ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.151.1
धृतराष्ट्रस्तु राजन्द्रे यदा कौरवनन्दनम् ।
युधिष्ठिरं विजानन्वै समर्थं राज्यरक्षणे ॥ १.१५१.१ ॥
କୌରବଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରକ୍ଷାରେ ସମର୍ଥ ଜାଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯେତେବେଳେ।
1.151.2
यौवराज्याभिषेकार्थममन्त्रयत मन्त्रिभिः ।
ते तु बुद्ध्वान्वतप्यन्त धृतराष्ट्रात्मजास्तदा ॥ १.१५१.२ ॥
ଯୁବରାଜ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ; ତାହା ଜାଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସେତେବେଳେ ଅନୁତପ୍ତ ହେଲେ।
1.151.3
ततः संवत्सरस्यान्ते यौवराज्याय पार्थिव ।
स्थापितो धृतराष्ट्रेण पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१५१.३ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
1.151.4
ततोऽदीर्घेण कालेन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पितुरन्तर्दधे कीर्तिं शीलवृत्तसमाधिभिः ॥ १.१५१.४ ॥
ତା'ପରେ ଅଳ୍ପ କାଳ ମଧ୍ୟରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଶୀଳ, ଆଚରଣ ଓ ସମାଧିରେ ପିତାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
1.151.5
असियुद्धे गदायुद्धे रथयुद्धे च पाण्डवः ।
संकर्षणादशिक्षद्वै शश्वच्छिक्षां वृकोदरः ॥ १.१५१.५ ॥
ଖଡ୍ଗ, ଗଦା ଓ ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କଠାରୁ ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ।
1.151.6
समाप्तशिक्षो भीमस्तु द्युमत्सेनसमो बले ।
पराक्रमेण संपन्नो भ्रातॄणामचरद्वशे ॥ १.१५१.६ ॥
ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ଭୀମ ବଳରେ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କ ସମାନ ହେଲେ; ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଭାଇମାନଙ୍କ ବଶରେ ବିଚରଣ କଲେ।
1.151.7
प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा ।
क्षुरनाराचभल्लानां विपाठानां च तत्त्ववित् ॥ १.१५१.७ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟି ଧରିବାରେ, ଚପଳତାରେ, ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦରେ ଏବଂ କ୍ଷୁର, ନାରାଚ, ଭଲ୍ଲ ବାଣର ବିପାଠର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା।
1.151.8
ऋजुवक्रविशालानां प्रयोक्ता फाल्गुनोऽभवत् ।
लाघवे सौष्ठवे चैव नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १.१५१.८ ॥
ସରଳ, ବକ୍ର ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ବାଣର ପ୍ରୟୋକ୍ତା ଫାଲ୍ଗୁନ ହେଲେ; ଚପଳତା ଓ ନୈପୁଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ।
1.151.9
बीभत्सुसदृशो लोक इति द्रोणो व्यवस्थितः ।
ततोऽब्रवीद्गुडाकेशं द्रोणः कौरवसंसदि ॥ १.१५१.९ ॥
'ଜଗତରେ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି' ବୋଲି ଦ୍ରୋଣ ସ୍ଥିର କଲେ; ତାପରେ କୌରବ ସଭାରେ ଦ୍ରୋଣ ଗୁଡ଼ାକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.151.10
अगस्त्यस्य धनुर्वेदे शिष्यो मम गुरुः पुरा ।
अग्निवेश्य इति ख्यातस्तस्य शिष्योऽस्मि भारत ॥ १.१५१.१० ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଧନୁର୍ବେଦର ଶିଷ୍ୟ ପୂର୍ବେ ମୋର ଗୁରୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ।
1.151.11
तीर्थात्तीर्थं गमयितुमहमेतत्समुद्यतः ।
तपसा यन्मया प्राप्तममोघमशनिप्रभम् ॥ १.१५१.११ ॥
ଗୋଟିଏ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଏହାକୁ ନେବାକୁ ମୁଁ ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି; ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଯାହା ପାଇଛି ତାହା ଅମୋଘ ଓ ବଜ୍ର ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।
1.151.12
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम यद्दहेत्पृथिवीमपि ।
ददता गुरुणा चोक्तं न मनुष्येष्विदंत्वया ॥ १.१५१.१२ ॥
'ବ୍ରହ୍ମଶିରସ୍' ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦହନ କରିପାରେ; ଦେବା ସମୟରେ ଗୁରୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏହା ମନୁଷ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ ନାହିଁ।'
1.151.13
भारद्वाज विमोक्तव्यमल्पवीर्येषु संयुगे ।
यद्यदन्तर्हितं भूतं किंचिद्युद्ध्येत्त्वया सह ॥ १.१५१.१३ ॥
ହେ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଳ୍ପବୀର୍ଯ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ତାହା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଯେକୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଲୁଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
1.151.14
महातेजस्त्वमेतेन हन्याः शस्त्रेण संयुगे ।
त्वया प्राप्तमिदं वीर दिव्यं नान्योऽर्हति त्विदम् ॥ १.१५१.१४ ॥
ହେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ହିଁ ତୁମେ ସଂହାର କରିବ। ହେ ବୀର, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ତୁମେ ପାଇଛ; ଏଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେହି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.151.15
समयस्तु त्वया रक्ष्यो मुनिसृष्टो विशांपते ।
आचार्यदक्षिणां देहि ज्ञातिग्रामस्य पश्यतः ॥ १.१५१.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁନି ସ୍ଥାପିତ ଏହି ସମୟ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାତିଜନଙ୍କ ସମାବେଶ ଆଗରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦିଅ।
1.151.16
ददानीति प्रतिज्ञाते फाल्गुनेनाब्रवीद्गुरुः ।
युद्धेऽहं प्रतियोद्धव्यो युध्यमानस्त्वयाऽनघ ॥ १.१५१.१६ ॥
'ଦେବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଗୁରୁ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବା ସମୟରେ ତୁମକୁ ମୋ ସହିତ ହିଁ ଲଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
1.151.17
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणावुपतस्थे विनीतवत् ॥ १.१५१.१७ ॥
'ତଥାସ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଦ ଧରି ବିନୀତଭାବେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଠିଆ ହେଲେ।
1.151.18
द्रोणो जगाद वचनं समालिङ्ग्य तु फाल्गुनम् ।
यन्मयोक्तं पुरा पार्थ तव लोके नरं क्वचित् ॥ १.१५१.१८ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ: 'ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯାହା କହିଥିଲି—ତୁମ ପରି ଏ ଲୋକରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ନାହିଁ।'
1.151.19
सदृशं कारये नैव सर्वप्रहरणे युधि ।
तत्कृतं च मया सम्यक्तव तुल्यो न वर्तते ॥ १.१५१.१९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରୟୋଗରେ ମୁଁ ତୁମ ସମାନ କାହାକୁ ଗଢ଼ି ନାହିଁ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ଏହା — ତୁମ ତୁଲ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
1.151.20
देवा युधि न शक्तास्त्वां योद्धुं दैत्या न दानवाः ।
नाहं त्वत्तो विशिष्टोऽस्मि किं पुनर्मानवा रणे ॥ १.१५१.२० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି, ଦୈତ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ — ତେବେ ରଣରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କଣ?
1.151.21
एकस्तवाधिको लोके यो हि वृष्णिकुलोद्भवः ।
कृष्णः कमलपत्राक्षः कंसकालियसूदनः ॥ १.१५१.२१ ॥
ଜଗତରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଜଣେ ହିଁ ଅଛନ୍ତି — ଯିଏ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି: କୃଷ୍ଣ, କମଳପତ୍ରନୟନ, କଂସ ଓ କାଳିୟଙ୍କ ସଂହାରକ।
1.151.22
स जेता सर्वलोकानां सर्वप्रहरणायुधः ।
नैतावता ते पार्थाहं भवाम्यनृतवागिह ॥ १.१५१.२२ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ବିଜେତା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣକାରୀ; ହେ ପାର୍ଥ, ଏତିକିରେ ମୁଁ ତୁମ ଆଗରେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ହେବି ନାହିଁ।
1.151.23
तदधीनं जगत्सर्वं तत्प्रलीनं तदुद्भवम् ।
तत्पदं न विजानन्ति ब्रह्मेशानादयोऽपि वा ॥ १.१५१.२३ ॥
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ; ତାଙ୍କଠାରେ ଲୀନ ହୁଏ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ପଦ ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ ପ୍ରଭୃତି ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
1.151.24
तन्नाभिप्रभवो ब्रह्मा सर्वभूतानि निर्ममे ।
स एव कर्ता भोक्ता च संहर्ता च जगन्मयम् ॥ १.१५१.२४ ॥
ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ହିଁ କର୍ତ୍ତା, ଭୋକ୍ତା ଓ ସଂହର୍ତ୍ତା, ଯିଏ ଜଗତ୍ସ୍ୱରୂପ।
1.151.25
स एव भूतं भव्यं च भवच्च पुरुषः परः ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ १.१५१.२५ ॥
ସେ ହିଁ ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବତ୍; ସେ ପରମ ପୁରୁଷ ନିତ୍ୟ, ସର୍ବଗତ, ସ୍ଥାଣୁ, ଅଚଳ ଓ ସନାତନ।
1.151.26
प्रादुर्भवति योगात्मा पालनार्थं स लीलया ।
तत्तुल्यो हि न जायेत न जातो न जनिष्यते ॥ १.१५१.२६ ॥
ଯୋଗାତ୍ମା ସେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲୀଳାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ଜନ୍ମିନାହାନ୍ତି, ଜନ୍ମନ୍ତି ନାହିଁ, ଜନ୍ମିବେ ନାହିଁ।
1.151.27
स हि मातुलजोऽभूत्ते चराचरगुरुः पिता ।
को हि तं जेतुमीहेत जानन्नात्महितं नरः ॥ १.१५१.२७ ॥
ସେ ତୁମ ମାମୁଁଙ୍କ ପୁତ୍ରରୂପେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ସେ ଚରାଚରଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ପିତା। ନିଜର ହିତ ଜାଣିଥିବା କେଉଁ ମଣିଷ ତାଙ୍କୁ ଜିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ?
1.151.28
श्यालश्च ते सखा चासौ तस्य त्वं प्राणवल्लभः ।
स्नेहमभ्यधिकं तस्य तव सख्यमवस्थितम् ॥ १.१५१.२८ ॥
ସେ ତୁମର ଶ୍ୟାଳକ ଓ ସଖା; ତୁମେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଅଧିକ ଏବଂ ତୁମର ସଖ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।
1.151.29
न तेन भवतो युद्धं भविता नर्मतोऽपि वा ।
अपिचार्थे तव पुरा शक्रेण किल चोदितः ॥ १.१५१.२९ ॥
ତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ନାହିଁ, ପରିହାସରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଆଉ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥିଲେ।
1.151.30
गोकुले वर्धमानस्तु नन्दगोपस्य कारणात् ।
ममांशः पाण्डवो लोके पृथिव्यां पुरुषोत्तमः ॥ १.१५१.३० ॥
ଗୋକୁଳରେ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ପାଇଁ ବଢ଼ୁଥିବା, ମୋର ଅଂଶ ପାଣ୍ଡବ, ଜଗତରେ, ପୃଥିବୀରେ ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
1.151.31
कौन्तेयावरजः श्रीमानर्जुनो नाम वीर्यवान् ।
भुवो भारापहरणे साहाय्यं ते करिष्यति ॥ १.१५१.३१ ॥
କୁନ୍ତୀଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ବୀର ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।
1.151.32
तदर्थमभयं देहि पाहि चास्मत्कृते प्रभो ।
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षस्तदा शक्रेण फल्गुन ॥ १.१५१.३२ ॥
"ସେଥିପାଇଁ ଆମକୁ ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୋ!" — ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇ ପଦ୍ମନୟନ ସେତେବେଳେ, ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ।
1.151.33
तमुवाच ततः श्रीमाञ्शङ्खचक्रगदाधरः ।
जानामि पाण्डवे वंशे जातं पार्थं पितृष्वसुः ॥ १.१५१.३३ ॥
ତା'ପରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପାଣ୍ଡୁ ବଂଶରେ ମୋ ପିସୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାର୍ଥ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ଏହା ମୁଁ ଜାଣେ।
1.151.34
पुत्रं परमधर्मिष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
पालयामि त्वदंशं तं सर्वलोकमहाभुजम् ॥ १.१५१.३४ ॥
"ପରମ ଧାର୍ମିକ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବଲୋକରେ ମହାବାହୁ ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଆପଣଙ୍କ ଅଂଶକୁ, ମୁଁ ରକ୍ଷା କରେ।
1.151.35
आवयोः सख्यसदृशं न च लोके भविष्यति ।
यस्तद्भक्तः समद्भक्तो यस्तं द्वेष्टि स मामपि ॥ १.१५१.३५ ॥
"ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ସଦୃଶ ଜଗତରେ କିଛି ହେବ ନାହିଁ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ, ସେ ମୋରେ ଭକ୍ତ; ଆଉ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ କରେ।
1.151.36
यन्मे वित्तं तु तत्तस्य तं विनाहं न जीवये ।
इति पार्थ पुरा शक्रमाह सर्वेश्वरो हरिः ॥ १.१५१.३६ ॥
"ମୋ ଯାହା ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ସବୁ ତାଙ୍କର; ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚି ପାରିବି ନାହିଁ।" ହେ ପାର୍ଥ, ପୂର୍ବେ ସର୍ବେଶ୍ୱର ହରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହା କହିଥିଲେ।
1.151.37
तस्मात्तवापि सदृशस्तं विनाभ्यधिकः पुमान् ।
न चेह भविता लोके तमेव शरणं व्रज ॥ १.१५१.३७ ॥
ତେଣୁ ତୁମ ସମାନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିନା ଏ ଲୋକରେ ଅଧିକ ପୁରୁଷ ହେବ ନାହିଁ। ତାଙ୍କରି ଶରଣ ନିଅ।
1.151.38
शरण्यः सर्वभूतानां देवदेवो जनार्दनः ॥ १.१५१.३८ ॥
ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଶରଣ୍ୟ, ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନ।
1.151.39
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः ।
उपसंगृह्य चरणौ युधिष्ठिरवशोऽभवत् ॥ १.१५१.३९ ॥
"ସେହିପରି ହେଉ" ବୋଲି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବଶ ହେଲେ।
1.151.40
स्वभावादगमच्छब्दो महीं सागरमेखलाम् ।
अर्जुनस्य समो लोके नास्ति कश्चिद्धनुर्धरः ॥ १.१५१.४० ॥
ସ୍ୱଭାବରୁ କୀର୍ତ୍ତିର ଶବ୍ଦ ସାଗରମେଖଳା ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା — ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ ଧନୁର୍ଧର ଏ ଲୋକରେ କେହି ନାହିଁ।
1.151.41
गदायुद्धेऽसियुद्धे च रथयुद्धे च पाण्डवः ।
पारगश्च धनुर्युद्धे बभूवाथ धनञ्जयः ॥ १.१५१.४१ ॥
ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ଅସିଯୁଦ୍ଧ ଓ ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ଏବଂ ଧନୁର୍ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
1.151.42
नीतिमान्सकलां नीतिं विबुधाधिपतेस्तदा ।
अस्त्रे शस्त्रे च शास्त्रे च रथनागाश्वकर्मणि।
अवाप्य सहदेवोऽपि भ्रातॄणां ववृते वशे ॥ १.१५१.४२ ॥
ନୀତିମାନ ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଦେବରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତ ନୀତି, ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ରଥ, ହସ୍ତୀ, ଅଶ୍ୱ କର୍ମ ପାଇ ଭାଇମାନଙ୍କ ବଶରେ ରହିଲେ।
1.151.43
द्रोणेनैवं विनीतश्च भ्रातॄणां नकुलः प्रियः ।
चित्रयोधी समाख्यातो बभूवातिरथोदितः ॥ १.१५१.४३ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଶିକ୍ଷିତ, ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନକୁଳ ବିଚିତ୍ର ଯୋଦ୍ଧା ରୂପେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ ଏବଂ ଅତିରଥ ବୋଲି କୁହାଗଲେ।
1.151.44
त्रिवर्षकृतयज्ञस्तु गन्धर्वाणामुपप्लवे ।
अर्जुनप्रमुखैः पार्थैः सौवीरः समरे हतः ॥ १.१५१.४४ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସୌବୀର ରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ।
1.151.45
न शशाक वशे कर्तुं यं पाण्डुरपि वीर्यवान् ।
सोऽर्जुनेन वशं नीतो राजासीद्यवनाधिपः ॥ १.१५१.४५ ॥
ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ବଶ କରି ପାରିନଥିଲେ, ସେହି ଯବନାଧିପ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ବଶ କଲେ।
1.151.46
अतीव बलसंपन्नः सदा मानि कुरून्प्रति ।
विपुलो नाम सौवीरः शस्तः पार्थेन धीमता ॥ १.१५१.४६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ କୁରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଅହଂକାରୀ ବିପୁଳ ନାମକ ସୌବୀରକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥ ବଧ କଲେ।
1.151.47
दत्तामित्र इति ख्यातं सङ्ग्रामे कृतनिश्चयम् ।
सुमित्रं नाम सौवीरमर्जुनोऽदमयच्छरैः ॥ १.१५१.४७ ॥
ଦତ୍ତାମିତ୍ର ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ସୁମିତ୍ର ନାମକ ସୌବୀରକୁ ଅର୍ଜୁନ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବଶ କଲେ।
1.151.48
भीमसेनसहायश्च रथानामयुतं च सः ।
अर्जुनः समरे प्राच्यान्सर्वानेकरथोऽजयत् ॥ १.१५१.४८ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ସହାୟତାରେ, ଏକରଥୀ ହୋଇ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ସହିତ ପୂର୍ବଦେଶୀୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
1.151.49
तथैवैकरथो गत्वा दक्षिणामजयद्दिशम् ।
धनौघं प्रापयामास कुरुराष्ट्रं धनञ्जयः ॥ १.१५१.४९ ॥
ସେହିପରି ଏକ ରଥରେ ଯାଇ ଧନଞ୍ଜୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଜିଣିଲେ ଏବଂ ଧନର ସ୍ରୋତ କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚାଇଲେ।
1.151.50
यतः पञ्चदशे वर्षे सर्वमेतच्चकार सः ।
तं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राणां ततो भयमजायत ॥ १.१५१.५० ॥
ପନ୍ଦର ବର୍ଷରେ ସେ ଏସବୁ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଜନ୍ମିଲା।
1.151.51
यः सर्वान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान्विप्रचकार ह ।
भीमसेनो महाबाहुर्बलाद्बलवतां वरः ॥ १.१५१.५१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯିଏ ଆଘାତ ଦେଲା, ସେହି ମହାବାହୁ ଭୀମସେନ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.151.52
अदुष्टभावं तं दोषैर्जगृहुर्दोषबुद्धयः ।
धार्तराष्ट्रास्तथा सर्वे भयाद्भीमस्य कर्मणा ॥ १.१५१.५२ ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସ୍ୱଭାବର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷବୁଦ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଦୋଷ ଲଗାଇଲେ; ଭୀମଙ୍କ କର୍ମର ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ସେମିତି କଲେ।
1.151.53
तं दृष्ट्वा कर्मभिः पार्थान्सर्वानागतलक्षणान् ।
बलाद्बहुगुणांस्तेभ्यो बिभियुर्दोषबुद्धयः ॥ १.१५१.५३ ॥
ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦେଖି ଏବଂ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଅନେକ ଗୁଣ ଦେଖି ଦୋଷବୁଦ୍ଧିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ କଲେ।
1.151.54
एवं सर्वे महात्मानः पाण्डवा मनुजोत्तमाः ।
परराष्ट्राणि निर्जित्य स्वराष्ट्रं ववृधुः पुरा ॥ १.१५१.५४ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ପରରାଷ୍ଟ୍ର ଜିଣି ପୂର୍ବେ ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
1.151.55
ततो बलमतिख्यातं विज्ञाय दृढधन्विनाम् ।
दूषितः सहसा भावो धृतराष्ट्रस्य पाण्डुषु।
स चिन्तापरमो राजा न निद्रामलभन्निशि ॥ १.१५१.५५ ॥
ଏବେ ଦୃଢ଼ଧନ୍ୱୀମାନଙ୍କର ସେହି ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳ ଜାଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭାବ ହଠାତ୍ ଦୂଷିତ ହୋଇଗଲା। ସେହି ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ରହି ରାତିରେ ନିଦ୍ରା ପାଇଲେ ନାହିଁ।