มหาภารตะ · อัธยายะ 1.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.152.1
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनञ्जयम् ।
दुर्योधनो लक्षयित्वा पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ १.१५२.१ ॥
เมื่อเห็นภีมเสนซึ่งรักยิ่งกว่าชีวิต และธนัญชัยผู้ชำนาญวิชา ทุรโยธน์มีใจไม่สบาย จึงกลุ้มใจอยู่ภายใน
1.152.2
ततो वैकर्तनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अनेकारभ्युपायैस्ते जिघांसन्ति स्म पाण्डवान् ॥ १.१५२.२ ॥
จากนั้น กรรณะบุตรของวิกรรตนะ และศกุนิบุตรของสุพล ได้พยายามจะฆ่าปาณฑพด้วยอุบายต่าง ๆ นานาชนิด
1.152.3
पाण्डवा अपि तत्सर्वं प्रतिचक्रुर्यथाबलम् ।
उद्भावनमकुर्वन्तो विदुरस्य मते स्थिताः ॥ १.१५२.३ ॥
ฝ่ายปาณฑพก็ตอบโต้ทุกอย่างตามกำลังของตน แต่ไม่ได้ลงมือเปิดเผย ยังคงยึดถือคำแนะนำของวิทูร
1.152.4
गुणैः समुदितान्दृष्ट्वा पौराः पाण्डुसुतांस्तदा ।
कथयाञ्चक्रिरे तेषां गुणान्संसत्सु भारत ॥ १.१५२.४ ॥
ภรตะเอ๋ย เมื่อชาวเมืองเห็นบุตรของปาณฑุเพียบพร้อมด้วยคุณความดี จึงเริ่มเล่าถึงคุณงามความดีของพวกเขาในที่ประชุมทั้งหลาย
1.152.5
राज्यप्राप्तिं च संप्राप्तं ज्येष्ठं पाण्डुसुतं तदा ।
कथयन्ति स्म संभूय चत्वरेषु सभासु च ॥ १.१५२.५ ॥
แล้วพวกเขาก็รวมตัวกันพูดถึงบุตรคนโตของปาณฑุ ผู้กำลังจะได้รับราชสมบัติ ทั้งตามสี่แยกและในท้องพระโรง
1.152.6
प्रज्ञाश्चक्षुरचक्षुष्ट्वाद्धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
राज्यं न प्राप्तवान्पूर्वं स कथं नृपतिर्भवेत् ॥ १.१५२.६ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ แม้มีปัญญาเป็นดวงตา แต่เพราะตาบอด จึงไม่เคยได้ราชสมบัติมาก่อน แล้วเขาจะกลายเป็นพระราชาได้อย่างไร
1.152.7
तथा शान्तनवो भीष्मः सत्यसन्धो महाव्रतः ।
प्रत्याख्याय पुरा राज्यं न स जातु ग्रहीष्यति ॥ १.१५२.७ ॥
ภีษมะบุตรของศานตนุก็เช่นกัน ผู้ซื่อสัตย์ต่อคำมั่นและมีวรตใหญ่ ได้ปฏิเสธราชสมบัติไปนานแล้ว เขาจะไม่รับมันเด็ดขาด
1.152.8
ते वयं पाण्डवज्येष्ठं तरुणं वृद्धशीलिनम् ।
अभिषिञ्चाम साध्वद्य सत्यकारुण्यवेदिनम् ॥ १.१५२.८ ॥
วันนี้ พวกเราควรอภิเษกเขาอย่างถูกต้อง คือบุตรคนโตของปาณฑพ ผู้หนุ่มแต่มีจิตใจอย่างผู้ใหญ่ ผู้รู้จักความจริงและความกรุณา
1.152.9
स हि भीष्मं शान्तनवं धृतराष्ट्रं च धर्मवित् ।
सपुत्रं विविधैर्भोगैर्योजयिष्यति पूजयन् ॥ १.१५२.९ ॥
ท่านผู้รู้ธรรมนั้น จะให้เกียรติภีษมะบุตรของศานตนุ และธฤตราษฎร์พร้อมบุตรทั้งหลาย และจะจัดหาความสุขสบายต่าง ๆ ให้แก่พวกเขา
1.152.10
तेषां दुर्योधनः श्रुत्वा तानि वाक्यानि जल्पताम् ।
युधिष्ठिरानुरक्तानां पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥ १.१५२.१० ॥
เมื่อทุรโยธน์ผู้มีใจชั่วได้ยินถ้อยคำของคนเหล่านั้นที่พูดกัน ผู้ที่ภักดีต่อยุธิษฐิระ เขาก็กลุ้มใจยิ่งนัก
1.152.11
स तप्यमानो दुष्टात्मा तेषां वाचो न चक्षमे ।
ईर्ष्यया चापि संतप्तो धृतराष्ट्रमुपागमत् ॥ १.१५२.११ ॥
ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นทนกลุ้มใจอยู่ ไม่อาจทนฟังถ้อยคำของพวกเขาได้ เมื่อถูกความริษยาเผาผลาญ เขาจึงเข้าไปหาท้าวธฤตราษฎร์
1.152.12
ततो विरहितं दृष्ट्वा पितरं प्रतिपूज्य सः ।
पौरानुरागसंतप्तः पश्चादिदमभाषत ॥ १.१५२.१२ ॥
ครั้นเห็นบิดาอยู่ตามลำพัง เขาจึงให้เกียรติบิดาแล้ว ด้วยใจที่เร่าร้อนเพราะความรักของชาวเมือง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ขึ้นภายหลัง
1.152.13
श्रुता मे जल्पतां तात पौराणामशिवा गिरः ।
त्वामनादृत्य भीष्मं च पतिमिच्छन्ति पाण्डवम् ॥ १.१५२.१३ ॥
พ่อเอ๋ย ข้าได้ยินถ้อยคำอัปมงคลของชาวเมืองที่พูดกัน พวกเขาไม่ให้ความสำคัญแก่พ่อและภีษมะ และปรารถนาจะให้ปาณฑพเป็นเจ้านายของตน
1.152.14
मतमेतच्च भीष्मस्य न स राज्यं बुभुक्षति ।
अस्माकं तु परां पीडां चिकीर्षन्ति पुरे जनाः ॥ १.१५२.१४ ॥
ความเห็นนี้ก็เป็นของภีษมะเช่นกัน คือเขาไม่ปรารถนาจะเสวยราชสมบัติ แต่ชาวเมืองกลับคิดจะทำความลำบากอย่างยิ่งแก่พวกเรา
1.152.15
पितृतः प्राप्तवान्राज्यं पाण्डुरात्मगुणैः पुरा ।
त्वमन्धगुणसंयोगात्प्राप्तं राज्यं न लब्धवान् ॥ १.१५२.१५ ॥
ครั้นก่อน ปาณฑุได้ราชสมบัติจากบิดาด้วยคุณความดีของตนเอง แต่ท่านเพราะเกี่ยวข้องกับความตาบอด จึงไม่ได้ราชสมบัติที่ได้มา
1.152.16
स एष पाण्डोर्दायाद्यं यदि प्राप्नोति पाण्डवः ।
तस्य पुत्रो ध्रुवं प्राप्तस्तस्य तस्यापि चापरः ॥ १.१५२.१६ ॥
หากปาณฑพผู้นี้ได้รับมรดกของปาณฑุ บุตรของเขาก็จะได้แน่นอน และหลังจากนั้นก็จะมีอีกคนหนึ่งในสายของเขาได้รับต่อไป
1.152.17
ते वयं राजवंशेन हीनाः सह सुतैरपि ।
अवज्ञाता भविष्यामो लोकस्य जगतीपते ॥ १.१५२.१७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน เมื่อขาดเชื้อสายกษัตริย์ พวกเราและบุตรทั้งหลายจะกลายเป็นผู้ที่ประชาชนดูหมิ่น
1.152.18
सततं निरयं प्राप्ताः परपिण्डोपजीविनः ।
न भवेम यथा राजंस्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ १.१५२.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ที่เลี้ยงชีพด้วยข้าวของผู้อื่นย่อมตกนรกอยู่เสมอ ขอให้จัดการด้วยนโยบายเถิด เพื่อที่พวกเราจะไม่ต้องเป็นเช่นนั้น
1.152.19
यदि त्वं हि पुरा राजन्निदं राज्यमवाप्तवान् ।
ध्रुवं प्राप्स्याम च वयं राज्यमप्यवशे जने ॥ १.१५२.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา หากพระองค์ได้ราชสมบัตินี้มาแต่ก่อน พวกเราก็จะได้ราชสมบัติแน่นอน แม้จากผู้ที่ไม่อยู่ในอำนาจของเรา
1.152.20
धृतराष्ट्रस्तु पुत्रस्य श्रुत्वा वचनमीदृशम् ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ १.१५२.२० ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ได้ฟังถ้อยคำเช่นนั้นจากบุตรแล้ว ทรงครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่งราวกับใช้เวลาน้อยนิด แล้วจึงตรัสกับทุรโยธน์
1.152.21
धर्मनित्यस्तथा पाण्डुः सुप्रीतो मयि कौरवः ।
सर्वेषु ज्ञातिषु तथा मदीयेषु विशेषतः ॥ १.१५२.२१ ॥
ปาณฑุผู้ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ ได้พอพระทัยในข้าพเจ้า ซึ่งเป็นเการพ และพอพระทัยในญาติทั้งหมดของข้าพเจ้าเช่นกัน โดยเฉพาะในข้าพเจ้า
1.152.22
नात्र किंचन जानाति भोजनादि चिकीर्षितम् ।
निवेदयति तत्सर्वं मयि धर्मभृतां वरः ॥ १.१५२.२२ ॥
ท่านไม่รู้อะไรเลยในเรื่องที่คิดจะทำเกี่ยวกับอาหารเป็นต้น ผู้ประเสริฐที่สุดในผู้ทรงธรรมนั้นกราบทูลข้าพเจ้าถึงทุกสิ่งนั้น
1.152.23
तस्य पुत्रो यथा पाण्डुस्तथा धर्मपरः सदा ।
गुणावाँल्लोकविख्यातो नगरे च प्रतिष्ठितः ॥ १.१५२.२३ ॥
โอรสของท่าน เหมือนปาณฑุ ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ มีคุณความดี เป็นที่รู้จักในโลก และตั้งมั่นอยู่ในนคร
1.152.24
स कथं शक्यतेऽस्माभिरपाक्रष्टुं नरर्षभः ।
राज्यमेष हि नः प्राप्तः ससहयो विशेषतः ॥ १.१५२.२४ ॥
พวกเราจะขับไล่บุรุษผู้ประเสริฐนั้นออกไปได้อย่างไร เพราะราชอาณาจักรนี้ พวกเราได้มาแล้ว โดยเฉพาะพร้อมกับผู้ติดตามของเขา
1.152.25
भृता हि पाण्डुनाऽमात्या बलं च सततं मतम् ।
धृताः पुत्राश्च पौत्राश्च तेषामपि विशेषतः ॥ १.१५२.२५ ॥
ปาณฑุได้เลี้ยงดูอำมาตย์และกองทัพอยู่เสมอ และโดยเฉพาะบุตรและหลานของเหล่านั้นก็ได้รับการเลี้ยงดูเช่นกัน
1.152.26
ते तथा संस्तुतास्तात विषये पाण्डुना नराः ।
कथं युधिष्ठिरस्यार्थे न नो हन्युः सबान्धवान् ॥ १.१५२.२६ ॥
บุรุษเหล่านั้นซึ่งได้รับการยกย่องในแว่นแคว้นของปาณฑุเช่นนั้น ลูกรัก เหตุใดพวกเขาจะไม่ฆ่าพวกเราและญาติของเรา เพื่อประโยชน์ของยุธิษฐิระเล่า
1.152.27
नैते विषयमिच्छेयुर्धर्मत्यागे विशेषतः ।
ते वयं कौरवेन्द्राणामेतेषां च महात्मनाम् ॥ १.१५२.२७ ॥
บุรุษเหล่านี้จะไม่ปรารถนาแว่นแคว้น โดยเฉพาะเมื่อต้องละทิ้งธรรม ส่วนพวกเราเป็นของเหล่าจอมกุรุ และของบุรุษผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้
1.152.28
कथं न वाच्यतां तात गच्छेम जगतस्तथा ॥ १.१५२.२८ ॥
ลูกรัก หากพวกเราดำเนินไปเช่นนั้น พวกเราจะไม่กลายเป็นที่ถูกติเตียนในโลกหรือ
1.152.29
मध्यस्थः सततं भीष्मो द्रोणपुत्रो मयि स्थितः ।
यतः पुतस्ततो द्रोणो भविता नात्र संशयः ॥ १.१५२.२९ ॥
ภีษมะวางตัวเป็นกลางอยู่เสมอ ส่วนโอรสของโทรณะยืนอยู่เคียงข้างข้าพเจ้า เพราะเขาเป็นโอรสของโทรณะฉันใด โทรณะก็จะอยู่กับพวกเราฉันนั้น ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
1.152.30
कृपः शारद्वतश्चैव यत एव वयं ततः ।
बागिनेयं ततो द्रौणिं न त्यक्ष्यति कथंचन ॥ १.१५२.३० ॥
กฤปะ บุตรของศารทวัต ก็อยู่กับพวกเราเช่นเดียวกับที่พวกเราเป็น เพราะฉะนั้น เขาจะไม่ทอดทิ้งบุตรของน้องสาว และบุตรของโทรณะ ไม่ว่าด้วยวิธีใดเลย
1.152.31
क्षत्ता तु बन्धुरस्माकं प्रच्छन्नस्तु ततः परैः ।
न चैकः स समर्थोऽस्मान्पाण्डवार्थे प्रबाधितुम् ॥ १.१५२.३१ ॥
ส่วนกษัตตฤเป็นญาติของพวกเรา แต่ถูกซ่อนอยู่ฝ่ายศัตรู เขาเพียงผู้เดียวไม่สามารถขัดขวางพวกเราเพื่อประโยชน์ของปาณฑพได้
1.152.32
सुविस्रब्धान्पाण्डुसुतान्सह मात्रा विवासय ।
वारणावतमद्यैव नात्र दोषो भविष्यति ॥ १.१५२.३२ ॥
จงส่งบุตรของปาณฑุ ซึ่งยังไว้วางใจอยู่อย่างเต็มที่ พร้อมด้วยมารดาของเขา ไปยังวารณาวตะในวันนี้เอง จะไม่มีความผิดใดเกิดขึ้นจากเรื่องนี้
1.152.33
विनिद्राकरणं घोरं हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
शोपकपावकमुद्धूतं कर्मणानेन नाशय ॥ १.१५२.३३ ॥
ความกังวลอันน่าสะพรึงกลัวซึ่งทำให้นอนไม่หลับนี้ ฝังอยู่ในใจดุจหนาม และลุกโชนดุจไฟเผาไหม้ จงทำลายมันเสียด้วยการกระทำนี้