മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.157.1
पाण्डवास्तु रथान्युक्तान्सदश्वैरनिलोपमैः ।
आरोहमाणा भीष्मस्य पादौ जगृहुरार्तवत् ॥ १.१५७.१ ॥
പാണ്ഡവർ കാറ്റിനൊപ്പം വേഗമുള്ള നല്ല കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങളിൽ കയറി, ദുഃഖത്തോടെ ഭീഷ്മരുടെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു.
1.157.2
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव वृद्धानां कृपस्य विदुरस्य च ॥ १.१५७.२ ॥
രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രർ, മഹാത്മാവ് ദ്രോണർ, മറ്റു വൃദ്ധർ, കൃപർ, വിദുരർ എന്നിവരുടെയും പാദങ്ങൾ (പിടിച്ചു).
1.157.3
एवं सर्वान्कुरून्वृद्धानभिवाद्य यतव्रताः ।
समालिङ्ग्य समानान्वै बालैश्चाप्यभिवादिताः ॥ १.१५७.३ ॥
ഇങ്ങനെ വ്രതനിഷ്ഠരായ പാണ്ഡവർ എല്ലാ കുരു വൃദ്ധന്മാരെയും വണങ്ങി, സമന്മാരെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; ഇളയവരും അവരെ വണങ്ങി.
1.157.4
सर्वा मातॄस्तथाऽऽपृच्छ्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
प्रकृतीरपि सर्वाश्च प्रययुर्वारणावतम् ॥ १.१५७.४ ॥
എല്ലാ അമ്മമാരോടും യാത്ര ചോദിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, എല്ലാ പ്രജകളോടും (വിടപറഞ്ഞ്) അവർ വാരണാവതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
1.157.5
विदुरश्च महाप्राज्ञस्तथाऽन्ये कुरुपुङ्गवाः ।
पौराश्च पुरुषव्याघ्रानन्वीयुः शोककर्शिताः ॥ १.१५७.५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനായ വിദുരരും മറ്റ് കുരുശ്രേഷ്ഠന്മാരും പൗരന്മാരും ദുഃഖത്താൽ ക്ഷീണിതരായി ആ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരെ പിന്തുടർന്നു.
1.157.6
तत्र केचिद्ब्रुवन्ति स्म ब्राह्मणा निर्भयास्तदा ।
दीनान्दृष्ट्वा पाण्डुसुतानतीव भृशदुःखिताः ॥ १.१५७.६ ॥
അവിടെ ചില നിർഭയരായ ബ്രാഹ്മണർ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ ദീനരായി കണ്ട്, അതിദുഃഖത്തോടെ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
1.157.7
विषमं पश्यते राजा सर्वथा स सुमन्दधीः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रस्तु न च धर्मं प्रपश्यति ॥ १.१५७.७ ॥
രാജാവ് എല്ലാ വിധത്തിലും അന്യായമാണ് കാണുന്നത്; അതിമന്ദബുദ്ധിയായ കൗരവ്യൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ധർമ്മം കാണുന്നില്ല.
1.157.8
न हि पापमपापात्मा रोचयिष्यति पाण्डवः ।
भीमो वा बलिनां श्रेष्ठः कौन्तेयो वा धनञ्जयः ॥ १.१५७.८ ॥
പാപരഹിതസ്വഭാവനായ പാണ്ഡവൻ ഒരിക്കലും പാപത്തെ അംഗീകരിക്കില്ല; ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനോ, കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയനോ.
1.157.9
कुत एव महात्मानौ माद्रीपुत्रौ करिष्यतः ।
तान्राज्यं पितृतः प्राप्तान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.९ ॥
അങ്ങനെയെങ്കിൽ മഹാത്മാക്കളായ മാദ്രീപുത്രന്മാർ എങ്ങനെ ചെയ്യും? പിതാവിൽനിന്ന് രാജ്യം ലഭിച്ച അവരെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ സഹിക്കുന്നില്ല.
1.157.10
अधर्म्यमिदमत्यन्तं कथं भीष्मोऽनुमन्यते ।
विवास्यमानानस्थाने नगरे योऽभिमन्यते ॥ १.१५७.१० ॥
ഇത് അത്യന്തം അധർമ്മമാണ്; നഗരത്തിൽ അനുചിതസ്ഥാനത്ത് പ്രവാസത്തിലാക്കപ്പെടുന്നവരെ അംഗീകരിക്കുന്ന ഭീഷ്മർ ഇതിന് എങ്ങനെ അനുമതി നൽകുന്നു?
1.157.11
पितेव हि नृपोऽस्माकमभूच्छान्तनवः पुरा ।
विचित्रवीर्यो राजर्षिः पाण्डुश्च कुरुनन्दनः ॥ १.१५७.११ ॥
മുൻപ് ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ (ഭീഷ്മർ) ഞങ്ങൾക്ക് പിതാവിനെപ്പോലെയുള്ള രാജാവായിരുന്നു; രാജർഷി വിചിത്രവീര്യനും കുരുനന്ദനനായ പാണ്ഡുവും.
1.157.12
स तस्मिन्पुरुषव्याघ्रे देवभावं गते सति ।
राजपुत्रानिमान्बालान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.१२ ॥
ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ (പാണ്ഡു) ദേവഭാവം പ്രാപിച്ചതിനുശേഷം, ഈ ഇളംപ്രായമുള്ള രാജകുമാരന്മാരെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ സഹിക്കുന്നില്ല.
1.157.13
वयमेतदनिच्छन्तः सर्व एव पुरोत्तमात् ।
गृहान्विहाय गच्छामो यत्र गन्ता युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१३ ॥
ഇത് ആഗ്രഹിക്കാതെ ഞങ്ങളെല്ലാവരും ഉത്തമ നഗരവും വീടുകളും വിട്ട്, യുധിഷ്ഠിരൻ പോകുന്നിടത്തേക്ക് പോകുന്നു.
1.157.14
तांस्तथा वादिनः पौरान्दुःकितान्दुःखकर्शितः ।
उवाच मनसा ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१४ ॥
അങ്ങനെ സംസാരിച്ച ദുഃഖിതരായ പൗരന്മാരെ നോക്കി, ദുഃഖത്താൽ ക്ഷീണിച്ച ധർമ്മരാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് പറഞ്ഞു.
1.157.15
पिता मान्यो गुरुः श्रेष्ठो यदाह पृथिवीपतिः ।
अशङ्कमानैस्तत्कार्यमस्माभिरिति नो व्रतम् ॥ १.१५७.१५ ॥
പിതാവ് ആദരണീയനും ഗുരുവും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; ഭൂപതി പറഞ്ഞത് സംശയമില്ലാതെ നാം ചെയ്യണം, ഇതാണ് നമ്മുടെ വ്രതം.
1.157.16
भवन्तः सुहृदोऽस्माकं यात कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
प्रतिनन्द्य तथाऽऽशीर्भिर्निवर्तध्वं यथागृहम् ॥ १.१५७.१६ ॥
നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ സുഹൃത്തുക്കളാണ്; പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പോകൂ, അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ച് നിങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങൂ.
1.157.17
यदा तु कार्यमस्माकं भवद्भिरुपपत्स्यते ।
तदा करिष्यथास्माकं प्रियाणि च हितानि च ॥ १.१५७.१७ ॥
നിങ്ങളാൽ ഞങ്ങളുടെ കാര്യം നിറവേറുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രിയവും ഹിതവും ചെയ്യും.
1.157.18
एवमुक्तास्तदा पौराः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
आशीर्भिश्चाभिनन्द्यैताञ्जग्मुर्नगरमेव हि ॥ १.१५७.१८ ॥
അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട പൗരന്മാർ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ അവരെ അഭിനന്ദിച്ച്, നഗരത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി.
1.157.19
पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुरः सर्वधर्मवित् ।
बोधयन्पाण्डवश्रेष्ठमिदंवचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.१९ ॥
പൗരന്മാർ മടങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ, സർവധർമ്മജ്ഞനായ വിദുരൻ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠനെ ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.157.20
प्राज्ञः प्राज्ञं प्रलापज्ञः प्रलापज्ञमिदं वचः ।
यो जानाति परप्रज्ञां नीतिशास्त्रानुसारिणीम्।
विज्ञायेह तथा कुर्यादापदं निस्तरेद्यथा ॥ १.१५७.२० ॥
ബുദ്ധിമാൻ ബുദ്ധിമാനോടും, വാക്കിന്റെ പൊരുൾ അറിയുന്നവൻ അത് അറിയുന്നവനോടും ഈ വാക്ക് പറയുന്നു. നീതിശാസ്ത്രം പിന്തുടരുന്ന മറ്റൊരാളുടെ പ്രജ്ഞ അറിയുന്നവൻ, അത് മനസ്സിലാക്കി, ആപത്തിൽനിന്ന് കരകയറും വിധം പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.
1.157.21
अलोहं निशितं शस्त्रं शरीपरिकर्तनम् ।
यो वेत्ति न तु तं घ्नन्ति प्रतिघातविदं द्विषः ॥ १.१५७.२१ ॥
ലോഹമല്ലാത്ത, മൂർച്ചയുള്ള, ശരീരം മുറിക്കുന്ന ആയുധത്തെ അറിയുന്നവനെ, പ്രതിഘാതം അറിയുന്ന അവനെ ശത്രുക്കൾ കൊല്ലുന്നില്ല.
1.157.22
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न दहेदिति चात्मानं यो रक्षति स जीवति ॥ १.१५७.२२ ॥
പുല്ല് ചുട്ടുകളയുന്നവനും, തണുപ്പ് നീക്കുന്നവനും, വലിയ കാട്ടിൽ മാളങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരും — 'എരിയരുത്' എന്ന് സ്വയം രക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
1.157.23
नाचक्षुर्वेत्ति पन्थानं नाचक्षुर्विन्दते दिशः ।
नाधृतिर्भूतिमाप्नोति बुध्यस्वैवं प्रबोधितः ॥ १.१५७.२३ ॥
കണ്ണില്ലാത്തവൻ വഴി അറിയുന്നില്ല, കണ്ണില്ലാത്തവൻ ദിശകൾ കണ്ടെത്തുന്നില്ല; ധൈര്യമില്ലാത്തവൻ ഐശ്വര്യം നേടുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട നീ മനസ്സിലാക്കുക.
1.157.24
अनाप्तैर्दत्तमादत्ते नरः शस्त्रमलोहजम् ।
श्वाविच्छरणमासाद्य प्रमुच्येत हुताशनात् ॥ १.१५७.२४ ॥
വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്തവർ നൽകിയ ലോഹമല്ലാത്ത ആയുധം മനുഷ്യൻ സ്വീകരിക്കുന്നു; ശ്വവിദ് (നായ്-മാർഗം അറിയുന്നവൻ) യുടെ ശരണം പ്രാപിച്ച് അവൻ അഗ്നിയിൽനിന്ന് മോചിതനാകട്ടെ.
1.157.25
चरन्मार्गान्विजानाति नक्षत्रैर्विन्दते दिशः ।
आत्मना चात्मनः पञ्च पीडयन्नानुपीड्यते ॥ १.१५७.२५ ॥
വഴികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ മാർഗങ്ങൾ അറിയുന്നു; നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ദിക്കുകൾ കണ്ടെത്തുന്നു; സ്വന്തം അഞ്ചിനാൽ സ്വയം പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ മറ്റുള്ളവരാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
1.157.26
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं ज्ञातमित्येव पाण्डवः ॥ १.१५७.२६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ധർമരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു — പണ്ഡിതരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദുരനോട്, 'മനസ്സിലായി' എന്ന് ആ പാണ്ഡവൻ പറഞ്ഞു.
1.157.27
अनुशिक्ष्यानुगम्यैतान्कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय विदुरः प्रययौ गृहान् ॥ १.१५७.२७ ॥
ഇവരെ ഉപദേശിച്ചും പിന്തുടർന്നും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തും പാണ്ഡവരോട് യാത്ര ചോദിച്ചും വിദുരൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
1.157.28
निवृत्ते विदुरे चापि भीष्मे पौरजने तथा ।
अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.२८ ॥
വിദുരനും ഭീഷ്മരും പൗരജനങ്ങളും മടങ്ങിയ ശേഷം കുന്തി അജാതശത്രുവിന്റെ അടുത്തെത്തി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.157.29
क्षत्ता यदब्रवीद्वाक्यं जनमध्येऽब्रुवन्निव ।
त्वया च स तथेत्युक्तो जानीमो न च तद्वयम् ॥ १.१५७.२९ ॥
വിദുരൻ ജനമധ്യത്തിൽ പറഞ്ഞ വാക്ക്, പറയാത്തതുപോലെ പറഞ്ഞതുപോലെയായിരുന്നു; നീ അവനോട് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അത് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
1.157.30
यदीदं शक्यमस्माभिर्ज्ञातुं नैव च दोषवत् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं संवादं तव तस्य च ॥ १.१५७.३० ॥
ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അത് ദോഷമല്ലെങ്കിൽ, നിനക്കും അവനും തമ്മിലുള്ള ആ സംഭാഷണം മുഴുവൻ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
1.157.31
विषादग्नेश्च बोद्धव्यमिति मां विदुरोऽब्रवीत् ।
पन्थानो वेदितव्याश्च नक्षत्रैश्च तथा दिशः।
कुड्याश्चविदिताःकार्याःस्याच्छुद्धिरितिचाब्रवीत् ॥ १.१५७.३१ ॥
വിദുരൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു: വിഷാഗ്നിയിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള മാർഗം അറിയണം; വഴികളും നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ദിശകളും അറിയണം; ചുവരുകൾ നന്നായി അറിഞ്ഞിരിക്കണം, ശുദ്ധിയും വേണം എന്നു.
1.157.32
जितेन्द्रियश्च वसुधां प्राप्स्यतीति च मेऽब्रवीत् ।
विज्ञातमिति तत्सर्वं प्रत्युक्तो विदुरो मया ॥ १.१५७.३२ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനായി നീ ഭൂമി നേടും എന്നു വിദുരൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു. "ഇതെല്ലാം മനസ്സിലായി" എന്നു ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു; വിദുരനോടു ഞാൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി നൽകി.
1.157.33
अष्टमेऽहनि रोहिण्यां प्रयाताः फाल्गुनस्य ते ।
वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम् ॥ १.१५७.३३ ॥
ഫാൽഗുന മാസത്തിലെ എട്ടാം ദിവസം രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിൽ അവർ യാത്ര പുറപ്പെട്ടു. വാരണാവതത്തിലെത്തി നഗരവാസികളെ കണ്ടു.