाढला.
1.150.16
पाञ्चालोऽपि हि राजेन्द्र स्वराज्यं गतवान्प्रभुः ।
भरद्वाजस्य विद्यार्थं सुतं दत्वा महात्मनः ॥ १.१५०.१६ ॥
हे राजेंद्रा, पांचाल राजाही आपल्या राज्यात परत गेला; भरद्वाजांच्या विद्येसाठी आपला पुत्र त्या महात्म्याला देऊन.
1.150.17
स कुमारस्ततो राजन्द्रोणेन सहितो वने ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्धनुर्वेदांश्च भारत ॥ १.१५०.१७ ॥
नंतर हे राजा, तो कुमार वनात द्रोणांसोबत राहून, हे भारता, अंगांसह वेद आणि धनुर्वेद शिकला.
1.150.18
परया स मुदा युक्तो विचचार वने सुखम् ।
तस्यैवं वर्तमानस्य वने वनचरैः सह ॥ १.१५०.१८ ॥
परम आनंदाने युक्त होऊन तो वनात सुखाने विहार करीत असे. अशा प्रकारे वनात वनचरांसोबत राहत असताना—
1.150.19
कालेनातिचिराद्राजन्पिता स्वर्गमुपेयिवान् ।
स समागम्य पाञ्चालैः पाञ्चालेष्वभिषेचितः ॥ १.१५०.१९ ॥
हे राजा, फार काळानंतर पिता स्वर्गाला गेले. ते पांचालांना भेटले आणि पांचालांमध्ये त्यांचा राज्याभिषेक झाला.
1.150.20
प्राप्तश्च राज्यं राजेन्द्र सुहृदां प्रीतिवर्धनः ।
राज्यं ररक्ष धर्मेण यथा चेन्द्रस्त्रिविष्टपम् ॥ १.१५०.२० ॥
हे राजेंद्रा, त्यांनी राज्य प्राप्त करून मित्रांचा स्नेह वाढवला. इंद्र जसा त्रिविष्टपाचे रक्षण करतो, तसे त्यांनी धर्माने राज्याचे रक्षण केले.
1.150.21
एतन्मया ते राजेन्द्र यथावत्परिकीर्तितम् ।
द्रुपदस्य च राजर्षेर्धृष्टद्युम्नस्य जन्म च ॥ १.१५०.२१ ॥
हे राजेंद्रा, हे मी तुला यथावत सांगितले — राजर्षी द्रुपद आणि धृष्टद्युम्न यांचा जन्म.