มหาภารตะ · อัธยายะ 1.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.151.1
धृतराष्ट्रस्तु राजन्द्रे यदा कौरवनन्दनम् ।
युधिष्ठिरं विजानन्वै समर्थं राज्यरक्षणे ॥ १.१५१.१ ॥
เมื่อท้าวธฤตราษฎร์ทรงทราบว่า ยุธิษฐิระ ผู้เป็นความยินดีของเหล่าเการพ มีความสามารถที่จะปกป้องราชอาณาจักร
1.151.2
यौवराज्याभिषेकार्थममन्त्रयत मन्त्रिभिः ।
ते तु बुद्ध्वान्वतप्यन्त धृतराष्ट्रात्मजास्तदा ॥ १.१५१.२ ॥
พระองค์จึงทรงปรึกษากับที่ปรึกษาเพื่อการอภิเษกเป็นยุวราช ฝ่ายโอรสของท้าวธฤตราษฎร์ครั้นได้ทราบเรื่องนั้นแล้ว ก็ทรงเดือดร้อนพระทัยยิ่งนัก
1.151.3
ततः संवत्सरस्यान्ते यौवराज्याय पार्थिव ।
स्थापितो धृतराष्ट्रेण पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१५१.३ ॥
ต่อมา เมื่อครบหนึ่งปี ข้าแต่พระราชา ท้าวธฤตราษฎร์ได้ทรงแต่งตั้งยุธิษฐิระ พระโอรสของปาณฑุ ให้เป็นยุวราช
1.151.4
ततोऽदीर्घेण कालेन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पितुरन्तर्दधे कीर्तिं शीलवृत्तसमाधिभिः ॥ १.१५१.४ ॥
จากนั้นไม่นาน ยุธิษฐิระ พระโอรสของกุนตี ก็ได้ทำให้เกียรติยศของบิดาลดน้อยลงไป ด้วยความประพฤติ อุปนิสัย และสมาธิของพระองค์
1.151.5
असियुद्धे गदायुद्धे रथयुद्धे च पाण्डवः ।
संकर्षणादशिक्षद्वै शश्वच्छिक्षां वृकोदरः ॥ १.१५१.५ ॥
ในการต่อสู้ด้วยดาบ การต่อสู้ด้วยกระบอง และการรบด้วยรถศึก ปาณฑพ วฤโกทร (ภีมะ) ได้รับการฝึกฝนอย่างต่อเนื่องจากสังกรรษณะ
1.151.6
समाप्तशिक्षो भीमस्तु द्युमत्सेनसमो बले ।
पराक्रमेण संपन्नो भ्रातॄणामचरद्वशे ॥ १.१५१.६ ॥
ภีมะซึ่งเรียนจบการฝึกแล้ว มีกำลังเทียบเท่าท้าวทยุมัตเสนะ เปี่ยมด้วยความกล้าหาญ ก็ดำเนินชีวิตอยู่ภายใต้การควบคุมของเหล่าพี่น้อง
1.151.7
प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा ।
क्षुरनाराचभल्लानां विपाठानां च तत्त्ववित् ॥ १.१५१.७ ॥
ภีมะเป็นผู้ชำนาญในการกำมือแน่นมั่นคง ความคล่องแคล่วของมือ และการยิงให้ต้องเป้า รู้วิธีปล่อยลูกศรคม ลูกศรเหล็ก และลูกศรรูปพระจันทร์เสี้ยวได้อย่างแท้จริง
1.151.8
ऋजुवक्रविशालानां प्रयोक्ता फाल्गुनोऽभवत् ।
लाघवे सौष्ठवे चैव नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १.१५१.८ ॥
อรชุนกลายเป็นผู้ชำนาญในการใช้ลูกศรตรง ลูกศรโค้ง และลูกศรกว้าง ไม่มีผู้ใดอื่นที่เทียบได้ในความคล่องแคล่วและความชำนาญ
1.151.9
बीभत्सुसदृशो लोक इति द्रोणो व्यवस्थितः ।
ततोऽब्रवीद्गुडाकेशं द्रोणः कौरवसंसदि ॥ १.१५१.९ ॥
โทรณะตั้งใจว่าในโลกนี้ไม่มีผู้ใดเทียบเท่าพีภัตสุ (อรชุน) จากนั้น ในที่ประชุมของเการพ โทรณะได้กล่าวกับคุฑาเกศ
1.151.10
अगस्त्यस्य धनुर्वेदे शिष्यो मम गुरुः पुरा ।
अग्निवेश्य इति ख्यातस्तस्य शिष्योऽस्मि भारत ॥ १.१५१.१० ॥
ครูของข้าพเจ้าในกาลก่อน ผู้เป็นศิษย์ของอคัสตยะในวิชาธนุรเวท มีนามว่าอัคนิเวศยะ ข้าแต่ภารตะ ข้าพเจ้าเป็นศิษย์ของท่านนั้น
1.151.11
तीर्थात्तीर्थं गमयितुमहमेतत्समुद्यतः ।
तपसा यन्मया प्राप्तममोघमशनिप्रभम् ॥ १.१५१.११ ॥
ข้าพเจ้าตั้งใจจะนำสิ่งนี้ไปจากสถานศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่งสู่อีกแห่งหนึ่ง สิ่งที่ข้าพเจ้าได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะนั้นไม่มีวันพลาด สว่างเหมือนสายฟ้า
1.151.12
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम यद्दहेत्पृथिवीमपि ।
ददता गुरुणा चोक्तं न मनुष्येष्विदंत्वया ॥ १.१५१.१२ ॥
อาวุธที่เรียกว่าพรหมศิระ ซึ่งแม้แต่แผ่นดินก็อาจเผาได้ เมื่อประทานให้ ครูได้กล่าวว่า "เจ้าต้องไม่ใช้สิ่งนี้กับมนุษย์"
1.151.13
भारद्वाज विमोक्तव्यमल्पवीर्येषु संयुगे ।
यद्यदन्तर्हितं भूतं किंचिद्युद्ध्येत्त्वया सह ॥ १.१५१.१३ ॥
ข้าแต่บุตรของภารทวาชะ ต้องไม่ปล่อยมันในการสงครามต่อผู้มีกำลังน้อย ต่อสิ่งมีชีวิตใดก็ตามที่ซ่อนอยู่ ซึ่งอาจต่อสู้กับเจ้า
1.151.14
महातेजस्त्वमेतेन हन्याः शस्त्रेण संयुगे ।
त्वया प्राप्तमिदं वीर दिव्यं नान्योऽर्हति त्विदम् ॥ १.१५१.१४ ॥
ข้าแต่ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ในการรบ เจ้าควรสังหารด้วยอาวุธนี้ ข้าแต่วีรบุรุษ เจ้าได้รับอาวุธทิพย์นี้แล้ว ไม่มีผู้ใดอื่นที่คู่ควรกับมัน
1.151.15
समयस्तु त्वया रक्ष्यो मुनिसृष्टो विशांपते ।
आचार्यदक्षिणां देहि ज्ञातिग्रामस्य पश्यतः ॥ १.१५१.१५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ข้อตกลงที่ฤๅษีได้สถาปนาไว้ เจ้าต้องรักษา จงถวายค่าตอบแทนแด่อาจารย์ต่อหน้าญาติพี่น้องที่ชุมนุมอยู่
1.151.16
ददानीति प्रतिज्ञाते फाल्गुनेनाब्रवीद्गुरुः ।
युद्धेऽहं प्रतियोद्धव्यो युध्यमानस्त्वयाऽनघ ॥ १.१५१.१६ ॥
เมื่อฟาลคุนะรับปากว่า "ข้าจะให้" โทรณะจึงกล่าวว่า "ข้าแต่ผู้ไร้บาป ในการรบ ขณะที่เจ้ากำลังต่อสู้ เจ้าจะต้องสู้กับข้า"
1.151.17
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणावुपतस्थे विनीतवत् ॥ १.१५१.१७ ॥
ฟาลคุนะตอบว่า "ได้ครับ" แล้วเจ้าแห่งเการพก็จับเท้าของโทรณะไว้ และยืนต่อหน้าท่านด้วยความถ่อมตน เหมือนศิษย์ที่พึงมี
1.151.18
द्रोणो जगाद वचनं समालिङ्ग्य तु फाल्गुनम् ।
यन्मयोक्तं पुरा पार्थ तव लोके नरं क्वचित् ॥ १.१५१.१८ ॥
โทรณะโอบกอดฟาลคุนะ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ว่า "ข้าแต่บุตรของปฤถา สิ่งที่ข้าเคยกล่าวไว้ก่อนนี้คือ ในโลกนี้ไม่มีมนุษย์คนใดเหมือนเจ้า"
1.151.19
सदृशं कारये नैव सर्वप्रहरणे युधि ।
तत्कृतं च मया सम्यक्तव तुल्यो न वर्तते ॥ १.१५१.१९ ॥
ในการรบ ในการใช้อาวุธทุกชนิด ข้าไม่เคยฝึกใครให้เทียบเท่าเจ้าได้เลย สิ่งที่ข้าได้ทำไว้อย่างถูกต้องก็คือ ไม่มีผู้ใดเสมอเจ้า
1.151.20
देवा युधि न शक्तास्त्वां योद्धुं दैत्या न दानवाः ।
नाहं त्वत्तो विशिष्टोऽस्मि किं पुनर्मानवा रणे ॥ १.१५१.२० ॥
ในการรบ แม้เหล่าเทพก็ไม่อาจต่อสู้กับเจ้าได้ ทั้งไทตยะและทานพก็เช่นกัน ข้าเองก็ไม่ได้เหนือกว่าเจ้า แล้วมนุษย์จะเหนือกว่าเจ้าในสมรภูมิได้อย่างไร
1.151.21
एकस्तवाधिको लोके यो हि वृष्णिकुलोद्भवः ।
कृष्णः कमलपत्राक्षः कंसकालियसूदनः ॥ १.१५१.२१ ॥
ในโลกนี้มีผู้หนึ่งยิ่งกว่าท่าน คือกฤษณะผู้เกิดในวงศ์วฤษณิ มีดวงตาดุจกลีบบัว ผู้ฆ่ากงสะและกาลิยะได้
1.151.22
स जेता सर्वलोकानां सर्वप्रहरणायुधः ।
नैतावता ते पार्थाहं भवाम्यनृतवागिह ॥ १.१५१.२२ ॥
พระองค์ทรงเป็นผู้ชนะโลกทั้งปวง ทรงถืออาวุธทุกชนิด แต่โอ ปารถะ เพียงเท่านี้ข้าพเจ้าก็ไม่ได้กลายเป็นผู้พูดเท็จในที่นี้
1.151.23
तदधीनं जगत्सर्वं तत्प्रलीनं तदुद्भवम् ।
तत्पदं न विजानन्ति ब्रह्मेशानादयोऽपि वा ॥ १.१५१.२३ ॥
โลกทั้งสิ้นขึ้นอยู่กับพระองค์ ถูกดูดกลืนเข้าสู่พระองค์ และอุบัติขึ้นจากพระองค์ แม้พระพรหม พระอีศานะ และเทพอื่นๆ ก็ไม่รู้ภาวะของพระองค์
1.151.24
तन्नाभिप्रभवो ब्रह्मा सर्वभूतानि निर्ममे ।
स एव कर्ता भोक्ता च संहर्ता च जगन्मयम् ॥ १.१५१.२४ ॥
พระพรหมผู้บังเกิดจากพระนาภีของพระองค์ได้สร้างสรรพสัตว์ทั้งปวง พระองค์ผู้เดียวเป็นผู้สร้าง ผู้เสวย และผู้ทำลาย โลกทั้งสิ้นคือรูปของพระองค์
1.151.25
स एव भूतं भव्यं च भवच्च पुरुषः परः ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ १.१५१.२५ ॥
พระองค์ผู้เดียวเป็นทั้งอดีต อนาคต และปัจจุบัน ปุรุษะสูงสุดนั้นเป็นนิรันดร์ แผ่ไปทั่ว มั่นคง ไม่หวั่นไหว และดำรงอยู่ตลอดกาล
1.151.26
प्रादुर्भवति योगात्मा पालनार्थं स लीलया ।
तत्तुल्यो हि न जायेत न जातो न जनिष्यते ॥ १.१५१.२६ ॥
ผู้มีโยคะเป็นอาตมัน ทรงอุบัติขึ้นเพื่อการคุ้มครองโลกด้วยลีลา ไม่มีผู้ใดเสมอพระองค์ที่เคยเกิดขึ้น กำลังเกิดขึ้น หรือจะเกิดขึ้น
1.151.27
स हि मातुलजोऽभूत्ते चराचरगुरुः पिता ।
को हि तं जेतुमीहेत जानन्नात्महितं नरः ॥ १.१५१.२७ ॥
พระองค์ประสูติเป็นบุตรของลุงฝ่ายมารดาของท่าน พระองค์เป็นครูและบิดาของสิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวทั้งปวง ใครเล่าที่รู้ประโยชน์ของตนแล้วจะปรารถนาเอาชนะพระองค์
1.151.28
श्यालश्च ते सखा चासौ तस्य त्वं प्राणवल्लभः ।
स्नेहमभ्यधिकं तस्य तव सख्यमवस्थितम् ॥ १.१५१.२८ ॥
พระองค์เป็นทั้งพระอนุชาเขยและสหายของท่าน ท่านเป็นที่รักของพระองค์ยิ่งกว่าชีวิต ความรักของพระองค์มีอย่างล้นเหลือ และมิตรภาพของท่านก็ยั่งยืนมั่นคง
1.151.29
न तेन भवतो युद्धं भविता नर्मतोऽपि वा ।
अपिचार्थे तव पुरा शक्रेण किल चोदितः ॥ १.१५१.२९ ॥
ท่านจะไม่ทำสงครามกับพระองค์ แม้แต่เล่นสนุก และในกาลก่อน พระอินทร์เองก็ได้ทรงกระตุ้นพระองค์เพื่อประโยชน์ของท่าน
1.151.30
गोकुले वर्धमानस्तु नन्दगोपस्य कारणात् ।
ममांशः पाण्डवो लोके पृथिव्यां पुरुषोत्तमः ॥ १.१५१.३० ॥
พระองค์ทรงเจริญวัยในโคกุละเพื่อประโยชน์ของนันทโคปะ ส่วนของข้าพเจ้าคือปาณฑพผู้เป็นบุรุษสูงสุดบนแผ่นดินในโลกนี้
1.151.31
कौन्तेयावरजः श्रीमानर्जुनो नाम वीर्यवान् ।
भुवो भारापहरणे साहाय्यं ते करिष्यति ॥ १.१५१.३१ ॥
อรชุน บุตรคนสุดท้องของกุนตี มีนามว่าผู้รุ่งเรืองและทรงพลัง เขาจะช่วยเหลือท่านในการขจัดภาระของแผ่นดิน
1.151.32
तदर्थमभयं देहि पाहि चास्मत्कृते प्रभो ।
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षस्तदा शक्रेण फल्गुन ॥ १.१५१.३२ ॥
"ขอโปรดประทานความปลอดภัยแก่พวกเรา และคุ้มครองพวกเราด้วยเหตุนั้นเถิด ข้าแต่องค์เจ้า" เมื่อพระอินทร์กล่าวดังนี้ พระองค์ผู้มีดวงตาดุจดอกบัวจึงตรัสตอบ โอ ผาลคุณะ
1.151.33
तमुवाच ततः श्रीमाञ्शङ्खचक्रगदाधरः ।
जानामि पाण्डवे वंशे जातं पार्थं पितृष्वसुः ॥ १.१५१.३३ ॥
ครั้งนั้น พระองค์ผู้รุ่งเรือง ผู้ทรงสังข์ จักร และคทา ตรัสกับพระอินทร์ว่า "เรารู้ว่าปารถะ บุตรของพระปิตุจฉาของเรา ได้ประสูติในวงศ์ปาณฑุแล้ว
1.151.34
पुत्रं परमधर्मिष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
पालयामि त्वदंशं तं सर्वलोकमहाभुजम् ॥ १.१५१.३४ ॥
"บุตรผู้มีธรรมะยิ่งนั้น ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถือศัสตราทั้งปวง มีแขนใหญ่ในโลกทั้งสิ้น ผู้เป็นส่วนหนึ่งของท่าน เราคุ้มครองอยู่
1.151.35
आवयोः सख्यसदृशं न च लोके भविष्यति ।
यस्तद्भक्तः समद्भक्तो यस्तं द्वेष्टि स मामपि ॥ १.१५१.३५ ॥
"มิตรภาพระหว่างเรากับท่านสองคนจะไม่มีใครเสมอเหมือนในโลก ผู้ใดภักดีต่อเขา ผู้นั้นก็ภักดีต่อเรา ผู้ใดเกลียดชังเขา ผู้นั้นก็เกลียดชังเราด้วย
1.151.36
यन्मे वित्तं तु तत्तस्य तं विनाहं न जीवये ।
इति पार्थ पुरा शक्रमाह सर्वेश्वरो हरिः ॥ १.१५१.३६ ॥
"ทรัพย์สมบัติของเรานั้นก็เป็นของเขาเช่นกัน หากปราศจากเขาเราก็มิอาจมีชีวิตอยู่ได้" ดังนั้น โอ ปารถะ พระหริผู้เป็นเจ้าแห่งทั้งปวงจึงเคยตรัสกับพระอินทร์ในกาลก่อนเช่นนี้
1.151.37
तस्मात्तवापि सदृशस्तं विनाभ्यधिकः पुमान् ।
न चेह भविता लोके तमेव शरणं व्रज ॥ १.१५१.३७ ॥
ฉะนั้น บุรุษใดในโลกนี้ที่เสมอด้วยท่าน แต่หากปราศจากพระองค์ก็จะไม่ยิ่งใหญ่กว่าได้ จงไปพึ่งพระองค์เท่านั้นเป็นที่พึ่ง
1.151.38
शरण्यः सर्वभूतानां देवदेवो जनार्दनः ॥ १.१५१.३८ ॥
พระองค์เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ทั้งปวง เป็นเทพแห่งเทพทั้งหลาย คือพระชนารทนะ
1.151.39
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणौ युधिष्ठिरवशोऽभवत् ॥ १.१५१.३९ ॥
ท่านรับปากด้วยคำว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วประนมมือต่อโทรณะ และผู้ประเสริฐแห่งกุรุก็ก้มลงแตะเท้า แล้วตกอยู่ใต้อำนาจของยุธิษฐิระ
1.151.40
स्वभावादगमच्छब्दो महीं सागरमेखलाम् ।
अर्जुनस्य समो लोके नास्ति कश्चिद्धनुर्धरः ॥ १.१५१.४० ॥
ด้วยธรรมชาติของมันเอง ข่าวนั้นได้แพร่ออกไปทั่วแผ่นดินที่มีมหาสมุทรเป็นแนวรั้ง ว่าไม่มีนักธนูผู้ใดในโลกเทียบเท่าอรชุน
1.151.41
गदायुद्धेऽसियुद्धे च रथयुद्धे च पाण्डवः ।
पारगश्च धनुर्युद्धे बभूवाथ धनञ्जयः ॥ १.१५१.४१ ॥
ในการต่อสู้ด้วยกระบอง การต่อสู้ด้วยดาบ และการต่อสู้ด้วยรถศึก รวมถึงการยิงธนู ธนัญชัยผู้เป็นปาณฑพก็ชำนาญยิ่งนัก
1.151.42
नीतिमान्सकलां नीतिं विबुधाधिपतेस्तदा ।
अस्त्रे शस्त्रे च शास्त्रे च रथनागाश्वकर्मणि।
अवाप्य सहदेवोऽपि भ्रातॄणां ववृते वशे ॥ १.१५१.४२ ॥
สหเทพผู้มีปัญญาในการปกครอง เรียนรู้นีติทั้งหมดจากพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาในครานั้น ทั้งศาสตร์แห่งอาวุธ ศัสตรา ตำรา และการฝึกรถ ช้าง และม้า แล้วยังคงอยู่ใต้การควบคุมของพี่น้อง
1.151.43
द्रोणेनैवं विनीतश्च भ्रातॄणां नकुलः प्रियः ।
चित्रयोधी समाख्यातो बभूवातिरथोदितः ॥ १.१५१.४३ ॥
นกุลผู้เป็นที่รักของพี่น้อง ได้รับการฝึกสอนจากโทรณะเช่นนั้น เลื่องชื่อว่าเป็นนักรบผู้เชี่ยวชาญหลายแขนง และได้รับการประกาศให้เป็นอติรถะ คือผู้เป็นสารถีชั้นยอด
1.151.44
त्रिवर्षकृतयज्ञस्तु गन्धर्वाणामुपप्लवे ।
अर्जुनप्रमुखैः पार्थैः सौवीरः समरे हतः ॥ १.१५१.४४ ॥
กษัตริย์แห่งเผ่าเสาวีระผู้ประกอบยัญพิธียาวนานสามปี ถูกสังหารในการรบ ระหว่างการโจมตีของพวกคนธรรพ์ โดยบรรดาโอรสของปฤถาซึ่งนำโดยอรชุน
1.151.45
न शशाक वशे कर्तुं यं पाण्डुरपि वीर्यवान् ।
सोऽर्जुनेन वशं नीतो राजासीद्यवनाधिपः ॥ १.१५१.४५ ॥
กษัตริย์แห่งยวนะ ผู้ที่แม้แต่ปาณฑุผู้ทรงพลังก็ไม่อาจปราบให้อยู่ใต้อำนาจได้ ถูกอรชุนนำมาอยู่ใต้การควบคุม
1.151.46
अतीव बलसंपन्नः सदा मानि कुरून्प्रति ।
विपुलो नाम सौवीरः शस्तः पार्थेन धीमता ॥ १.१५१.४६ ॥
วิปุละ กษัตริย์แห่งเสาวีระ ผู้แข็งแกร่งยิ่งนักและถือตัวต่อกุรุเสมอ ถูกปารถผู้ปัญญาเลิศโจมตีล้มลง
1.151.47
दत्तामित्र इति ख्यातं सङ्ग्रामे कृतनिश्चयम् ।
सुमित्रं नाम सौवीरमर्जुनोऽदमयच्छरैः ॥ १.१५१.४७ ॥
สุมิตร กษัตริย์แห่งเสาวีระ เป็นที่รู้จักในนามทัตตามิตร ผู้มุ่งมั่นในการรบ ถูกอรชุนปราบลงด้วยลูกศรของพระองค์
1.151.48
भीमसेनसहायश्च रथानामयुतं च सः ।
अर्जुनः समरे प्राच्यान्सर्वानेकरथोऽजयत् ॥ १.१५१.४८ ॥
โดยมีภีมเสนเป็นผู้ช่วย อรชุนผู้เดียวบนรถศึกหนึ่งคัน ได้พิชิตชนชาติทางทิศตะวันออกทั้งหมดในการรบ แม้พวกเขาจะมีรถศึกนับหมื่นคัน
1.151.49
तथैवैकरथो गत्वा दक्षिणामजयद्दिशम् ।
धनौघं प्रापयामास कुरुराष्ट्रं धनञ्जयः ॥ १.१५१.४९ ॥
ในทำนองเดียวกัน ธนัญชัยเสด็จไปด้วยรถศึกเพียงคันเดียว ได้พิชิตทิศใต้ และทำให้ความมั่งคั่งอันมหาศาลไหลมาสู่แคว้นกุรุ
1.151.50
यतः पञ्चदशे वर्षे सर्वमेतच्चकार सः ।
तं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राणां ततो भयमजायत ॥ १.१५१.५० ॥
เพราะในปีที่สิบห้า พระองค์ได้ทำการทั้งหมดนี้สำเร็จ เมื่อเห็นพระองค์ ความหวาดกลัวจึงเกิดขึ้นแก่บรรดาโอรสของธฤตราษฎร์
1.151.51
यः सर्वान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्विप्रचकार ह ।
भीमसेनो महाबाहुर्बलाद्बलवतां वरः ॥ १.१५१.५१ ॥
ภีมเสน ผู้มีแขนใหญ่ ผู้ได้ทำร้ายบรรดาโอรสทั้งหมดของธฤตราษฎร์ เป็นผู้เลิศที่สุดในบรรดาผู้มีกำลัง
1.151.52
अदुष्टभावं तं दोषैर्जगृहुर्दोषबुद्धयः ।
धार्तराष्ट्रास्तथा सर्वे भयाद्भीमस्य कर्मणा ॥ १.१५१.५२ ॥
แม้เขาจะมีจิตใจไม่ชั่วร้าย แต่โอรสของธฤตราษฎร์ ผู้มีใจคิดหาความผิด ได้กล่าวโทษเขาด้วยความผิดต่างๆ ทั้งหมดนั้นทำเช่นนั้นเพราะความกลัวต่อการกระทำของภีมะ
1.151.53
तं दृष्ट्वा कर्मभिः पार्थान्सर्वानागतलक्षणान् ।
बलाद्बहुगुणांस्तेभ्यो बिभियुर्दोषबुद्धयः ॥ १.१५१.५३ ॥
เมื่อเห็นการกระทำของเขา และเห็นในบรรดาโอรสของปฤถาทั้งหมดซึ่งมีเครื่องหมายแห่งโชคลาภในอนาคตและคุณความดีมากมาย ผู้มีใจคิดร้ายก็เกิดความหวาดกลัวต่อพวกเขา
1.151.54
एवं सर्वे महात्मानः पाण्डवा मनुजोत्तमाः ।
परराष्ट्राणि निर्जित्य स्वराष्ट्रं ववृधुः पुरा ॥ १.१५१.५४ ॥
ดังนี้ ปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งหมด ผู้เป็นเลิศในหมู่มนุษย์ เมื่อพิชิตแคว้นของต่างชาติแล้ว ก็เจริญรุ่งเรืองในแคว้นของตนเองมาแต่ก่อน
1.151.55
ततो बलमतिख्यातं विज्ञाय दृढधन्विनाम् ।
दूषितः सहसा भावो धृतराष्ट्रस्य पाण्डुषु।
स चिन्तापरमो राजा न निद्रामलभन्निशि ॥ १.१५१.५५ ॥
ครั้นนั้น เมื่อทรงทราบถึงกำลังอันเลื่องลือของบรรดานักธนูผู้มั่นคง ทัศนคติของธฤตราษฎร์ต่อปาณฑพก็เสื่อมทรามลงอย่างฉับพลัน กษัตริย์พระองค์นั้นหมกมุ่นอยู่กับความคิดกังวล จึงไม่อาจหลับได้ในยามค่ำคืน