ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.157.1
पाण्डवास्तु रथान्युक्तान्सदश्वैरनिलोपमैः ।
आरोहमाणा भीष्मस्य पादौ जगृहुरार्तवत् ॥ १.१५७.१ ॥
ਪਾਂਡਵ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜਨ ਲੱਗੇ।
1.157.2
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव वृद्धानां कृपस्य विदुरस्य च ॥ १.१५७.२ ॥
ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ, ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੜੇ)।
1.157.3
एवं सर्वान्कुरून्वृद्धानभिवाद्य यतव्रताः ।
समालिङ्ग्य समानान्वै बालैश्चाप्यभिवादिताः ॥ १.१५७.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ-ਨਿਯਮ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਬਰਾਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਛੋਟਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
1.157.4
सर्वा मातॄस्तथाऽऽपृच्छ्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
प्रकृतीरपि सर्वाश्च प्रययुर्वारणावतम् ॥ १.१५७.४ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਵੀ (ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ) ਉਹ ਵਾਰਣਾਵਤ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
1.157.5
विदुरश्च महाप्राज्ञस्तथाऽन्ये कुरुपुङ्गवाः ।
पौराश्च पुरुषव्याघ्रानन्वीयुः शोककर्शिताः ॥ १.१५७.५ ॥
ਮਹਾਂ-ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ, ਹੋਰ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਆਘਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
1.157.6
तत्र केचिद्ब्रुवन्ति स्म ब्राह्मणा निर्भयास्तदा ।
दीनान्दृष्ट्वा पाण्डुसुतानतीव भृशदुःखिताः ॥ १.१५७.६ ॥
ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਨਿਰਭੈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੀਨ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੋਲੇ।
1.157.7
विषमं पश्यते राजा सर्वथा स सुमन्दधीः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रस्तु न च धर्मं प्रपश्यति ॥ १.१५७.७ ॥
ਰਾਜਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਤਿ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਕੌਰਵ੍ਯ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
1.157.8
न हि पापमपापात्मा रोचयिष्यति पाण्डवः ।
भीमो वा बलिनां श्रेष्ठः कौन्तेयो वा धनञ्जयः ॥ १.१५७.८ ॥
ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਪਾਂਡਵ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਜਾਂ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ।
1.157.9
कुत एव महात्मानौ माद्रीपुत्रौ करिष्यतः ।
तान्राज्यं पितृतः प्राप्तान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਦ੍ਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ? ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਰਾਜ ਪਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1.157.10
अधर्म्यमिदमत्यन्तं कथं भीष्मोऽनुमन्यते ।
विवास्यमानानस्थाने नगरे योऽभिमन्यते ॥ १.१५७.१० ॥
ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਅਧਰਮ ਹੈ; ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਣਉਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?
1.157.11
पितेव हि नृपोऽस्माकमभूच्छान्तनवः पुरा ।
विचित्रवीर्यो राजर्षिः पाण्डुश्च कुरुनन्दनः ॥ १.१५७.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਸ਼ਮ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਅਤੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ ਪਾਂਡੂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨ।
1.157.12
स तस्मिन्पुरुषव्याघ्रे देवभावं गते सति ।
राजपुत्रानिमान्बालान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.१२ ॥
ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ (ਪਾਂਡੂ) ਦੇ ਦੇਵਤਾ-ਭਾਵ ਪਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1.157.13
वयमेतदनिच्छन्तः सर्व एव पुरोत्तमात् ।
गृहान्विहाय गच्छामो यत्र गन्ता युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१३ ॥
ਇਹ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਅਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜਾਣਗੇ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
1.157.14
तांस्तथा वादिनः पौरान्दुःकितान्दुःखकर्शितः ।
उवाच मनसा ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਦੁਖੀ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿਹਾ।
1.157.15
पिता मान्यो गुरुः श्रेष्ठो यदाह पृथिवीपतिः ।
अशङ्कमानैस्तत्कार्यमस्माभिरिति नो व्रतम् ॥ १.१५७.१५ ॥
ਪਿਤਾ ਮਾਣਯੋਗ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਾ ਬਿਨਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵਰਤ ਹੈ।
1.157.16
भवन्तः सुहृदोऽस्माकं यात कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
प्रतिनन्द्य तथाऽऽशीर्भिर्निवर्तध्वं यथागृहम् ॥ १.१५७.१६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ; ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਜਾਓ, ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਓ।
1.157.17
यदा तु कार्यमस्माकं भवद्भिरुपपत्स्यते ।
तदा करिष्यथास्माकं प्रियाणि च हितानि च ॥ १.१५७.१७ ॥
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ।
1.157.18
एवमुक्तास्तदा पौराः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
आशीर्भिश्चाभिनन्द्यैताञ्जग्मुर्नगरमेव हि ॥ १.१५७.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁੜ ਗਏ।
1.157.19
पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुरः सर्वधर्मवित् ।
बोधयन्पाण्डवश्रेष्ठमिदंवचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.१९ ॥
ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਰਬਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.157.20
प्राज्ञः प्राज्ञं प्रलापज्ञः प्रलापज्ञमिदं वचः ।
यो जानाति परप्रज्ञां नीतिशास्त्रानुसारिणीम्।
विज्ञायेह तथा कुर्यादापदं निस्तरेद्यथा ॥ १.१५७.२० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ, ਬੋਲ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ ਕਿ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
1.157.21
अलोहं निशितं शस्त्रं शरीपरिकर्तनम् ।
यो वेत्ति न तु तं घ्नन्ति प्रतिघातविदं द्विषः ॥ १.१५७.२१ ॥
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ, ਤਿੱਖੇ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤਿਘਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ।
1.157.22
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न दहेदिति चात्मानं यो रक्षति स जीवति ॥ १.१५७.२२ ॥
ਘਾਹ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਠੰਢ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ — 'ਮੈਂ ਨਾ ਸੜਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।
1.157.23
नाचक्षुर्वेत्ति पन्थानं नाचक्षुर्विन्दते दिशः ।
नाधृतिर्भूतिमाप्नोति बुध्यस्वैवं प्रबोधितः ॥ १.१५७.२३ ॥
ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ; ਧੀਰਜ ਰਹਿਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤੂੰ ਸਮਝ।
1.157.24
अनाप्तैर्दत्तमादत्ते नरः शस्त्रमलोहजम् ।
श्वाविच्छरणमासाद्य प्रमुच्येत हुताशनात् ॥ १.१५७.२४ ॥
ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਬਿਨਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰ ਮਨੁੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਵਵਿਦ (ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
1.157.25
चरन्मार्गान्विजानाति नक्षत्रैर्विन्दते दिशः ।
आत्मना चात्मनः पञ्च पीडयन्नानुपीड्यते ॥ १.१५७.२५ ॥
ਰਸਤਿਆਂ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ; ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.157.26
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं ज्ञातमित्येव पाण्डवः ॥ १.१५७.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ, 'ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ' ਇਹ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.157.27
अनुशिक्ष्यानुगम्यैतान्कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय विदुरः प्रययौ गृहान् ॥ १.१५७.२७ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.157.28
निवृत्ते विदुरे चापि भीष्मे पौरजने तथा ।
अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.२८ ॥
ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਮੁੜਨ ਤੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਮੁੜਨ ਤੇ, ਕੁੰਤੀ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
1.157.29
क्षत्ता यदब्रवीद्वाक्यं जनमध्येऽब्रुवन्निव ।
त्वया च स तथेत्युक्तो जानीमो न च तद्वयम् ॥ १.१५७.२९ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਕਹੇ ਕਹਿਣ ਵਾਂਗ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੈ' ਕਿਹਾ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
1.157.30
यदीदं शक्यमस्माभिर्ज्ञातुं नैव च दोषवत् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं संवादं तव तस्य च ॥ १.१५७.३० ॥
ਜੇ ਇਹ ਅਸੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ਪੂਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
1.157.31
विषादग्नेश्च बोद्धव्यमिति मां विदुरोऽब्रवीत् ।
पन्थानो वेदितव्याश्च नक्षत्रैश्च तथा दिशः।
कुड्याश्चविदिताःकार्याःस्याच्छुद्धिरितिचाब्रवीत् ॥ १.१५७.३१ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਾਗਨੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਉਪਾਇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.157.32
जितेन्द्रियश्च वसुधां प्राप्स्यतीति च मेऽब्रवीत् ।
विज्ञातमिति तत्सर्वं प्रत्युक्तो विदुरो मया ॥ १.१५७.३२ ॥
ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਹ ਵੀ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ" — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.157.33
अष्टमेऽहनि रोहिण्यां प्रयाताः फाल्गुनस्य ते ।
वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम् ॥ १.१५७.३३ ॥
ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਵਾਰਣਾਵਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।