ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.157.1
पाण्डवास्तु रथान्युक्तान्सदश्वैरनिलोपमैः ।
आरोहमाणा भीष्मस्य पादौ जगृहुरार्तवत् ॥ १.१५७.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୁଃଖରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ।
1.157.2
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव वृद्धानां कृपस्य विदुरस्य च ॥ १.१५७.२ ॥
ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣ, ଅନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ, କୃପ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ଚରଣ ମଧ୍ୟ (ସେମାନେ ଧରିଲେ)।
1.157.3
एवं सर्वान्कुरून्वृद्धानभिवाद्य यतव्रताः ।
समालिङ्ग्य समानान्वै बालैश्चाप्यभिवादिताः ॥ १.१५७.३ ॥
ଏହିପରି ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ କୁରୁ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସମାନମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ସାନମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
1.157.4
सर्वा मातॄस्तथाऽऽपृच्छ्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
प्रकृतीरपि सर्वाश्च प्रययुर्वारणावतम् ॥ १.१५७.४ ॥
ସମସ୍ତ ମାତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ପ୍ରଣାମ କରି) ସେମାନେ ବାରଣାବତ ଆଡ଼େ ଯାତ୍ରା କଲେ।
1.157.5
विदुरश्च महाप्राज्ञस्तथाऽन्ये कुरुपुङ्गवाः ।
पौराश्च पुरुषव्याघ्रानन्वीयुः शोककर्शिताः ॥ १.१५७.५ ॥
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବିଦୁର, ଅନ୍ୟ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
1.157.6
तत्र केचिद्ब्रुवन्ति स्म ब्राह्मणा निर्भयास्तदा ।
दीनान्दृष्ट्वा पाण्डुसुतानतीव भृशदुःखिताः ॥ १.१५७.६ ॥
ସେଠାରେ କେତେ ଜଣ ନିର୍ଭୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦୀନ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ କହିଲେ।
1.157.7
विषमं पश्यते राजा सर्वथा स सुमन्दधीः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रस्तु न च धर्मं प्रपश्यति ॥ १.१५७.७ ॥
ରାଜା ସର୍ବଥା ବିଷମ ଦେଖନ୍ତି; ସେହି ଅତି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି କୌରବ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
1.157.8
न हि पापमपापात्मा रोचयिष्यति पाण्डवः ।
भीमो वा बलिनां श्रेष्ठः कौन्तेयो वा धनञ्जयः ॥ १.१५७.८ ॥
ନିଷ୍ପାପ ସ୍ୱଭାବର ପାଣ୍ଡବ କେବେ ବି ପାପକୁ ପସନ୍ଦ କରିବେ ନାହିଁ; ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ।
1.157.9
कुत एव महात्मानौ माद्रीपुत्रौ करिष्यतः ।
तान्राज्यं पितृतः प्राप्तान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.९ ॥
ତେବେ ମହାତ୍ମା ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ତାହା କରିବେ? ପିତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
1.157.10
अधर्म्यमिदमत्यन्तं कथं भीष्मोऽनुमन्यते ।
विवास्यमानानस्थाने नगरे योऽभिमन्यते ॥ १.१५७.१० ॥
ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧର୍ମ; ନଗରରେ ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ବାସିତ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଉଥିବା ଭୀଷ୍ମ ଏଥିରେ କିପରି ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତି?
1.157.11
पितेव हि नृपोऽस्माकमभूच्छान्तनवः पुरा ।
विचित्रवीर्यो राजर्षिः पाण्डुश्च कुरुनन्दनः ॥ १.१५७.११ ॥
ପୂର୍ବରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ଆମ ପାଇଁ ପିତା ସଦୃଶ ରାଜା ଥିଲେ; ରାଜର୍ଷି ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କୁରୁନନ୍ଦନ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
1.157.12
स तस्मिन्पुरुषव्याघ्रे देवभावं गते सति ।
राजपुत्रानिमान्बालान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.१२ ॥
ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର (ପାଣ୍ଡୁ) ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଏହି ଶିଶୁ ରାଜକୁମାରମାନଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
1.157.13
वयमेतदनिच्छन्तः सर्व एव पुरोत्तमात् ।
गृहान्विहाय गच्छामो यत्र गन्ता युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१३ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହା ନ ଚାହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଓ ଗୃହ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଠାକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯିବେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛୁ।
1.157.14
तांस्तथा वादिनः पौरान्दुःकितान्दुःखकर्शितः ।
उवाच मनसा ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१४ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ଦୁଃଖୀ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ।
1.157.15
पिता मान्यो गुरुः श्रेष्ठो यदाह पृथिवीपतिः ।
अशङ्कमानैस्तत्कार्यमस्माभिरिति नो व्रतम् ॥ १.१५७.१५ ॥
ପିତା ମାନ୍ୟ, ଗୁରୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୃଥିବୀପତି ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ନକରି ଆମକୁ ତାହା କରିବାକୁ ହେବ, ଏହା ଆମର ବ୍ରତ।
1.157.16
भवन्तः सुहृदोऽस्माकं यात कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
प्रतिनन्द्य तथाऽऽशीर्भिर्निवर्तध्वं यथागृहम् ॥ १.१५७.१६ ॥
ଆପଣମାନେ ଆମର ସୁହୃଦ; ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଯାଆନ୍ତୁ, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତୁ।
1.157.17
यदा तु कार्यमस्माकं भवद्भिरुपपत्स्यते ।
तदा करिष्यथास्माकं प्रियाणि च हितानि च ॥ १.१५७.१७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଆପଣମାନେ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
1.157.18
एवमुक्तास्तदा पौराः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
आशीर्भिश्चाभिनन्द्यैताञ्जग्मुर्नगरमेव हि ॥ १.१५७.१८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ନଗରବାସୀମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଇ ନଗରକୁ ହିଁ ଫେରିଗଲେ।
1.157.19
पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुरः सर्वधर्मवित् ।
बोधयन्पाण्डवश्रेष्ठमिदंवचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.१९ ॥
ନଗରବାସୀମାନେ ଫେରିଯିବା ପରେ, ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଦୁର ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବୁଝାଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.157.20
प्राज्ञः प्राज्ञं प्रलापज्ञः प्रलापज्ञमिदं वचः ।
यो जानाति परप्रज्ञां नीतिशास्त्रानुसारिणीम्।
विज्ञायेह तथा कुर्यादापदं निस्तरेद्यथा ॥ १.१५७.२० ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ, ବାକ୍ୟର ମର୍ମ ଜାଣୁଥିବା ଜଣେ ସେହିପରି ଜଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହେ। ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରର ଅନୁସାରିଣୀ ଅନ୍ୟର ପ୍ରଜ୍ଞା ଯେ ଜାଣେ, ସେ ଏହା ବୁଝି ଏଠାରେ ଏପରି କରୁ ଯେ ବିପଦରୁ ପାର ହୋଇଯାଏ।
1.157.21
अलोहं निशितं शस्त्रं शरीपरिकर्तनम् ।
यो वेत्ति न तु तं घ्नन्ति प्रतिघातविदं द्विषः ॥ १.१५७.२१ ॥
ଯେ ଅଲୌହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶରୀର କାଟୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ରକୁ ଜାଣେ, ସେହି ପ୍ରତିଘାତ-ଜ୍ଞାତାକୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମାରନ୍ତି ନାହିଁ।
1.157.22
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न दहेदिति चात्मानं यो रक्षति स जीवति ॥ १.१५७.२२ ॥
ତୃଣ ଦହନକାରୀ, ଶୀତ ନାଶକାରୀ ଏବଂ ମହାବନରେ ବିଲରେ ରହୁଥିବା ଜୀବମାନେ — 'ମୁଁ ନ ଜଳେ' ବୋଲି ଯେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ହିଁ ବଞ୍ଚେ।
1.157.23
नाचक्षुर्वेत्ति पन्थानं नाचक्षुर्विन्दते दिशः ।
नाधृतिर्भूतिमाप्नोति बुध्यस्वैवं प्रबोधितः ॥ १.१५७.२३ ॥
ଅନ୍ଧ ପଥ ଜାଣେ ନାହିଁ, ଅନ୍ଧ ଦିଗ ପାଏ ନାହିଁ; ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଜଗାଯାଇଥିବା ତୁମେ ବୁଝ।
1.157.24
अनाप्तैर्दत्तमादत्ते नरः शस्त्रमलोहजम् ।
श्वाविच्छरणमासाद्य प्रमुच्येत हुताशनात् ॥ १.१५७.२४ ॥
ଅବିଶ୍ୱସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଲୌହ ଶସ୍ତ୍ର ମଣିଷ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଶ୍ୱବିଦ୍ (କୁକୁରର ପଥ ଜାଣୁଥିବା) ଙ୍କ ଶରଣ ପାଇ ସେ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।
1.157.25
चरन्मार्गान्विजानाति नक्षत्रैर्विन्दते दिशः ।
आत्मना चात्मनः पञ्च पीडयन्नानुपीड्यते ॥ १.१५७.२५ ॥
ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପଥ ଚିହ୍ନେ; ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ ପାଏ; ନିଜର ପାଞ୍ଚ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ) ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
1.157.26
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं ज्ञातमित्येव पाण्डवः ॥ १.१५७.२६ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉତ୍ତର ଦେଲେ — ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୁରଙ୍କୁ, 'ବୁଝିଗଲି' ବୋଲି ସେ ପାଣ୍ଡବ କହିଲେ।
1.157.27
अनुशिक्ष्यानुगम्यैतान्कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय विदुरः प्रययौ गृहान् ॥ १.१५७.२७ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପଛେ ଚାଲି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦା ନେଇ ବିଦୁର ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.157.28
निवृत्ते विदुरे चापि भीष्मे पौरजने तथा ।
अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.२८ ॥
ବିଦୁର ଫେରିଗଲା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଫେରିଗଲା ପରେ, କୁନ୍ତୀ ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.157.29
क्षत्ता यदब्रवीद्वाक्यं जनमध्येऽब्रुवन्निव ।
त्वया च स तथेत्युक्तो जानीमो न च तद्वयम् ॥ १.१५७.२९ ॥
ବିଦୁର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ଯେପରି ନ କହିବା ପରି କହିଲେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ 'ସେମିତି' କହିଲ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାହା ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
1.157.30
यदीदं शक्यमस्माभिर्ज्ञातुं नैव च दोषवत् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं संवादं तव तस्य च ॥ १.१५७.३० ॥
ଯଦି ଏହା ଆମ ପକ୍ଷେ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ଏବଂ ତାହା ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହୁଏ, ତେବେ ତୁମ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ସମସ୍ତ ସଂଳାପ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.157.31
विषादग्नेश्च बोद्धव्यमिति मां विदुरोऽब्रवीत् ।
पन्थानो वेदितव्याश्च नक्षत्रैश्च तथा दिशः।
कुड्याश्चविदिताःकार्याःस्याच्छुद्धिरितिचाब्रवीत् ॥ १.१५७.३१ ॥
ବିଦୁର ମୋତେ କହିଲେ: ବିଷାଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାର ଉପାୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ପଥ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଗ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ; କାନ୍ଥ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧି ରଖିବା ଉଚିତ।
1.157.32
जितेन्द्रियश्च वसुधां प्राप्स्यतीति च मेऽब्रवीत् ।
विज्ञातमिति तत्सर्वं प्रत्युक्तो विदुरो मया ॥ १.१५७.३२ ॥
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ତୁମେ ପୃଥିବୀ ପାଇବ, ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଦୁର ମୋତେ କହିଥିଲେ। ମୁଁ କହିଲି, "ଏ ସବୁ ମୁଁ ବୁଝିଗଲି" — ଏହିପରି ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
1.157.33
अष्टमेऽहनि रोहिण्यां प्रयाताः फाल्गुनस्य ते ।
वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम् ॥ १.१५७.३३ ॥
ଫାଲଗୁନ ମାସର ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ, ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସେମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବାରଣାବତରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।