મહાભારત · અધ્યાય 1.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.152.1
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनञ्जयम् ।
दुर्योधनो लक्षयित्वा पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ १.१५२.१ ॥
પ્રાણથી પણ પ્રિય ભીમસેન અને વિદ્યામાં નિપુણ ધનંજયને જોઈને દુર્મના દુર્યોધન મનમાં સંતપ્ત થયો.
1.152.2
ततो वैकर्तनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अनेकारभ्युपायैस्ते जिघांसन्ति स्म पाण्डवान् ॥ १.१५२.२ ॥
ત્યારે વિકર્તનપુત્ર કર્ણ અને સુબલપુત્ર શકુનિએ પણ અનેક ઉપાયોથી પાંડવોને મારવા પ્રયત્ન કર્યો.
1.152.3
पाण्डवा अपि तत्सर्वं प्रतिचक्रुर्यथाबलम् ।
उद्भावनमकुर्वन्तो विदुरस्य मते स्थिताः ॥ १.१५२.३ ॥
પાંડવોએ પણ પોતાના બળ પ્રમાણે એ બધાનો સામનો કર્યો; ખુલ્લેઆમ કંઈ ન કરતાં વિદુરના મતમાં સ્થિર રહ્યા.
1.152.4
गुणैः समुदितान्दृष्ट्वा पौराः पाण्डुसुतांस्तदा ।
कथयाञ्चक्रिरे तेषां गुणान्संसत्सु भारत ॥ १.१५२.४ ॥
હે ભારત! ગુણસંપન્ન પાંડુપુત્રોને જોઈને નગરજનો ત્યારે સભાઓમાં તેમના ગુણોનું વર્ણન કરવા લાગ્યા.
1.152.5
राज्यप्राप्तिं च संप्राप्तं ज्येष्ठं पाण्डुसुतं तदा ।
कथयन्ति स्म संभूय चत्वरेषु सभासु च ॥ १.१५२.५ ॥
ત્યારે રાજ્યપ્રાપ્તિને યોગ્ય જ્યેષ્ઠ પાંડુપુત્રની વાત તેઓ ભેગા થઈને ચોકમાં અને સભાઓમાં કરવા લાગ્યા.
1.152.6
प्रज्ञाश्चक्षुरचक्षुष्ट्वाद्धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
राज्यं न प्राप्तवान्पूर्वं स कथं नृपतिर्भवेत् ॥ १.१५२.६ ॥
પ્રજ્ઞાચક્ષુ હોવા છતાં આંખ વિનાના હોવાથી પૂર્વે રાજ્ય ન મેળવનાર જનેશ્વર ધૃતરાષ્ટ્ર કેવી રીતે રાજા થઈ શકે?
1.152.7
तथा शान्तनवो भीष्मः सत्यसन्धो महाव्रतः ।
प्रत्याख्याय पुरा राज्यं न स जातु ग्रहीष्यति ॥ १.१५२.७ ॥
તેવી જ રીતે શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ, સત્યસંધ અને મહાવ્રતી, પહેલાં જ રાજ્યનો ત્યાગ કરી ચૂક્યો છે; તે ક્યારેય તેનો સ્વીકાર નહીં કરે.
1.152.8
ते वयं पाण्डवज्येष्ठं तरुणं वृद्धशीलिनम् ।
अभिषिञ्चाम साध्वद्य सत्यकारुण्यवेदिनम् ॥ १.१५२.८ ॥
આપણે આજે પાંડવોમાં જ્યેષ્ઠ, યુવાન હોવા છતાં વૃદ્ધ સ્વભાવવાળા, સત્ય અને કરુણા જાણનારા એવા તેમનો યોગ્ય રીતે અભિષેક કરીએ.
1.152.9
स हि भीष्मं शान्तनवं धृतराष्ट्रं च धर्मवित् ।
सपुत्रं विविधैर्भोगैर्योजयिष्यति पूजयन् ॥ १.१५२.९ ॥
તે ધર્મજ્ઞ છે; શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ અને ધૃતરાષ્ટ્રને તેમના પુત્રો સહિત સન્માન આપી વિવિધ ભોગોથી તે તેમની સેવા કરશે.
1.152.10
तेषां दुर्योधनः श्रुत्वा तानि वाक्यानि जल्पताम् ।
युधिष्ठिरानुरक्तानां पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥ १.१५२.१० ॥
યુધિષ્ઠિર પ્રત્યે અનુરક્ત એવા તેમના એ શબ્દો સાંભળી દુર્મતિ દુર્યોધન અત્યંત સંતપ્ત થયો.
1.152.11
स तप्यमानो दुष्टात्मा तेषां वाचो न चक्षमे ।
ईर्ष्यया चापि संतप्तो धृतराष्ट्रमुपागमत् ॥ १.१५२.११ ॥
તે દુષ્ટાત્મા સંતપ્ત થઈને તેમના શબ્દો સહન ન કરી શક્યો; ઈર્ષ્યાથી પીડિત થઈને ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે ગયો.
1.152.12
ततो विरहितं दृष्ट्वा पितरं प्रतिपूज्य सः ।
पौरानुरागसंतप्तः पश्चादिदमभाषत ॥ १.१५२.१२ ॥
પછી પિતાને એકાંતમાં જોઈ, તેમનું સન્માન કરી, પૌરજનોના અનુરાગથી સંતપ્ત થયેલો તે પછી આ બોલ્યો.
1.152.13
श्रुता मे जल्पतां तात पौराणामशिवा गिरः ।
त्वामनादृत्य भीष्मं च पतिमिच्छन्ति पाण्डवम् ॥ १.१५२.१३ ॥
હે તાત, નગરજનોની અશુભ વાતો મેં સાંભળી છે; તમને અને ભીષ્મને અવગણીને તેઓ પાંડવને સ્વામી ઇચ્છે છે.
1.152.14
मतमेतच्च भीष्मस्य न स राज्यं बुभुक्षति ।
अस्माकं तु परां पीडां चिकीर्षन्ति पुरे जनाः ॥ १.१५२.१४ ॥
ભીષ્મનો પણ અભિપ્રાય એ જ છે: તે રાજ્ય ભોગવવા ઇચ્છતા નથી; પણ નગરજનો આપણને મોટી પીડા આપવા ઇચ્છે છે.
1.152.15
पितृतः प्राप्तवान्राज्यं पाण्डुरात्मगुणैः पुरा ।
त्वमन्धगुणसंयोगात्प्राप्तं राज्यं न लब्धवान् ॥ १.१५२.१५ ॥
પહેલાં પાંડુએ પોતાના ગુણોથી પિતા પાસેથી રાજ્ય મેળવ્યું; પણ તમે અંધત્વને કારણે રાજ્ય મેળવી શક્યા નહીં.
1.152.16
स एष पाण्डोर्दायाद्यं यदि प्राप्नोति पाण्डवः ।
तस्य पुत्रो ध्रुवं प्राप्तस्तस्य तस्यापि चापरः ॥ १.१५२.१६ ॥
જો આ પાંડવ પાંડુનો વારસો પ્રાપ્ત કરે, તો તેનો પુત્ર નિશ્ચિતપણે તે મેળવશે; તેના પછી તેનો બીજો પુત્ર પણ.
1.152.17
ते वयं राजवंशेन हीनाः सह सुतैरपि ।
अवज्ञाता भविष्यामो लोकस्य जगतीपते ॥ १.१५२.१७ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, રાજવંશથી વંચિત થઈને અમે પુત્રો સહિત લોકો દ્વારા તિરસ્કૃત થઈશું.
1.152.18
सततं निरयं प्राप्ताः परपिण्डोपजीविनः ।
न भवेम यथा राजंस्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ १.१५२.१८ ॥
હે રાજન, બીજાના અન્ન પર જીવનારા સદા નરક પામે છે; તેથી અમે તેવા ન થઈએ એવી નીતિ ગોઠવાય.
1.152.19
यदि त्वं हि पुरा राजन्निदं राज्यमवाप्तवान् ।
ध्रुवं प्राप्स्याम च वयं राज्यमप्यवशे जने ॥ १.१५२.१९ ॥
હે રાજન્, જો તમે પૂર્વે આ રાજ્ય મેળવ્યું હોત, તો ચોક્કસ અમે પણ અનિયંત્રિત માણસ પાસેથી રાજ્ય મેળવ્યું હોત.
1.152.20
धृतराष्ट्रस्तु पुत्रस्य श्रुत्वा वचनमीदृशम् ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ १.१५२.२० ॥
પુત્રનું આવું વચન સાંભળી ધૃતરાષ્ટ્રે થોડી ક્ષણ વિચાર કરીને દુર્યોધનને કહ્યું.
1.152.21
धर्मनित्यस्तथा पाण्डुः सुप्रीतो मयि कौरवः ।
सर्वेषु ज्ञातिषु तथा मदीयेषु विशेषतः ॥ १.१५२.२१ ॥
ધર્મનિષ્ઠ પાંડુ, મારા પર અત્યંત પ્રસન્ન કૌરવ; મારા સર્વ સગાંઓમાં, વિશેષ કરીને મારા પ્રત્યે.
1.152.22
नात्र किंचन जानाति भोजनादि चिकीर्षितम् ।
निवेदयति तत्सर्वं मयि धर्मभृतां वरः ॥ १.१५२.२२ ॥
અહીં ભોજન વગેરે જે કરવા ધારેલું હોય તે કંઈ તે જાણતો નથી; ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે તે સર્વ મને નિવેદિત કરે છે.
1.152.23
तस्य पुत्रो यथा पाण्डुस्तथा धर्मपरः सदा ।
गुणावाँल्लोकविख्यातो नगरे च प्रतिष्ठितः ॥ १.१५२.२३ ॥
તેનો પુત્ર પાંડુની જેમ સદા ધર્મપરાયણ છે; ગુણવાન, લોકવિખ્યાત અને નગરમાં પ્રતિષ્ઠિત છે.
1.152.24
स कथं शक्यतेऽस्माभिरपाक्रष्टुं नरर्षभः ।
राज्यमेष हि नः प्राप्तः ससहयो विशेषतः ॥ १.१५२.२४ ॥
એ નરશ્રેષ્ઠને આપણે કેવી રીતે દૂર કરી શકીએ? આ રાજ્ય તો આપણને પ્રાપ્ત થયું છે, ખાસ કરીને તેના સહાયકો સહિત.
1.152.25
भृता हि पाण्डुनाऽमात्या बलं च सततं मतम् ।
धृताः पुत्राश्च पौत्राश्च तेषामपि विशेषतः ॥ १.१५२.२५ ॥
પાંડુએ અમાત્યો અને સૈન્યનું સતત પોષણ કર્યું હતું; તેમના પુત્રો અને પૌત્રોનું પણ વિશેષ રીતે.
1.152.26
ते तथा संस्तुतास्तात विषये पाण्डुना नराः ।
कथं युधिष्ठिरस्यार्थे न नो हन्युः सबान्धवान् ॥ १.१५२.२६ ॥
પાંડુના રાજ્યમાં આ રીતે સન્માનિત થયેલા તે લોકો, હે તાત, યુધિષ્ઠિર માટે આપણને અને આપણા સ્વજનોને કેમ ન મારે?
1.152.27
नैते विषयमिच्छेयुर्धर्मत्यागे विशेषतः ।
ते वयं कौरवेन्द्राणामेतेषां च महात्मनाम् ॥ १.१५२.२७ ॥
આ લોકો રાજ્યની ઇચ્છા નહીં કરે, ખાસ કરીને ધર્મ છોડીને. આપણે કૌરવ રાજાઓના અને આ મહાત્માઓના છીએ.
1.152.28
कथं न वाच्यतां तात गच्छेम जगतस्तथा ॥ १.१५२.२८ ॥
હે તાત, એ રીતે ચાલીશું તો આપણે જગતમાં નિંદાને પાત્ર નહીં બનીએ?
1.152.29
मध्यस्थः सततं भीष्मो द्रोणपुत्रो मयि स्थितः ।
यतः पुतस्ततो द्रोणो भविता नात्र संशयः ॥ १.१५२.२९ ॥
ભીષ્મ સદા મધ્યસ્થ છે; દ્રોણનો પુત્ર મારા પક્ષે છે. તે મારો પુત્ર હોવાથી દ્રોણ પણ આપણી સાથે રહેશે, એમાં સંશય નથી.
1.152.30
कृपः शारद्वतश्चैव यत एव वयं ततः ।
बागिनेयं ततो द्रौणिं न त्यक्ष्यति कथंचन ॥ १.१५२.३० ॥
શારદ્વતનો પુત્ર કૃપ પણ આપણા જેવો જ છે. તેથી તે પોતાના ભાણેજને અને દ્રોણપુત્રને કોઈ પણ રીતે છોડશે નહીં.
1.152.31
क्षत्ता तु बन्धुरस्माकं प्रच्छन्नस्तु ततः परैः ।
न चैकः स समर्थोऽस्मान्पाण्डवार्थे प्रबाधितुम् ॥ १.१५२.३१ ॥
ક્ષત્તા આપણો સંબંધી છે, પણ પાંડવોના પક્ષે છુપાયેલો છે. પાંડવો માટે તે એકલો આપણને રોકવા સમર્થ નથી.
1.152.32
सुविस्रब्धान्पाण्डुसुतान्सह मात्रा विवासय ।
वारणावतमद्यैव नात्र दोषो भविष्यति ॥ १.१५२.३२ ॥
પાંડુના પુત્રોને, તેઓ પૂર્ણ વિશ્વાસમાં હોય ત્યારે, તેમની માતા સાથે આજે જ વારણાવત મોકલી દો. એમાં કોઈ દોષ નહીં થાય.
1.152.33
विनिद्राकरणं घोरं हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
शोपकपावकमुद्धूतं कर्मणानेन नाशय ॥ १.१५२.३३ ॥
હૃદયમાં કાંટાની જેમ ખૂંપેલી, ઊંઘ છીનવી લેતી આ ભયંકર ચિંતા, દાહક અગ્નિની જેમ ભડકેલી આ ચિંતાને આ કાર્યથી નષ્ટ કર.