Mahābhārata · Adhyāya 1.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.151.1
धृतराष्ट्रस्तु राजन्द्रे यदा कौरवनन्दनम् ।
युधिष्ठिरं विजानन्वै समर्थं राज्यरक्षणे ॥ १.१५१.१ ॥
Cuando Dhṛtarāṣṭra, sabiendo que Yudhiṣṭhira, gozo de los Kurus, era capaz de custodiar el reino,
1.151.2
यौवराज्याभिषेकार्थममन्त्रयत मन्त्रिभिः ।
ते तु बुद्ध्वान्वतप्यन्त धृतराष्ट्रात्मजास्तदा ॥ १.१५१.२ ॥
Para la consagración como príncipe heredero consultó a sus ministros; al comprenderlo, los hijos de Dhṛtarāṣṭra se afligieron entonces.
1.151.3
ततः संवत्सरस्यान्ते यौवराज्याय पार्थिव ।
स्थापितो धृतराष्ट्रेण पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१५१.३ ॥
Entonces, al final de un año, oh rey, Dhṛtarāṣṭra estableció a Yudhiṣṭhira, hijo de Pāṇḍu, como príncipe heredero.
1.151.4
ततोऽदीर्घेण कालेन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पितुरन्तर्दधे कीर्तिं शीलवृत्तसमाधिभिः ॥ १.१५१.४ ॥
Luego, no mucho después, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, superó la fama de su padre por su carácter, conducta y serenidad.
1.151.5
असियुद्धे गदायुद्धे रथयुद्धे च पाण्डवः ।
संकर्षणादशिक्षद्वै शश्वच्छिक्षां वृकोदरः ॥ १.१५१.५ ॥
En el combate con espada, con maza y con carro, el Pāṇḍava Vṛkodara (Bhīma) fue instruido constantemente por Saṃkarṣaṇa.
1.151.6
समाप्तशिक्षो भीमस्तु द्युमत्सेनसमो बले ।
पराक्रमेण संपन्नो भ्रातॄणामचरद्वशे ॥ १.१५१.६ ॥
Habiendo completado su instrucción, Bhīma, igual a Dyumatsena en fuerza, dotado de valor, se movía bajo el control de sus hermanos.
1.151.7
प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा ।
क्षुरनाराचभल्लानां विपाठानां च तत्त्ववित् ॥ १.१५१.७ ॥
Diestro en el agarre muy firme, en la ligereza de manos, en atravesar el blanco, y conocedor de la verdadera técnica de soltar las flechas kṣura, nārāca y bhalla.
1.151.8
ऋजुवक्रविशालानां प्रयोक्ता फाल्गुनोऽभवत् ।
लाघवे सौष्ठवे चैव नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १.१५१.८ ॥
Phālguna (Arjuna) llegó a ser el diestro en el empleo de flechas rectas, curvas y anchas; en ligereza y destreza no se encontraba nadie igual a él.
1.151.9
बीभत्सुसदृशो लोक इति द्रोणो व्यवस्थितः ।
ततोऽब्रवीद्गुडाकेशं द्रोणः कौरवसंसदि ॥ १.१५१.९ ॥
Droṇa resolvió que en el mundo no había nadie igual a Bībhatsu (Arjuna). Luego, en la asamblea de los Kurus, Droṇa habló a Guḍākeśa.
1.151.10
अगस्त्यस्य धनुर्वेदे शिष्यो मम गुरुः पुरा ।
अग्निवेश्य इति ख्यातस्तस्य शिष्योऽस्मि भारत ॥ १.१५१.१० ॥
Mi maestro de antaño, discípulo de la ciencia del arco de Agastya, era renombrado como Agniveśya; oh Bhārata, soy su discípulo.
1.151.11
तीर्थात्तीर्थं गमयितुमहमेतत्समुद्यतः ।
तपसा यन्मया प्राप्तममोघमशनिप्रभम् ॥ १.१५१.११ ॥
Estoy dispuesto a llevar esto de un lugar sagrado a otro; lo que he obtenido por la ascesis es infalible, resplandeciente como un rayo.
1.151.12
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम यद्दहेत्पृथिवीमपि ।
ददता गुरुणा चोक्तं न मनुष्येष्विदंत्वया ॥ १.१५१.१२ ॥
El arma llamada Brahmaśiras, que podría quemar incluso la tierra; al entregarla, el maestro dijo: «No debes usar esto contra los hombres».
1.151.13
भारद्वाज विमोक्तव्यमल्पवीर्येषु संयुगे ।
यद्यदन्तर्हितं भूतं किंचिद्युद्ध्येत्त्वया सह ॥ १.१५१.१३ ॥
Hijo de Bharadvāja, no debe lanzarse en la batalla contra los de poca fuerza, contra cualquier ser que, aunque oculto, luche contigo.
1.151.14
महातेजस्त्वमेतेन हन्याः शस्त्रेण संयुगे ।
त्वया प्राप्तमिदं वीर दिव्यं नान्योऽर्हति त्विदम् ॥ १.१५१.१४ ॥
¡Oh de gran esplendor! En la batalla debes abatir con esta misma arma. Oh héroe, has obtenido esta arma divina; ningún otro es digno de ella.
1.151.15
समयस्तु त्वया रक्ष्यो मुनिसृष्टो विशांपते ।
आचार्यदक्षिणां देहि ज्ञातिग्रामस्य पश्यतः ॥ १.१५१.१५ ॥
Oh señor de los hombres, debes cumplir el pacto establecido por el sabio. Da al maestro su honorario ante la mirada de los parientes reunidos.
1.151.16
ददानीति प्रतिज्ञाते फाल्गुनेनाब्रवीद्गुरुः ।
युद्धेऽहं प्रतियोद्धव्यो युध्यमानस्त्वयाऽनघ ॥ १.१५१.१६ ॥
Cuando prometió 'lo daré', el maestro dijo a Phālguna: 'Oh sin mancha, en la batalla, mientras luchas, tendrás que combatir contra mí.'
1.151.17
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणावुपतस्थे विनीतवत् ॥ १.१५१.१७ ॥
Diciendo 'así sea', el toro de los Kuru tomó los pies de Droṇa y se quedó ante él con humildad.
1.151.18
द्रोणो जगाद वचनं समालिङ्ग्य तु फाल्गुनम् ।
यन्मयोक्तं पुरा पार्थ तव लोके नरं क्वचित् ॥ १.१५१.१८ ॥
Abrazando a Phālguna, Droṇa pronunció estas palabras: 'Hijo de Pṛthā, lo que te dije antes: no hay hombre como tú en ningún lugar del mundo.'
1.151.19
सदृशं कारये नैव सर्वप्रहरणे युधि ।
तत्कृतं च मया सम्यक्तव तुल्यो न वर्तते ॥ १.१५१.१९ ॥
En la batalla, en el uso de todas las armas, no he formado a nadie igual a ti; y lo que yo he hecho bien: nadie es tu igual.
1.151.20
देवा युधि न शक्तास्त्वां योद्धुं दैत्या न दानवाः ।
नाहं त्वत्तो विशिष्टोऽस्मि किं पुनर्मानवा रणे ॥ १.१५१.२० ॥
En la batalla, ni los dioses pueden luchar contigo, ni los daityas ni los dánavas; yo tampoco soy superior a ti — ¡cuánto menos los hombres en la batalla!
1.151.21
एकस्तवाधिको लोके यो हि वृष्णिकुलोद्भवः ।
कृष्णः कमलपत्राक्षः कंसकालियसूदनः ॥ १.१५१.२१ ॥
En el mundo hay uno superior a ti: nacido en el linaje de los Vṛṣṇi, Kṛṣṇa, de ojos como pétalos de loto, matador de Kaṃsa y Kāliya.
1.151.22
स जेता सर्वलोकानां सर्वप्रहरणायुधः ।
नैतावता ते पार्थाहं भवाम्यनृतवागिह ॥ १.१५१.२२ ॥
Él es el conquistador de todos los mundos, portador de todas las armas; pero, oh Pārtha, con esto solo no me vuelvo aquí un mentiroso.
1.151.23
तदधीनं जगत्सर्वं तत्प्रलीनं तदुद्भवम् ।
तत्पदं न विजानन्ति ब्रह्मेशानादयोऽपि वा ॥ १.१५१.२३ ॥
Todo el mundo depende de él, se disuelve en él y de él surge; ni siquiera Brahmā, Īśāna y los demás conocen su estado.
1.151.24
तन्नाभिप्रभवो ब्रह्मा सर्वभूतानि निर्ममे ।
स एव कर्ता भोक्ता च संहर्ता च जगन्मयम् ॥ १.१५१.२४ ॥
Brahmā, nacido de su ombligo, creó a todos los seres; él solo es el creador, el disfrutador y el destructor, cuya forma es el mundo.
1.151.25
स एव भूतं भव्यं च भवच्च पुरुषः परः ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ १.१५१.२५ ॥
Él es lo que fue, lo que será y lo que está siendo; ese Puruṣa supremo es eterno, omnipresente, firme, inmóvil y primordial.
1.151.26
प्रादुर्भवति योगात्मा पालनार्थं स लीलया ।
तत्तुल्यो हि न जायेत न जातो न जनिष्यते ॥ १.१५१.२६ ॥
Aquel cuyo ser es el yoga aparece jugando para proteger; nadie igual a él ha nacido, nace o nacerá.
1.151.27
स हि मातुलजोऽभूत्ते चराचरगुरुः पिता ।
को हि तं जेतुमीहेत जानन्नात्महितं नरः ॥ १.१५१.२७ ॥
Él nació como hijo de tu tío materno; es el maestro y padre de lo móvil y lo inmóvil. ¿Qué hombre que conozca su propio bien intentaría vencerlo?
1.151.28
श्यालश्च ते सखा चासौ तस्य त्वं प्राणवल्लभः ।
स्नेहमभ्यधिकं तस्य तव सख्यमवस्थितम् ॥ १.१५१.२८ ॥
Él es tu cuñado y amigo, y tú eres más querido para él que la vida. Su afecto es grande y tu amistad permanece firme.
1.151.29
न तेन भवतो युद्धं भविता नर्मतोऽपि वा ।
अपिचार्थे तव पुरा शक्रेण किल चोदितः ॥ १.१५१.२९ ॥
No habrá batalla entre él y tú, ni siquiera en broma; y antaño fue Indra quien lo impulsó por tu causa.
1.151.30
गोकुले वर्धमानस्तु नन्दगोपस्य कारणात् ।
ममांशः पाण्डवो लोके पृथिव्यां पुरुषोत्तमः ॥ १.१५१.३० ॥
Creciendo en Gokula por causa de Nanda el pastor, mi porción, el Pāṇḍava, es el mejor de los hombres en la tierra, en este mundo.
1.151.31
कौन्तेयावरजः श्रीमानर्जुनो नाम वीर्यवान् ।
भुवो भारापहरणे साहाय्यं ते करिष्यति ॥ १.१५१.३१ ॥
Arjuna, el menor de los hijos de Kuntī, glorioso y valiente, te ayudará a aliviar la carga de la tierra.
1.151.32
तदर्थमभयं देहि पाहि चास्मत्कृते प्रभो ।
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षस्तदा शक्रेण फल्गुन ॥ १.१५१.३२ ॥
"Para ese fin, concédenos seguridad y protégenos, ¡oh señor!" Así interpelado por Indra, entonces el de ojos de loto, oh Phalguna.
1.151.33
तमुवाच ततः श्रीमाञ्शङ्खचक्रगदाधरः ।
जानामि पाण्डवे वंशे जातं पार्थं पितृष्वसुः ॥ १.१५१.३३ ॥
Entonces el glorioso, portador de concha, disco y maza, le dijo: "Sé que Pārtha, hijo de mi tía paterna, ha nacido en el linaje de Pāṇḍu.
1.151.34
पुत्रं परमधर्मिष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
पालयामि त्वदंशं तं सर्वलोकमहाभुजम् ॥ १.१५१.३४ ॥
"Aquel hijo, sumamente justo, el mejor de los portadores de armas y de brazos poderosos en todos los mundos, tu propia porción, lo protejo.
1.151.35
आवयोः सख्यसदृशं न च लोके भविष्यति ।
यस्तद्भक्तः समद्भक्तो यस्तं द्वेष्टि स मामपि ॥ १.१५१.३५ ॥
"No habrá en el mundo nada semejante a la amistad entre nosotros dos. Quien le es devoto, me es devoto a mí; quien le odia, también me odia a mí.
1.151.36
यन्मे वित्तं तु तत्तस्य तं विनाहं न जीवये ।
इति पार्थ पुरा शक्रमाह सर्वेश्वरो हरिः ॥ १.१५१.३६ ॥
"Cualquier riqueza que yo tenga es en verdad suya; sin él no podría vivir." Así, oh Pārtha, habló antaño Hari, señor de todo, a Indra.
1.151.37
तस्मात्तवापि सदृशस्तं विनाभ्यधिकः पुमान् ।
न चेह भविता लोके तमेव शरणं व्रज ॥ १.१५१.३७ ॥
Por eso, nadie en este mundo, igual a ti, será superior sin él. Ve a él solo en busca de refugio.
1.151.38
शरण्यः सर्वभूतानां देवदेवो जनार्दनः ॥ १.१५१.३८ ॥
El refugio de todos los seres, el dios de los dioses, Janārdana.
1.151.39
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणौ युधिष्ठिरवशोऽभवत् ॥ १.१५१.३९ ॥
Diciendo «Así sea», prometió a Droṇa, y el toro de los Kurus, abrazando sus pies, quedó bajo el control de Yudhiṣṭhira.
1.151.40
स्वभावादगमच्छब्दो महीं सागरमेखलाम् ।
अर्जुनस्य समो लोके नास्ति कश्चिद्धनुर्धरः ॥ १.१५१.४० ॥
Por su propia naturaleza, la fama se extendió por la tierra ceñida por el océano: no hay arquero en el mundo igual a Arjuna.
1.151.41
गदायुद्धेऽसियुद्धे च रथयुद्धे च पाण्डवः ।
पारगश्च धनुर्युद्धे बभूवाथ धनञ्जयः ॥ १.१५१.४१ ॥
En el combate con maza, con espada y con carro, y también en el tiro con arco, el pāṇḍava Dhanañjaya llegó a ser maestro.
1.151.42
नीतिमान्सकलां नीतिं विबुधाधिपतेस्तदा ।
अस्त्रे शस्त्रे च शास्त्रे च रथनागाश्वकर्मणि।
अवाप्य सहदेवोऽपि भ्रातॄणां ववृते वशे ॥ १.१५१.४२ ॥
Sahadeva, diestro en la política, obtuvo entonces toda la política del señor de los dioses, y las artes de las armas, las ciencias y del carro, el elefante y el caballo, y permaneció bajo el control de sus hermanos.
1.151.43
द्रोणेनैवं विनीतश्च भ्रातॄणां नकुलः प्रियः ।
चित्रयोधी समाख्यातो बभूवातिरथोदितः ॥ १.१५१.४३ ॥
Así adiestrado por Droṇa, Nakula, querido de sus hermanos, se hizo famoso como guerrero de habilidades diversas y fue proclamado atiratha, gran auriga.
1.151.44
त्रिवर्षकृतयज्ञस्तु गन्धर्वाणामुपप्लवे ।
अर्जुनप्रमुखैः पार्थैः सौवीरः समरे हतः ॥ १.१५१.४४ ॥
El rey de los Sauvīra, que había realizado un sacrificio de tres años, fue muerto en batalla durante el ataque de los Gandharvas, por los hijos de Pṛthā encabezados por Arjuna.
1.151.45
न शशाक वशे कर्तुं यं पाण्डुरपि वीर्यवान् ।
सोऽर्जुनेन वशं नीतो राजासीद्यवनाधिपः ॥ १.१५१.४५ ॥
Aquel rey, señor de los Yavana, a quien ni siquiera el poderoso Pāṇḍu pudo someter, fue sometido por Arjuna.
1.151.46
अतीव बलसंपन्नः सदा मानि कुरून्प्रति ।
विपुलो नाम सौवीरः शस्तः पार्थेन धीमता ॥ १.१५१.४६ ॥
Vipula, el Sauvīra, extremadamente fuerte y siempre arrogante con los Kuru, fue abatido por el sabio Pārtha.
1.151.47
दत्तामित्र इति ख्यातं सङ्ग्रामे कृतनिश्चयम् ।
सुमित्रं नाम सौवीरमर्जुनोऽदमयच्छरैः ॥ १.१५१.४७ ॥
Sumitra el Sauvīra, conocido como Dattāmitra y resuelto en la batalla, fue sometido por Arjuna con sus flechas.
1.151.48
भीमसेनसहायश्च रथानामयुतं च सः ।
अर्जुनः समरे प्राच्यान्सर्वानेकरथोऽजयत् ॥ १.१५१.४८ ॥
Con Bhīmasena como ayudante, Arjuna, solo en su carro, conquistó en batalla a todos los pueblos del este, que tenían diez mil carros.
1.151.49
तथैवैकरथो गत्वा दक्षिणामजयद्दिशम् ।
धनौघं प्रापयामास कुरुराष्ट्रं धनञ्जयः ॥ १.१५१.४९ ॥
De la misma manera, yendo en un solo carro, Dhanañjaya conquistó la dirección sur e hizo llegar una avalancha de riquezas al reino de los Kurus.
1.151.50
यतः पञ्चदशे वर्षे सर्वमेतच्चकार सः ।
तं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राणां ततो भयमजायत ॥ १.१५१.५० ॥
Pues en el decimoquinto año lo realizó todo, y al verlo, surgió el temor entre los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
1.151.51
यः सर्वान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्विप्रचकार ह ।
भीमसेनो महाबाहुर्बलाद्बलवतां वरः ॥ १.१५१.५१ ॥
Bhīmasena, el de brazos poderosos, que causó daño a todos los hijos de Dhṛtarāṣṭra, era el mejor de los fuertes.
1.151.52
अदुष्टभावं तं दोषैर्जगृहुर्दोषबुद्धयः ।
धार्तराष्ट्रास्तथा सर्वे भयाद्भीमस्य कर्मणा ॥ १.१५१.५२ ॥
Aunque de naturaleza sin malicia, los hijos de Dhṛtarāṣṭra, con mentes inclinadas a hallar faltas, le imputaron defectos; todos lo hicieron por temor a las hazañas de Bhīma.
1.151.53
तं दृष्ट्वा कर्मभिः पार्थान्सर्वानागतलक्षणान् ।
बलाद्बहुगुणांस्तेभ्यो बिभियुर्दोषबुद्धयः ॥ १.१५१.५३ ॥
Al ver sus hazañas, y ver en todos los hijos de Pṛthā las señales de fortuna futura y muchas virtudes, los de mente torcida temieron a aquellos.
1.151.54
एवं सर्वे महात्मानः पाण्डवा मनुजोत्तमाः ।
परराष्ट्राणि निर्जित्य स्वराष्ट्रं ववृधुः पुरा ॥ १.१५१.५४ ॥
Así, todos los Pāṇḍava magnánimos, los mejores de los hombres, tras conquistar reinos extranjeros, hicieron crecer su propio reino.
1.151.55
ततो बलमतिख्यातं विज्ञाय दृढधन्विनाम् ।
दूषितः सहसा भावो धृतराष्ट्रस्य पाण्डुषु।
स चिन्तापरमो राजा न निद्रामलभन्निशि ॥ १.१५१.५५ ॥
Entonces, al conocer el famoso poder de aquellos arqueros firmes, la actitud de Dhṛtarāṣṭra hacia los Pāṇḍavas se corrompió de repente. Aquel rey, absorto en la inquietud, no pudo conciliar el sueño durante la noche.