మహాభారతం · అధ్యాయం 1.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.157.1
पाण्डवास्तु रथान्युक्तान्सदश्वैरनिलोपमैः ।
आरोहमाणा भीष्मस्य पादौ जगृहुरार्तवत् ॥ १.१५७.१ ॥
పాండవులు గాలివేగంగల మంచి గుర్రాలు కట్టిన రథాలను ఎక్కి, భీష్ముని పాదాలను దుఃఖంతో పట్టుకున్నారు.
1.157.2
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव वृद्धानां कृपस्य विदुरस्य च ॥ १.१५७.२ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుని, మహాత్ముడైన ద్రోణుని, ఇతర వృద్ధుల, కృపుని, విదురుని పాదాలను కూడా (పట్టుకున్నారు).
1.157.3
एवं सर्वान्कुरून्वृद्धानभिवाद्य यतव्रताः ।
समालिङ्ग्य समानान्वै बालैश्चाप्यभिवादिताः ॥ १.१५७.३ ॥
ఈ విధంగా వ్రతనియమాలు పాటించే పాండవులు కురు వృద్ధులందరికీ నమస్కరించి, సమానులను కౌగిలించుకున్నారు; చిన్నవారు కూడా వారికి నమస్కరించారు.
1.157.4
सर्वा मातॄस्तथाऽऽपृच्छ्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
प्रकृतीरपि सर्वाश्च प्रययुर्वारणावतम् ॥ १.१५७.४ ॥
తల్లులందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి, ప్రదక్షిణం చేసి, ప్రజలందరికీ కూడా (వందనం చేసి) వారు వారణావతం వైపు బయలుదేరారు.
1.157.5
विदुरश्च महाप्राज्ञस्तथाऽन्ये कुरुपुङ्गवाः ।
पौराश्च पुरुषव्याघ्रानन्वीयुः शोककर्शिताः ॥ १.१५७.५ ॥
మహాప్రాజ్ఞుడైన విదురుడు, ఇతర కురుశ్రేష్ఠులు, పౌరులు శోకంతో కృశించి ఆ పురుషవ్యాఘ్రుల వెంట వెళ్లారు.
1.157.6
तत्र केचिद्ब्रुवन्ति स्म ब्राह्मणा निर्भयास्तदा ।
दीनान्दृष्ट्वा पाण्डुसुतानतीव भृशदुःखिताः ॥ १.१५७.६ ॥
అక్కడ కొందరు నిర్భయులైన బ్రాహ్మణులు, పాండుపుత్రులను దీనులుగా చూసి, అత్యంత దుఃఖంతో అప్పుడు ఇలా అన్నారు.
1.157.7
विषमं पश्यते राजा सर्वथा स सुमन्दधीः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रस्तु न च धर्मं प्रपश्यति ॥ १.१५७.७ ॥
రాజు అన్ని విధాలుగా అన్యాయాన్నే చూస్తున్నాడు; ఆ అత్యంత మందబుద్ధి కౌరవ్యుడు ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మాన్ని చూడడు.
1.157.8
न हि पापमपापात्मा रोचयिष्यति पाण्डवः ।
भीमो वा बलिनां श्रेष्ठः कौन्तेयो वा धनञ्जयः ॥ १.१५७.८ ॥
పాపరహిత స్వభావుడైన పాండవుడు పాపాన్ని ఎన్నడూ ఇష్టపడడు; బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు గానీ, కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు గానీ.
1.157.9
कुत एव महात्मानौ माद्रीपुत्रौ करिष्यतः ।
तान्राज्यं पितृतः प्राप्तान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.९ ॥
అలాంటప్పుడు మహాత్ములైన మాద్రీ కుమారులు ఎలా చేస్తారు? తండ్రి నుండి రాజ్యం పొందిన వారిని ధృతరాష్ట్రుడు సహించడు.
1.157.10
अधर्म्यमिदमत्यन्तं कथं भीष्मोऽनुमन्यते ।
विवास्यमानानस्थाने नगरे योऽभिमन्यते ॥ १.१५७.१० ॥
ఇది అత్యంత అధర్మం; నగరంలో అనుచిత స్థానంలో బహిష్కరింపబడుతున్న వారిని అంగీకరించే భీష్ముడు ఇదెలా అనుమతిస్తాడు?
1.157.11
पितेव हि नृपोऽस्माकमभूच्छान्तनवः पुरा ।
विचित्रवीर्यो राजर्षिः पाण्डुश्च कुरुनन्दनः ॥ १.१५७.११ ॥
పూర్వం శంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు) మాకు తండ్రివంటి రాజు; రాజర్షి విచిత్రవీర్యుడు, కురునందనుడు పాండువు కూడా అలాగే.
1.157.12
स तस्मिन्पुरुषव्याघ्रे देवभावं गते सति ।
राजपुत्रानिमान्बालान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.१२ ॥
ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు (పాండువు) దేవత్వం పొందిన తర్వాత, ఈ చిన్న రాజకుమారులను ధృతరాష్ట్రుడు సహించడు.
1.157.13
वयमेतदनिच्छन्तः सर्व एव पुरोत्तमात् ।
गृहान्विहाय गच्छामो यत्र गन्ता युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१३ ॥
ఇది కోరకుండా మేమందరం ఉత్తమ నగరాన్ని, ఇళ్లను విడిచి, యుధిష్ఠిరుడు ఎక్కడికి వెళ్తాడో అక్కడికి వెళ్తున్నాము.
1.157.14
तांस्तथा वादिनः पौरान्दुःकितान्दुःखकर्शितः ।
उवाच मनसा ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१४ ॥
అలా మాట్లాడుతున్న దుఃఖితులైన పౌరులను చూసి, దుఃఖంతో కృశించిన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు మనసులో ఆలోచించి ఇలా అన్నాడు.
1.157.15
पिता मान्यो गुरुः श्रेष्ठो यदाह पृथिवीपतिः ।
अशङ्कमानैस्तत्कार्यमस्माभिरिति नो व्रतम् ॥ १.१५७.१५ ॥
తండ్రి గౌరవనీయుడు, గురువు, శ్రేష్ఠుడు; పృథివీపతి చెప్పినదాన్ని మనం సందేహం లేకుండా చేయాలి, ఇదే మన వ్రతం.
1.157.16
भवन्तः सुहृदोऽस्माकं यात कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
प्रतिनन्द्य तथाऽऽशीर्भिर्निवर्तध्वं यथागृहम् ॥ १.१५७.१६ ॥
మీరు మా మిత్రులు; ప్రదక్షిణం చేసి వెళ్ళండి, ఆశీర్వాదాలతో అభినందించి మీ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్ళండి.
1.157.17
यदा तु कार्यमस्माकं भवद्भिरुपपत्स्यते ।
तदा करिष्यथास्माकं प्रियाणि च हितानि च ॥ १.१५७.१७ ॥
మీ ద్వారా మా కార్యం నెరవేరినప్పుడు, అప్పుడు మీరు మాకు ప్రియమైనవి, హితమైనవి చేస్తారు.
1.157.18
एवमुक्तास्तदा पौराः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
आशीर्भिश्चाभिनन्द्यैताञ्जग्मुर्नगरमेव हि ॥ १.१५७.१८ ॥
అలా చెప్పబడిన పౌరులు ప్రదక్షిణం చేసి, ఆశీర్వాదాలతో వారిని అభినందించి, నిజంగా నగరానికే తిరిగి వెళ్ళారు.
1.157.19
पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुरः सर्वधर्मवित् ।
बोधयन्पाण्डवश्रेष्ठमिदंवचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.१९ ॥
పౌరులు తిరిగి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, సర్వధర్మజ్ఞుడైన విదురుడు పాండవశ్రేష్ఠునికి బోధిస్తూ ఈ మాటలు పలికాడు.
1.157.20
प्राज्ञः प्राज्ञं प्रलापज्ञः प्रलापज्ञमिदं वचः ।
यो जानाति परप्रज्ञां नीतिशास्त्रानुसारिणीम्।
विज्ञायेह तथा कुर्यादापदं निस्तरेद्यथा ॥ १.१५७.२० ॥
ప్రాజ్ఞుడు ప్రాజ్ఞునితో, మాటల మర్మం తెలిసినవాడు మాటల మర్మం తెలిసినవానితో ఈ మాట చెబుతాడు. నీతిశాస్త్రాన్ని అనుసరించే ఇతరుల ప్రజ్ఞను తెలుసుకున్నవాడు, దానిని గ్రహించి, ఆపద నుంచి గట్టెక్కే విధంగా ప్రవర్తించాలి.
1.157.21
अलोहं निशितं शस्त्रं शरीपरिकर्तनम् ।
यो वेत्ति न तु तं घ्नन्ति प्रतिघातविदं द्विषः ॥ १.१५७.२१ ॥
లోహం లేని, పదునైన, శరీరాన్ని కోసే ఆయుధాన్ని తెలిసినవానిని, ప్రతిఘాతం తెలిసిన అతనిని శత్రువులు చంపరు.
1.157.22
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न दहेदिति चात्मानं यो रक्षति स जीवति ॥ १.१५७.२२ ॥
గడ్డిని తగలబెట్టేవాడు, చలిని పోగొట్టేవాడు, పెద్ద అడవిలో బొరియల్లో నివసించేవారు — 'కాలిపోకూడదు' అని తనను కాపాడుకునేవాడే జీవిస్తాడు.
1.157.23
नाचक्षुर्वेत्ति पन्थानं नाचक्षुर्विन्दते दिशः ।
नाधृतिर्भूतिमाप्नोति बुध्यस्वैवं प्रबोधितः ॥ १.१५७.२३ ॥
కన్ను లేనివాడు మార్గాన్ని తెలుసుకోడు, కన్ను లేనివాడు దిక్కులను కనుగొనడు; ధైర్యం లేనివాడు శ్రేయస్సును పొందడు. ఇలా బోధించబడిన నీవు గ్రహించు.
1.157.24
अनाप्तैर्दत्तमादत्ते नरः शस्त्रमलोहजम् ।
श्वाविच्छरणमासाद्य प्रमुच्येत हुताशनात् ॥ १.१५७.२४ ॥
నమ్మదగని వారిచ్చిన లోహం లేని ఆయుధాన్ని మనిషి స్వీకరిస్తాడు; శ్వావిద్ (కుక్కలకు మార్గం తెలిసినవాడు) శరణు పొంది అగ్ని నుంచి విముక్తి పొందాలి.
1.157.25
चरन्मार्गान्विजानाति नक्षत्रैर्विन्दते दिशः ।
आत्मना चात्मनः पञ्च पीडयन्नानुपीड्यते ॥ १.१५७.२५ ॥
మార్గాలలో నడిచేవాడు దారులను తెలుసుకుంటాడు; నక్షత్రాలతో దిక్కులను పొందుతాడు; తన ఐదింటితో తనను తానే పీడించుకొనేవాడు ఇతరులచే పీడింపబడడు.
1.157.26
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं ज्ञातमित्येव पाण्डवः ॥ १.१५७.२६ ॥
ఇలా చెప్పబడగా ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు జవాబిచ్చాడు — విద్వాంసులలో శ్రేష్ఠుడైన విదురునితో, 'తెలుసుకున్నాను' అని ఆ పాండవుడు అన్నాడు.
1.157.27
अनुशिक्ष्यानुगम्यैतान्कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय विदुरः प्रययौ गृहान् ॥ १.१५७.२७ ॥
వీరికి ఉపదేశించి, వెంట నడిచి, ప్రదక్షిణం చేసి, పాండవుల వద్ద సెలవు తీసుకొని విదురుడు తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
1.157.28
निवृत्ते विदुरे चापि भीष्मे पौरजने तथा ।
अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.२८ ॥
విదురుడు తిరిగి వెళ్లగా, భీష్ముడూ పౌరజనులూ కూడా తిరిగి వెళ్లగా, కుంతి అజాతశత్రువు వద్దకు వెళ్లి ఈ మాట చెప్పింది.
1.157.29
क्षत्ता यदब्रवीद्वाक्यं जनमध्येऽब्रुवन्निव ।
त्वया च स तथेत्युक्तो जानीमो न च तद्वयम् ॥ १.१५७.२९ ॥
విదురుడు జనం మధ్య పలికిన మాట, చెప్పనట్లుగానే చెప్పినట్లు; నీవు 'అలాగే' అని అతనితో అన్నావు; కానీ మనం దాన్ని తెలుసుకోలేదు.
1.157.30
यदीदं शक्यमस्माभिर्ज्ञातुं नैव च दोषवत् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं संवादं तव तस्य च ॥ १.१५७.३० ॥
ఇది మనం తెలుసుకోగలిగితే, అది దోషం కాకపోతే, నీకూ అతనికీ మధ్య జరిగిన ఆ సంభాషణ అంతా వినాలనుకుంటున్నాను.
1.157.31
विषादग्नेश्च बोद्धव्यमिति मां विदुरोऽब्रवीत् ।
पन्थानो वेदितव्याश्च नक्षत्रैश्च तथा दिशः।
कुड्याश्चविदिताःकार्याःस्याच्छुद्धिरितिचाब्रवीत् ॥ १.१५७.३१ ॥
విదురుడు నాతో ఇలా అన్నాడు: విషాగ్ని నుండి తప్పించుకునే మార్గం తెలుసుకోవాలి; దారులను, నక్షత్రాలతో దిక్కులను తెలుసుకోవాలి; గోడలను బాగా తెలుసుకోవాలి, శుచిగా ఉండాలి అని.
1.157.32
जितेन्द्रियश्च वसुधां प्राप्स्यतीति च मेऽब्रवीत् ।
विज्ञातमिति तत्सर्वं प्रत्युक्तो विदुरो मया ॥ १.१५७.३२ ॥
జితేంద్రియుడవై నీవు భూమిని పొందుతావు అని విదురుడు నాతో అన్నాడు. "ఇదంతా నాకు అర్థమైంది" అని నేను బదులిచ్చాను; విదురుడు నాకు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
1.157.33
अष्टमेऽहनि रोहिण्यां प्रयाताः फाल्गुनस्य ते ।
वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम् ॥ १.१५७.३३ ॥
ఫాల్గుణ మాసంలో ఎనిమిదవ రోజున, రోహిణి నక్షత్రంలో వారు బయలుదేరారు. వారణావతం చేరి నగర ప్రజలను చూశారు.